I FZ 276/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1388/21 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i wrzesień 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1388/21, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił K.S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do uznania, iż do uchybiania terminowi doszło bez winy strony. W zażaleniu na powyższe postanowienie K.S. (dalej: "strona" lub "skarżąca") zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, błędne ustalenia stanu faktycznego i uznanie, że niedokonanie czynności w terminie nastąpiło z winy pełnomocnika skarżącej. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że 5 stycznia 2023 r. w systemie ePUAP pełnomocnik skarżącej odebrał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi. Pełnomocnik oczekiwał dopiero na doręczenie zarządzenia, wezwania do uiszczenia wpisu. Po prześledzeniu ścieżki doręczeń elektronicznych pism pod wskazaną w postanowieniu datą doręczenia zarządzenia tj. 2 listopada 2022 r. zauważył, że w jednej z korespondencji, dotyczącej zwrotu nadpłaty widniał załącznik z treścią zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W jego ocenie bez wątpienia załącznika tego nie było w dniu odbioru korespondencji, na co wskazuje w szczególności fakt, iż załącznik ten nie pobrał się. Jedynym pobranym plikiem był załącznik z zarządzeniem o zwrocie nadpłaty. Pełnomocnik podniósł zatem, iż pismo to nie zostało doręczone w dniu podpisania Urzędowego Poświadczenia odbioru, lecz w dniu otwarcia załącznika tj. 5 stycznia 2023 r., który w dniu poświadczenia odbioru nie znajdował się w załączeniu tegoż pisma. Skarżąca uiściła stosowną opłatę od wpisu niezwłocznie po zapoznaniu się z pismem. Pełnomocnik podkreślał także wadliwość działania systemu ePUAP, która w jego ocenie jest powszechnie znana. Zdaniem pełnomocnika wyłączną i jedyną przyczyną uchybienia terminowi była wadliwość działania sytemu ePUAP, o której pełnomocnik na chwilę odbioru korespondencji nie wiedział. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W przedmiotowej sprawie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 października 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis tego zarządzenia skierowano 28 października 2022 r. do pełnomocnika na adres elektroniczny na platformie ePUAP, podany w toku postępowania. Jednocześnie skierowano też do pełnomocnika odpis zarządzenia o zwrocie nadpłaconej opłaty kancelaryjnej za kserokopię protokołu rozprawy. Jak wynika ze znajdującego się w aktach Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (dalej: "UPD"), pierwsze UPD utworzone zostało 28 października 2022 r., zaś w rubryce "Dane poświadczenia" widnieje data odbioru wezwania - 2 listopada 2022 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, pełnomocnik podnosił, iż po wniesieniu skargi kasacyjnej oczekiwał na doręczenie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Podał następnie, że dopiero 5 stycznia 2023 r. po odebraniu z systemu ePUAP postanowienia WSA w Gliwicach w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej prześledził ścieżkę doręczeń w systemie ePUAP pod datą wskazaną przez Sąd w postanowieniu, tj. datą odbioru pisma: 2 listopada 2022 r. Okazało się, iż w wiadomości z 28 października 2022r. pojawił się drugi załącznik, w treści którego znajdowało się zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Pełnomocnik podkreślił, iż załącznik ten bez wątpienia nie znajdował się w tymże piśmie w dniu jego odbioru a wskazuje na to fakt, że załącznik ten nie pobrał się a jedynym pobranym plikiem jest załącznik z zarządzeniem o zwrocie nadpłaconej opłaty kancelaryjnej. Pełnomocnik akcentował, że w dniu podpisania Urzędowego Poświadczenia Odbioru (dalej: "UPO") załącznik w postaci zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie znajdował się przy piśmie doręczającym. Wskazał, że wpis uiścił niezwłocznie po powzięciu informacji o zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia tego wpisu. Następnie pełnomocnik skarżącej wskazywał na problemy techniczne, związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP, akcentując przede wszystkim to, że wadliwość działania tego systemu jest powszechnie znana. Zwrócił uwagę, że jako profesjonalny pełnomocnik wielokrotnie zmagał się z trudnościami w korzystaniu z tej platformy, zwracał się też do działu wsparcia tegoż systemu. Zaznaczył, iż w większości przypadków nie udzielono mu odpowiedzi na zadawane pytania oraz zgłaszane problemy, bądź udzielano odpowiedzi po kilku miesiącach. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, w aktach sprawy znajduje się UPD korespondencji skierowanej do pełnomocnika 28 października 2022 r. Wynika z niego, iż pierwsze UPD utworzone zostało 28 października 2022 r. zaś odbiór nastąpił 2 listopada 2022 r. Na odbiór korespondencji ePUAP przez pełnomocnika wskazuje już sama treść tego UPD - zapis: "Data odbioru: 2022-11-02". Zarówno odpis zarządzenia o zwrocie nadpłaconej opłaty kancelaryjnej, jak i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, stanowiły załączniki do pisma ogólnego z 28 października 2022 r., skierowanego do pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP. Skoro zaś oba załączniki uwidocznione zostały na piśmie ogólnym oznacza to, iż były one załączone do odebranej przez pełnomocnik 2 listopada 2022 r. korespondencji ePUAP. Z treści pisma ogólnego z 28 października 2022 r., z którym pełnomocnik jako profesjonalista winien wnikliwie się zapoznać wynika, że sekretariat Sądu doręczył wraz z tymże pismem zarówno odpis zarządzenia o zwrocie nadpłaconej opłaty kancelaryjnej, jak i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Nawet zatem przyjmując, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie został do tego pisma załączony (co jednakże nie wynika z akt sprawy), pełnomocnik winien mieć świadomość skierowania do niego wezwania do uiszczenia wpisu a w razie jakichkolwiek wątpliwości winien był skontaktować się z sekretariatem sądowym. Z odpowiedzi Zespołu Service Desk Centralnego Ośrodka Informatyki (k. 219 akt sądowych) również nie wynika aby zaistniały jakikolwiek problemy z doręczeniem pisma bądź załączników. W piśmie tym można przeczytać, że "z analizy wynika, że pismo zostało poprawnie doręczone do podpisania UPD." Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje poglądu, że system ePUAP może zadziałać wadliwie, jednakże w przedmiotowej sprawie, poza twierdzeniem pełnomocnika, nie ma żadnego potwierdzenia, że ów załącznik nie istniał w chwili doręczania pisma głównego. Zgodnie z UPD oraz odpowiedzią Zespołu Service Desk nie istnieją nawet wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia korespondencji. Przyjmując zatem za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.