I FSK 1330/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1032/12, w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r., Nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1032/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji tok postępowania 2.1. Skarżący pismem z dnia 16 lipca 2012 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 877 zł na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 czerwca 2012 r. Postanowieniem z 13 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie doradcy podatkowego. Po rozpoznaniu sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 12 lutego 2013 r. wydał analogiczne rozstrzygnięcie, tj. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od ww. postanowienia, skarżący złożył zażalenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 155/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 877 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie w tym przedmiocie doręczono w dniu 11 lipca 2013 r. bezpośrednio do rąk adresata. W wyznaczonym terminie, a więc do dnia 18 lipca 2013r. wpis nie został uiszczony. Skarżący natomiast w dniu 18 lipca 2013 r. złożył kolejny wniosek o prawo pomocy. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę odrzucił. Sąd wskazał, że w sprawie, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący odebrał osobiście w dniu 11 lipca 2013 r., zatem termin do jego wykonania rozpoczął swój bieg z dniem 12 lipca 2013 r., a zakończył w dniu 18 lipca 2013 r. Mimo upływu tego terminu wpis do dnia dzisiejszego nie został uiszczony, a zatem złożona skarga zawiera wadę fiskalną uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu. Sąd zwrócił uwagę, że złożony przez stronę kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonany w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej postanowienia odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy. Nieusunięcie w zakreślonym terminie powyższego braku, skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). 3. Skarga kasacyjna 3.1. W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie poprzez błędne zastosowanie i błędną wykładnię art. 220 § 1 u.p.p.s.a. w powiązaniu z ogólnymi zasadami prawa wywodzącymi się z art. 2 Konstytucji RP – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. 3.2. W oparciu o powyższe podstawy wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu z dnia 25 czerwca 2013 r. zawarto pouczenie, że na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. W tych okolicznościach błędne pouczenie nie mogło stronie szkodzić. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono również uwagę, że w sprawie prowadzone jest postępowanie dotyczące pomimo, że skarga została wcześniej odrzucona. Trudno więc sobie wyobrazić sytuacje prawną sprawy w której przyznano stronie prawo pomocy w obliczu wcześniejszego odrzucenia skargi. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Podstawą do odrzucenia w niniejszej sprawie skargi wniesionej przez skarżącego był art. 220 § 1 i § 3 u.p.p.s.a. W świetle tych przepisów skarga podlega odrzuceniu, jeżeli nie zostanie uiszczony od niej wpis sądowy, pomimo uprzedniego wezwania strony do uiszczenia tej opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie wobec odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, został on zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiścił. Stwierdzenie powyższej okoliczności skutkowało odrzuceniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administarcyjny. Postępowanie Sądu pierwszej instancji, w świetle przedstawionych okoliczności, zasługiwało na aprobatę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 u.p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. W rozpatrywanej sprawie zaszły jednak dodatkowe okoliczności, które nie przemawiały za odrzuceniem przez Sąd pierwszej instancji skargi. Zwrócić bowiem należało uwagę, że w piśmie wzywającym do uiszczenia wpisu od skargi (z dnia 25 czerwca 2013 r.), doręczonym bezpośrednio stronie, zawarto w pkt 4 pouczenie, że na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy. W tej sytuacji, trudno jest wymagać od strony, działającej na danym etapie postępowania bez profesjonalnego pełnomocnika, aby mogła wiedzieć, że w przypadku złożenia przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy i tym samym nieopłacenia skargi skarga taka zostanie odrzucona. Strona mogła być tym bardziej w błędzie, gdy weźmie się pod uwagę, że pierwsze wezwanie do uiszczenia wpisu (z dnia 31 sierpnia 2012 r. – k. 10 akt sądowych) zawierało w swej treści te samo pouczenie, co wezwanie z dnia 25 czerwca 2013 r. (k. 61 akt sądowych). Składając więc wniosek o przyznanie prawa pomocy w odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 czerwca 2013 r. strona mogła być w usprawiedliwionym przekonaniu, że Sąd tak jak i w przypadku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w odpowiedzi na wezwanie z dnia 31 sierpnia 2012 r. skargi nie odrzuci. Zwrócić tutaj również należało uwagę na okoliczność przedwczesnego odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Z akt sprawy wynika, że Sąd pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po rozpoznaniu wniosku postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1032/12, odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Od tego orzeczenia strona wniosła zażalenie, które to Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014r. oddalił. W tej sytuacji odrzucenie skargi w dniu 5 grudnia 2013 r. przed prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy należało ocenić jako przedwczesne. W świetle powyższych uwag zarzuty skargi kasacyjnej były zasadne. W przypadku pouczenia strony w wezwaniu do uiszczenia wpisu o możliwości wniesienia przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy i następnie wszczęcia postępowania przez Sąd w przedmiocie złożonego w terminie do uiszczenia wpisu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien jeszcze raz, po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, wystosować do strony wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. W oparciu o powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 u.p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 u.p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 u.p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kończące postępowanie w sprawie.