I FZ 75/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1149/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w tym podatku za grudzień 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Cieszynie postanowieniem z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1149/21 odmówił G. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 29 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w tym podatku za grudzień 2008 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek wyjaśnił, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonych postanowień unormowana przepisem art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) dotyczy tylko takich sytuacji, w których akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie nie jest spełniony pierwszy z wymienionych warunków, gdyż w drodze zaskarżonego rozstrzygnięcia nie został dokonany albo zmieniony wymiar zobowiązania podatkowego wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty jest aktem formalnym, nie przesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji i wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia oraz wstrzymania wykonalności zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu stwierdził, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, co prowadziło do bezpodstawnej odmowy wstrzymania wykonalności zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie należy podnieść, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Jak wynika z przyjętej linii orzecznictwa problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na postawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10.05.2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest zaliczeniu nadpłaty powstałej w podatku na poczet zaległości podatkowej, jest aktem formalnym, nie przesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia nadpłaty stosownie do unormowania art. 76 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.). Reguły dotyczące zaliczania nadpłaty, nie mają zatem znaczenia materialnego, a postanowienie w tym przedmiocie nie jest źródłem powstania obowiązku po stronie podatnika. Skoro zatem zaskarżonym postanowieniem nie nałożono na stronę skarżącą w sposób bezpośredni żadnego obowiązku, to postanowienie to jest rodzajem aktu prawnego nienoszącego znamion wykonalności. Zasadnie więc wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w tej sytuacji omawiane postanowienie nie korzysta z przymiotu wykonalności, co uniemożliwia orzekanie o wstrzymaniu jego wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.