I FZ 385/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 554/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 10 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2007 r. do listopada 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 554/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił M.N. (zwanemu dalej również "skarżącym") przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu I instancji skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez niego oświadczenia. Sąd podkreślił, że postępowanie skarżącego nie pozwala, bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Sąd za istotne uznał, że skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych żony, tylko saldo jednego rachunku, tymczasem z przedłożonej umowy pożyczki gotówkowej wynika, że żona skarżącego posiada inny rachunek bankowy, na który została przekazana kwota pożyczki. Ponadto skarżący zarówno w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego jak również na etapie sprzeciwu nie przedłożył swojego zeznania podatkowego za 2012 r. oraz zeznań podatkowych żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe, a także zaświadczenia o wysokości świadczenia rehabilitacyjnego żony wnioskodawcy. Odnosząc się do eksponowanej w sprzeciwie okoliczności, że zarówno wobec skarżącego jak i jego żony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, Sąd I instancji wskazał, że w zarządzeniu referendarza z dnia 5 czerwca 2014 r. w pkt 10 zobowiązano skarżącego do przedłożenia dokumentów obrazujących dokonane czynności egzekucyjne. Skarżący w odpowiedzi przedłożył tylko upomnienie z dnia 13 stycznia 2014 r. skierowane do jego żony. Nie przedłożył, więc de facto żadnych dokumentów obrazujących dokonane czynności egzekucyjne. Sąd podkreślił również, że z przedłożonego na etapie sprzeciwu zaświadczenia o wysokości salda na rachunku bankowym wynika, że rachunek żony wnioskodawcy nie jest obciążony żadnymi zajęciami egzekucyjnymi. Ponadto zdaniem Sądu gdyby przyjąć, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest taka jak ją przedstawia to niewątpliwie korzystałby z pomocy opieki społecznej. Nie mniej w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego (pkt 5 zarządzenia) skarżący w ogóle nie udzielił odpowiedzi w tym zakresie co zasadnym czyni domniemanie, że z takowej pomocy nie korzysta. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie jest dla niego krzywdzące, gdyż mimo wykazania w sposób rzetelny bardzo trudnej sytuacji majątkowej oraz osobistej, w której znalazł się wraz z rodziną Sąd I instancji pozbawia go faktycznej możliwości dochodzenia praw na drodze sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem, że wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, rola sądu ogranicza się do wydania rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Należy mieć na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 P.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości tej Sąd I instancji skorzystał, wzywając stronę do nadesłania dokumentów mających pomóc w zobrazowaniu sytuacji materialnej skarżącego i potwierdzających jednocześnie prawdziwość złożonych przez niego oświadczeń. Jak wynika z akt sprawy zwrócono się o przedłożenie m.in. wyciągu z rachunków bankowych skarżącego oraz jego małżonki oraz zeznań podatkowych. Skarżący nie zastosował się w pełni do tych zaleceń, przedkładając saldo tylko jednego rachunku bankowego, pomijając dostarczenie stosownych informacji o stanie innych rachunków, których istnienie zostało potwierdzone za pomocą dokumentów znajdujących się aktach sprawy (umowa pożyczki), a także nie nadesłał wymaganych deklaracji podatkowych. Ponadto należy podkreślić, że strona skarżąca nie tylko nie wyjaśniła dlaczego nie nadesłała tego typu informacji, ale w ogóle nie nawiązała w złożonym zażaleniu do stanowiska Sądu I instancji, który szczególnie zaakcentował istotę uchybień w tym zakresie. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd I instancji dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania oświadczeń strony za prawdziwe, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. To samo tyczy się również twierdzeń strony odnośnie do wszczętego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Bez przedstawienia odpowiedniej dokumentacji twierdzenia strony w tym zakresie pozostają gołosłowne. Należy zatem uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu miał podstawy by przyjąć, że strona nie wykonała wezwania, a tym samym nie wykazała okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych. Należy również wyjaśnić, mając na uwadze stanowisko strony zawarte w złożonym zażaleniu, że uzasadnienie Sądu I instancji nie jest wewnętrznie sprzeczne. Istotnie, w treści zaskarżonego postanowienia wskazano, że przedstawiona we wniosku sytuacja skarżącego oraz jego rodziny uzasadniałyby korzystanie z pomocy społecznej. Powyższe, wbrew zarzutom strony, oznaczało jedynie, że Sąd I instancji, mając na uwadze przedstawione przez stronę dane uznał oświadczenia majątkowe strony za niepełne. Wobec powyższych okoliczności nie można było uznać, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu. Z tych też względów, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.