I FZ 42/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1388/21 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i wrzesień 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1388/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną K. S. (dalej "Skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1388/21 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "DIAS") z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i wrzesień 2015 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik profesjonalny Skarżącej, wniósł skargę kasacyjną od wyżej wskazanego wyroku w piśmie z 21 października 2022 r. W związku z brakiem formalnym w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego, wezwano pełnomocnika Skarżącej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 października 2022 r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.474,00 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wyżej wskazane wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 2 listopada 2022 r., na co wskazuje znajdujące się w aktach sądowych Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (k. 150). W związku z bezskutecznym upłynięciem terminu 9 listopada 2022 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną postanowieniem z 22 grudnia 2022 r. za podstawę podając art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."). Zażaleniem z 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik Skarżącej zaskarżył ww. postanowienie w całości i zarzucił naruszenie przepisów mających wpływ na rozstrzygnięcie: 1. art. 74a p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 i art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 569 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkiem czego uznano, iż nastąpiło skuteczne doręczenie zarządzenia z dnia 27 października 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu; 2. art. 6 w zw. z art. 179 p.p.s.a. poprzez zwłokę w wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi skutkiem czego nastąpiło znaczne utrudnienie skutecznej reklamacji wadliwego doręczenia elektronicznego; 3. art. 65 i art. 74a p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez niekonsekwencję w formie doręczeń pism procesowych, które doręczane były zamiennie przez operatora pocztowego bądź też elektronicznie skutkiem czego wprowadzono w błąd co do domyślnej formy doręczeń w sprawie. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do dokonania uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 74a § 5 p.p.s.a. datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 74a § 3 pkt 2 p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że zasady wymiany informacji, w tym doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP, określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57, ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180 ze zm.), wydanego w wykonaniu delegacji zawartej w art. 16 ust. 3 tej ustawy. Przepisy wymienionych aktów prawnych regulują szczegółowe kwestie związane m.in. z wymogami urzędowego poświadczenia odbioru, a także wytworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Zgodnie z § 14 przywołanego rozporządzenia z dnia 14 września 2011 r., urzędowe poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system informatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego i zawiera: 1) pełną nazwę podmiotu publicznego, który doręcza dokument elektroniczny; 2) pełną nazwę podmiotu, któremu podmiot publiczny doręcza dokument elektroniczny; 3) oznaczenie sprawy; 4) jednoznaczne oznaczenie pisma, którego dotyczy; 5) w przypadku podpisania poświadczenia doręczenia - datę i czas podpisania rozumiane jako data i czas doręczenia dokumentu elektronicznego. Z kolei w myśl § 15 rzeczonego rozporządzenia, adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo przez zapewnienie możliwości potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych zawartych w tym poświadczeniu przy użyciu technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy. Przepis § 16 powoływanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. stanowi natomiast, że po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: 1) udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia; 2) udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia. Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy i kiedy Skarżącej zostało doręczone zarządzenie z dnia 27 października 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że korespondencja zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego została odebrana przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 2 listopada 2022 r., co obrazuje urzędowe poświadczenie doręczenia dokumentu elektronicznego załączone do akt sprawy. Administratorem danych w systemie ePUAP jest Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Pełnomocnik Skarżącej nie przedstawił wraz z zażaleniem dokumentacji, która wskazywałaby na nieprawidłowości w działaniu platformy ePUAP, nie przedłożył także żadnego dokumentu potwierdzającego, że w ogóle złożył reklamację w tej sprawie. Nie można więc przyjąć, że do doręczenia nie doszło. Fakt niezapoznania się lub późniejszego zapoznania się strony (jej pełnomocnika) z treścią wezwania pozostaje bez wpływu na prawidłowość dokonanego doręczenia oraz ustalenie daty tego doręczenia. Poprawność czynności procesowej oraz bieg postępowania nie są bowiem w żadnym razie uzależnione od tego, czy adresat faktycznie zapoznał się z treścią kierowanej do niego korespondencji. Stąd też określony w wezwaniu siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków upływał z dniem 9 listopada 2022 r. Ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego należy uznać, że powyższy termin nie został zachowany, a skarga kasacyjna powinna była zostać odrzucona. W świetle tych ustaleń Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o "przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu" zwraca uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminu procesowego i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12 oraz z 18 stycznia 2011r., sygn. akt II OZ 1347/10). W przypadku kolizji wynikającej z takich działań strony w pierwszej kolejności powinien być rozpoznany środek zaskarżenia na orzeczenie stwierdzające uchybienie terminu dokonania czynności, a dopiero po uprawomocnieniu się tego orzeczenia może zostać rozpoznany wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu. Co do zasady wykluczone jest złożenie w środku odwoławczym od postanowienia o odrzuceniu skargi na skutek uchybienia terminu wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Odnotować jednak należy pogląd, który podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie, że jeżeli obie czynności procesowe (zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu) spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wówczas wojewódzki sąd administracyjny w pierwszej kolejności powinien nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (tak D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2014, nr 3, s. 76–88 oraz A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA 2013, nr 2, s. 72–90). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.