I FZ 42/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. sp.j. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I SPP/Łd 57/19 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi N. sp.j. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 31 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

n, Zaskarżonym postanowieniem z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I SPP/Łd 57/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił N. sp.j. z siedzibą w Z. (dalej: "spółka" lub "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") poprzez wadliwe przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na jej brak winy w uzupełnieniu w terminie braków formalnych skargi; uznanie, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter wyjątkowy; wadliwą ocenę faktu, że w tożsamym okresie strona odbierała korespondencję, zaś jej wspólnicy regularnie odwiedzali placówkę pocztową, wobec czego brak informacji dla strony o pozostawieniu do odebrania przesyłki wynika wyłącznie z zawinionego zachowania poczty, nie zaś działania strony. Zarzucono także naruszenia art. 190 P.p.s.a. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 października 2019 r., sygn. akt I FZ 225/19, uchylił postanowienie WSA w Łodzi z 24 lipca 2019 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że rozpoznając ponownie wniosek spółki Sąd pierwszej instancji powinien dokonać analizy argumentacji przedstawionej w tym wniosku i w zażaleniu (w tym dokumentów załączonych do zażalenia) oraz ocenić na tej podstawie, czy całokształt wywodów skarżącej może świadczyć o uprawdopodobnieniu, że do uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu doszło bez jej winy. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie podkreślił, że twierdzenie strony, iż w kwietniu i maju odbierała różnoraką korespondencję od wielu podmiotów w żaden sposób nie wskazuje, że dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Oświadczenie prezesa spółki, że jest świadomy jak ważne jest odbieranie korespondencji kierowanej do spółki nie jest wystarczające by uznać, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz internetowego systemu śledzenia przesyłek pocztowych wynika, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że przedmiotowa przesyłka została przekazana do doręczenia 17 maja 2019 r. i tego dnia została awizowana z uwagi na nieobecność adresata. Po powtórnym awizowaniu, wobec nie zgłoszenia się adresata po odbiór, przesyłka została zwrócona nadawcy. Koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru ma moc dokumentu urzędowego. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że przeciwdowodu nie może stanowić oświadczenie skarżącej o braku awizo. Z pisma Poczty Polskiej, stanowiącego odpowiedź na reklamację spółki, wynika, że z uwagi na dużą ilość klientów każdego dnia i upływ czasu, pracownik nie pamięta wydania tej przesyłki. Natomiast zaznaczono, że przesyłki są odbierane wybiórczo, pełnomocnicy spółki nie odbierają całej zalegającej korespondencji. Trudno zatem przyjąć, aby taka postawa osób uprawnionych do odbioru korespondencji nie była obarczona winą i brakiem staranności w prowadzeniu spraw spółki. W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji wykonał wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z 24 października 2019 r., sygn. akt I FZ 225/19, dokonał bowiem analizy argumentacji przedstawionej we wniosku, w zażaleniu i dokumentów dołączonych do zażalenia. Wezwał także stronę do przedłożenia pisma Poczty Polskiej, stanowiącego odpowiedź operatora na reklamację spółki. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 190 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.