I FZ 311/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Po 802/21 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 lipca 2021 r., nr 3001-IOV-12.4103.20.2021 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Po 802/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek A. Sp. z o.o. w P. (dalej: spółka) o wyłączenie sędziego WSA A. B. od orzekania w sprawie ze skargi spółki decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w dniu 29 września 2022 r. podczas rozprawy zdalnej prokurent samoistny spółki wniósł o wyłączenie sędziego A. B. ze składu orzekającego. Uzasadniając żądanie prokurent podtrzymał stanowisko wskazane w poprzednich wnioskach o wyłączenie sędziego A. B. w sprawach o sygn. akt: I SA/Po 257/21, I SA/Po 845/21, I SA/Po 830/21, I SA/Po 330/22, I SA/Po 331/22. Zaznaczył on, że istotą wniosku jest fakt, że Pani Sędzia podpisując listę do neoKRS naruszyła zasadę etyki sędziowskiej uczestnicząc m.in. w formie przewrotu konstytucyjnego, biorąc czynny udział przy konstytuowaniu organu niezgodnego z Konstytucją. Stanowisko skarżącej wspiera nie tylko przedstawione we wskazanych sprawach orzecznictwo SN i NSA, ale opiera się na autorytetach prawnych. Skarżąca, korzystając z zagwarantowanego przez Konstytucję prawa do bezstronnego, sprawiedliwego i niezawisłego rozstrzygania spraw, uznała, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że Pani Sędzia, której dotyczy wniosek, nie będzie np. stosowała orzecznictwa TSUE. Strona podkreśliła, że ma poczucie okłamania przez sędziego w sprawie I SA/Po 257/21, w której odmówiono rejestracji przebiegu postępowania, podając powody techniczne. W pisemnym oświadczeniu z dnia 6 października 2022 r. sędzia A. B. oświadczyła, że nie zachodzą żadne okoliczności wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: Ppsa), jak również nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona, składając analizowany wniosek po przystąpieniu do rozprawy, nie uprawdopodobniła ani późniejszego powstania przyczyny wyłączenia sędziego, ani późniejszego powzięcia wiadomości o istnieniu takiej przyczyny (art. 20 § 2 Ppsa). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazane przez skarżącą okoliczności nie mogły uzasadniać wyłączenia sędziego w świetle art. 19 Ppsa, o czym przesądzono w sprawach powołanych przez stronę (tj. w sprawach o sygn. akt I SA/Po 257/21, I SA/Po 845/21, I SA/Po 830/21, I SA/Po 330/22, I SA/Po 331/22). W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła błędną wykładnię i zastosowanie przepisu: 1. art. 19 w zw. z art. 20 Ppsa w związku z wnioskiem wobec sędziego WSA A. B. w postaci uznania, że: 1. brak etycznego zachowania sędziego przy podpisywaniu list poparcia na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa w brzmieniu obowiązującym od 17 stycznia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 389 ze zm.) nie jest przesłanką uprawdopodabniającą jego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej; 2. brak etycznego zachowania sędziego przy podpisywaniu list poparcia do KRS w postaci blankietowej, dystrybuowanych przez skompromitowanego moralnie prawnika wiceministra sprawiedliwości, nie jest przesłanką uprawdopodabniającą jego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej i serwilistycznego stosunku do niej; 3. okłamanie przedstawicieli skarżącej na sali rozpraw, poprzez podanie nieprawdziwej przyczyny odmowy nagrywania rozprawy jest zachowaniem etycznym, gdyż było to tylko błędne przekonanie; 4. systematyczne i notoryczne faworyzowanie strony administracyjnej w sprawach, poprzez uchylanie się od weryfikacji treści upoważnień, pełnomocnictw, mimo wielokrotnych wniosków skarżącej, jest działaniem bezstronnym; 5. faworyzowanie strony administracyjnej postępowania względem strony skarżącej, tym samym pozbawianie jej korzystania z przysługujących praw, w efekcie nieustalenie stanu faktycznego w sprawie, legitymizowanie działań osób do tego nieupoważnionych; 6. złożenie przez sędziów oświadczeń w trybie art. 22 § 2 Ppsa o takiej samej treści, w takiej samej formie świadczy o ich indywidualnej treści jest etycznym i bezstronnym działaniem; 7. odrzucenie wniosków skarżącej w zakresie ustalenia drogi zawodowej sędziego na podstawie art. 6 § 1 pkt 7 i art. 6 § 2 i § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), a więc niesprawdzenie i nieprzyjęcie odpowiedniej treści oświadczenia sędziego czy zachodziła relacja zawodowa, personalna z organem władzy wykonawczej, z którym spór prowadzi skarżąca; 8. brak etycznego zachowania sędziego w podpisywaniu list poparcia do KRS nie jest przesłanką uprawdopodabniającą jego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej; 2. świadome pominięcie przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów dotyczących ustawy o KRS w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a wręcz jego pośrednie negowanie; 3. stronniczy dobór sędziów rozstrzygających wniosek, przez przeprowadzenie losowania wśród sędziów I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z udziałem sędziów, wobec których został złożony wniosek o wyłączenie z prowadzenia postępowania; 4. nierozpatrzenie wniosków dowodowych skarżącej; 5. plagiat postanowienia z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 257/21 i z dnia 4 sierpnia 2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 845/21, a tym samym nieuwzględnienie w sprawie wszystkich argumentów strony skarżącej. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uznanie faktu uwiarygodnienia przesłanek braku bezstronności wskazanego sędziego oraz zwrot kosztów postępowania zgodnie z normami przepisanymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulują instytucję wyłączenia sędziego w Rozdziale 5. Obok obligatoryjnych przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, enumeratywnie wskazanych w art. 18 § 1 Ppsa, w art. 19 powołanej ustawy przewidziano możliwość wyłączenia sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona powinna zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia, stosownie do art. 20 § 1 Ppsa. Jednakże w przypadku, gdy strona przystąpiła do rozprawy, powinna ona uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 powołanej ustawy). Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że warunkiem złożenia wniosku o wyłączenie sędziego po przystąpieniu do rozprawy jest nie tylko uprawdopodobnienie okoliczności świadczących o braku bezstronności sędziego w danej sprawie, ale także uwiarygodnienie, że podstawa wyłączenia powstała później lub że strona powzięła później informację o istnieniu takiej przyczyny (zob. A. Kabat [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, wyd. II, Lex/el 2021, art. 20). Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę, że skarżąca dysponowała wiedzą o składzie sędziowskim przed przystąpieniem do rozprawy w dniu 29 września 2022 r. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 października 2021 r. spółce udostępniono akta elektroniczne sprawy, zaś w dniu 30 sierpnia 2022 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP przesłano do strony zawiadomienie o rozprawie zdalnej w dniu 29 września 2022 r. wraz z informacją o składzie orzekającym wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Skarżąca, występując z wnioskiem o wyłączenie sędziego WSA A. B. po przystąpieniu do rozprawy, w żaden sposób nie uprawdopodobniła jednak, że sygnalizowane przez nią podstawy żądania powstały później lub stały się jej później znane. Wprost przeciwnie, strona odwołała się bezpośrednio do argumentacji podnoszonej we wcześniejszych wnioskach składanych w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych. W świetle powołanych okoliczności należało podzielić zapatrywanie Sądu pierwszej instancji, że spółka nie dopełniła wymogu złożenia wniosku o wyłączenie sędziego, o jakim mowa w art. 20 § 2 Ppsa. Jednocześnie podkreślenia wymagało, że mimo obszernej argumentacji zażalenia, skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do ww. ustaleń, stanowiących zasadniczą podstawę rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w rozpatrywanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł również podstaw do uwzględnienia zarzutów strony co do treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a także treści oświadczenia sędziego złożonego w trybie art. 22 § 2 Ppsa. Sugestia strony jakoby kontrolowane orzeczenie stanowiło plagiat rozstrzygnięć z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 257/21 i z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 845/21 była o tyle chybiona, że w powołanych postanowieniach w ogóle nie zajmowano się zagadnieniem spełnienia przez stronę składającą wniosek o wyłączenie sędziego warunku z art. 20 § 2 Ppsa. Wątpliwości nie budziła także treść wyjaśnienia złożonego przez sędziego WSA A. B. w dniu 6 października 2022 r. Sędzia w sposób jednoznaczny oświadczyła, że przesłanki wyłączenia z art. 18 § 1 i art. 19 Ppsa nie zachodzą w niniejszej sprawie. Ponadto podkreślenia wymagało, że skład sądu rozstrzygającego wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej sprawie został wyznaczony zgodnie z § 23 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177 ze zm.). Nie doszło do wyznaczenia składu orzekającego w drodze losowania z uwagi na brak wyjątku określonego w § 28 tego rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i postanowiono o oddaleniu zażalenia w myśl art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.