I FZ 402/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 257/13 odmawiające wstrzymania zaskarżonej przez M. S. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 257/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek M. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 stycznia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r. Uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że argumentacja przedstawiona przez skarżącego była niewystarczająca do uznania, że zachodzą okoliczności stwarzające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu twierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji stanowi znaczny uszczerbek dla wnioskodawcy jak i jego rodziny oraz, że egzekucja należności jest na tyle znacząca, że mogłaby spowodować konieczność zaprzestania prowadzenia działalności i ogłoszenie upadłości prowadzonej firmy, nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku o przyznanie prawa pomocy i pism uzupełniających wynika, że co prawda wnioskodawca odnotował spadek obrotów w prowadzonej działalności gospodarczej, jednak zgromadzony przez skarżącego i jego żonę majątek nie potwierdza, że ewentualne wykonanie decyzji może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenie skutków. Sąd zaznaczył jednocześnie, że dochodzone od skarżącego świadczenie ma charakter pieniężny i podlega zwrotowi w sytuacji wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, co będzie prowadzić do bezpośredniego przywrócenia stanu poprzedniego. W złożonym zażaleniu pełnomocnik M. S. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem autora zażalenia powyższe postanowienie naruszało art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Uzasadniając zażalenie podniósł, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, nie dokonano trafnej analizy zarówno jego możliwości płatniczych, jak i obecnej sytuacji majątkowej, zdrowotnej oraz gospodarczej. Kwota zobowiązania podatkowego znacznie przekracza aktualne możliwości finansowe Skarżącego - nie ma on dostatecznych środków na ich pokrycie. Nie ma on możliwości jej uiszczenia bez poniesienia znacznego uszczerbku zarówno dla siebie, jak i swojej rodziny. Utrzymanie chronionej Konstytucją RP podstawowej jednostki społecznej, jaką jest rodzina i zagwarantowanie godziwego życia stanowić winno dla organu administracji publicznej wartość nadrzędną, uzasadniającą wstrzymanie wykonalności decyzji. Spłacenie przez skarżącego należności wynikającej z ww. decyzji z dnia 28 grudnia 2012 r. jest w obecnej chwili niemożliwa. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, dla której egzekucja należności wskazanej w decyzji jest na tyle znacząca, że mogłaby spowodować konieczność zaprzestania prowadzenia działalności i ogłoszenia upadłości prowadzonej firmy. Natomiast ogłoszenie upadłości firmy miałoby negatywny skutek nie tylko w stosunku do skarżącego, ale również dla 8 osób, które są zatrudniane w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wobec tego wstrzymanie zaskarżonej decyzji uzasadnione jest zarówno interesem skarżącego, ale również interesem publicznym. Skarżący stwierdził, że nigdy nie uchylał się od płacenia podatków, a jego rzekoma zaległość będąca przedmiotem niniejszego postępowania, powstała wyłącznie jako wynik kolekcjonersko - hobbystycznych zakupów pojazdów. Ponadto, skarżący stwierdził, że sam fakt, zgromadzenia określonego majątku nie może stanowić zasadniczej podstawy do stwierdzenia, że skoro stać skarżącego na posiadanie określonych nieruchomości i osiąga on określony w zeznaniu podatkowym dochód stały, to stać go również na uiszczenie zaległości określonych przedmiotową decyzją. Fakt prowadzenia własnej działalności gospodarczej nie może przesądzać o możliwości uiszczenia wynikających z decyzji organu Konieczność uregulowania takiej kwoty wymagałaby od skarżącego wyzbycia się składników majątku przedsiębiorstwa, co z kolei spowodowałoby znaczne ograniczenie prowadzonej działalności gospodarczej, a tym samym obniżenie dochodów strony, lub nawet spowodowałoby konieczność ogłoszenia upadłości. Z kolei osiągane przez skarżącego dochody z prowadzonej działalności, w przeszłości w latach prosperity, nie mogą świadczyć o aktualnej kondycji finansowej. Zarzucono również, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie wzięto także pod uwagę, że skarżący od dłuższego czasu bardzo poważnie choruje i wymaga stałej opieki lekarskiej. Jego choroba spowodowała konieczność ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem się (przede wszystkim lekarstw). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, w rozpoznawanej sprawie trafnie Sąd I instancji przyjął, że skoro skarżący powołuje się na potencjalną szkodę majątkową, to do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji konieczne jest odniesienie wskazanych przez skarżącego okoliczności do sytuacji finansowej skarżącego. Sytuacja ta jednak nie tylko nie została przez skarżącego udokumentowana, ale nawet nie została opisana we ww. wniosku. Akta sprawy zawierają wyrywkowe dokumenty źródłowe, przedłożone w postępowaniu wpadkowym z zakresu prawa pomocy, tj. oświadczenie skarżącego, deklaracje dla podatku od towarów i usług, zestawienie z księgi przychodów i rozchodów za 2012 r., deklarację podatkową dla podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. (k. 59-83 akt sądowych). Mając na uwadze treść oświadczeń skarżącego należy przyjąć za Sądem I instancji, że dokumenty te nie obrazują pełnej sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności brak wyciągów z rachunków bankowych i wykazu środków trwałych należących do firmy skarżącego. Tym samym zasadna jest ocena, że skarżący nie wykazał, aby wykonanie decyzji spowodowało wyrządzenie znacznej szkody. Wbrew stanowisku skarżącego, wyrażonemu w zażaleniu, w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania W rozpoznawanej sprawie ocena wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. była niemożliwa. Tym samym rozpoznając zażalenie strony Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie przychylić się do argumentacji w nim zawartej. Wobec powyższego przyjąć należało, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań Sąd I instancji w zakresie niewykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.