I FZ 267/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 332/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 332/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił S. T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 grudnia 2013 r. Sąd I instancji stwierdził, że według oświadczenia skarżącej ponoszone przez nią wydatki przewyższają uzyskiwany dochód. Strona podała, że dochód jej gospodarstwa domowego wynosi 1.200 zł. Jednocześnie podniosła, że z tytułu zaciągniętych przez nią samą oraz jej męża kredytów comiesięcznie na ich spłatę wydatkuje kwotę 2.500 zł. Ponadto ponosi opłaty: telefon stacjonarny 172,18 zł, telefon orange 575,07 zł, wywóz nieczystości płynnych 81 zł, opłaty za gospodarowanie odpadami 216 zł, podatek gruntowy 486 zł, TV 109, ogrzewanie domu 5.000 zł rocznie. Strona nie wyjaśniła skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Sąd podkreślił, że strona nie przedłożyła również wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych swoich oraz męża. Przedłożono jedynie wyciąg z rachunku bankowego skarżącej, który posiada w Banku Spółdzielczym. W zażaleniu pełnomocnik strony zarzucił wskazanemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez nieprzyznanie skarżącej prawa pomocy pomimo, że strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wniosła o: zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i córką, którego źródłem utrzymania jest jedynie wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę skarżącej, na którym ciążą zajęcia komornicze. Mąż posiada kredyt w wysokości 115.268,02 zł. Skarżąca natomiast posiada niespłacone zobowiązania kredytowe w wysokości 92.686,66 zł. W celu utrzymania rodziny skarżąca zmuszona jest prosić o pomoc rodzinę i przyjaciół. Pełnomocnik podkreślił, że spłacane przez stronę pożyczki zostały zaciągnięte przed utratą jej płynności finansowej, a w chwili obecnej trudności ze spłatą tych zobowiązań zostały udokumentowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej nie może zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Podkreślenia wymaga, że prawidłowo Sąd I instancji podkreślił na fakt rozbieżności pomiędzy deklarowanymi przez stronę dochodami, a jej wydatkami. Analiza przedstawionych przez skarżącą wydatków daje podstawy do stwierdzenia, że wydatkuje ona kwotę znacznie większą niż uzyskuje. Powyższe powoduje, że oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącą nie mogą być uznane za wiarygodne. Zatem sytuacja majątkowa skarżącej musi być więc inna niż podaje. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody strony. W złożonym zażaleniu strona nie wyjaśniła tych rozbieżności, zatem nie można uznać, że Sąd I instancji naruszył art. 246 § 1 P.p.s.a. Ponadto należy podkreślić, że spłata kredytów nie jest wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Korzystanie z prawa pomocy jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie musi być związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, że przedstawione przez skarżącą oświadczenia zarówno te z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i wynikające z późniejszych oświadczeń nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej strony i nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.