I FSK 592/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 20/17 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 8 listopada 2016 r., nr 0601-PT-1.4213.140.2016.16 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia 1) podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2) znieść postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym począwszy od dnia 29 czerwca 2018 r., 3) umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 20/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 8 listopada 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usługi za poszczególne miesiące 2011 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2022 r., wydanym na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej - "p.p.s.a."), wobec stwierdzenia, że spółka nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji, gdyż jej zarząd pozostaje nieobsadzony. Pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., zwrócił się do spółki - na adres jej pełnomocnika - o uzupełnienie ww. braku w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia pisma, poprzez przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało, że: a) brak w składzie organu reprezentującego wskazaną spółkę został uzupełniony (np. uchwała Zgromadzenia Wspólników o powołaniu Zarządu, odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którego Dziale 2 zostaną wskazane osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu) lub b) ustanowiony został kurator dla spółki, pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. Powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu 6 maja 2024 r., a zatem wyznaczony termin upłynął 6 sierpnia 2024 r. Pomimo upływu terminu spółka nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Jednocześnie, z treści wpisów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej - "KRS") nie wynika, aby w spółce został powołany zarząd lub też by został ustanowiony kurator mogący działać w niniejszej sprawie (wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierający informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców według stanu na dzień 4 września 2024 r. w aktach sprawy). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania posiada zarząd (art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych [Dz. U. z 2024 r., poz. 18 z późn. zm.]). Jak wynika z treści wpisów ujawnionych w KRS, weksle, czeki, przekazy, pełnomocnictwa, umowy i wszelkie zobowiązania spółki oraz wszelkie oświadczenia woli w imieniu C. sp. z o.o. podpisuje i składa każdy z członków zarządu samodzielnie. Funkcję członka zarządu (prezesa) spółki do 28 czerwca 2018 r. pełnił jednoosobowo S. K. Stosownie do art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. Natomiast w myśl art. 31 § 3 tej ustawy, jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w powołanym wyżej przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W razie zniesienia postępowania, na skutek czego dokonane przez stronę czynności zostaną uznane za niebyłe, może także wystąpić potrzeba wydania odpowiedniego postanowienia kończącego postępowanie (o odrzuceniu skargi - art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., umorzeniu postępowania - art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.) lub przerywającego jego bieg (o zawieszeniu postępowania - art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wskazuje na to końcowa część art. 31 § 3 p.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 31). Ponieważ braki w składzie organów osoby prawnej mają charakter usuwalny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wyznaczył skarżącej termin do ich uzupełnienia (przez powołanie zarządu lub ustanowienie kuratora). Wezwanie, doręczone 6 maja 2024 r., pozostało jednak bez odpowiedzi. Postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu. Konieczne zatem stało się zniesienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie, w jakim toczyło się ono po zdarzeniu powodującym utratę przez skarżącą możliwości działania w tym postępowaniu, co miało miejsce 28 czerwca 2018 r., tj. w dniu wykreślenia z funkcji prezesa zarządu skarżącej spółki S. K. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji skarżącej spółki zaistniał już po skutecznym zainicjowaniu postępowania kasacyjnego, należy przyjąć, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak powstała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną począwszy od dnia 29 czerwca 2018 r. oraz umorzył postępowanie kasacyjne.