I FZ 29/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Po 418/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od września 2015 r. do stycznia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 maja 2017 r., w sprawie I SA/Po 418/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 20 stycznia 2017 r. w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od września 2015 r. do stycznia 2016 r. Sąd I instancji wskazał, że w wyniku wstępnego badania skargi Strony na opisaną wyżej decyzję stwierdzono, iż zawiera ona braki formalne. Wobec tego na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r., wezwano pełnomocnika Skarżącej do ich uzupełnienia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu i nadesłanie pocztowego dowodu nadania skargi do organu. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 30 marca 2017 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wraz z odpowiedzią na skargę doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 10 kwietnia 2017 r. Kwota należnego wpisu od skargi została uiszczona w stosownym terminie, tj. 14 kwietnia 2017 r. Pełnomocnik Skarżącej pismem nadanym 21 kwietnia 2017 r. wniósł o sporządzenie i doręczenie kopii zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r. Do ww. pisma dołączono dowód nadania skargi do organu, jak również stosowny dokument pełnomocnictwa. W związku z tym, że braki formalne skargi zostały uzupełnione po upływie terminu określonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r., Sąd I instancji - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) - odrzucił tę skargę. W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 49 § 1, art. 57 § 1 pkt 1-4, art. 58 § 1 pkt 3, art. 164 w związku z art. 167 P.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy: - wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało skierowane w oparciu o zarządzenie, na którym brak jest podpisu (jest jedynie parafa niezidentyfikowanej osoby), a zatem zarządzenie, które nie weszło do obrotu prawnego, - Stronie nie zostało doręczone zarządzenie o usunięciu braków formalnych i nie mogła się z nim zapoznać, - w zarządzeniu wezwano do usunięcia braku formalnego w postaci doręczenia "pocztowego dowodu nadania skargi do organu", gdy tymczasem nie stanowi on braku formalnego skargi albowiem z przepisów 57 § 1 pkt 1-4 P.p.s.a. wynika, że nie jest to element skargi, a co najwyżej dowód zmierzający do ustalenia daty wniesienia skargi, co oznacza że nie jest to brak formalny skargi, - wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało skierowane do Strony przez sekretariat Sądu, a zatem nie przez Sąd, Przewodniczącego, ani żaden z innych organów (instytucji) przewidzianych w P.p.s.a., który to zarzut jest o tyle istotny w sytuacji braku należytego podpisania zarządzenia. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie postanowienia Sądu I instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że - wbrew stanowisku Skarżącej - brak jest podstaw do przyjęcia, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r. nie weszło do obrotu prawnego z uwagi na to, iż nie zostało ono prawidłowo podpisane. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej, jakoby brak czytelnego podpisu - zgodnie z wymogami § 13 ust. 1 i 3 Zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych - na przedmiotowym zarządzeniu, implikował ocenę, że zarządzenie to nie weszło do obrotu prawnego, NSA zwraca uwagę, że powołany przez Skarżącą akt nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, reguluje natomiast m.in. zasady prowadzenia dokumentacji w sądach administracyjnych (w tym również reguły sporządzania i wykonywania zarządzeń przewodniczącego wydziału) i ma charakter aktu wewnętrznego urzędowania Sądu, a zatem obowiązuje ogólnie rzecz ujmując jego pracowników, co do wykonywanych przez nich czynności biurowych. W związku z powyższym niezastosowanie przepisów § 13 ust. 1 i 3 ww. zarządzenia Prezesa NSA, przewidujące obowiązek opatrzenia zarządzeń wydawanych przez przewodniczących wydziału czytelnym podpisem albo skróconym podpisem z pieczątką imienną, nie powoduje utraty mocy prawnej takich zarządzeń, co do których nie zachodzą wątpliwości, iż zostały podpisane przez uprawnione do tego osoby. W kontekście powyższego NSA zwraca uwagę, że kwestionowane zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu, wprawdzie zostało opatrzone podpisem skróconym (nieczytelnym), jednakże w miejscu tego podpisu znajduje się wskazanie na stanowisko osoby, która to zarządzenie podpisała, tj. "Przewodniczący Wydziału". W ocenie NSA, nie ma zatem podstaw do kwestionowania ważności i skuteczności tego zarządzenia, nie można zatem uznać, że z uwagi na sposób jego podpisania nie weszło ono do obrotu prawnego. Nawiązując do stanowiska Skarżącej, iż z uwagi na brak doręczenia kwestionowanego zarządzenia nie mogła się ona z tym zarządzeniem zapoznać, NSA zwraca uwagę, że pełnomocnikowi Skarżącej 10 kwietnia 2017 r. zostało w sposób prawidłowy i skuteczny doręczone wystosowane na podstawie ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r. wezwanie WSA w Poznaniu z 5 kwietnia 2017 r., opisujące treść tegoż zarządzenia. Brak jest zatem podstaw aby przyjąć, że Skarżąca nie miała możliwości zapoznać się z jego zawartością. Ponadto, należy mieć na uwadze, że zarządzenie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie podlega zaskarżeniu - z treści art. 194 § 1, ani żadnych innych przepisów P.p.s.a. takie prawo nie wynika. W związku z powyższym, nawet gdyby faktycznie - jak twierdzi Skarżąca - sąd miał obowiązek doręczenia takiego zarządzenia i uchybił mu, nie można stwierdzić, że naruszenie takie miałoby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Nawiązując jednak do treści przywołanego przez Skarżącą w zażaleniu przepisu art. 163 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, NSA wskazuje, że art. 167 powołanej ustawy nakazuje ww. przepis art. 163 § 2 P.p.s.a. i pozostałe regulacje Rozdziału 10 Działu III ustawy, dotyczące postanowień, stosować odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego wydziału. Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza przy tym niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (tak SN np. w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 września 1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 177 oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 listopada 1997 r., III CZP 55/97, Prok. i Prawo - Orzecznictwo 1998, Nr 2, poz. 35). W ocenie NSA, odpowiednie stosowanie przepisu art. 163 § 2 P.p.s.a. do zarządzeń przewodniczącego wydziału do uzupełnienia braków formalnych skargi nie wymaga ich doręczania stronom postępowania, w sytuacji gdy nie podlegają one zaskarżeniu, a strona w ramach wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi zostaje powiadomiona o ich treści. Za całkowicie chybiony należy również uznać zarzut Skarżącej w zakresie tego, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało skierowane do Strony przez sekretariat Sądu, a zatem nie przez Sąd, Przewodniczącego, ani żaden z innych organów (instytucji) przewidzianych w P.p.s.a. W kontekście powyższego wskazać należy, że sąd, jako instytucja - jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, czynności administracyjne i biurowe, takie jak sporządzanie pism procesowych na podstawie stosownych zarządzeń przewodniczących wydziału (np. wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi) wykonuje poprzez swoich pracowników, co w sposób szczegółowy reguluje zresztą ww. zarządzenie w sprawie zasad biurowości w sądach administracyjnych. Stąd też zupełnie nietrafne są zarzuty zażalenia w powyższym zakresie. Na marginesie należy również wskazać, iż kwestia tego, czy brak pocztowego dowodu nadania skargi stanowi brak formalny tejże skargi w rozumieniu art. 49 § 1 P.p.s.a., nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Przypomnieć bowiem trzeba, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2017 r. wezwano Stronę nie tylko do nadesłania pocztowego dowodu nadania skargi, ale również stosownego dokumentu pełnomocnictwa, którego brak bezsprzecznie należy rozważać w kategorii braku formalnego skargi. W sytuacji, gdy Strona braku tego nie uzupełniła w stosownym terminie, WSA w Poznaniu miał podstawę do odrzucenia przedmiotowej skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., niezależnie od ewentualnego uchybienia w zakresie uznania braku dokumentu w postaci dowodu nadania skargi za jej brak formalny w rozumieniu art. 49 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.