I FZ 100/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 3 grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

1. Wyrokiem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 74/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi K.B.: uchylił zaskarżoną decyzję; - określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; - zasądził od Skarbu Państwa - Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz doradcy podatkowego K.D. kwotę 7.200 zł. (siedem tysięcy, dwieście złotych) wraz z należnym podatkiem VAT według stawki 23%, za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. 2. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2011 r., doradca podatkowy – K.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w ramach kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 74/11. Wniosek ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wraz z aktami sprawy, przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. 3. W dniu 28 lutego 2013 r., na rozprawie, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym doradca podatkowy – K.D. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zwrot poniesionych niezbędnych kosztów przejazdu na posiedzenie Sądu w sprawie o sygn. akt I FSK 2108/11 oraz o przyznanie w ramach tej sprawy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 2108/11, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 74/11, w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd ten wskazał, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31, poz. 153) oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków jego stawiennictwa w postępowaniu kasacyjnym, powinna zostać rozstrzygnięta przez Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). 4. W dniu 12 czerwca 2013 r., na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, doradca podatkowy – K.D. wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w ramach kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 133/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając ponownie sprawę, wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Ol 133/13 oddalił skargę K.B. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz doradcy podatkowego K.D. kwotę 7.200 zł wraz z należnym podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu Sąd powołał się na art. 250 u.p.p.s.a. w zw. z § 3 ust.1 pkt 1 lit. g i § 4 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu /Dz. U. nr 31, poz.153/. 5. Pismem z dnia 4 listopada 2013 r. doradca podatkowy – K.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o przyznanie zwrotu kosztów i wynagrodzenia zgodnie z wnioskami zawartymi na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 w sprawie o sygn. akt I FSK 2108/11. Doradca podatkowy powołał się przy tym na wytyczne zawarte w wyroku o sygn. akt I FSK 2108/11. 6. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek doradcy podatkowego z dnia 4 listopada 2013 r. Sąd uznał, że wniosek ten był w istocie wnioskiem o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie zwrotu kosztów i wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, a ten jako wniesiony po terminie należało oddalić. 7. Odpis postanowienia z dnia 9 grudnia 2013 r. wraz z pouczeniem, że jest ono niezaskarżalne, doręczony został doradcy podatkowemu w dniu 11 grudnia 2013r. 8. W dniu 14 stycznia 2014 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie doradcy podatkowego na postanowienie z dnia 9 grudnia 2013 r. 9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wskazując, że na postanowienie oddalające wniosek o uzupełnienie uzasadnienia wyroku zażalenie nie przysługuje postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. odrzucił je jako niedopuszczalne. 10. Na powyższe postanowienie doradca podatkowy wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia i zobowiązanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do przyznania wynagrodzenia za czynności pełnione w ramach pomocy prawnej pełnionej z urzędu w sprawie sygn. akt I FSK 2108/11. Pełnomocnik stwierdził, że przedmiotem zażalenia jest odrzucenie zażalenia w sprawie w której Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu żąda uzupełnienia wyroku o sygn. akt I SA/Ol 133/13 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, gdy tymczasem wniosek dotyczył spełnienia ciążącego na Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym obowiązku przyznania wynagrodzenia na posiedzeniu niejawnym za sprawę o sygn. akt I FSK 2108/11. Pełnomocnik wniósł również o pouczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o: - niemożności uchylenia wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przypadku, gdy takie wynagrodzenie nie stanowi przedmiotu skargi kasacyjnej; - konieczności przyznania wynagrodzenia na posiedzeniu niejawnym w przypadku zwrotu akt sprawy z Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu; wypłaty wynagrodzenia bez zbędnej zwłoki. 11. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 11.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, jednak nie wszystkie jego zarzuty były zasadne. 11.2. Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie doradcy podatkowego, gdyż te jako wniesione na postanowienie oddalające wniosek z dnia 4 listopada 2013 r. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, było niedopuszczalne. 11.3. Błąd Sądu pierwszej instancji polegał na niewłaściwym przyjęciu, że pismo doradcy podatkowego z dnia 4 listopada 2013 r. stanowiło wniosek o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, co do zwrotu kosztów postępowania. W przedmiotowym piśmie (karta 282 akt sądowych) zawarto wniosek o przyznanie zwrotu kosztów i wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej zgodnie z wnioskami złożonymi na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 2108/11, w której to Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2011r., sygn. akt I SA/Ol 74/11, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Treść pisma wskazuje, że pełnomocnik domaga się zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt I FSK 2108/11. W uzasadnieniu wymienionego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31, poz. 153) oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków jego stawiennictwa w postępowaniu kasacyjnym, powinna zostać rozstrzygnięta przez Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 i nast. u.p.p.s.a. Analiza akt sądowych prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzygał o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej tak jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt I FSK 2108/11. Tym samym zgodzić się należało z żalącym, że przedmiotowy wniosek dotyczył żądania przyznania wynagrodzenia za sprawę o sygn. akt I FSK 2108/11, a nie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13. 11.4. Należy również zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 2108/11, odmawiając dokonania wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 2108/11, wyjaśnił, że stosownie do art. 250 i 258 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne. Oznacza to, że następuje ono po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez WSA, od którego według art. 259 i 260 u.p.p.s.a. służy sprzeciw, a następnie zażalenie w toku instancji (orzeczenie dostępne w bazie internetowej CBOIS). W uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2013r., sygn. akt I FSK 2108/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinna zostać rozstrzygnięta przez Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 i nast. u.p.p.s.a. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, realizując wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinien stosownie do art. 250 i 258 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. wydać postanowienie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. 11.5. Pomimo uwzględnienia rozpoznawanego zażalenia za niezasadną należało uznać argumentacje żalącego, w świetle której Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości uchylenia przyznanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wynagrodzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. akt I FSK 2108/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 września 2011r. sygn. akt I SA/Ol 74/11 w całości, to znaczy również w zakresie postanowienia zawartego w punkcie III. tego wyroku Sądu pierwszej instancji, dotyczącego wynagrodzenia doradcy podatkowego z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Tak też wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny odmawiając dokonania wykładni wyroku w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 2108/11. 11.6. Błędne zakwalifikowanie pisma z 4 listopada 2013 r. przez Sąd pierwszej instancji jako wniosek o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 133/13, co do zwrotu kosztów postępowania skutkowało wydaniem postanowienia oddalającym wniosek doradcy podatkowego a następnie odrzuceniem jego zażalenia na to postanowienie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. 11.7. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.