DIH-2/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-88(5)/14/JK Warszawa, 12 stycznia 2015 r. DECYZJA DIH-1/2/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KBP- śG.8361.103.2014), którą wymierzono ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 9 462,18 zł (słownie: dziewięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote 18/100) z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii zafałszowanych mroŜonych przetworów rybnych, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 10 – 25 czerwca 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu, zwanego dalej równieŜ „Dolnośląskim WIIH” , w hurtowni artykułów spoŜywczych, mieszczącej się we Wrocławiu przy ul. Buforowej 2, naleŜącej do przedsiębiorcy ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano trzy partie produktów, których nazwy uwidocznione na etykietach w języku polskim były niezgodne z oryginalnymi etykietami producenta, tj.:
33 opakowania zbiorcze a` 7,50 kg artykułu rolno-spoŜywczego z oznaczeniem w języku niemieckim o treści „Pickenpack Europe, Art.-Nr. 55516, Alaska– Seelachsfilet, paniert, Langformat, praktisch grätenfrei aus Blöcken geschnitten tiefgefroren”. Strona 2 z 14 Wprowadzony do obrotu przez ww. przedsiębiorcę artykuł rolno-spoŜywczy oznaczony był etykietą o treści „FILETY Z ŁOSOSIA MORSKIEGO ALASKA”. Porównując informacje uwidocznione na etykietach ww. produktu, ustalono, Ŝe nazwa w języku polskim jest niezgodna z nazwą w języku niemieckim umieszczoną na oryginalnej etykiecie producenta, gdyŜ ta odnosi się do „panierowanego fileta z mintaja” . Dodatkowo na oryginalnej etykiecie producenta zamieszczono nazwę naukową w języku łacińskim „ Theragra chalcogramma” , która zgodnie z wykazem oznaczeń handlowych gatunków ryb oraz wodnych kręgowców wprowadzanych na rynek polski, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego (Dz. U. z 2013 r. poz.1389), zwanej dalej „ustawą o organizacji rynku rybnego” , odnosi się do nazwy handlowej „Mintaj” , a nie jak oznaczył przedsiębiorca na etykiecie w języku polskim - „FILETY Z ŁOSOSIA MORSKIEGO ALASKA” . Ponadto w składzie producent zadeklarował w panierce rozdrobnione przyprawy „gewürzte, Bröseln”, a nie jak zadeklarował przedsiębiorca na etykiecie w języku polskim - „przyprawy Broasela”. Na polskiej etykiecie przedsiębiorcy brak było nazwy naukowej ryby zadeklarowanej przez producenta;
6 opakowań zbiorczych a` 7,50 kg artykułu rolno-spoŜywczego z oznaczeniem w języku niemieckim o treści „Pickenpack Europe, Art.-Nr. 64516 (2291) Seehechtfilet, paniert ohne Ei, aus Blöcken geschnitten tiefgefroren”. Wprowadzony do obrotu przez ww. przedsiębiorcę artykuł rolno-spoŜywczy oznaczony był etykietą o treści „FILETY ZE SZCZUPAKA MORSKIEGO”. Porównując informacje uwidocznione na etykietach ww. produktu, ustalono, Ŝe nazwa w języku polskim jest niezgodna z nazwą w języku niemieckim umieszczoną na oryginalnej etykiecie producenta, gdyŜ ta odnosi się do „panierowanego fileta z morszczuka” . Dodatkowo na oryginalnej etykiecie producenta zamieszczono nazwę naukową w języku łacińskim „Merluccius spp” , która zgodnie z wykazem oznaczeń handlowych gatunków ryb oraz wodnych kręgowców wprowadzanych na rynek polski, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o organizacji rynku rybnego, odnosi się do nazwy handlowej „Morszczuka” , a nie jak oznaczył przedsiębiorca na etykiecie w języku polskim - „FILETY ZE SZCZUPAKA MORSKIEGO” . Ponadto na polskiej etykiecie przedsiębiorcy brak było nazwy naukowej zadeklarowanej przez producenta;
30 opakowań zbiorczych a`3,00 kg artykułu rolno-spoŜywczego z oznaczeniem w języku niemieckim o treści „Art. Nr 5434 Pickenpack Europe GmbH, Schollen-Filet paniert, mit schwerzer Haut-praktisch grätenfrei-einzeln tiefgefroren”. Wprowadzony do obrotu przez ww. przedsiębiorcę artykuł rolno-spoŜywczy oznaczony był etykietą o treści „FILETY SOLA PANIEROWANA wielkość: 160-180 g, czarnoskóra, wyfiletowany, kaŜdy oddzielnie mroŜony”. Porównując informacje uwidocznione na etykietach ww. produktu, ustalono, Ŝe nazwa w języku polskim jest niezgodna z nazwą w języku niemieckim umieszczoną na oryginalnej etykiecie producenta, gdyŜ ta odnosi się do „panierowanych filetów z Strona 3 z 14 gładzicy” , a nie jak oznaczył przedsiębiorca na etykiecie w języku polskim – „FILET SOLA PANIEROWANA” (zarówno na oryginalnej etykiecie producenta, jak i na etykiecie w języku polskim brak było nazwy naukowej ryby), zwanych dalej „mroŜonymi przetworami rybnymi”. PowyŜsze, mając na uwadze stan prawny na dzień kontroli, naruszało, zdaniem organu pierwszej instancji, art. 8 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 r. z późn. zm., s. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , w związku z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , w związku z art. 45 ust. 2 i art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia” . Ustalenia kontroli udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 25 czerwca 2014 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.103.2014). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 6 października 2014 r., Dolnośląski WIIH poinformował przedsiębiorcę ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii zafałszowanych mroŜonych przetworów rybnych oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a takŜe wezwał do przekazania informacji o wielkości osiągniętego przychodu i obrotu. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa, przekazując pismo z dnia 16 października 2014 r., w którym wniosła o wydanie decyzji o odstąpieniu od wymierzenia kary pienięŜnej, gdyŜ kaŜda jej wysokość byłaby niewspółmierna do popełnionego czynu. W opinii strony, wymierzona kara nie powinna zawierać w sobie składnika czyniącego ją skuteczną i odstraszającą, poniewaŜ czynności naprawcze zakończono jeszcze przed wszczęciem postępowania. Strona zwróciła ponadto uwagę na, jej zdaniem, niski stopień szkodliwości czynu, niski stopień zawinienia, niski zakres naruszenia, niekwestionowaną dotychczas działalność i niską wielkość obrotów. Strona przekazała równieŜ informacje o swoim stanie majątkowym w postaci Bilansu za 2013 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 6 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.103.2014), Dolnośląski WIIH wymierzył ww. przedsiębiorcy w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 9 462,18 zł (słownie: dziewięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote 18/100) z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii zafałszowanych przetworów rybnych. Strona 4 z 14 Pismem z dnia 14 listopada 2014 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i odstąpienie od wymierzenia kary pienięŜnej lub jej istotne zmniejszenie, lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. ZaskarŜonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4 ustawy o jakości handlowej,
art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej „k.p.a.” ,
art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia 178/2002,
art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, poprzez ich błędną wykładnię, iŜ strona jest zobowiązana do uiszczenia kary pienięŜnej, albowiem kara ta nie powinna zawierać w sobie składnika czyniącego ją skuteczną i odstraszającą w sytuacji, gdy czynności naprawcze zakończono przed jej nałoŜeniem, stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości powstały w sposób nieumyślny, a kontrola nie wniosła zastrzeŜeń do jakości środków spoŜywczych znajdujących się w magazynie oraz do warunków ich przechowywania. Strona wskazała ponadto, Ŝe w trakcie prowadzenia działalności nie została ukarana z tytułu niewykonania zaleceń pokontrolnych jakiejkolwiek instytucji i cieszy się opinią solidnego partnera w instytucjach administracji publicznej. Strona podniosła, Ŝe w ubiegłym roku osiągnęła niewielki zysk, zaś w poprzednich latach ponosiła straty. Odnosząc się do stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości, wskazała, Ŝe powiela tłumaczenia etykiet stosowane przez byłych właścicieli przedsiębiorstwa, działając w dobrej wierze, Ŝe są one prawidłowe. Niemniej jednak niezgodności w tłumaczeniach etykiet zostały natychmiast poprawione. W opinii strony, biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne i prawne dokonane w toku postępowania, stwierdzić naleŜy, Ŝe stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia i wielość obrotów były niskie, a dotychczasowa jej działalność – niekwestionowana. Pismem z dnia 28 listopada 2014 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 k.p.a., prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Ponadto, w piśmie tym, na podstawie art. 82 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) w związku z art. 40a ust. 8 ustawy o jakości handlowej, Prezes UOKiK wezwał stronę do przekazania deklaracji CIT-8. Strona, w piśmie z dnia 2 grudnia 2014 r., poinformowała, iŜ podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, a takŜe przekazuje w załączeniu Ŝądany przez organ dokument. Strona 5 z 14 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Ustawa o jakości handlowej w art. 4 ust. 1 stanowi, Ŝe wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jest jednym z elementów jakości handlowej. Zgodnie z art. 35 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1184/2006 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 104/2000 (Dz. U. UE L 354 z 28.12.2013 r., s. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 1379/2013” , produkty rybołówstwa i akwakultury, o których mowa w lit. a, b, c i e załącznika I do tego rozporządzenia, podlegające obrotowi w Unii, niezaleŜnie od ich pochodzenia lub metody obrotu nimi, mogą być oferowane do sprzedaŜy konsumentowi finalnemu lub zakładowi Ŝywienia zbiorowego jedynie wtedy, gdy odpowiednie oznaczenie lub etykietowanie zawiera handlowe oznaczenie gatunku i jego nazwę systematyczną. Z kolei art. 37 ust. 1 lit. b (i) ww. rozporządzenia wskazuje, Ŝe do celów art. 35 ust. 1 tego rozporządzenia, państwa członkowskie sporządzają i publikują wykaz oznaczeń handlowych zaakceptowanych na ich terytorium wraz z ich nazwami systematycznymi. Wykaz ten obejmuje oznaczenie handlowe, w tym nazwę gatunku w języku urzędowym lub w językach urzędowych danego państwa członkowskiego. W Polsce wykaz ten został wprowadzony na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o organizacji rynku rybnego. Artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane co najmniej w języku polskim, o czym mówi art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej (po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722). Od dnia 13 grudnia 2014 r. ma zastosowanie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 r., s. 18 z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem 1169/2011” . W myśl art. 1 ust. 3, rozporządzenie to stosuje się do podmiotów działających na rynku spoŜywczym na etapach łańcucha Ŝywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania Strona 6 z 14 konsumentom informacji na temat Ŝywności. Ma ono zastosowanie do wszelkich środków spoŜywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spoŜywczych dostarczanych przez zakłady Ŝywienia zbiorowego i do środków spoŜywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów Ŝywienia zbiorowego. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a ww. rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat Ŝywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spoŜywczego udostępnione konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Z kolei Ŝywność opakowana, jak stanowi lit. e ww. przepisu, oznacza kaŜdą pojedynczą sztukę przeznaczoną do prezentacji konsumentowi finalnemu i zakładom Ŝywienia zbiorowego, składającą się ze środka spoŜywczego i opakowania, w które został on zapakowany przed oferowaniem na sprzedaŜ, niezaleŜnie od tego, czy takie opakowanie obejmuje dany środek spoŜywczy całkowicie czy teŜ jedynie częściowo, ale w kaŜdym razie w taki sposób, Ŝe zawartość nie moŜe być zmieniona bez otwarcia lub zmiany opakowania. Jak wskazuje art. 6 tego rozporządzenia, kaŜdemu środkowi spoŜywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów Ŝywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat Ŝywności zgodnie z tym rozporządzeniem. Rozporządzenie 178/2002, w art. 8 ust. 1 stanowi, Ŝe prawo Ŝywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Ma na celu zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu Ŝywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. Z kolei zgodnie z art. 16 ww. rozporządzenia, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, uŜywanych opakowań, sposobu ułoŜenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. W myśl zaś art. 7 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat Ŝywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spoŜywczego, a w szczególności co do jego charakteru, toŜsamości, właściwości, ilości trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeŜeli: Strona 7 z 14 a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów (por. motyw 21 rozporządzenia 1169/2011). Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1 000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, zgodnie z art. 40a ust. 5 tej ustawy, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w hurtowni spoŜywczej, naleŜącej do przedsiębiorcy ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie, Dolnośląski WIIH stwierdził, Ŝe przedsiębiorca wprowadził do obrotu trzy partie mroŜonych przetworów rybnych, których nazwy uwidocznione na etykietach w języku polskim były niezgodne z oryginalnymi etykietami producenta. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Dolnośląski WIIH wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy ROLKAS Sp. z o.o. z siedzibą w Kijewie, to jest podmiotowi, który wprowadził do obrotu ww. zafałszowane artykuły rolno-spoŜywcze. Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe sentencja organu pierwszej instancji została sformułowana nieprawidłowo, gdyŜ wskazuje, Ŝe przedsiębiorca wprowadził do obrotu mroŜone przetwory rybne, zafałszowane z uwagi na uŜycie przez niego nazw niezgodnych z deklaracją producenta. Zdaniem Prezesa UOKiK, powinna ona zaś wskazywać na wprowadzenie do obrotu produktów, których polskie oznaczenia gatunków ryb uŜyte w ich nazwach i wykazach składników były niezgodne z przepisami oraz nie odzwierciedlały rzeczywistego rodzaju produktów, którymi były przedmiotowe mroŜone przetwory rybne, tj. mroŜone filety rybne panierowane, z udziałem 65%-66%, a nie mroŜone filety rybne (tj. filety bez panierki). Niemniej jednak powyŜsze uchybienie nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Strona 8 z 14 NaleŜy zaznaczyć, Ŝe w trakcie niniejszego postępowania uległ zmianie stan prawny. Na mocy ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722), która weszła w Ŝycie 13 grudnia 2014 r., uchylony został m.in. art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej, art. 45 ust. 1 i 2 oraz art. 46 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, zaś art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej otrzymał nowe brzmienie. Naruszenie wymagań wynikających z tych przepisów było przyczyną wydania przez Dolnośląskiego WIIH skarŜonej decyzji wymierzającej karę pienięŜną. Organ odwoławczy, wydając przedmiotową decyzję uwzględnił równieŜ nowe przepisy. Wskazać naleŜy, o czym juŜ wspomniano, Ŝe od dnia 13 grudnia 2014 r. stosuje się rozporządzenie 1169/2011, w tym jego art. 6, zgodnie z którym kaŜdemu środkowi spoŜywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów Ŝywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat Ŝywności zgodnie z tym rozporządzeniem. W myśl zaś art. 7 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat Ŝywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spoŜywczego, a w szczególności co do jego charakteru, toŜsamości, właściwości, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Wskazać naleŜy takŜe, Ŝe podmiotem działającym na rynku spoŜywczym odpowiedzialnym za informację na temat Ŝywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spoŜywczy lub, jeŜeli podmiot nie prowadzi działalności w Unii, importer danego środka spoŜywczego, co wprost wynika z art. 8 ust 1 rozporządzenia 1169/2011. Natomiast art. 8 ust. 2 stanowi, Ŝe podmiot działający na rynku spoŜywczym odpowiedzialny za informację na temat Ŝywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat Ŝywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat Ŝywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Art. 8 ust. 7 lit. b rozporządzenia 1169/2011 wskazuje, Ŝe w przypadku gdy Ŝywność opakowana jest przeznaczona do zaopatrzenia zakładów Ŝywienia zbiorowego w celu przygotowania, przetwarzania, dzielenia lub krojenia na kawałki, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą, by obowiązkowe dane szczegółowe wymagane na mocy art. 9 i 10 tego rozporządzenia, znajdowały się na opakowaniu lub na umieszczonej na nim etykiecie, lub teŜ w dokumentach handlowych odnoszących się do tych środków spoŜywczych, w przypadkach gdy moŜna zagwarantować, Ŝe dokumenty albo będą towarzyszyć Ŝywności, do której się odnoszą, albo zostały wysłane przed dostawą lub równocześnie z dostawą. Mając na uwadze powyŜsze strona, jako podmiot, pod którego nazwą wprowadzono na rynek zakwestionowane mroŜone przetwory rybne, jest odpowiedzialna za informacje na temat Ŝywności i ponosi w związku z tym odpowiedzialność za ich obecność i rzetelność. Strona 9 z 14 Odwołując się od decyzji strona nie kwestionuje ustaleń faktycznych kontroli, natomiast nie zgadza się z wymierzeniem jej kary pienięŜnej, gdyŜ, w jej opinii, byłoby to niewspółmierne do popełnionego czynu. Zdaniem strony, w niniejszej sprawie kara nie powinna zawierać w sobie składnika czyniącego ją skuteczną i odstraszającą, poniewaŜ czynności naprawcze zakończono przed wszczęciem przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie, a stwierdzone nieprawidłowości powstały w sposób nieumyślny – strona powielała tłumaczenia etykiet stosowane przez swoich poprzedników, wierząc, Ŝe są one prawidłowe. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK podkreśla, Ŝe jak to juŜ zostało wskazane w myśl art. 8 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011, podmiot działający na rynku spoŜywczym odpowiedzialny za informację na temat Ŝywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat Ŝywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat Ŝywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Nie ulega wątpliwości, Ŝe podmiotem odpowiedzialnym za informacje umieszczone na etykietach w języku polskim była strona, poniewaŜ uwidoczniła swoją nazwę i dane adresowe na etykietach mroŜonych przetworów rybnych. Ponadto, jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. NaleŜy dodać, Ŝe ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, Ŝe oryginalne opakowania przedmiotowych mroŜonych przetworów rybnych były oznakowane prawidłowo, w tym naukową nazwą ryb, a mimo to strona oznaczała je nazwami innymi niŜ rzeczywiste, nie próbując ich zweryfikować ani poprzez sprawdzenie tłumaczenia, ani przez porównanie nazw z wykazem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego (Dz. U. z 2013 r. poz.1389). Strona ograniczyła się jedynie do bezkrytycznego powielania etykiet stosowanych – jak podnosi - przez jej poprzedników. Wobec powyŜszego niewątpliwym jest, Ŝe nie dochowała ona naleŜytej staranności i ostroŜności przy wprowadzaniu do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych, doprowadzając tym samym w konsekwencji do podmiany gatunkowej produktów, której efektem końcowym było wprowadzenie w błąd nabywców. Mając na uwadze powyŜsze, strona ponosi pełną odpowiedzialność za powstałe nieprawidłowości. Na marginesie Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe strona nie przedstawiła Ŝadnych dokumentów potwierdzających jej argumentację w zakresie tłumaczeń etykiet przez profesjonalistę. Dodatkowo Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe nazwy produktów zastosowane przez stronę są niezgodne równieŜ z ich składem zadeklarowanym na oryginalnych opakowaniach producenta. Producent bowiem jednoznacznie wskazał, iŜ są to przetworzone produkty panierowane, a nie jak sugerują nazwy zastosowane przez stronę – filety rybne. NaleŜy teŜ zauwaŜyć, Ŝe przyjęte przez ustawodawcę brzmienie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- Strona 10 z 14 spoŜywczych zafałszowanych, podlega karze określonej w tym przepisie. Zatem, samo stwierdzenie faktu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych powoduje konieczność nałoŜenia kary, niezaleŜnie od tego czy stwierdzone nieprawidłowości powstały w sposób zamierzony, czy nieumyślny. Jak wynika z orzecznictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11), sam fakt wymierzenia kary nie jest uzaleŜniony od stwierdzenia winy przedsiębiorcy wprowadzającego produkt do obrotu, a jego odpowiedzialność ma charakter obiektywny, przy czym przesłanką przyjęcia tej odpowiedzialności jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Wskazuje się, Ŝe cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest załoŜenie stosowania jej automatycznie względem podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie przepisów. Sankcja administracyjna ma przede wszystkim funkcję prewencyjną, ale teŜ dyscyplinująco-represyjną, co skutkuje tym, iŜ adresat decyzji administracyjnej, którą nałoŜono na niego sankcję administracyjną z tytułu naruszenia przepisu ustawowego ponosi odpowiedzialność obiektywną. Odnosząc się do wysokości wymierzonej stronie kary, w opinii Prezesa UOKiK, została ona ustalona w prawidłowej wysokości oraz jest współmierna i adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Skuteczność kary przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać takŜe funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie powinna eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Dodać naleŜy, Ŝe celem prawa Ŝywnościowego, zgodnie z art. 8 rozporządzenia 178/2002, jest ochrona interesów nabywców, dlatego teŜ jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez nich świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona nabywców przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, a więc kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ust. 5 ww. ustawy, nie powinny być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). W niniejszej sprawie istotne jest to, Ŝe kara nie wykracza poza maksymalną ustawową granicę. Przypomnieć naleŜy, Ŝe podstawą wydania decyzji było stwierdzenie wprowadzenia do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych, czyli czynu za który przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej przewiduje karę pienięŜną w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszą jednak niŜ 1 000 zł. Mając na uwadze przekazaną przez stronę deklarację CIT-8, maksymalna kara jaką moŜna było wymierzyć w niniejszej sprawie, to Strona 11 z 14 kwota (…). W związku z powyŜszym, wymierzenie kary w takiej wysokości, jak uczynił to organ pierwszej instancji, zdaniem Prezesa UOKiK, nie daje podstaw do jej kwestionowania. Wskazać naleŜy, Ŝe działania naprawcze podjęte przez stronę zostały uwzględnione przez organ pierwszej instancji w toku miarkowania wymiaru sankcji, jednakŜe naleŜy je rozpatrywać w kontekście realizacji obowiązku ciąŜącego na stronie, a nie czynnika mającego wpływ na funkcje, jakie ma pełnić wymierzona kara. Prezes UOKiK nie podziela równieŜ stanowiska strony w kwestii niskiego, jej zdaniem, stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i zakresu naruszenia. Prezes UOKiK, działając w trybie odwoławczym, ponownie przeprowadził analizę uwzględnienia przez Dolnośląskiego WIIH kryteriów wynikających z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i zwaŜył, co następuje:
nie moŜna zgodzić się ze stanowiskiem strony, jakoby stwierdzone nieprawidłowości w znikomym stopniu naruszały interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, strona wprowadzając do obrotu mroŜone przetwory rybne, których nazwy jednoznacznie sugerowały produkty inne niŜ w rzeczywistości, tj. innego gatunku i mające inne cechy, przyczyniła się do wprowadzenia nabywców w błąd, naruszając tym samym ich prawo do dokonania świadomego wyboru produktu. Strona nie zapewniła rzetelnej i pełnej informacji, dającej podstawy do takiego wyboru. Wiadomym jest, Ŝe ograniczenie lub nawet brak moŜliwości podjęcia racjonalnej decyzji szkodzi nabywcom, gdyŜ wiąŜe się z niekorzystnym z ekonomicznego punktu widzenia wyborem innego produktu;
nie ma teŜ uzasadnionych podstaw twierdzenie strony w odniesieniu do stopnia zawinienia. To strona dokonała zmiany nazw gatunkowych ryb i niezaleŜnie od okoliczności jakimi się kierowała, w sposób świadomy lub nie, sfałszowała nazwy produktów i pod takimi wprowadzała je do obrotu. Ustalenia kontroli, stanowiące postawę do wydania zaskarŜonej decyzji, nie pozostawiają wątpliwości, Ŝe strona nie przestrzegała obowiązków nałoŜonych na nią przepisami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej, a więc jej odpowiedzialność za nieprzestrzeganie tych przepisów jest ewidentna. Strona powinna była zagwarantować, aby na dalszych etapach obrotu stosowane były nazwy produktów zgodne z rzeczywistością, co wyeliminowałoby moŜliwość wprowadzenia w błąd konsumenta. Powoływanie się przez stronę na fakt, iŜ nie była świadoma nieprawidłowości, nie zwalnia jej z obowiązku zapewnienia produktów właściwej jakości. NaleŜy podkreślić, Ŝe w przedmiotowej sprawie nie zaistniały Ŝadne przeszkody do oferowania produktów właściwej jakości handlowej, pod warunkiem, Ŝe byłyby one opatrzone rzetelnym tłumaczeniem nazw;
oceniając zakres naruszenia, Prezes UOKiK wziął pod uwagę fakt, iŜ zgodnie z oświadczeniem strony, odbiorcami zakwestionowanych u niej produktów są zakłady gastronomiczne. W związku z powyŜszym uznać naleŜy, Ŝe przeciwnie do twierdzenia strony, wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych jest Strona 12 z 14 działaniem sprzecznym z prawem i godzi w interesy nabywców, chociaŜby poprzez fakt, Ŝe wpływa to na moŜliwość pozbawienia ich prawa dokonania zakupu produktu zgodnego z ich oczekiwaniami. Zastosowanie przez stronę nazw produktów niezgodnych z prawdą jest takim właśnie czynem. Wskazać naleŜy, ze Prezesowi UOKiK widomym jest z urzędu, iŜ nazwy stosowane przez stronę wprowadzały konsumentów w błąd. Ponownego podkreślenia wymaga, iŜ nierzetelne informowanie w oznakowaniu produktu o jego rzeczywistym gatunku i składzie, a tym samym zasadniczych jego właściwościach i cechach stanowi niedopełnienie obowiązku zapewnienia zgodności oferowanego produktu z wymogami polskiego i unijnego prawa Ŝywnościowego. Prawo nie przewiduje moŜliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, Ŝe jego celem jest ochrona interesów nabywców. Istotne ma tu znaczenie równieŜ wielkość partii produktów przeznaczonych do sprzedaŜy, która łącznie wynosiła 382,5 kg. Tym samym liczba potencjalnych konsumentów wprowadzonych w błąd była znaczna;
przy ocenie dotychczasowej działalności przedsiębiorcy, Prezes UOKiK wziął pod uwagę fakt, iŜ nie był on dotychczas karany za naruszenie przepisów prawa Ŝywnościowego, co znalazło odzwierciedlenie w wysokości kary;
wielkość obrotów – strona podkreśliła, Ŝe w roku poprzedzającym rok nałoŜenia kary osiągnęła niewielki zysk. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe przy miarkowaniu wysokości kary nałoŜonej na podstawie przepisów ustawy o jakości handlowej, bierze się pod uwagę całość osiągniętego przez przedsiębiorcę przychodu, nie zaś tylko zysk wygenerowany z tytułu obrotu artykułami rolno-spoŜywczymi. Organ administracji, który wymierza karę pienięŜną z tytułu naruszenia przepisów ww. ustawy, wzywa podmiot do przekazania informacji o wysokości przychodu w celu wymierzenia proporcjonalnej kary pienięŜnej, a nie zbadania sytuacji finansowej podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2012 r. (sygn. akt II GSK 684/11), dotyczącym zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, który moŜna przytoczyć per analogiam , potwierdził, Ŝe organ wymierzając kary pienięŜne na podstawie ustawy o jakości handlowej, nie uwzględnia kosztów, jakie ponosi sprzedawca towarów, tj. kosztów ich nabycia lub wytworzenia oraz kosztów sprzedaŜy (utrzymania miejsca, w którym prowadzi sprzedaŜ), gdyŜ wykraczałoby to poza ramy i cele ustawy o jakości handlowej. Wiązałoby się to takŜe kaŜdorazowo z koniecznością przeprowadzenia analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, obejmującej nie tylko koszty produkcji sprzedawanych towarów, ale takŜe koszty amortyzacji urządzeń czy wynagrodzenia pracowników. Poza tym mogłoby skutkować nakładaniem minimalnej, czy nieadekwatnej do wartości wprowadzonego do obrotu produktu kary w przypadku, gdyby działalność ukaranego przedsiębiorstwa była deficytowa lub gdyby działało ono w zawyŜonej strukturze kosztów. W związku z powyŜszym, stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r. (sygn. akt II GSK 1174/12), w którym Sąd stwierdził, Ŝe „dla prawidłowego wymierzenia kary pienięŜnej miarodajne jest Strona 13 z 14 pojęcie przychodu, którym posługuje się ustawodawca na gruncie ustaw podatkowych”, Prezes UOKiK wezwał stronę do przekazania deklaracji CIT-8. Z dokumentu tego wynika, Ŝe strona zalicza się do grupy mikroprzedsiębiorców, tj. spełniających kryteria wskazane w art. 104 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.). Mając na uwadze powyŜsze, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe Dolnośląski WIIH, wymierzając karę pienięŜną, ocenił w sposób prawidłowy przesłanki zawarte w ww. art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, co wpłynęło na wysokość kary pienięŜnej, tj. zastosował sankcję, która jest proporcjonalna do osiągniętego obrotu oraz stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto, z uwagi na nieprzestrzeganie przepisów regulujących jakość handlową artykułów rolno-spoŜywczych skutkujące istotnym naruszeniem interesów konsumentów, a takŜe przeświadczeniem strony o braku moŜliwości nałoŜenia z tego tytułu na nią jakiejkolwiek sankcji, Prezes UOKiK nie znalazł argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku strony o zmianę zaskarŜonej decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Strona 14 z 14 w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wiceprezes Dorota Karczewska Otrzymują: 1. ROLKAS Sp. z o.o. Kijewo 39 63-000 Środa Wielkopolska 2. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 3. a/a