DIH-39/2016

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DIH - 023 - 19 ( 7 ) / 1 6 / AnŁ Warszawa, 7 kwietnia 2016 r. DECYZJA DIH-1/39/2016 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 1 ust. 3 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkie go Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2016 r. (Nr akt: D/LE.ŻG.8361.219.2015), którą na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 678, z późn. zm.) wymierzono karę pieniężną w wysokości 2 000,00 zł (słownie: dwa tysiące złotych 00/100) , z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii zafałszowanych jaj klasy wagowej L- duże, o łącznej wartości 63,57 zł, wyprodukowanych przez Polskie Fermy Gru pa Producentów Sp. z o.o. z siedzibą we Włostowej , uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz umarza postępowanie pierwszej instancji w całości . UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 6 do 12 października 2015 r. przez inspektorów reprezentujących Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu – zwanego dalej również „ Wielkopolskim WIIH ” – w markecie „DINO” przy ul. Jagiellońskiej 27a w Przemęcie , należąc ym do przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszyni e – zwanego dalej również „stroną” – oceniono prawidłowość zadeklarowanej w oznakowaniu klasy wagowej między innymi dla jednej partii jaj kurzych składającej się z 13 opakowań á 10 szt., w cenie 4,89 zł/op., o łącznej wartości 63,57 zł, wyprodukowanych prz ez Polskie Fermy Grupa Producentów Sp. z o.o. z siedzibą we Włostowej, oznakowanych na opakowaniu klasą wagową L – duże – zwanych dalej „ jajami ”. Ocenę przeprowadzono w kontrolowanej placówce przy użyciu legalizowanej wagi o dokładności pomiaru 1 g. Zważon o wszystkie jaja w skontrolowanej partii, tj. 130 sztuk, stwierdzając, że:  113 sztuk posiadało masę zgodną z zadeklarowaną klasą wagową L – duże, która zgodnie z przepisem art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. L 163 z 24.06.2008, Strona 2 z 7 s. 6 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 589/2008” , oznacza jaja z przedziału: 73 g > masa ≥ 63 g;  17 sztuk (13,1% w partii) posiadało masę niższą niż 63 g, nieodpowiadającą zadeklarowanej klasie wagowej L – duże, a odpowiadającą następnej niższej klasie wagowej M – średnie (63 g > masa ≥ 53 g), ponieważ : o 10 sztuk miało masę 62 g, o 7 sztuk miało masę 61 g. Wielkopolski WIIH stwierdził, że zgodnie z art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008 w skontrolowanej partii jaj mogło być 20% jaj o klasie wagowej graniczącej z klasą zadeklarowaną na opakowaniu, w tym 10% jaj następnej niższej klasy wagowej. W związku z powyższym organ uznał, że skontrolowana jedna partia jaj zawierająca 13,1% jaj następnej niższej klasy wagowej nie odpowiada deklaracji w oznakowaniu pod względem klasy wagowej. Powyższe ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 12 paź dziernika 2015 r. (nr akt kontroli D.LE.ŻG.8361.219.2015 ) oraz jego załącznik u nr 1. Przedstawiciel kontrolowanego podpisał protokół nie zgłaszając uwag. Pismem z 11 listopada 2015 r. producent ww. jaj, tj. przedsiębiorca Polskie Fermy Grupa Producentów Sp. z o.o. we Włostowej, poinformował Wielkopolskiego WIIH, że jaja opuszczające jego zakład były zgodne z przepisami. Stwierdził ponadto, że jaja tracą masę w wyniku naturalnych procesów parowania oraz, że zgodnie z badaniami Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu należy w związku z tym stosować wyższe tolerancje przy ocenie oznaczonej klasy wagowej. Producent zwrócił też uwagę, że z 17 sztuk kwestionowanych jaj, 10 sztuk posiadało masę mniejszą do 1 g przy dokładności wagi +/ - 1 g. Pismem z 19 listopada 2 015 r. (znak D/LE.ŻG.8361.219.2015), Wielkopolski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 678, z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , z tytułu wprowadzenia do obrotu ww. jednej partii jaj zafałszowanej pod względem deklaracji w oznakowaniu dotyczącej klasy wagowej. Poinformował także o przysługującym stronie prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona skorzystała z przysługujących jej praw . W piśmie z 27 listopada 2015 r. , powołując się na art. 27 ust. 2 oraz art. 26 ust. 3 rozporządzenia nr 589/2008 strona podniosła, że dopuszczalny limit tolerancji wagowej dla zakwestionowanej partii jaj wynosił 20%, co zdaniem strony wskazywało, że ww. partia zawierająca 17 sztuk jaj niższej klasy wagowej, stanowiących 13,1% ogólnej liczby jaj w tej partii, była zgodna z zadeklarowaną klasą wagową. W tym samym piśmie z 27 listopada 2015 r. strona przekazała stanowisko Strona 3 z 7 producenta jaj oraz opracowanie pt. „Dynamika ususzki w jajach kurzych” wykonane prze z Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu na zlecenie producenta. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 15 stycznia 2016 r. ( nr akt: D/L.ŻG.8361.219.2015 ), Wielko polski WIIH wymierzył stronie karę pieniężną w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej w wysokości 2 000 zł (słownie: dwa tysiące złotych ). Organ pierwszej instancji nie przychylił się do argumentacji przedstawionej przez stronę w piśmie z 27 listopada 2015 r. wraz z załącznikami. Pismem z 1 lutego 2016 r., uzupełnionym pod względem formalnym w piśmie z 1 marca 2016 r., strona złożyła odwołanie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej również „Prezesem UOKiK” . Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepi sów :  art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez błędne przyjęcie, że strona wprowadziła do obrotu produkty zafałszowane;  art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że odwołująca się strona przekroczyła dopuszczalne normy, co skutkowało na błędnym uznaniu, że odwołująca się wprowadziła do obrotu zafałszowane produkty. W uzasadnieniu strona podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w toku postępowania organu pierwszej instancji w piśmie z 27 listopada 2015 r., sprowadzające się do konkluzji, że zakwestionowana jedna partia jaj mieściła się w ustawowych granicach błędu określonych w art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008 i nie spełniała definicji artykułu rolno- spożywczego zafałszowanego . Stawiając powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji w całości , ewentualnie zmianę decyzji poprzez wymierzenie kary pieniężnej w minimalnej wysokości. Pismem z 10 marca 2016 r. (znak DIH-023-19(6)/16 /AnŁ), Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie, że przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z tych uprawnień . Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze, w myśl art. 4 u st. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadekla rowane przez producenta. Jakość handlowa, jak stanowi art. 3 pkt 5 tej ustawy, to cechy artykułu rolno - spożywczego dotyczące m.in. jego właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu Strona 4 z 7 produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Wymagania jakości handlowej dla jaj w zakresie klas wagowych zostały określone w art. 4 i 27 rozporządzenia nr 589/2008. Jaja klasyfikuje się do czterech klas: XL - bardzo duże: masa ≥ 73 g; L - duże: 73 g > masa ≥ 63 g; M - średnie: 63 g > masa ≥ 53 g; S - małe: masa < 53 g (art. 4 ust. 1). Partie z zadeklarowaną klasą wagową liczące 180 i więcej sztuk jaj mogą zawierać nie więcej niż 10 % jaj klasy wagowej graniczącej z klasą oznaczoną na opakowaniu, nie więcej jednak niż 5 % jaj następnej niższej klasy wagowej (art. 27 ust. 1). Gdy kontrolowana partia zawiera mniej niż 180 jaj, zwiększa się dwukrotnie marginesy okr eślone w ust. 1 (art. 27 ust. 2). Według definicji określonej w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, artykuł rolno - spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów roln o- spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości h andlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, że każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno - spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1 000 zł. W niniejszej sprawie, w toku kontroli jakości handlowej przeprowadzonej przez Wielkopolskiego WIIH w sklepie należącym do strony stwierdzono, że jedna ww. partia 130 sztuk jaj oznakowana na opakow aniu informacją o klasie wagowej L – duże, to jest klasą odpowiadającą zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 589/2008 przedziałowi: 73 g > masa ≥ 63 g, zawierała :  113 sztuk jaj o masie zgodnej z zadeklarowaną klasą wagową ;  17 sztuk jaj (13,1% w partii) o masie niezgodnej z zadeklarowan ą klas ą wagow ą L – duże, a odpowiadającą następnej niższej klasie wagowej M – średnie (63 g > masa ≥ 53 g), ponieważ: o 10 sztuk miało masę 62 g, Strona 5 z 7 o 7 sztuk miało masę 61 g. Organ pierwszej instancji stwierdził, że udział jaj o masie niższej niż zadeklarowana klasa wagowa przekroczył limit tolerancji określony w art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008 (stwierdzono 13,1% jaj następnej niższej klasy wagowej przy tolerancji 10%). W związku z powyższym organ uznał ww. partię za zafałszowaną pod względem klasy wagowej. Rozpatrując niniejszą sprawę w wyniku wniesionego odwołania Prezes UOKiK stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić z całkowitą pewnością, iż zakwestionowane jaja nie odpowiadały wymaganiom art. 4 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008. Wielkopolski WIIH przeprowadził ocenę masy przy użyciu legalizowanej wagi o dokładności pomiaru 1 g i stwierdził, że w skontrolowanej partii znajdowało się 17 sztuk jaj następnej niższej klasy wagowej w odniesieniu do klasy oznaczonej na opakowaniu, przy czym w przypadku 10 sztuk wynik pomiaru wyniósł 62 g, a w przypadku 7 sztuk – 61 g . W ocenie Prezesa UOKiK, dokładność pomiaru specyficznego dla użytej wagi wynosząca 1 g, nie pozwalała wykluczyć z całą pewnością, iż wynik pomiaru 62 g nie wyniósł faktycznie 63 g, czyli wartości granicznej, ale prawidłowej dla zadeklarowanej klasy wagowej L – duże. Wątpliwości co do wyniku pomiaru należało rozstrzygnąć na korzyść strony lub powtórzyć pomia r na i nnym, dokładniejszym urządzeniu, czego organ pierwszej instancji nie uczynił. Organ drugiej instancji uznał więc za udowodnione, że w skontrolowanej partii 130 jaj znajdowało się 7 sztuk jaj następnej niższej klasy wagowej w odniesieniu do klasy oznaczonej na opakowaniu, to jest 5,4% w partii, a nie 17 sztuk (13,1% w partii) jak ustalił organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008, skontrolowana partia jaj mogła zawierać nie więcej niż zawierać nie więcej niż 20% jaj klasy wagowej graniczącej z klasą oznaczoną na opakowaniu, nie więcej jednak niż 10 % jaj następnej niższej klasy wagowej. Tym samym, oceniona w niniejszej sprawie partia zawierająca 5,4% jaj następnej niższej klasy wagowej, a w pozostałej części jaja zgodne z oznaczoną klasą wagową , odpowiadała wymaganiom jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej. Wielkopolski WIIH niesłusznie ustalił, że przedsiębiorca DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie wprowadził do obrotu artykuł rolno - spożywczy zafałszowany i bezpodstawnie wymierzył stronie karę pieniężną z tego tytułu. Zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji należy zatem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 uchylić w całości oraz umorzyć postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Prezes UOKiK przychylił się do stanowiska strony, iż nie wprowadziła ona do obrotu produktów zafałszowanych i nie podlegała sankcji określonej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej , aczkolwiek wyłącznie z przyczyn opisanych powyżej . Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego braku podstaw do ukarania strony z tytułu wyprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno - spożywczego w sytuacji , gdy Strona 6 z 7 zafałszowanie polega na niezgodności z deklaracją jakościową producenta, strona nie dopuściła się zafałszowania, a co więcej, prawidłowo przechowywała ten produkt, Prezes UOKiK wyjaśnia, co następuje. Karze pieniężnej określonej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej podlega każdy podmiot, który wprowadził do obrotu produkt zafałszowany, także sprzedawca detaliczny niebędący producentem. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, a przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia produktu do obrotu, przepis nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Handlowej ist nienia winy bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto artykuł nieodpowiadający jakości handlowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. II GSK 917/11 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 894/10). Należy zauważyć, że od 30 listopada 2015 r. na mocy nowelizacji art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1505), p rzesłanka stopnia zawinienia nie jest też brana pod uwagę na etapie ustalania wysokości kary pieniężnej. Organ drugiej instancji nie podzielił także argumentacji strony dotyczącej niewłaściwego zastosowania art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 589/2008 w zaskarżonej decy zji. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wskazany przepis jednoznacznie określa poziomy tolerancji, które należy stosować podczas oceny oznaczonej klasy wagowej i nie daje on podstaw, by organy administracji stosowały inne, większe marginesy tolerancji. Procedury kontroli zawarte w rozporządze niu nr 589/2008 (w szczególności w art. 24 i 27) nie przewidują dodatkowych tolerancji z tytułu wieku jaj w przypadku sprawdzenia rzetelności klasyfikacji wagowej (w przeciwieństwie do kontroli jakości, która w art. 26 rozróżnia tolerancje w zależności od etapu obrotu). Skoro ww. przepis w art. 27 określa szczegółowo tolerancje w zakresie masy jednostkowej jaj w kontrolowanej partii, to należy uznać, że ustawodawca nie dopuścił większych niezgodności masy. Równie istotnym argumentem jest to, że informacje na temat klasy wagowej jaj są w istocie przeznaczone dla konsumentów finalnych. W myśl art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 1169/2011, podawanie informacji na temat żywności służy wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych, ekonomicznych, środowiskowych, społecznych i etycznych. Ponadto, od klasy wagowej uzależniona jest najczęściej cena sprzedaży jaj (np. w skontrolowanej placówce należącej do strony, jak dokumentuje protokół kontroli w aktach sprawy, jaja klasy wagowej M – średnie kosztowały 3,69 zł/10 szt., natomiast klasy wagowej L – duże 4,89 zł/10 szt.). W związku z powyższym, uwzględnienie przez przedsiębiorców oraz organy kontroli dodatkowych, pozaprawnych tolerancji w tym zakresie naruszyłoby interesy ekonomiczne konsumentów i ich prawo do rzetelnej informacji. Strona 7 z 7 Ponadto, zdaniem Prezesa UOKiK, strona niewłaściwie in terpretuje zapisy art. 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 589/2008 wskazując w odwołaniu, że do skontrolowanej partii jaj należało zastosować wyłącznie tolerancję 20%. Należy zauważyć że przepisy te przewidują dwa limity tolerancji, tj. określają dopuszczalny procentowy udział jaj klasy wagowej graniczącej z klasą oznaczoną na opakowaniu (to jest klasy wyższej i niższej) oraz dopuszczalny udział jaj następnej niższej klasy wagowej . Partie z zadeklarowaną klasą wagową liczące 180 i więcej sztuk jaj mogą zawierać nie więcej niż 10% jaj, nie więcej jednak niż 5% następnej niższej klasy wagowej (art. 27 ust. 1). Gdy kontrolowana partia zawiera mniej niż 180 jaj, zwiększa się dwukrotnie marginesy określone w ust. 1 (art. 27 ust. 2). Stosując ww. przepisy w niniejsze j sprawie, której przedmiotem były jaja klasy wagowej L – duże z partii o wielkości 130 sztuk, należało przyjąć tolerancję nie więcej niż 20% jaj klasy wagowej graniczącej z klasą oznaczoną na opakowaniu oraz nie więcej niż 10% jaj następnej niższej klasy wagowej, czyli tak, jak to uczynił organ pierwszej instancji. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami adm inistracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. ) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. PREZESA Urz ędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Inspekcji Handlowej Dariusz Łomowski