I FSK 1128/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej D. I., H. C.(obecnie Syndyk Masy Upadłości H. C.– Ł. M.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 692/19 w sprawie ze skargi D. I., H. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i poszczególne miesiące od maja do listopada 2015 r. oraz solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki cywilnej postanawia: 1) zawiesić postępowanie kasacyjne w stosunku do H. C., 2) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne w stosunku do H. C. z udziałem Syndyka Masy Upadłości Ł. M.

Zaskarżonym wyrokiem z 22 września 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 692/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę D. i H. C. (dalej: skarżące) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 17 września 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i poszczególne miesiące od maja do listopada 2015 r. oraz solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki cywilnej. Od powyższego wyroku skarżące wniosły skargę kasacyjną. W toku zainicjowanego w ten sposób postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu powziął informację o ogłoszeniu wobec skarżącej – H. C. – przez Sąd Rejonowy w B., [...] Wydział Gospodarczy postanowieniem z 24 października 2023 r., sygn. akt [...] upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (wydruk informacji z Krajowego Rejestru Zadłużonych k. 152 akt sądowych, obwieszczenie informacji o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości k. 153 akt sądowych, pismo Syndyka Masy Upadłości H. C. – Ł. M. k. 157 i następne akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 193 P.p.s.a. - sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Powyższe znajduje potwierdzenie także w art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 z późn. zm.; dalej: P.u.), zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Przepis ten, na mocy art. 4912 ust. 1 P.u. stosuje się odpowiednio w przypadku upadłości osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej. Wobec tego jedynie syndykowi przysługuje w niniejszej sprawie legitymacja procesowa. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym - upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci zatem na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju w tym stosunkach procesowych, dotyczących masy upadłości. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym stanowi art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. ma więc na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a. z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne. Mając jednakże na uwadze, że równolegle z ogłoszeniem upadłości skarżącej H. C., wyznaczony został Syndyk Masy Upadłości w osobie Ł. M., uzasadnione było podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem syndyka. Jednocześnie w piśmie z 9 grudnia 2024 r. Syndyk oświadczył, że wstępuje do toczącego się postępowania w imieniu H. C. Zgodnie bowiem z art. 128 § 1 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193, art. 128 § 1 P.p.s.a. w zw. z 144 ust. 1 i 2 P.u. orzekł, jak w sentencji.