I FZ 392/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 212/14 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej przez R.P. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2007 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 212/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R.P. (zwanemu w dalszej części uzasadnienia również "skarżącym") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P.z dnia 20 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2007 r. Sąd I instancji wskazał bowiem, że skarżący nie uzasadnił przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, że jego aktualna sytuacja finansowa jest trudna. Ponadto nie wyjaśnił na czym miałaby polegać szkoda, która w dalszej perspektywie będzie niemożliwa do naprawienia. Sąd przy tym zaznaczył, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności. W ocenie Sądu I instancji również obawy skarżącego dotyczące utraty możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, utraty płynności finansowej, czy skutków ewentualnej egzekucji nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. W złożonym zażaleniu pełnomocnik strony podniósł, że skarżący w piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. opisał szczegółowo swoją sytuację materialną oraz przedłożył stosowne dokumenty na jej potwierdzenie. Do akt sądowych złożono bowiem: zeznanie podatkowe za 2012 r., odpis rachunku bankowego, na którym dokonano zabezpieczenia. Wskazano przy tym, że z akt sprawy można uzyskać informację na temat dochodów skarżącego oraz wysokości zobowiązań publicznoprawnych, do zapłaty których jest zobowiązany. W ocenie autora zażalenia okoliczności te winny być uwzględnione i ocenione przez Sąd I instancji z urzędu. Ponadto wskazano, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona wyjaśniła na czym miałaby polegać szkoda spowodowania wykonaniem decyzji. Autor zażalenia nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem Sądu, że wykonanie decyzji nie wywoła nieodwracalnych skutków. Wyjaśnił bowiem, że przywrócenie/zachowanie płynności finansowej firmy, jako następstwo egzekucji decyzji, będzie związane wiąże się z koniecznością zaciągnięcia kredytów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści powołanych przepisów wynika, że uruchomienie postępowania wpadkowego w tym przedmiocie następuje dopiero po zasygnalizowaniu we wniosku, składanym przez stronę, wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skoro zaś to strona jest inicjatorem postępowania w tym przedmiocie, to na niej spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. W interesie strony leży zatem takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Istotne jest więc aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zostały należycie uzasadnione i wykazane przez stronę, gdyż rola sądu sprowadza się jedynie do weryfikacji złożonych oświadczeń. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała aby w stosunku do niej zaszły przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przeciwnego zdania jest autor zażalenia, który wskazuje, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, w oparciu o które można było przeanalizować zasadność wniosku strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane przez stronę w złożonym zażaleniu okoliczności nie mogą stanowić uzasadnienia dla zmiany wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia. Przesłanki z art. 61 P.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi dla przyznania prawa pomocy, czego najwyraźniej strona nie zauważa. Ustawodawca regulując obie instytucje procesowe posłużył się odmiennymi kryteriami ocennymi. Inne bowiem są kryteria warunkujące wstrzymanie wykonanie zaskarżonej decyzji, a inne przewidziano dla przyznania prawa pomocy, co wynika expressis verbis z treści przepisów. Możliwe jest oczywiście to, że dokumenty stanowiące uzasadnienie dla uwzględnienia twierdzeń strony mogą być wykorzystywane zarówno w wypadku analizowania sytuacji majątkowej strony pod kątem przyznania prawa pomocy, jak i dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 P.p.s.a. Strona jednak nie powinna przerzucać na Sąd I instancji w całości obowiązku dowodzenia zasadności jej wniosków lecz formułować swoje stanowiska w taki sposób, aby umożliwić Sądowi jedynie dokonanie ich oceny. Jak już bowiem wyżej wskazano, wynika to z charakteru postępowania uruchamianego na wniosek strony. To, że na sądzie spoczywa obowiązek uwzględnienia wszelkich okoliczności wynikających z akt sprawy nie zmienia faktu, że strona winna wyjaśnić, w jaki sposób znajdujące się w aktach sprawy dokumenty potwierdzają przedstawione przez nią stanowisko o możliwości wystąpienia szkody, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ponadto należy wskazać, że przedstawione przez stronę dokumenty oraz okoliczności na potrzeby postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy okazały się niewystarczające do przeprowadzenia kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony, co potwierdzono w wydanym przez NSA w dniu 21 lipca 2014 r. , sygn. akt I FZ 227/14 postanowieniu. Zważywszy na powyższe uznać należało, że zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji przyjął, że strona nie wykazała w wystarczającym stopniu istnienia okoliczności uzasadniających obawę wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.