DIH-76/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Strona 1 z 7 DIH-023-75( 3 )/14/JN Warszawa, 21 października 2014 r. DECYZJA DIH-1/ 76 /2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. , poz. 148 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Sokołów S.A. z siedzibą w Sokołowie Podlaskim od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy nr Bś - 88/2014 z dnia 20 sierpnia 2014 r. (nr akt sprawy: Bś.8361.71.2014), którą ww. przedsiębiorcę zobowiązano do uiszczenia kwoty 2192,28 zł (słownie: dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt dwa złote i dwadzieścia osiem groszy), stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek produktów o nazwach: • „Przysmak śniadaniowy mielonka wieprzowo-drobiowa z wołowiną” a’300 g, oznakowany datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed: 10.07.2015”, • „Turystyczna konserwa mielonka wieprzowo-drobiowa z wołowiną” a’300 g, oznakowany datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed: 05.02.2016”, wyprodukowanych przez Sokołów S.A., Al. 550 Lecia 1, 08-300 Sokołów Podlaski, Oddział w Jarosławiu, ul. Przemysłowa 2, 37-500 Jarosław, uchyla zaskarŜoną decyzję w całości i umarza postępowanie administracyjne pierwszej instancji w całości. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 8-11 kwietnia 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy – zwanego dalej równieŜ „Kujawsko-Pomorskim WIIH” – w Centrum Dystrybucji Sokołów S.A., mieszczącym się w Bydgoszczy przy ul. Grunwaldzkiej 207, naleŜącym do przedsiębiorcy Sokołów S.A. z siedzibą w Sokołowie Podlaskim – zwanego dalej równieŜ „stroną” – pobrano do badań próbki produktów o nazwach: • „Przysmak śniadaniowy mielonka wieprzowo-drobiowa z wołowiną” a’300 g, oznakowany datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed: 10.07.2015”, • „Turystyczna konserwa mielonka wieprzowo-drobiowa z wołowiną” a’300 g, oznakowany datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed: 05.02.2016”, Strona 2 z 7 wyprodukowanych przez Sokołów S.A., Al. 550 Lecia 1, 08-300 Sokołów Podlaski, Oddział w Jarosławiu, ul. Przemysłowa 2, 37-500 Jarosław, zwanych dalej „konserwami” . Jednocześnie z tych samych partii pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkowe próbki kontrolne. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2014 r. (nr akt kontroli: Bś.8361.71.2014), protokole pobrania próbki produktu nr 089798 z dnia 8 kwietnia 2014 r. oraz protokole pobrania próbki kontrolnej nr 089799 z dnia 8 kwietnia 2014 r. Do akt kontroli dołączono takŜe fotografie ww. produktów, oświadczenie strony o reprezentatywności próbek dla ww. partii konserw z dnia 8 kwietnia 2014 r. oraz oświadczenie strony o skali prowadzonego przedsiębiorstwa z dnia 8 kwietnia 2014 r. Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie, zwane dalej „Laboratorium w Olsztynie” , wykazały, Ŝe konserwy nie spełniały wymagań deklarowanych przez producenta na opakowaniu co do zawartości mięsa wołowego (deklarowano 2%, w wyniku badania wykonanego metodą PCR, przy granicy wykrywalności LOD = 0,1% wykryto DNA krowy, natomiast w wyniku badania metodą ELISA, przy granicy wykrywalności LOD = 1% nie wykryto obecności białek charakterystycznych dla krowy) – co udokumentowano w sprawozdaniach z badań nr 162/2014 i nr 163/2014 z dnia 18 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 26 czerwca 2014 r., strona została zapoznana z powyŜszymi wynikami badań laboratoryjnych konserw oraz poinformowana o prawie do złoŜenia wniosku o przebadanie próbek kontrolnych. Strona po zapoznaniu się z wynikami badań laboratoryjnych przedmiotowych produktów nie skorzystała z przysługującego jej prawa do przebadania próbek kontrolnych natomiast w piśmie z dnia 3 lipca 2014 r. zakwestionowała wiarygodność przeprowadzonych analiz biochemicznych z uwagi na to, Ŝe granice wykrywalności zastosowanych metod badawczych były wyŜsze (LOD od 1% do 3%) od deklarowanego procentowego udziału mięsa wołowego (2%). W związku z powyŜszymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 22 lipca 2014 r., Kujawsko-Pomorski WIIH, zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 148 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o Inspekcji Handlowej” , do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych konserw. Jednocześnie strona została zobowiązana do przekazania informacji o wielkości obrotów uzyskanych w roku ubiegłym, a takŜe poinformowana o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, jak i wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie oraz o terminie ich realizacji. Strona nie skorzystała z przysługujących jej praw. W piśmie z dnia 23 lipca 2014 r. Kujawsko-Pomorski WIIH odrzucił argumenty strony jakoby granice wykrywalności zastosowanych metod badawczych były wyŜsze od deklarowanej procentowej zawartości mięsa wołowego (2%). Organ wyjaśnił, Ŝe zastosowana przez Laboratorium w Olsztynie metoda badawcza ELISA dla kaŜdego rodzaju białka (krowiego, świńskiego, drobiowego, owczego) charakteryzowała się inną granicą Strona 3 z 7 wykrywalności (LOD): dla białek krowy LOD wynosiła 1 %, dla białek świni LOD wynosiła 2 %, dla białek drobiu i owcy LOD wynosiła 3 %. Skoro granica wykrywalności dla białek krowy wynosiła 1 % oznacza to, Ŝe zastosowana metoda pozwoliłaby na wykrycie obecności mięsa wołowego juŜ przy 1 % udziale w produkcie. Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek konserw, zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 496), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie trybu pobierania i badania próbek produktów”, dyrektor Laboratorium w Olsztynie dokonał obliczenia wysokości naleŜności pienięŜnej na łączną kwotę 2192,28 zł. PowyŜsze udokumentował pismami z dnia 25 lipca 2014 r. zatytułowanymi „Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych”: nr 51/2014 dotyczący kosztów badania „Turystycznej konserwy mielonki wieprzowo-drobiowej z wołowiną” i nr 52/2014 dotyczący kosztów badania „Przysmaku śniadaniowego mielonki wieprzowo-drobiowej z wołowiną”. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr Bś - 88/2014 z dnia 20 sierpnia 2014 r. (doręczoną stronie w dniu 25 sierpnia 2014 r.), Kujawsko-Pomorski WIIH zobowiązał stronę do uiszczenia kwoty 2192,28 zł, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych konserw. Pismem z dnia 1 września 2014 r. strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarŜonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, w związku z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 774), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” , poprzez bezpodstawne przyjęcie, Ŝe przeprowadzone badania zawartości mięsa wołowego w gotowych produktach (konserwach) wykazały, Ŝe produkty nie spełniały wymagań deklarowanych przez producenta w oznakowaniu (ustalona w badaniu zawartość mięsa wołowego w przebadanych próbkach produktów była niŜsza niŜ zadeklarowana w oznakowaniu), gdyŜ zgodnie z prawem Ŝywnościowym informację o ilościowej zawartości składnika lub kategorii składników określa się w procentach, podając ilość składnika lub kategorii składników w momencie ich uŜycia w procesie produkcyjnym, a nie w gotowym produkcie. Pismem z dnia 23 września 2014 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Sokołów S.A. z siedzibą w Sokołowie Podlaskim, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Strona 4 z 7 Ustawa o Inspekcji Handlowej stanowi w art. 30 ust. 1, Ŝe jeŜeli przeprowadzone badania wykazały, Ŝe produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia, na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów albo wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, którą następnie przekazuje się na rachunek dochodów budŜetu państwa, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W myśl § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie trybu pobierania i badania próbek produktów, wysokość naleŜności pienięŜnej, określonej w art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, ustala dyrektor laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji Handlowej, z uwzględnieniem: rodzaju badanego produktu, rodzaju materiałów lub urządzeń uŜytych w toku przeprowadzania badań, uzasadnionego kosztu pracy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnoŜonego przez liczbę osób i dni lub godzin oraz uzasadnionego kosztu pracy laboratorium. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r., poz. 669 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlowa została zdefiniowana w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, jednak nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W niniejszej sprawie, badania próbek przedmiotowych konserw, pobranych w centrum dystrybucyjnym naleŜącym do przedsiębiorcy Sokołów S.A. z siedzibą w Sokołowie Podlaskim, przez inspektorów reprezentujących Kujawsko-Pomorskiego WIIH, wykonane przez Laboratorium w Olsztynie, wykazały, Ŝe produkty te nie spełniały wymagań deklarowanych przez producenta na opakowaniu ze względu na niŜszą zawartość mięsa wołowego (deklarowano 2%, natomiast w wyniku badania wykonanego przez Laboratorium w Olsztynie przy zastosowaniu metody PCR, przy granicy wykrywalności LOD = 0,1% wykryto DNA krowy, natomiast w wyniku badania metodą ELISA, przy granicy wykrywalności LOD = 1% nie wykryto obecności białek charakterystycznych dla krowy). Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek konserw, organ pierwszej instancji ustalił wysokość naleŜności pienięŜnej na kwotę 2192,28 zł, według kosztorysów wystawionych przez Laboratorium w Olsztynie w dniu 25 lipca 2014 r. nr 51/2014 i nr 52/2014. Wobec powyŜszego, Kujawsko-Pomorski WIIH zobowiązał kontrolowanego, to jest – w myśl art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej – przedsiębiorcę Sokołów S.A. z siedzibą w Strona 5 z 7 Sokołowie Podlaskim, w drodze decyzji nr Bś - 88/2014 z dnia 20 sierpnia 2014 r. do uiszczenia powyŜszej kwoty, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Odwołując się od wydanej decyzji, strona wniosła o uchylenie zaskarŜonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, w zw. z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. PowyŜszy przepis stanowi, Ŝe informację o ilościowej zawartości składnika lub kategorii składników określa się w procentach, podając ilość składnika lub kategorii składników, w momencie ich uŜycia w procesie produkcyjnym. Zatem, zdaniem strony, skoro ustawodawca wymaga określania zawartości składnika na podstawie receptury produktu (tj. w momencie jego uŜycia w procesie produkcyjnym), co strona uczyniła (udział mięsa wołowego został wyliczony jako stosunek masy mięsa wołowego do masy wszystkich uŜytych do produkcji składników x 100%) a produkt gotowy ze względu na swoje rozdrobnienie i brak moŜliwości równomiernego wymieszania składników nie jest jednorodny w swojej strukturze i w związku z tym występują róŜnice w rozkładzie poszczególnych składników, to otrzymane wyniki badań nie mogą być podstawą do stwierdzenia, Ŝe produkt jest niezgodny z deklarowanym przez producenta składem. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK nie negując faktu, Ŝe ilościową zawartość składników podanych w oznakowaniu określa się w momencie ich uŜycia, zwraca jednocześnie uwagę, Ŝe weryfikacja ilości tych składników w wyrobie gotowym jest moŜliwa przy zastosowaniu odpowiednich metod badawczych. Sprawdzanie rzetelności deklaracji producenta o ilości uŜytych składników w wyrobie gotowym, a nie tylko na etapie produkcji, zdaniem Prezesa UOKiK, nie narusza, wbrew twierdzeniu strony, § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Z punktu widzenia ochrony interesów konsumentów nie do zaakceptowania jest pogląd strony wskazujący, Ŝe w zaleŜności od stopnia rozdrobnienia masy składników mięsnych w konserwach, ich rozkład w poszczególnych opakowaniach moŜe być róŜny z dopuszczeniem braku ich obecności. Zatem argument strony w kwestii niejednorodności partii nie zasługuje na uwzględnienie, gdyŜ informacja na etykiecie przeznaczona jest dla konsumentów i kaŜdy kupujący powinien otrzymać produkt zgodny z deklaracją, w niniejszej sprawie konserwy z 2 % zawartością wołowiny. NiezaleŜnie od powyŜszego, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ drugiej instancji uznał, Ŝe przedmiotową decyzję naleŜy uchylić w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem Prezesa UOKiK na podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych nie moŜna jednoznacznie stwierdzić, Ŝe przedmiotowe konserwy nie spełniały deklaracji producenta co do zawartości mięsa wołowego, z uwagi na zastosowanie jakościowych metod badawczych, pozwalających jedynie na stwierdzenie czy w badanym produkcie było obecne mięso czy nie, bez oznaczenia konkretnej ilości tego składnika. Ustalenie przez organ pierwszej instancji niŜszej zawartości mięsa wołowego w stosunku do deklaracji umieszczonej na opakowaniu 2 % w oparciu o granice wykrywalności obu zastosowanych metod (1% dla metody ELISA i 0,1% dla metody Strona 6 z 7 PCR), w ocenie Prezesa UOKiK, nie stanowi wystarczającego dowodu, w oparciu o który moŜna byłoby zobowiązać stronę do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zatem zarzut strony dotyczący ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji o niezgodności konserw z deklaracją w zakresie zawartości mięsa wołowego w tych produktach na podstawie analiz jakościowych jest uzasadniony. W ocenie Prezesa UOKiK takiego ustalenia moŜna byłoby dokonać metodami ilościowymi, np. badając próbki kontrolne, a nie na podstawie oznaczeń jakościowych. Prezes UOKiK rozpatrując sprawę w drugiej instancji uznał, Ŝe zarzut strony w kwestii naruszenia art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej jest zasadny, bowiem nie zostało udowodnione, Ŝe kontrolowane produkty były niezgodne z deklaracją producenta. Z powyŜszych względów, a takŜe mając na uwadze zasadę praworządności obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, zaskarŜoną decyzję z dnia 20 sierpnia 2014 r. naleŜało uchylić w całości a postępowanie pierwszej instancji umorzyć w całości. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z poźn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Sokołów S.A. Strona 7 z 7 Al. 550-lecia 1 08-300 Sokołów Podlaski 2. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy 3. a/a