I FZ 315/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z/s w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 363/14 zawieszające postępowanie w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 marca 2014 r. nr ... w przedmiocie umorzono postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Zażalenie M. A. – kuratora M. sp. z o.o. w K. dotyczy postanowienia z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 363/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 marca 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżącą, w toku postępowania podatkowego, zakończonego zaskarżoną decyzją, reprezentowała kurator spółki – M. A. Sąd wskazał, że w aktach znajdowało się postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 14 maja 2012 r., sygn. Rz XII Ns Rej. KRS 2401/12/954 o ustanowieniu dla skarżącej kuratora w osobie M. A., celem reprezentowania skarżącej w postępowaniu wszczętym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. postanowieniem z 15 lipca 2011 r. oraz do wnoszenia środków odwoławczych w tej sprawie. Jako podstawę prawną Sąd Rejonowy w R. wskazał art. 42 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93), zwanej dalej "Kc". W związku z tym, M. A. złożyła również skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 marca 2014 r., w której wniosła o uchylenie wymienionego aktu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z wypisów z Krajowego Rejestru Sądowego (według stanu na 3 i 4 czerwca 2014 r.) oraz postanowienia z dnia 26 marca 2014 r. sygn. Rz XII Ns Rej. KRS 13669/13/371 nadesłanego przez Sąd Rejonowy w R. wynikało, iż dla skarżącej został ustanowiony kurator w osobie P. T. "celem niezwłocznego podjęcia czynności zmierzających do powołania organów osoby prawnej, a w razie potrzeby do jej likwidacji". Jako podstawę prawną Sąd Rejonowy w R. wskazał art. 42 § 1 i 2 Kc. Wskazując na motywy zawieszenia postępowania Sąd pierwszej instancji stwierdził, że obaj ustanowieni kuratorzy nie zostali upoważnieni do wnoszenia w imieniu M. sp. z o.o. w K. skargi do sądu administracyjnego. Pierwszy z kuratorów został ustanowiony wyłącznie do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed organami podatkowymi oraz do wnoszenia środków odwoławczych w postępowaniu podatkowym. Z kolei drugi kurator miał za zadanie powołanie organów spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji. W ocenie Sądu, żaden z kuratorów nie został więc upoważniony do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym, z uwagi na brak organu upoważnionego do reprezentacji spółki oraz kuratora umocowanego do występowania w sprawie zainicjowanej skargą, Sąd uznał, że postępowanie należy zawiesić. W złożonym zażaleniu M. A. wniosła o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kurator stwierdziła, że wniesiona skarga jest ewidentnym środkiem odwoławczym i nie ma znaczenia czy odnosi się do sądu administracyjnego czy też do organów podatkowych. W ocenie kurator, jest ona zatem umocowana do złożenia skargi oraz uczestnictwa w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 Ppsa sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z analogicznych powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 Ppsa, sąd odrzuca skargę wniesioną przez taki podmiot, jednakże odrzucenie skargi musi zostać poprzedzone wezwaniem do uzupełnienia wymienionych braków (art. 58 § 2 Ppsa). W związku z powyższym, jeśli skargę wnosi jednostka organizacyjna, która z uwagi na braki w organach ją reprezentujących nie ma zdolności procesowej, to skarga, jeśli braki nie zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 Ppsa ma natomiast zastosowanie wtedy, gdy skargę wnosił podmiot, który miał zdolność procesową w momencie dokonywania tej czynności procesowej, lecz ową zdolność następnie utracił. Skoro zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w organach M. sp. z o.o. zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, a składająca skargę kurator nie jest umocowana do reprezentacji spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinien podjąć czynności procesowe zmierzające do uzupełnienia tychże braków, a w ostateczności skargę odrzucić. W sytuacji bowiem, gdy skarga jest niedopuszczalna, nie można jej uznać za pismo wszczynające skutecznie postępowanie sądowe, które podlega ewentualnemu zawieszeniu na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 Ppsa. Niezależnie od powyższych uwag, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie M. A., gdyż uznał, że wnosząca je kurator jest umocowana do wniesienia skargi oraz reprezentowania M. sp. z o.o. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem tut. Sądu, treść postanowienia Sądu Rejonowego w R. o ustanowieniu dla skarżącej kuratora w osobie M. A. nie może być interpretowana jako upoważnienie do działania jedynie w postępowaniu podatkowym, gdyż prowadziłaby do przyznania spółce niepełnej ochrony prawnej, przysługującej jej w okresie, gdy sama nie może podejmować stosownych czynności procesowych. Za takim wnioskiem przemawia użycie przez Sąd w tym postanowieniu ogólnego określenia "do wnoszenia środków odwoławczych w tej sprawie", a nie "środków odwoławczych w postępowaniu podatkowym", jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Warto ponadto zauważyć, że M. A. nie została ustanowiona kuratorem skarżącej w celu powołania właściwych organów spółki. W tym celu wydane zostało dopiero postanowienie z dnia 26 marca 2014 r. ustanawiające kuratora w osobie P. T. Powyższe orzeczenie zostało zatem wydane w czasie biegu terminu do wniesienia skargi. Nie było zatem możliwe by w stosownym czasie powołać organy spółki, które podjęłyby ewentualne działania związane z zaskarżeniem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. Z tego też względu należy uznać, że M. A. została ustanowiona kuratorem, aby do czasu gdy spółka będzie mogła działać samodzielne, podejmowała stosowne działania w postępowaniu w sprawie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r., w tym czynności procesowe związane z sądową kontrolą aktów wydawanych w tym postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.