I FZ 129/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1350/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 września 2022 r., nr 1201-IOP2-1.4103.35.2022.5 w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i październik 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1350/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i październik 2016 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że skarżąca została wezwana zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2022 r. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie odpisu KRS spółki na okoliczność wykazania nr KRS oraz legitymacji prokurenta spółki do reprezentowania strony skarżącej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczono w dniu 26 stycznia 2023 r. Braki nie zostały uzupełnione, wobec czego skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej - "p.p.s.a."). Orzeczenie to zostało doręczone spółce 4 lipca 2023 r. Pismem z dnia 11 lipca 2023 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podając, że nie miała wiedzy o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie odpisu KRS spółki na okoliczność wykazania nr KRS oraz legitymacji prokurenta spółki do reprezentowania strony skarżącej. Do wniosku dołączono pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 19 grudnia 2022 r. wraz z odpisem KRS spółki. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1350/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił powyższy wniosek. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że podane we wniosku okoliczności odnoszące się do braku wiedzy o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi nie mogą zostać uwzględnione. Z akt sprawy wynika bowiem ponad wszelką wątpliwość, że prokurent strony skarżącej odebrał w dniu 26 stycznia 2022 r. [powinno być: 26 stycznia 2023 r. - przypis NSA] wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (potwierdzenie odbioru k. 35). Zatem odbierając wezwanie strona skarżąca miała wiedzę o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi, które winna w wyznaczonym terminie wykonać. Nie zaistniały zatem, w ocenie Sądu, okoliczności mogące wyłączyć winę w niezachowaniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Powodem uchybienia terminu było zaniedbanie strony skarżącej, a zatem ponosi ona winę za niezachowanie wyznaczonego terminu, co prowadzi do odmowy przywrócenia terminu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Na wskazane postanowienie spółka złożyła zażalenie, zaskarżając je w całości, i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Powołując się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść postanowienia, tj. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które pozbawia skarżącą prawa do sądu, jakie jej zostało konstytucyjnie zagwarantowane. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że "spółka dopiero z dniem 4 lipca 2023 r. została poinformowana o odrzuceniu skargi, gdyż nie wypełniła zarządzenia z dnia 26 stycznia 2023 r." Owo zarządzenie nie zostało wykonane, gdyż prokurent spółki nie miał zdolności do czynności prawnych w okresie od 27 stycznia 2023 r. do 4 lutego 2023 r., a termin upływał w dniu 2 lutego 2023 r. Skarżąca podkreśliła, że Sąd nie jest uprawniony do badania stanu zdrowia strony i wypowiadania się, czy w okresie poprzedzającym, czy też w ostatnim dniu terminu, mogła ona złożyć pismo przez osoby trzecie. Skarżąca wskazała ponadto, że stan zdrowia strony był już przedmiotem badania zleconego przez Sąd. Postanowienia wydane w sprawach karnych (sygn. akt VI K 2/21, II Ko 22/23/P) jednoznacznie stwierdzają, iż stan zdrowia strony uprawnia do zawieszania postępowań, gdyż nie jest on zdolny do czynności prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że prokurent skarżącej Z. G. odebrał w dniu 26 stycznia 2023 r. przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Fakt odbioru tej przesyłki został przez niego potwierdzony własnoręcznym podpisem. Nie sposób zatem dać wiarę twierdzeniu, iż skarżąca nie miała wiedzy o powyższym wezwaniu. Znaczącym jest, że w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu skarżąca nie wskazuje już na brak wiedzy o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zamiast tego powołuje się na stan zdrowia prokurenta Z. G., podając, że w okresie od dnia 27 stycznia 2023 r. (tj. dzień po odbiorze wezwania) do dnia 4 lutego 2023 r. pozostawał on niezdolny do czynności prawnych, i w tym upatruje braku swojej winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do powyższych twierdzeń Naczelny Sad Administracyjny wskazuje, że są one spóźnione. Okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy przedstawić i uprawdopodobnić już we wniosku o przywrócenie terminu, co wyraźnie wynika z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Wbrew temu, co podniesiono w zażaleniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wypowiadał się w żaden sposób na temat stanu zdrowia Z. G. ani też nie wskazywał, że mógł on posłużyć się przy wykonywaniu wezwania osobą trzecią. Sąd w ogólnie nie odnosił się do tych kwestii, ponieważ - jak już zauważono - nie zostały one podniesione we wniosku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.