I FZ 228/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 186/14, w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

1. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 186/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego twierdzenia skarżącej o przekazaniu byłemu mężowi środków finansowych (50.000 zł), którego między innymi obwinia za spowodowanie negatywnych dla niej skutków podatkowych na spłatę jego zobowiązań finansowych Sąd uznał za niewiarygodne lub (i) sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Także z tej przyczyny, że postępowanie podatkowe wobec skarżącej (zakończone wydaniem niekorzystnej decyzji podatkowej) toczyło się już od 2009 r., zaś środki według oświadczenia skarżącej zostały rzekomo przekazane w lutym 2013 r. Nadto brak było, według Sądu, jakichkolwiek dowodów potwierdzających wskazane okoliczności. Tymczasem mając wiedzę o toczącym się wobec niej postępowaniu podatkowym winna zabezpieczyć środki finansowe związane ze swym udziałem w sprawie nie tylko podatkowej, lecz choćby w przypadku wydania dla niej negatywnej decyzji z tego tytułu, także na poczet pokrycia kosztów ewentualnego postępowania sądowego we własnej sprawie. Skarżąca poza rzekomym przekazaniem środków finansowych w wysokości 50.000 zł na rzecz byłego męża, część z nich przeznaczyła na spłatę zobowiązań prywatnoprawnych, które co do zasady nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem pokrycia kosztów na rzecz Skarbu Państwa. 2. Zażaleniem zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy z dokumentów przedstawionych przez skarżącą wynikało, że obecna sytuacja uzasadnia udzielenie jej pomocy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodzić się należało z autorem zażalenia, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń, wynikało, że na etapie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje małoletnia córka, na którą skarżąca otrzymuje alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie. Gdyby nie pomoc babki nie byłaby w stanie samodzielnie się utrzymać. Skarżąca do wniosku załączyła między innymi kopie decyzji z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, odpisu prawomocnego wyroku o rozwiązaniu małżeństwa, dowodów ponoszenia bieżących kosztów utrzymania (faktury za gaz i TV), informacji podatkowej za 2012 r. oraz wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy. Wprawdzie, jak ustalił Sąd pierwszej instancji, skarżąca w lutym 2013 r. zbyła nieruchomość za kwotę 100.000 zł, a pozyskane w ten sposób środki finansowe w połowie przekazała w gotówce byłemu mężowi na spłatę jego zobowiązań finansowych; pozostałą kwotę przeznaczyła na pokrycie swoich zobowiązań, to zauważyć jednak należało, że nastąpiło to jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji. Trudno zatem było wymagać aby skarżąca mogła przewidywać, że będzie zmuszona w przyszłości opłacić wpis od skargi. Z oświadczeń skarżącej i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca po sprzedaży nieruchomości spłaciła swoje zobowiązania. Połowę kwoty przekazała swojemu byłemu mężowi. Okoliczność tę potwierdziła przedkładając oświadczenie byłego małżonka. W świetle powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarżąca wykazała spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 188 u.p.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.