I FZ 403/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 2071/13 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2071/13, oddalił wniosek G. C. przyznania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 października 2013 r. Sąd I instancji wskazał, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że żona skarżącego uzyskuje miesięczny dochód netto w wysokości 3.550,19 zł. Tymczasem miesięczne wydatki skarżący określił na poziomie 2.970 zł (opłatę za energię elektryczną – ok. 300 zł, opłatę za gaz – ok. 300 zł, opłatę za szkołę córki – 950 zł, koszty wyżywienia córki w szkole – ok. 70 zł, koszty leków – ok. 100 zł , koszty ubrań – ok. 200 zł, opłata za najem mieszkania 500 zł, środki przekazywane przez skarżącego na żywność 400 zł oraz 150 zł na środki czystości). W budżecie rodziny pozostaje zatem miesięcznie kwota 580,19 zł. Ponadto skarżący korzysta z pomocy rodziny - przynajmniej w zakresie środków żywności. Powyższe w ocenie Sądu I instancji wskazuje więc, że skarżący ma środki z których może poczynić oszczędności na poczet kosztów procesu. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie: 1) art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ) dalej: P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w całości bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania koniecznego dla siebie. Wniósł zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie od kosztów sądowych względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono, że żona skarżącego w związku z istnieniem ustroju rozdzielności majątkowej może swobodnie dysponować swoim majątkiem i tylko od niej zależy jakie nakłady ponosi na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Zatem argument Sądu I instancji w postaci możliwości przeznaczania kwot na pokrycie kosztów sądowych z indywidualnego budżetu żony jest całkowicie bezzasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). W myśl art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Tymczasem z dokumentów przedłożonych przez stronę w niniejszej sprawie wynika, że żona skarżącego uzyskuje dochody netto w kwocie 3.550,19 zł. Miesięczne wydatki skarżący określił na kwotę 2.970 zł, w skład tych wydatków wchodzi m.in. kwota 950 zł przeznaczana na opłatę prywatnej szkoły córki skarżącego. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego oraz jego możliwości płatnicze i uznał, że może on partycypować w kosztach postępowania. Nie doszło zatem do naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto zgodzić należy się z Sądem I instancji, że fakt pozostawania z małżonką w ustroju rozdzielności małżeńskiej nie ma znaczenia dla sprawy. Małżonkowie bowiem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie ich w rozdzielności majątkowej. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji