I FZ 128/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1350/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 września 2022 r., nr 1201-IOP2-1.4103.35.2022.5 w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i październik 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1350/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 września 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i październik 2016 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że skarżąca została wezwana zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2022 r. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie odpisu KRS spółki na okoliczność wykazania nr KRS oraz legitymacji prokurenta spółki do reprezentowania strony skarżącej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono w dniu 26 stycznia 2023 r. Braki nie zostały uzupełnione, wobec czego skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej - "p.p.s.a."). G. sp. z o.o. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Spółka wiosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Powołując się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść postanowienia, tj. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które pozbawia skarżącą prawa do sądu, jakie jej zostało konstytucyjnie zagwarantowane. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że prokurent spółki nie otrzymał informacji o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Brak otrzymania informacji o tym piśmie spowodował brak uzupełnienia skargi. Wskazano też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł sam skorygować wskazane w wezwaniu uchybienie, gdyż dostęp do KRS jest jawny. Skarżąca wytknęła ponadto, że argumentacja z uzasadnienia jest niepełna i "nie może być skontrolowana w toku instancji", gdyż Sąd nie wskazał, który termin został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie zaś do art. 29 tej ustawy, przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, podlegający usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Brak formalny podlegający usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi również - w przypadku pierwszego pisma w sprawie, wnoszonego przez spółkę kapitałową - niewskazanie numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) tej ustawy. Skargę w imieniu G. sp. z o.o. z siedzibą w K. wniósł Z. G. (jak wskazano w skardze - prokurent). Do skargi nie dołączono dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie tej osoby do reprezentowania spółki. Ponadto w skardze nie podano numeru KRS spółki. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga obarczona jest brakami formalnymi i zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2022 r. wezwał spółkę - na adres Z. G. - do ich usunięcia, poprzez przedłożenie odpisu KRS. Nie ma racji skarżąca, podnosząc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł sam skorygować wskazane w wezwaniu uchybienie, gdyż dostęp do KRS jest jawny. Ustawodawca zobligował sąd do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, bez względu na to, jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej reguły zasada jawności i domniemania prawdziwości danych wpisanych do KRS, wyrażona w art. 15 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 979). Ustawodawca nie zdecydował się, aby w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wzorem nowelizacji art. 89 § 1 zdanie trzecie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.), wprowadzić rozwiązanie, na podstawie którego złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie byłoby wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania byłoby możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism i aby zwalniały stronę z obowiązku uzupełniania braków formalnych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FZ 111/23, z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 275/22, z dnia 29 grudnia 2021 r., sygn. akt I FZ 250/21). Także zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy (k. 35), wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wysłano na prawidłowy adres Z. G., wskazany w skardze (ul. [...], [...] K.). Przesyłka zawierająca wezwanie została osoba odebrana osobiście przez Z. G. w dniu 26 stycznia 2023 r., co potwierdził on własnoręcznym podpisem. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. W okolicznościach niniejszej sprawy strona nie zdołała podważyć prawdziwości dokumentu w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki doręczonej w dniu 26 stycznia 2023 r. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że zaskarżone orzeczenie narusza jej prawo do sądu. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus radcowsko-adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Uzależnienie możliwości realizowania konstytucyjnego prawa do sądu od konieczności spełnienia określonych wymogów formalnych czy fiskalnych jest powszechnie przyjęte w polskim porządku prawnym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2022 r., sygn. akt I FZ 31/22 i z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt III FZ 416/22). Stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała. W konsekwencji należy uznać, że słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Bezpodstawny był również zarzut dotyczący braku właściwego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przyczyną odrzucenia skargi było nieuzupełnienie przez skarżącą w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w postaci niewskazania numeru KRS i złożenia odpisu z tego rejestru. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem o rzekomym "braku wskazania, który termin został naruszony". Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.