I FZ 266/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Zalewska-Radzik po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. [...] Spółka cywilna E. B., B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 543/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. [...] Spółka cywilna E. B., B. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2013 r. oraz orzekającej o obowiązku zapłaty podatku wynikającym z wystawionych faktur postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 września 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 543/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił S. [...] Spółka cywilna E. B., B. B. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 kwietnia 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2013 r. oraz orzekającej o obowiązku zapłaty podatku wynikającym z wystawionych faktur. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w skardze na decyzję organu z 27 kwietnia 2021 r. Wniosek ten jednak nie został uzasadniony. Wobec braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości zweryfikowania, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście wywoła negatywne skutki dla Skarżącej. Powyższe skutkowało odmową zastosowania wobec Skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), co znalazło wyraz w postanowieniu z 8 września 2021 r. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jego cechą charakterystyczną jest czasowe zawieszenie skuteczności rozstrzygnięcia administracyjnego, przełamujące tym samym domniemanie jego legalności (por. postanowienia NSA: z 9 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FSK 885/05; orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem internetowym https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przyznanie stronie Skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z uwagi na przytoczone wyżej brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, w szczególności gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. "Trudne do odwrócenia skutki" to z kolei takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd (por. postanowienia NSA: z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14; z 6 września 2021 r., sygn. akt I FZ 113/21, CBOSA). Analiza treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdziła prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie uprawdopodobniła ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącej tego rodzaju ochrony. Przypomnieć należy, że Skarżąca wskazała jedynie, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz utratę majątku wypracowanego przez właścicieli przez okres całego życia. Skarżąca nie podała żadnych konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby przyjąć, że wykonanie tej decyzji będzie w rzeczywistości skutkowało podanymi przez Skarżącą konsekwencjami. To na Skarżącej bowiem spoczywał obowiązek takiego uzasadnienia wniosku, aby okazał się on wystarczająco precyzyjny i dotyczył konkretnych okoliczności, które kwalifikują się do merytorycznej oceny z punktu widzenia zastosowania względem niej instytucji ochrony tymczasowej. W gestii Skarżącej, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. W sformułowanym w niniejszej sprawie wniosku Skarżąca nie wskazała, ani nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącej środka ochrony tymczasowej. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji w sprawie przyjął, iż ogólnie sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji i lakoniczna argumentacja Skarżącej nie dawały podstaw do uwzględnienia jej żądania o przyznanie ochrony tymczasowej, o której mowa w art.61 § 3 p.p.s.a. Oczywiście odmowa uwzględnienia wniosku nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku już prawidłowo sformułowanego lub wskazującego nowe podstawy wstrzymania wykonania decyzji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty zażalenia za bezzasadne i działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.