I FZ 429/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 448/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 448/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: sąd pierwszej instancji), odmówił A. sp. z o.o. w C. (dalej: skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. 2. Z przedstawionego przez sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, iż zajmuje się produkcją barwników i pigmentów, chemikaliów organicznych i nieorganicznych podstawowych i pozostałych, a nadto produkcją nawozów i związków azotowych. Jej kapitał zakładowy wynosi wprawdzie 50.000,00 zł, niemniej jednak za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 36.456,08 zł. Ponadto nie posiada żadnych środków trwałych, a jej wierzytelności podobnie jak rachunek bankowy w A. Banku zostały zajęte. Tym samym środki zgromadzone na koncie w kwocie 499.332,27 zł, podlegają zabezpieczeniu w postępowaniu podatkowym, którego dotyczy skarga i skarżąca nie ma możliwości dysponowania nimi. Dodatkowo wskazała, że jej sytuacja finansowa w porównaniu do poprzednio złożonego wniosku uległa pogorszeniu, albowiem straciła większość kontrahentów, a tych których posiada, nie jest w stanie spłacić z uwagi na znaczne zaległości wynikające z zajęcia konta bankowego. Ponadto organ zabezpieczający odmówił jej zwolnienia środków na pokrycie kosztów niniejszego postępowania oraz wypłaty wynagrodzeń dla członków zarządu spółki, którzy mogliby dokonać opłat. Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku skarżącej sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca nadal widnieje w bazie koncesji Urzędu Regulacji Energetyki jako przedsiębiorca posiadający koncesję na obrót paliwami ciekłymi do 20 kwietnia 2022 r. Z tego tytułu w 2012 r. poniosła stratę rzędu 10.742,21 zł. Podobnie za ubiegły rok obrotowy wykazała stratę rzędu 36.456,08 zł, niemniej jednak tak jak wynikało z zaskarżonej decyzji, było to jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, czego nie można było utożsamiać z brakiem środków finansowych. W deklaracjach VAT-7 za I i II kwartał 2013 r. skarżąca wykazała bowiem podstawę opodatkowania w kwocie 19.550.867,00 zł i 59.314.505,00 zł. Ponadto stan jej rachunku w A. Banku na dzień 30 kwietnia 2014 r. wynosił 499.332,27 zł i nie uległ zmianie do dnia 4 sierpnia 2014 r. Wprawdzie z informacji podanej w treści wniosku wynikało, że organ zabezpieczający odmówił jej zwolnienia środków na pokrycie kosztów niniejszego postępowania oraz wypłaty wynagrodzeń dla członków zarządu spółki, którzy mogliby dokonać opłat, jednakże powyższe nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, gdyż wydane w tym przedmiocie rozstrzygnięcia nie zostały przedłożone. W ocenie sądu pierwszej instancji, nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby z tychże kwot wygospodarować stosowne środki na uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, który wynosi 500,00 zł. Ponadto okoliczność, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, mimo wykazywanych strat oznacza, iż posiada środki finansowe na prowadzenie tej działalności, która przecież nakierowana jest na uzyskanie przychodu. W takiej sytuacji brak było wystarczających podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Sąd podkreślił, że stan pozostałych rachunków bankowych, które skarżąca posiada w [...] oraz [...] do dnia dzisiejszego nie został podany. Wobec powyższego, sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 260 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. 3. Na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, złożyła zażalenie, w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Złożony środek odwoławczy skarżąca oparła na zarzucie naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji następstwa nowych okoliczności, które uzasadniały przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przedstawione bilanse roczne świadczą o tym, iż skarżąca nie posiada środków finansowych. Potwierdza to również fakt dalszego zajęcia jej rachunku w A. Banku oraz brak środków na innych rachunkach bankowych. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada majątku trwałego oraz fakt odmowy zwolnienia jej środków na wypłaty wynagrodzeń dla członków zarządu, z których mogłaby pokryć ciążące na niej koszty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5. Powołany w zażaleniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. reguluje instytucję statuującą wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniach sądowoadministracyjnych przez ich strony, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., a znajdującej swe umocowanie w art. 84 Konstytucji. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe, co sprowadza realne ryzyko naruszenia jej prawa do sądu. 6. Podkreślenia wymaga, że niniejszy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był drugim z kolei składanym w rozpoznawanej sprawie. Poprzedni wniosek nie został przez sąd pierwszej instancji uwzględniony, a zatem podnoszone przez skarżącą argumenty, stosownie do treści art. 165 p.p.s.a., należało ocenić wyłącznie przez pryzmat zmiany okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby odstąpienie od dotychczasowego stanowiska w kontekście przyznania jej prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności faktycznych, z których wynikałoby, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponowny wniosek skarżącej nie wnosi w zasadzie nic nowego do sprawy. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i obraca środkami pieniężnymi, z których mogłaby pokryć koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500,00 zł. Wskazać należy ponadto, że w przypadku podmiotu o obrotach takich jak skarżąca niedopuszczalne byłoby przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Bilanse roczne skarżącej wskazują wprawdzie, że spółka przynosi straty, lecz jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, prowadzi działalność na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Warto dodać, że argumentacja ponownego wniosku oraz zażalenia stanowi w istocie polemikę ze stwierdzeniem, iż wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę, co na wcześniejszych etapach postępowania zostało skarżącej prawidłowo wyjaśnione. W niniejszej sprawie skarżąca nadal nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są gołosłowne. Skarżąca konsekwentnie nie przedstawia również dowodów na odmowę zwolnienia środków na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, a także wyciągów z pozostałych posiadanych rachunków bankowych. Podnosi jedynie, że nie posiada na nich środków, co nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę złożonego przez nią wniosku. 7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.