I FZ 80/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wr 927/19 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia 2012 r. do grudnia 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 3 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 927/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M.S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 3 lipca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.S. (dalej: "skarżący"). Zarzucił naruszenie art. 87 § 2 w związku z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne ustalenie, że skarżący był prawidłowo reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M.W., podczas gdy upoważnienie złożone w sprawie karnej skarbowej, będące nieprawidłowym upoważnieniem do obrony nie może wywoływać skutków pełnomocnictwa w rozumieniu art. 138 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"), nadto nawet jeśli obowiązywało, to już na czas doręczenia decyzji nie obowiązywało, zostało odwołane. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o dopuszczenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w L., sygn. akt [...] w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu, w których znajdują się notatki pracowników Urzędu Skarbowego w L., wskazujących iż złożenie pełnomocnictwa dla M.W. dotyczyło czynności w postępowaniu karnoskarbowym i przyjęcie tego pełnomocnictwa jako niespełniającego warunki obrony zostało odrzucone, z zatem wbrew intencji skarżącego i wbrew woli pełnomocnika organ zaliczył to pełnomocnictwo jako wypełniające warunki art. 138 Ordynacji podatkowej, gdy tymczasem było to niewłaściwie skonstruowane upoważnienie do obrony w sprawie karnej, co powoduje, że wszystkie czynności wykonane względem skarżącego organów skarbowych są nieważne z mocy prawa, a decyzja administracyjna winna zostać uchylona bowiem jej doręczenie niewłaściwemu pełnomocnikowi powoduje, że powinien zostać przywrócony termin do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W przedmiotowej sprawie decyzja organu odwoławczego została doręczona z dniem 19 lipca 2019 r. w trybie tzw. fikcji doręczenia. Przesyłkę zawierającą decyzję wysłano na adres skarżącego zgodnie z żądaniem wskazanym w "pełnomocnictwie ogólnym" złożonym 20 października 2017 r., udzielonym przez skarżącego nieprofesjonalnemu pełnomocnikowi M.W.. Jako adresata przesyłki określono: "M.S. reprezentowany przez M.W.". W dniu 7 października 2019 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na wymienioną decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący bez swojej winy nie otrzymał decyzji organu odwoławczego, gdyż w dacie doręczenia tej decyzji skarżący nie był już reprezentowany przez pełnomocnika (M.W.). Pełnomocnictwo zostało bowiem wypowiedziane, a ponadto pełnomocnik ten nie został prawidłowo ustanowiony, gdyż m.in. nie opłacono pełnomocnictwa i nie określono, że pełnomocnictwo obejmuje drugą instancję. Podniesiono też, że w aktach sprawy znajdują się wcześniejsze pisma Dyrektora Izby, na których widnieje zapisek: "reprezentowany przez M.W.", ale w rozpisce doręczeń jest wpisany skarżący i pisma te zostały prawidłowo doręczone. W związku z tym, w ocenie skarżącego, sposób zaadresowania koperty z decyzją był błędny i nie można przyjąć doręczenia zastępczego. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie podkreślił, że twierdzenia skarżącego nie mają potwierdzenia w aktach sprawy. Prawidłowo Sąd uznał, że nie ma podstaw do uznania że zakres udzielonego pełnomocnictwa, nie obejmuje postępowania przez organem odwoławczym. W jego treści wskazano, że skarżący umocowuje M.W. do reprezentowania go m.in. przed organami administracji publicznej, skarbowej. Zatem pełnomocnictwo to złożone do akt konkretnej sprawy (prowadzonej wówczas przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.) obowiązywało również w postępowaniu prowadzonym później przez organ odwoławczy na skutek odwołania od decyzji wydanej przez wskazany organ podatkowy pierwszej instancji. Pełnomocnictwo to umocowywało więc M.W. do reprezentowania skarżącego także w postępowaniu odwoławczym, zakończonym wydaniem 3 lipca 2019 r. decyzji. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, że pełnomocnictwo z uwagi na brak opłaty skarbowej jest nieprawidłowe. Nieuiszczenie tej opłaty nie ma wpływu ani na zakres, ani ważność udzielonego pełnomocnictwa. Jest niewypełnieniem obowiązku nałożonego ustawą o opłacie skarbowej. Odnosząc się natomiast do zarzuty wypowiedzenia pełnomocnictwa należy wskazać, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie odnotował wpływu wypowiedzenia pełnomocnictwa. Oznacza to, że nie doszło do skutecznego odwołania pełnomocnictwa w rozumieniu art. 138i § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. W niniejszej sprawie ta okoliczność nie wystąpiła. Skarżący nie skontrolował także czy były pełnomocnik złożył do organu informacje o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Na całkowitą akceptację zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżącemu nie udało się podważyć skuteczności doręczenia decyzji z 3 lipca 2019 r. i uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W przedstawionych okolicznościach nie można przyjąć, że skarżący podjął działania, które usprawiedliwiały uchybienie terminowi. Przez brak zainteresowania czy wypowiedzenie pełnomocnictwa zostało złożone w organie podatkowym, nie dołożył należytej staranności. Tym samym, wszelkie możliwe starania w celu dochowania terminu do dokonania czynności procesowej, które w tym przypadku doprowadziłyby do pominięcia pełnomocnika i kierowania przesyłek wyłącznie do skarżącego, nie zostały przez skarżącego podjęte. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.