I FZ 305/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1019/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2022 r., nr 1201-IOP1-1.4103.3.2021.51 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Z. N. (dalej: Skarżący) wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1019/22. Postanowieniem tym Sąd, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący w złożonym wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej podnosił, że wykonanie decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, w tym pozbawi go środków do życia i leczenia, a nawet domu, w którym zamieszkuje z żoną i rodzinami swoich córek. Nadto twierdził, że prowadzona przez niego firma poniosła w latach 2014-2017 straty finansowe z uwagi na jego bardzo zły stan zdrowia. Aktualnie jedyny dochód stanowią emerytury, które pobiera wraz z żoną. Z kolei z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że: - saldo konta bankowego jego żony na dzień 18 października 2022 r. wynosiło ponad 800.000 zł, stanowiąc w znacznej części jej majątek osobisty; - nieruchomości Skarżącego są obciążone hipotekami przymusowymi na ponad pół miliona złotych na rzecz Skarbu Państwa (Naczelnika Urzędu Skarbowego w N.); - jest on właścicielem samochodu marki N.; - łączna kwota emerytury Skarżącego i jego żony to ponad 5.000 zł. Sąd pierwszej instancji analizując te dane, doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, które skutkowałyby potrzebą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż sytuacja Skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że zapłata zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji (...zł) może zagrozić jego egzystencji, czy skutkować utratą domu. W ocenie Sądu egzekucja świadczenia pieniężnego również nie spowoduje wyczerpania dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ wyegzekwowane świadczenie podlega zwrotowi w razie uchylenia zaskarżonej decyzji. 2. Wnosząc zażalenie na postanowienie odmowne Skarżący zaskarżył je w całości oraz domagał się jego zmiany przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, względnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w rozpoznanej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków, podczas gdy z przedstawionych dowodów oraz z zasad doświadczenia życiowego jednoznacznie wynikało, że: - dobrowolne wykonanie zaskarżonej decyzji nie jest możliwe z uwagi na niedysponowanie takim majątkiem, zaś jej przymusowe wykonanie w ramach postępowania egzekucyjnego, którego elementem jest dokonane już zajęcie rachunku bankowego, skutkować będzie utratą płynności finansowej; - egzekucja z zabezpieczonych budynków na ten moment uniemożliwi prowadzenie przez niego działalności. Skarżący wskazał też na możliwość zwolnienia pracowników jego firmy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3. Zażalenie okazało się niezasadne i dlatego podlegało oddaleniu. 3.1. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu, a takim aktem jest między innymi decyzja. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a.: "Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.". Sąd administracyjny może zatem wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w razie zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. 3.2. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznanej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Stan majątku Skarżącego oraz jego żony, tj. nieruchomości, jak również środki pieniężne oraz ich dochody, nie pozwalały na przyjęcie założenia, że egzekucja z majątku stworzy zagrożenie dla utrzymania Skarżącego, opłacenia jego leczenia, czy spowoduje utratę domu. Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący posiada także nieruchomość, która nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i w razie konieczności może zostać sprzedana, a zysk ze sprzedaży - przeznaczony na wykonanie zobowiązań podatkowych. Słusznie Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ Skarżący nie uprawdopodobnił, że na tle tych wszystkich okoliczności zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Ani powoływanie się na już zaistniały zły stan zdrowia, ani na ciężką sytuację materialną czy problemy przedsiębiorstwa Skarżącego z lat 2014-2017, nie spełniają powyższych przesłanek. Same zaś trudności finansowe Skarżącego nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Przypomnieć trzeba, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Samo zagrożenie egzekucją należności określonej przez organy podatkowe nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż obowiązkiem każdego jest wykonywanie ciężarów publicznoprawnych. 3.3. Odnośnie do powołanych dopiero w zażaleniu okoliczności możliwej redukcji zatrudnienia w firmie Skarżącego odnotować należało, że Skarżący nie podał żadnych konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby uznać, że wykonanie tej decyzji będzie w rzeczywistości skutkowało podanymi przez niego konsekwencjami. Nie została wskazana porównawczo ani liczba obecnych pracowników, ani liczba pracowników, których zwolnienie miałoby dotyczyć. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek podania wystarczająco precyzyjnych okoliczności, które kwalifikują się jej zdaniem do merytorycznej oceny z punktu widzenia treści przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. 3.4. Wobec obaw Skarżącego co do zagrożenia dla zdrowia czy utrzymania rodziny oraz zatrudnienia pracowników wspomnieć wypadało, że: po pierwsze, zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej przedsiębiorstwa Skarżącego; po drugie, w świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. 3.5. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.