I FZ 132/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. H. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 1032/12 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1032/12, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału WSA w Łodzi wezwał pełnomocnika M. H. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wysokość wpisu określając na 439 zł na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 220 § 4 P.p.s.a., z którego to przepisu według strony wynika zwolnienie od opłat środków zaskarżenia na orzeczenia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu. Skarżący podniósł, że choć w art. 220 § 4 P.p.s.a. wskazano, że wolne od wpisu jest zażalenie, a nie skarga kasacyjna wniesiona na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu w tym zakresie, to należało zastosować w pierwszej kolejności wykładnię celowościową, a nie gramatyczną. Ponadto w okolicznościach sprawy mógł też nastąpić błąd w wyborze środka zaskarżenia na postanowienie WSA z dnia 30 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi na decyzję podatkową z powodu nieuiszczenia wpisu, przez sporządzenie skargi kasacyjnej zamiast zażalenia. Strona, działając w dobrej wierze, zastosowała się do pouczenia, gdzie wskazano, że środkiem jej przysługującym jest skarga kasacyjna. Sytuacja skarżącego byłaby również korzystna, gdyby sporne rozstrzygnięcie zostało wydane w drodze zarządzenia przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania, zamiast w drodze postanowienia, jak miało to miejsce w sprawie. Powyższe nie stoi zdaniem strony w sprzeczności z art. 173 § 1 P.p.s.a., gdyż przepis ten, wskazując, że co do zasady od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, przewiduje, że przepis szczególny może stanowić inaczej. Zdaniem strony przepisem takim może być właśnie art. 220 § 4 w zw. z art. 194 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela rozważanie przedstawione w postanowieniu tego Sądu z dnia 20 maja 2014 r. o sygn. akt I FZ 142/14. Zdaniem strony wniesiona w sprawie skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu powinna być zwolniona od wpisu na podstawie art. 220 § 4 P.p.s.a., a zatem zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od tej skargi kasacyjnej było bezzasadne. Dostrzegając, że w art. 220 § 4 P.p.s.a. mowa jest o zażaleniu, a nie o skardze kasacyjnej, strona wyraziła pogląd, że należy bądź to uznać, że skarga kasacyjna jest również objęta tym przepisem, bądź to stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest odpowiednim środkiem prawnym w okolicznościach sprawy, a przysługującym stronie środkiem było zażalenie, które podlegałoby już bezpośrednio zwolnieniu od wpisu na podstawie art. 220 § 4 P.p.s.a., bądź to wreszcie przyjąć, że Sąd bezzasadnie wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, gdyż w sprawie powinno być wydane zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego żaden z tych poglądów nie zasługuje na podzielenie. Z kolei pogląd strony o możliwości wydania zarządzenia o pozostawieniu pisma (skargi) bez rozpoznania nie znajduje usprawiedliwienia w przepisach ustawy. Art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi jednoznacznie, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, natomiast zarówno z art. 58 § 3, jak i art. 160 P.p.s.a. wynika, że w takim przypadku sąd wydaje postanowienie. Bezzasadne jest też stanowisko strony, że od postanowienia o odrzuceniu skargi strona powinna była wnieść zażalenie. Choć w art. 173 § 1 P.p.s.a. ustawodawca przewidział wyraźnie, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (strona nie kwestionuje, że takim postanowieniem jest postanowienie o odrzuceniu skargi) przysługuje skarga kasacyjna, strona uważa, że zaszedł w sprawie przypadek, o którym mowa w art. 173 § 1 in fine, tj. że "przepis szczególny stanowi inaczej". Zdaniem strony przepisem szczególnym w tym zakresie jest art. 220 § 4 w zw. z art. 194 § 1 P.p.s.a. Stanowisko to jest błędne. W myśl art. 220 § 4 P.p.s.a. wolne od wpisu jest zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3. Przepis ten dotyczy zatem nie tego, jaki środek odwoławczy przysługuje stronie od konkretnego zarządzenia/postanowienia, lecz tego, w jakich przypadkach przysługujący stronie (na podstawie innych przepisów) środek odwoławczy (zażalenie) jest wolny od wpisu. Wywodzenie na podstawie tej normy, że mamy do czynienia z przepisem szczególnym względem art. 173 § 1 P.p.s.a., nie jest usprawiedliwione. Zasadności takiemu tokowi rozumowania nie przydaje się też art. 194 § 1 P.p.s.a. Przepis ten wymienia przypadki, w których przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego - niewątpliwie brak jest wśród wskazanych tam sytuacji odrzucenia skargi. Co prawda ustawodawca wskazał też w art. 194 § 1 P.p.s.a. expressis verbis, że oprócz przypadków wymienionych w pkt 1-10 zażalenie przysługuje "w przypadkach wymienionych w ustawie", ale art. 220 § 4 P.p.s.a. nie może być uznany za taki "przypadek wymieniony w ustawie". W konsekwencji należy uznać, że bezpodstawnie strona uważa, że przysługującym jej środkiem odwoławczym w omawianym wypadku było zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Nie zasługuje na uwzględnienie pogląd strony, że art. 220 § 4 P.p.s.a. powinien też znaleźć zastosowanie w przypadku, gdy wniesionym środkiem odwoławczym jest skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Choć w sprawie niewątpliwie zastosowany został art. 220 § 3 P.p.s.a, tj. skarga strony odrzucona została z uwagi na jej nieopłacenie, a w art. 220 § 4 P.p.s.a. mowa m.in. o "odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3", to wyraźne wskazanie w tym ostatnim przepisie, że zwolnienie od wpisu dotyczy wyłącznie zażaleń, uniemożliwia zastosowanie go wtedy, gdy przysługującym środkiem prawnym jest skarga kasacyjna. Należy zauważyć, że strona nie podniosła, że wpis został określony w nieprawidłowej wysokości, stąd tylko w uzupełnieniu przedstawionych wyżej rozważań nadmienić trzeba, że Przewodniczący Wydziału słusznie w świetle przesłanek z art. 231 P.p.s.a. przyjął, że w przedmiotowej sprawie wpis należny jest wpisem stosunkowym, gdyż zaskarżona przez stronę decyzja jest tzw. decyzją wymiarową, a zatem dotyczącą konkretnej należności pieniężnej. Przy określaniu wysokości wpisu Przewodniczący Wydziału kierował się wartością przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez stronę, stąd i w tym zakresie trudno dopatrzeć się działania nieprawidłowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 w związku z art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.