I FZ 227/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 212/14, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 212/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Sąd pierwszej instancji, oceniając przedstawione przez stronę okoliczności, doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi, który wynosi 5.371,00 zł. Sąd zauważył, że treść oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu z dnia 5 lutego 2014 r. budziła wątpliwości i nie była wystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku - wydane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) - zmierzało do umożliwienia skarżącemu wykazania i należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie, że skarżący w sposób wybiórczy potraktował skierowane do niego wezwanie o uzupełnienie wniosku, Sąd nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej. Z uzyskanych od skarżącego informacji wynikało, że wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w P. orzekł separację w związku małżeńskim skarżącego, a na wnioskodawcę został nałożony obowiązek alimentacyjny na rzecz dzieci w kwocie 3.200,00 zł. Z oświadczeń skarżącego wynikało, że jest współwłaścicielem domu w Z. o pow. 200 m2, posiada dwa pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, tj. samochód Opel Vivaro, rok prod. 2004 o wartości 10.000,00 zł i Citroen Jamper, rok prod. 2004 o wartości 1.000,00 zł. Skarżący podał, że na swoje miesięczne utrzymanie przeznacza 900,00 zł, na alimenty na dzieci 3.200,00 zł. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 6.500,00 zł. W 2012 r. wnioskodawca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości 12.233.324,03 zł, poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości 12.212.033,97 zł i uzyskał dochód w wysokości 21.290,06 zł. Mimo wezwania skarżący nie podał w jakiej wysokości w 2013 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów. Skarżący mimo wezwania nie złożył także odpisu książki przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, nie wyjaśnił nawet czy prowadzi książkę przychodów i rozchodów, nie złożył deklaracji VAT-7 za ostanie sześć miesięcy i nie podał czy ww. deklaracje składał w urzędzie skarbowym, nie przedłożył ewidencji środków trwałych i nie wyjaśnił nawet czy taką ewidencję prowadzi, nie podał również ilu zatrudnia pracowników. W tej sytuacji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżono powyższe postanowienie w całości. Żalący nie zgadzając się z oceną Sądu pierwszej instancji, wyjaśnił, że nie mógł podać jaki uzyskał przychód z tytułu prowadzenia działalności w 2013 r., gdyż taką wiedzą nie dysponował w dniu wykonywania przedmiotowego wezwania. Wyraził również zdanie, że Sąd pierwszej instancji, oceniając możliwości majątkowe i zarobkowe nie wziął pod uwagę złożonych oświadczeń oraz dokumentów. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, iż sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przypomnieć należy, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 u.p.p.s.a., wzywając skarżącego o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Strona nie przedstawiła wszystkich dokumentów o które była wzywana, powinna zatem liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Nie można się zgodzić z żalącym, że Sąd nie wziął pod uwagę złożonych oświadczeń i dokumentów. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał analizy sytuacji majątkowej skarżącego na postawie danych które posiadał (vide 4 str. zaskarżonego postanowienia). Zwrócić należy uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny odnotował, że skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości w 2013 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów. Mimo wezwania nie złożył także odpisu książki przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, nie wyjaśnił nawet czy prowadzi książkę przychodów i rozchodów, nie złożył deklaracji VAT-7 za ostanie sześć miesięcy i nie podał czy ww. deklaracje składał w urzędzie skarbowym, nie przedłożył ewidencji środków trwałych i nie wyjaśnił nawet czy taką ewidencję prowadzi, nie podał również ilu zatrudnia pracowników. W odpowiedzi na taką ocenę Sądu pierwszej instancji żalący wskazuje tylko, że nie podał przychodu za 2013 r., gdyż taką wiedzą w momencie wykonywania wezwania nie dysponował. Po za tym stwierdzeniem nie wyjaśnia jednak dlaczego nadal, tj. na etapie składania zażalenia ( z dnia 16 czerwca 2014 r.) takiej wiedzy nie posiada, oraz czy prowadzi księgę przychodów i rozchodów. Do zażalenia nie załączył również żadnego dokumentu, którego brak za istotny uznał Sąd pierwszej instancji. Tym samym, należało przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że wątpliwości co do sytuacji finansowej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiały uwzględnienie złożonego wniosku. Nie można więc było w sprawie odstąpić od reguły ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.