I FZ 463/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego K. D. (pełnomocnika z urzędu K. B.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 133/13 w zakresie sprostowania postanowień w przedmiocie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 3 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 7 października 2015 r., I SA/Ol 133/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił sprostowania postanowień tego Sądu z 3 października 2014 r. i z 1 lipca 2015 r., stosownie do art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa. Jak zauważono w motywach orzeczenia, doradca podatkowy K. D. zwrócił się o sprostowanie ww. postanowień dotyczących wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Pełnomocnik stwierdził, że Sąd omyłkowo zastosował przepis § 3 ust. 2 pkt 3 zamiast § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153); wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego powinno zostać ustalone w wysokości stawki 75% (a nie 50%), gdyż wykonane czynności obejmowały sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a nie wyłącznie udział w rozprawie. Odnosząc się do zgłoszonego żądania Sąd stwierdził, że powołana przez pełnomocnika okoliczność zastosowania przez Sąd we wskazanych postanowieniach § 3 ust. 2 pkt 3 zamiast § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. mogła zostać poddana ocenie w wyniku uruchomienia kontroli instancyjnej (z której to możliwości nie skorzystano) i nie podlega sprostowaniu. Wnioski pełnomocnika zmierzają w istocie do wzruszenia prawomocnych postanowień Sądu, poprzez wykorzystanie w tym celu instytucji sprostowania oczywistych omyłek, co w świetle art. 156 § 1 Ppsa jest niedopuszczalne. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wniósł o jego uchylenie i "zobowiązanie WSA w Olsztynie do sprostowania ww. postanowień oraz przyznania prawidłowego wynagrodzenia za czynności pełnione w ramach pomocy prawej udzielonej z urzędu w sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W motywach zażalenia pełnomocnik zasadniczo podtrzymał twierdzenie o błędnym zastosowaniu w postanowieniach 3 października 2014 r. i z 1 lipca 2015 r. § 3 ust. 2 pkt 3 zamiast § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. Trafne jest tymczasem spostrzeżenie Sądu pierwszej instancji, że tak sformułowany wniosek pełnomocnika nie dotyczy w istocie omyłek (błędów rachunkowych) Sądu pierwszej instancji, a kwestionuje ustalenia Sądu w zakresie zastosowanej podstawy prawnej (stawki) przyznanego wynagrodzenia. We wnioskach wprost jest mowa o "błędnym zastosowaniu" § 3 ust. 2 pkt 3 zamiast § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia na skutek niewzięcia pod uwagę, że pełnomocnik nie tylko brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ale i sporządził skargę kasacyjną (k. 482-483); podobnie w zażaleniu (k. 493 i n.). Pełnomocnik wskazuje zatem na niepodlegające sprostowaniu błędy w orzekaniu (errores in iudicando). Uprawnienie sądu do sprostowania z urzędu niedokładności, błędów pisarskich i rachunkowych lub innych oczywistych omyłek odnosi się natomiast jedynie do omyłek natychmiast rozpoznawalnych i wynikających jednoznacznie z treści orzeczenia, natomiast w żadnym razie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (por. np. post. NSA z 17 lutego 2009 r., II FZ 52/09, CBOSA). W odniesieniu do orzeczenia w przedmiocie kosztów (czy wynagrodzenia) oznacza powyższe, że tryb sprostowania można stosować wyłącznie wtedy, gdy zasądzona przez Sąd kwota jest wynikiem nieprawidłowej operacji arytmetycznej (błąd rachunkowy), a nie wtedy, gdy Sąd nie zauważa pewnych wydatków (pozycji) przy sumowaniu kosztów, czy też je pomija, na co wskazuje argumentacja pełnomocnika nawiązująca do nieuwzględnienia wynagrodzenia z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej (por. post. NSA z 23 września 2008 r., I OZ 697/08, CBOSA). Jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji (s. 3), wysokość przyznanego w niniejszej sprawie wynagrodzenia mogła być kwestionowana w toku kontroli instancyjnej. Natomiast przewidziany w art. 156 § 1 Ppsa tryb rektyfikacji wyroku nie może służyć realizacji ewentualnych zarzutów strony i w tym sensie zastępować środków zaskarżenia. Tak szerokie rozumienie ww. przepisu, jak prezentowane w zażaleniu, prowadziłoby do nieograniczonej w czasie możliwości wzruszania prawomocnych rozstrzygnięć sądowych. Nie mają zatem również znaczenia przyczyny niewniesienia środka odwoławczego od ww. postanowień Sądu w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika, jak i konsekwencje tego stanu rzeczy omawiane w zażaleniu (s. 2). Jak bowiem zauważono, instytucja sprostowania nie służy eliminowaniu rozstrzygnięć, z którymi strona się nie zgadza, choćby nawet były wadliwe. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.