RWR-81/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-22/08/KK Wroc ł aw, 17.11.2008 r. DECYZJA RWR 81/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 Rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Lilianie Skinder – Samborskiej, Leszkowi Samborskiemu prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Stwierdza si ę stosowanie przez ww. przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podró ż y SKINDER nast ę puj ą cych zapisów: a) VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 3: „ Organizator w uzasadnionych przypadkach zachowuje prawo do zmiany programu imprezy (…). ”; b) VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 6: „ Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, zamieszki, strajki, dzia ł anie si ł y wy ż szej, itp.). w takim przypadku uczestnik otrzymuje zwrot pe ł nej wp ł aty. ”; c) X. REKLAMACJE ust. 4: „ Organizator jest zobowi ą zany do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia dor ę czenia reklamacji. Termin mo ż e zosta ć przed ł u ż ony w sytuacji konieczno ś ci uzyskania informacji od wspó ł organizatorów lub podwykonawców. Klient zostanie powiadomiony o tym na pi ś mie. ”; d) X. REKLAMACJE ust. 5: „ Reklamacja Klienta skierowana do Organizatora w zale ż no ś ci od formy imprezy turystycznej oraz przedmiotu reklamacji winna zawiera ć o ś wiadczenie jego Przedstawiciela lub innego podwykonawcy Organizatora o wyst ą pieniu okoliczno ś ci ś wiadcz ą cych o niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy oraz propozycj ę zaspokojenia jego roszcze ń . ”; e) XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 2: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zdarzenia i okoliczno ś ci, których organizator przy nale ż ytej staranno ś ci nie móg ł przewidzie ć lub zaistnia ł y nie z winy Organizatora (w tym m.in.: opó ź nienia w transporcie, postoje na granicach, awarie ś rodków transportu, czynno ś ci celne, warunki atmosferyczne w trakcie trwania imprezy .”; f) XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 3: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż Klienta imprezy turystycznej w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia czy kradzie ż y .”; g) XII. REZYGNACJA Z IMPREZY ust. 2: „ W przypadku rezygnacji-Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, w tym m.in. z powodu: odmowy wydania paszportu lub wizy, braku dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granic (paszport, wiza), nieprzybycia na zbiórk ą (przy wyje ź dzie zbiorowym ś rodkiem transportu), nie zg ł oszenia si ę w miejscu realizacji ś wiadcze ń do pilota lub innego przedstawiciela Organizatora wskazanego w programie lub voucherze, choroby lub wypadków losowych, uniemo ż liwienia przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne, Klient zostaje obci ąż ony obowi ą zkiem zap ł aty kary umownej, której wysoko ść zale ż y od terminu rezygnacji i wynosi; 1). 50,- z ł op ł aty manipulacyjnej —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o w terminie 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 2). 25% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 30 a 14 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 3). 50% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 13 a 7 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 4). 90% ceny imprezy - je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a od 6 dnia przed dniem rozpocz ę cia imprezy, chyba ż e klient wska ż e osoby( ę ) zobowi ą zuj ą ce si ę wst ą pi ć w wprawa i obowi ą zki Klienta. ”; które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 (45) kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 Rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcom Lilianie Skinder – Samborskiej, Leszkowi Samborskiemu prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę jako bezprzedmiotowe post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez ww. przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym postanowie ń wpisanych na podstawie art. 479 (45) kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone , co do nast ę puj ą cych zapisów wzorca 2 umowy pn. Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podró ż y SKINDER nast ę puj ą cych zapisów: „VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 1: „ W przypadku wyst ą pienia nieprzewidzianych okoliczno ś ci, niezale ż nych od Organizatora, przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej, w wyniku których Organizator zmuszony jest zmieni ć istotne warunki umowy z Klientem - Organizator niezw ł ocznie powiadomi o tym Klienta na pi ś mie lub w inny skuteczny sposób. W takiej sytuacji Klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć Organizatora na pi ś mie czy (…): b. odst ę puje od umowy za zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej czy te ż innych kosztów, op ł at .” III. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 Rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939) po stwierdzeniu stosowania przez ww. przedsi ę biorców praktyki opisanej w pkt I decyzji, nak ł ada si ę na Lilian ę Skinder – Samborsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej pod nazw ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra kar ę pieni ęż n ą z tytu ł u naruszenia zakazu o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w wysoko ś ci 1 546 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set czterdzie ś ci sze ść z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zw. dalej tak ż e Prezesem Urz ę du), zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki, wroc ł awska Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł a kontrol ę wzorców umownych stosowanych przez Lilian ę Skinder – Samborsk ą , Leszka Samborskiego prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra. W toku wszcz ę tego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorców mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: karta 8 – 21, 24 - 25) W zwi ą zku z powy ż szym - Postanowieniem nr 107/2008 z dnia 16.04.2008 - Prezes Urz ę du, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Lilian ę Skinder – Samborsk ą , Leszka Samborskiego prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsument ó w, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) (zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (… )) polegaj ą cej na umieszczeniu we wzorcu pn.: Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podró ż y SKINDER zapisów: pkt VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZASTEPCZE ust. 1, pkt VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 3, pkt VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 6; pkt X. 3 REKLAMACJE ust. 4; pkt X. REKLAMACJE ust. 5; pkt XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 2; pkt XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 3; pkt XII. REZYGNACJA Z IMPREZY ust. 2, które mog ą by ć to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kpc . (dowód: karta 1 - 2) Zgodnie z punktem II Postanowienia nr 107/2008 – Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł u dowodowego sprawy dowody uzyskane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego prowadzonego pod sygn. RWR 402-1/08/KK. (dowód: karta 1 - 2) Podczas prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania, przedsi ę biorcy zadeklarowali wol ę dokonania zmian w stosowanym wzorcu umownym, przesy ł aj ą c do Prezesa Urz ę du projekt zmian które zamierzali wprowadzi ć do wzorca oraz z ł o ż yli wniosek o odst ą pienie przez Prezesa Urz ę du od wymierzenia kary. (dowód: karta 35 - 36) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Strona post ę powania: Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra. Leszek Samborski sta ł si ę wspólnikiem spó ł ki cywilnej z dniem 01.12.2007 r. wtedy bowiem przyst ą pi ł on do Spó ł ki. Liliana Skinder – Samborska prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą od 2001 r. Przedsi ę biorcy ś wiadcz ą us ł ugi organizatora turystyki w oparciu o za ś wiadczenie nr 148/101/00/2004 wydane przez Marsza ł ka Województwa Dolno ś l ą skiego. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Liliana Skinder – Samborska i Leszek Samborski zawieraj ą z konsumentami umowy uczestnictwa w organizowanych przez siebie imprezach turystycznych. (dowód: karta 8 - 25) 2. W umowach zawieranych z konsumentami przedsi ę biorcy stosuj ą wzorzec umowny: 1. pn.: Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podró ż y SKINDER, w którym pos ł uguj ą si ę nast ę puj ą cymi zapisami: a) VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 1: „ W przypadku wyst ą pienia nieprzewidzianych okoliczno ś ci, niezale ż nych od Organizatora, przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej, w wyniku których Organizator zmuszony jest zmieni ć istotne warunki umowy z Klientem - Organizator niezw ł ocznie powiadomi o tym Klienta na pi ś mie lub w inny skuteczny sposób. W takiej sytuacji Klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć Organizatora na pi ś mie czy (…): b. odst ę puje od umowy za zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej czy te ż innych kosztów, op ł at .”; b) VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 3: „ Organizator w uzasadnionych przypadkach zachowuje prawo do zmiany programu imprezy (…). ”; c) VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 6: „ Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, zamieszki, strajki, dzia ł anie si ł y wy ż szej, itp.). w takim przypadku uczestnik otrzymuje zwrot pe ł nej wp ł aty. ”; 4 d) X. REKLAMACJE ust. 4: „ Organizator jest zobowi ą zany do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia dor ę czenia reklamacji. Termin mo ż e zosta ć przed ł u ż ony w sytuacji konieczno ś ci uzyskania informacji od wspó ł organizatorów lub podwykonawców. Klient zostanie powiadomiony o tym na pi ś mie. ”; e) X. REKLAMACJE ust. 5: „ Reklamacja Klienta skierowana do Organizatora w zale ż no ś ci od formy imprezy turystycznej oraz przedmiotu reklamacji winna zawiera ć o ś wiadczenie jego Przedstawiciela lub innego podwykonawcy Organizatora o wyst ą pieniu okoliczno ś ci ś wiadcz ą cych o niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy oraz propozycj ę zaspokojenia jego roszcze ń . ”; f) XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 2: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zdarzenia i okoliczno ś ci, których organizator przy nale ż ytej staranno ś ci nie móg ł przewidzie ć lub zaistnia ł y nie z winy Organizatora (w tym m.in.: opó ź nienia w transporcie, postoje na granicach, awarie ś rodków transportu, czynno ś ci celne, warunki atmosferyczne w trakcie trwania imprezy .”; g) XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 3: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż Klienta imprezy turystycznej w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia czy kradzie ż y .”; h) XII. REZYGNACJA Z IMPREZY ust. 2: „ W przypadku rezygnacji-Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, w tym m.in. z powodu: odmowy wydania paszportu lub wizy, braku dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granic (paszport, wiza), nieprzybycia na zbiórk ą (przy wyje ź dzie zbiorowym ś rodkiem transportu), nie zg ł oszenia si ę w miejscu realizacji ś wiadcze ń do pilota lub innego przedstawiciela Organizatora wskazanego w programie lub voucherze, choroby lub wypadków losowych, uniemo ż liwienia przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne, Klient zostaje obci ąż ony obowi ą zkiem zap ł aty kary umownej, której wysoko ść zale ż y od terminu rezygnacji i wynosi; a. 50,- z ł op ł aty manipulacyjnej —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o w terminie 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b. 25% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 30 a 14 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c. 50% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 13 a 7 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d. 90% ceny imprezy - je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a od 6 dnia przed dniem rozpocz ę cia imprezy, chyba ż e klient wska ż e osoby( ę ) zobowi ą zuj ą ce si ę wst ą pi ć w wprawa i obowi ą zki Klienta. ”; (dowód: karta 8-10) 3. W Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce klauzule: ad a) i c) Klauzula nr 1044 : „ C.K. i T. IRTOM zastrzega sobie prawo do odwo ł ania imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej) bez ponoszenia kosztów. Klientowi nie przys ł uguje z tego powodu odszkodowanie .”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 28.12.2006 r., sygn. akt XVII Amc 161/05); ad b) Klauzula nr 655 : „ Biuro zastrzega sobie prawo zmiany terminów, tras, cen lub odwo ł anie imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (np. dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzja w ł adz pa ń stwowych, zmiana cen urz ę dowych lub 5 ustalonych przez kontrahenta itp.). ”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 15.12.2005 r., sygn. akt XVII Amc 92/04); ad d) Klauzula nr 348: „ Organizator ma obowi ą zek rozpatrywania reklamacji w ci ą gu 30 dni od daty jej otrzymania. W sprawach wymagaj ą cych dodatkowych wyja ś nie ń lub ustale ń termin ten mo ż e by ć przed ł u ż ony do 60 dni. ”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 10.12.2004 r., sygn. akt XVII Amc 64/04); ad e) Klauzula nr 185 : „ Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze. ”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 27.10.2004 r., sygn. akt XVII Amc 83/03); ad f) Klauzula nr 1043: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przeszkody w wykonywaniu us ł ugi turystycznej, której przyczyny tkwi ą w sile wy ż szej (powodzie, po ż ary, wichura itp.) oraz wojnach, strajkach, zamieszkach i tym podobnych okoliczno ś ciach, na które organizator nie ma wp ł ywu. ”, (wyrok SOKIK w Warszawie z dnia 28.12.2006 r., sygn. akt XVII Amc 161/05); ad g) Klauzula nr 217: „ Biuro nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż uczestników w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y .”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 13.10.2004 r. sygn. akt XVII Amc 73/03); ad h) Klauzula nr 274 : „ W przypadku rezygnacji z nast ę puj ą cych przyczyn nie le żą cych po stronie biura dokonuje si ę nast ę puj ą cych potr ą ce ń ; op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci wp ł aconego zadatku, nie mniej ni ż 100 PLN/osob ę oraz inne poniesione koszty rzeczywiste przy rezygnacji do 45 dni przed imprez ą , 30% przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 30 dniem przed imprez ą , 60% ceny przy rezygnacji mi ę dzy 29 a 15 dniem przed imprez ą , 90% ceny przy rezygnacji miedzy 14 a 7 dniem przed imprez ą , 100% przy rezygnacji w terminie krótszym ni ż 7 dni przed imprez ą . ” Wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 08.12.2004 r. sygn. akt XVII Amc 79/03). 4. W trakcie prowadzonego przeciwko L. Skinder – Samborskiej oraz L. Samborskiemu post ę powania, przedsi ę biorcy zadeklarowali ch ęć wprowadzenia zmian do stosowanego wzorca umownego – zgodnie z sugestiami Prezesa Urz ę du. W nades ł anym pi ś mie wskazali oni nowe brzmienie zakwestionowanych postanowie ń : Ad a) „ Organizator który w czasie trwania danej imprezy turystycznej nie wykonuje przewidzianych w umowie us ł ug, stanowi ą cych istotn ą cz ęść programu tej imprezy, jest obowi ą zany bez obci ąż ania Klienta dodatkowymi kosztami wykona ć w ramach tej imprezy odpowiednie ś wiadczenie zasiecze. Je ż eli jako ść ś wiadczenia zast ę pczego jest ni ż sza od jako ś ci us ł ugi okre ś lonej w programie imprezy turystycznej, klient mo ż e żą da ć odpowiedniego obni ż enia ceny imprezy .” Ad b) „ Je ż eli wykonanie ś wiadcze ń zast ę pczych o których mowa w ust. 1 jest niemo ż liwe albo klient z uzasadnionych powodów nie wyrazi ł na nie zgody i odst ą pi ł od umowy, Organizator jest obowi ą zany bez obci ąż ania Klienta dodatkowymi kosztami z tego tytu ł u zapewni ć mu powrót do miejsca rozpocz ę cia imprezy turystycznej lub do innego uzgodnionego miejsca w warunkach nie gorszych ni ż okre ś lone w umowie ”. Ad c) „ W razie odst ą pienia od umowy, o którym mowa w ust. 2 organizator turystyki nie mo ż e żą da ć od Klienta ż adnych dodatkowych ś wiadcze ń z tego tytu ł u, w szczególno ś ci zap ł aty kary umownej. Klient mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania umowy, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu 6 zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym Klienta na pi ś mie na 7 dni przed planowanym terminem rozpocz ę cia imprezy turystycznej, si ł y wy ż szej, dzia ł aniem lub zaniechaniem Klienta. Dzia ł aniami lub zaniechaniami osób trzecich nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ugi przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć ”. Ad d) „ Organizator jest zobowi ą zany do ustosunkowania si ę do reklamacji w terminie 30 dni od dnia zako ń czenia imprezy, chyba ż e reklamacja zosta ł a dor ę czona po zako ń czeniu imprezy, wówczas okres oczekiwania liczy si ę od dnia dor ę czenia reklamacji ”. Ad e) „ Reklamacja Klienta skierowana do Organizatora winna zawiera ć o ś wiadczenie jego przedstawiciela lub innego podwykonawcy Organizatora o wyst ą pieniu okoliczno ś ci ś wiadcz ą cych o niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy oraz propozycje zaspokojenia jego roszcze ń . Brak potwierdzenia o ś wiadczenia nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia reklamacji ”. Ad f) „ Organizator odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ze niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem Klienta; 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nie uczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą ”. Ad g) usuni ę to; Ad h) „ W przypadku rezygnacji Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, w tym m.in. z powodu: odmowy wydania paszportu lub wizy, braku dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granic (paszport, wiza), nieprzybycia na zbiórk ę (przy wyje ź dzie zbiorowym ś rodkiem transportu), nie zg ł oszenia si ę w miejscu realizacji ś wiadcze ń do pilota lub innego przedstawiciela Organizatora wskazanego w programie lub voucherze, choroby lub wypadków losowych, uniemo ż liwienia przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne, Klientowi zostanie wp ł acone wynagrodzenie pomniejszone o rzeczywi ś cie poniesion ą przez organizatora szkod ę , nie wi ę cej ni ż : a. 50, - z ł op ł aty manipulacyjnej – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o w terminie 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b. 25 % ceny imprezy – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 30 a 14 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, c. 50 % ceny imprezy – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 13 a 7 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, 90 % ceny imprezy – je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a od 6 dnia przed dniem rozpocz ę cia imprezy, chyba ze klient wska ż e osoby( ę ) zobowi ą zuj ą ce si ę wst ą pi ć w prawa i obowi ą zki klienta ”. (dowód: karta 31 – 33, 35 - 36) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: 1. Interes publicznoprawny Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e powy ż sze mia ł o miejsce, pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1 ustawy, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsi ę biorców i konsument ó w. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Liliany Skinder – Samborskiej i Leszka Samborskiego w zwi ą zku z prowadzon ą przez nich dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. 7 Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…) . 2. Przes ł anki art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Art. 24 ust.1 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ” , natomiast art. 24 ust. 2 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) , za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego . Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c. ) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Tym niemniej nale ż y pami ę ta ć , ż e art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie . Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego . Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca 8 zbiorowe interesy konsumentów z art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest zatem konieczna literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, a której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e wy ż ej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego, stosowanego przez Lilian ę Skinder – Samborsk ą i Leszka Samborskiego przy zawieraniu umów na uczestnictwo w imprezie turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego mi ę dzy innymi pod pozycjami: 1044, 655, 348, 185, 1043, 217, 274. W wyroku z dnia 15.12.2005 r. (sygn. akt XVII Amc 92/04) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis: „ Biuro zastrzega sobie prawo zmiany terminów, tras, cen lub odwo ł anie imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (np. dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzja w ł adz pa ń stwowych, zmiana cen urz ę dowych lub ustalonych przez kontrahenta itp.)”. Postanowienie to wpisane zosta ł o nast ę pnie do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 655. W wyroku z dnia 14.12.2006 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne o tre ś ci : „ Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu i ś wiadcze ń imprezy, gdy zmiana ta jest powodowana czynnikami niezale ż nymi od niego, a zawarte w umowie ś wiadczenia mog ą by ć zast ą pione jedynie ś wiadczeniami o tym samym lub wy ż szym standardzie i w tej samej ilo ś ci, jednocze ś nie w w/w przypadku Klientowi nie przys ł uguje prawo do jakichkolwiek roszcze ń finansowych ”, wpisane nast ę pnie do rejestru klauzul pod pozycja 1052 (sygn. akt XVII Amc 152/05). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygni ę cia SOKIK stwierdzi ł , i ż postanowienie takie wyczerpuje przepis art. 385 (3) pkt 10 i 19 kc, uprawnia ono jedynie kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie, a wi ę c niezgodnie z art. 385 (1) § 1 kc. Klauzula ta jest jednocze ś nie niezgodna z art. 11 a ust. 1, a tak ż e art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z brzmieniem art. 11 a ust. 1 organizator odpowiada za niewykonanie lub nieprawid ł owe wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e jest to spowodowane dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta albo dzia ł aniem lub zaniechaniem osoby trzeciej, nieuczestnicz ą cej w wykonywaniu us ł ug je ż eli dzia ł a ń tych lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo je ś li wynika to z dzia ł ania si ł y wy ż szej. Z art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 powo ł anej ustawy wynika, ż e w przypadku gdy organizator nie wykonuje przewidzianych w umowie us ł ug i nie jest mo ż liwe wykonanie ś wiadczenia zast ę pczego, uczestnik mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania umowy, chyba ż e zachodz ą okoliczno ś ci wymienione w art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 ww. ustawy. Przez przyczyny niezale ż ne od uczestnika imprezy mo ż na rozumie ć takie okoliczno ś ci, które obci ąż aj ą organizatora, zale żą od podmiotów uczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ugi. Stosownie do tre ś ci art. 16 a ust. 2 9 klient z uzasadnionych powodów mo ż e nie wyrazi ć zgody na ś wiadczenie zast ę pcze i od umowy odst ą pi ć , a wówczas przys ł uguje mu prawo do odszkodowania. Zakwestionowane postanowienie umowne narusza art. 385 (3) pkt 2 kc i 385 (1) § 1 kc, bowiem niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. S ą d wskaza ł ponadto, i ż przedsi ę biorca zamieszczaj ą c takie postanowienie w tre ś ci stosowanego wzorca liczy na nisk ą ś wiadomo ść prawn ą konsumentów, którzy nie zorientuj ą si ę , ż e naruszaj ą one ich prawa i nie b ę d ą dochodzi ć z tego tytu ł u ż adnych roszcze ń . Zamieszczenie takiego postanowienia ś wiadczy o d ąż eniu przedsi ę biorcy do wprowadzenia konsumentów w b łą d przez wyrobienie w nich mylnego przekonania, i ż w przypadku zaistnienia okre ś lonych nimi okoliczno ś ci, odpowiedzialno ść organizatora imprezy turystycznej jest wy łą czona, a konsumenci nie mog ą zrealizowa ć swoich uprawnie ń wynikaj ą cych z innych zapisów stosowanego przez przedsi ę biorc ę wzorca lub ogólnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i kodeksu cywilnego. Takie post ę powanie traktowa ć nale ż y jako szczególnie ra żą ce naruszenie interesów konsumentów, kszta ł tuj ą ce ich prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. We wzorcu umownym, którym pos ł uguj ą si ę Liliana Skinder – Samborska i Leszek Samborski znalaz ł o si ę postanowienie o tre ś ci: „ Organizator w uzasadnionych przypadkach zachowuje prawo do zmiany programu imprezy (…). ” W aspekcie wy ż ej przedstawionych uwag, Prezes Urz ę du pragnie zwróci ć uwag ę , ż e zmiana programu imprezy nie jest uprawnieniem organizatora turystyki. Zmiana taka oznacza bowiem zmian ę umowy z któr ą ustawa o us ł ugach turystycznych wi ąż e okre ś lone skutki. W przypadku zmiany oferty organizator imprezy obowi ą zany jest dostarczy ć konsumentowi produkt o takim samym lub wy ż szym standardzie. Oznacza, to i ż konsument ma w stosunku do organizatora imprezy roszczenie o takie ś wiadczenie, takiego post ę powania mo ż e od organizatora imprezy skutecznie si ę domaga ć . Wspólnicy Spó ł ki wprowadzaj ą c za ś wskazane wy ż ej postanowienie d ążą do przekszta ł cenia swoich ustawowych obowi ą zków w uprawnienie. Post ę powanie takie, poniewa ż modyfikuje zasady odpowiedzialno ś ci ustawowej na niekorzy ść konsumenta, prowadz ą c do ograniczenia odpowiedzialno ś ci kontraktowej organizatora turystyki, jest uznawane za dzia ł anie niedozwolone (art. 385 (3) pkt 2 kc). W przypadku zmiany programu imprezy, konsumentowi przys ł uguj ą wg ustawy o us ł ugach turystycznych dwa roszczenia: o ś wiadczenie zast ę pcze o tej samej lub wy ż szej warto ś ci lub o naprawienie szkody. Formu ł uj ą c zatem przedmiotowe postanowienie przedsi ę biorcy wprowadzaj ą konsumentów w b łą d co do przys ł uguj ą cych im roszcze ń . Z powy ż szych wzgl ę dów nie mo ż na te ż uzna ć , i ż tre ść zapisu ma charakter jedynie informacyjny. Z uwagi na powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę du, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci postanowienia zawartego we wzorcu umownym którym pos ł uguj ą si ę Liliana Skinder – Samborska i Leszek Samborski stwierdzi ć nale ż y jego to ż samo ść ze wskazanymi klauzulami niedozwolonymi, wpisanymi do rejestru postanowie ń pod pozycj ą 655 i 1052. W wyroku z dnia 28.12.2006 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis: „ C.K. i T. IRTOM zastrzega sobie prawo do odwo ł ania imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej) bez ponoszenia kosztów. Klientowi nie przys ł uguje z tego powodu odszkodowanie .”, (sygn. akt XVII Amc 161/05). Postanowienie to wpisane nast ę pnie zosta ł o do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 1044. Skutkiem powy ż szego zapisu jest wy łą czenie odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki wobec konsumenta za niewykonanie zobowi ą zania. Postanowienia za ś , które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść 10 wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania uwa ż ane s ą za niedozwolone (art. 385 (3) pkt 2 kc). W opisanej sytuacji konsument pozbawiony zostaje wszelkich roszcze ń jakie przys ł uguj ą mu w zwi ą zku z niewykonaniem umowy przez organizatora imprezy. Liliana Skinder – Samborska i Leszek Samborski w stosowanym wzorcu umownym pos ł uguj ą si ę postanowieniem o tre ś ci „ Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, zamieszki, strajki, dzia ł anie si ł y wy ż szej, itp.). w takim przypadku uczestnik otrzymuje zwrot pe ł nej wp ł aty. ” W ocenie Prezesa Urz ę du tre ść tego postanowienia mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Z uwagi na cel obu postanowie ń oraz skutki jakie ich obowi ą zywanie powoduje, zachodzi mi ę dzy nimi to ż samo ść . Konsekwencj ą umieszczania tego typu zapisów w umowie jest ograniczenie odpowiedzialno ś ci maj ą tkowej organizatora turystyki za nienale ż yte wykonanie umowy jedynie do zwrotu ś wiadczenia. Post ę puj ą c w ten sposób przedsi ę biorcy pomijaj ą bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą ce odpowiedzialno ść organizatora turystyki. Wg ustawy o us ł ugach turystycznych - art. 14 ust. 6 i 7 je ż eli klient, zgodnie z ust. 5, odst ę puje od umowy lub je ż eli organizator odwo ł uje imprez ę turystyczn ą z przyczyn niezale ż nych od klienta, klient ma prawo, wed ł ug swojego wyboru: 1) uczestniczy ć w imprezie zast ę pczej o tym samym lub wy ż szym standardzie, chyba ż e zgodzi si ę na imprez ę o ni ż szym standardzie za zwrotem ró ż nicy w cenie; 2) żą da ć natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń . W razie zaistnienia takiej sytuacji klient mo ż e te ż dochodzi ć odszkodowania za niewykonanie umowy, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu: 1) zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym klienta na pi ś mie w uzgodnionym terminie; 2) si ł y wy ż szej. Ustawowo ukszta ł towana odpowiedzialno ść organizatora turystyki przydaje zatem uczestnikowi imprezy uprawnienie nie tylko do domagania si ę zwrotu przekazanych organizatorowi ś wiadcze ń pieni ęż nych, ale równie ż prawo domagania si ę innych ś wiadcze ń . U ż yte w klauzuli wpisanej do rejestru pod nr 1044 sformu ł owanie „ nie przys ł uguje (...) odszkodowanie” zawiera w sobie wszelkie ś wiadczenia jakich konsument mo ż e żą da ć w zwi ą zku z niewykonaniem zobowi ą zania. Ograniczeniem odpowiedzialno ś ci jest niew ą tpliwie tak ż e zaw ęż enie przez organizatora imprezy ustawowego obowi ą zku naprawienia szkody, do zapewnienia konsumentowi jedynie prawa do zwrotu gotówki w przypadku odwo ł ania danej imprezy – co uczynili Wspólnicy spó ł ki SKINDER. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł wymieniony wy ż ej zapis za to ż samy ze wskazanym postanowieniem wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych pod pozycj ą 1044, czemu nie przecz ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. W wyroku z dnia 10.12.2004 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne o tre ś ci: „ Organizator ma obowi ą zek rozpatrywania reklamacji w ci ą gu 30 dni od daty jej otrzymania. W sprawach wymagaj ą cych dodatkowych wyja ś nie ń lub ustale ń termin ten mo ż e by ć przed ł u ż ony do 60 dni. ”, (wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 10.12.2004 r., sygn. akt XVII Amc 64/04); Postanowienie to wpisane zosta ł o do rejestru klauzul pod poz. 348. Postanowienie to narusza przepis art. 385 3 pkt 2 k.c. Zastosowane przez przedsi ę biorc ę terminy do rozpoznania reklamacji mog ą powodowa ć , i ż klienci b ę d ą si ę wstrzymywa ć ze sk ł adaniem reklamacji z uwagi d ł ugi okres oczekiwania na uznanie b ą d ź odmow ę uznania wniesionej reklamacji. Przepis art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2001 Nr 55 poz. 578z pó ź n.) w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu rozpatrzenia przez organizatora reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, 11 znajduj ą zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 560 § 1 k.c. Przepis ten zobowi ą zuje przedsi ę biorców do rozpatrywania wniesionych reklamacji – w tym równie ż ich uwzgl ę dniania – niezw ł ocznie, tj. w terminie nie przekraczaj ą cym dwóch tygodni. (tak: uchwa ł a S ą du Najwy ż szego z dnia 30.12.1988r. sygn. akt III CZP 48/88, OSNC 1989/3/36). A zatem, w ś wietle przywo ł anego powy ż ej stanowiska judykatury nale ż y uzna ć , i ż zg ł aszane przez klientów reklamacje powinny by ć rozpatrywane przez organizatora turystyki niezw ł ocznie. Ustalony natomiast w przedmiotowej sprawie termin jest d ł ugi i mo ż e zniech ę ca ć klientów do sk ł adania reklamacji z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania ś wiadczenia przez organizatora. W konsekwencji postanowienie to mo ż e wp ł ywa ć na ograniczenie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców wzgl ę dem klientów, a zatem jest sprzeczne z powo ł anym powy ż ej art. 385 3 pkt 2 k.c. Wspólnicy spó ł ki SKINDER pos ł uguj ą si ę w stosowanym wzorcu umownym postanowieniem o tre ś ci. „ Organizator jest zobowi ą zany do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia dor ę czenia reklamacji. Termin mo ż e zosta ć przed ł u ż ony w sytuacji konieczno ś ci uzyskania informacji od wspó ł organizatorów lub podwykonawców. Klient zostanie powiadomiony o tym na pi ś mie” . Podobnie zatem jak w opisanej wy ż ej sytuacji okre ś lony przez przedsi ę biorców 30 dniowy termin na rozpatrzenie reklamacji nie jest terminem ostatecznym, mog ą oni bowiem wyd ł u ż y ć ten termin na czas bli ż ej nieokre ś lony. Dodatkowo doda ć nale ż y, i ż przepis art. 20 ust. 6 ustawy o us ł ugach turystycznych przewiduje, i ż „ je ż eli organizator turystyki nie ustosunkuje si ę do reklamacji na pi ś mie, w terminie 30 dni od dnia zako ń czenia imprezy turystycznej, a w wypadku zg ł oszenia tej reklamacji po zako ń czeniu imprezy turystycznej w terminie 30 dni od jej z ł o ż enia, uwa ż a si ę , ze uzna ł reklamacj ę za uzasadnion ą ”. Z uwagi na powy ż sze uregulowanie ustawowe, obowi ą zywanie zapisu o tre ś ci jak ą pos ł ugiwali si ę Wspólnicy Spó ł ki SKINDER oznacza ł oby prób ę modyfikacji zapisów ustawowych – cho ć w aspekcie przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych postanowienie takie by ł oby niewa ż ne, to wprowadza ł oby ono w b łą d konsumentów co do przys ł uguj ą cych im uprawnie ń (art. 385 (1) § 1 kc). Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł wymieniony wy ż ej zapis za to ż samy ze wskazanym postanowieniem wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych pod pozycj ą 348 czemu nie przecz ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. W wyroku z dnia 27.10.2004 r. S ą d Ochrony Konkurencji Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis: „ Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze ” (sygn. akt XVII Amc 83/03), wpisane nast ę pnie do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 185. W wyroku z dnia 10.11.2005 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis wedle tre ś ci którego: „ Wszelkie niezgodno ś ci, potwierdzone pisemnie przez pilota lub ś wiadcz ą cego us ł ug ę (gestora bazy, kontrahenta) mog ą Pa ń stwo zg ł osi ć w biurze nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia ś wiadcze ń .” (sygn. akt XVII Amc 87/04), wpisane pod pozycj ą 606. Zapisy te godz ą w sposób ra żą cy w interesy konsumentów, s ą przejawem nierównorz ę dnego traktowania konsumenta (art. 385 (1) § 1 kc). Uzale ż niaj ą odpowiedzialno ść kontrahenta od zachowania okre ś lonej formy i terminu powiadomienia o roszczeniach wynikaj ą cych z nienale ż ytego wykonania umowy, a ponadto uzale ż niaj ą dochodzenie roszcze ń konsumenckich w post ę powaniu reklamacyjnym od ich potwierdzenia (potwierdzenia nieprawid ł owo ś ci) przez pilota, kontrahenta. 12 Wspólnicy spó ł ki SKINDER pos ł uguj ą si ę w stosowanym wzorcu umownym postanowieniem o tre ś ci: „ Reklamacja Klienta skierowana do Organizatora w zale ż no ś ci od formy imprezy turystycznej oraz przedmiotu reklamacji winna zawiera ć o ś wiadczenie jego Przedstawiciela lub innego podwykonawcy Organizatora o wyst ą pieniu okoliczno ś ci ś wiadcz ą cych o niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy oraz propozycj ę zaspokojenia jego roszcze ń .” Podobnie jak ma to miejsce w wy ż ej wskazanych klauzulach, tak ż e w nn. przypadku przedsi ę biorcy żą daj ą od konsumenta aby nieprawid ł owo ś ci zg ł aszane przez niego, potwierdzone zosta ł y przez przedstawiciela ś wiadcz ą cego us ł ug ę . W ocenie Prezesa Urz ę du nadmiernym formalizmem jest wymaganie od konsumentów uzyskania potwierdzenia nieprawid ł owo ś ci przez takiego przedstawiciela. Cho ć taki sposób u ł atwia ustalenie okoliczno ś ci zdarzenia, to z ca łą pewno ś ci ą nie stanowi jedynego sposobu na ich ustalenie. Nieprawid ł owo ś ci stwierdzone w czasie trwania imprezy wykazane mog ą zosta ć przy u ż yciu innych ś rodków dowodowych ani ż eli tylko o ś wiadczenie pilota b ą d ź wykonawcy us ł ugi. W imprezach turystycznych udzia ł bierze wi ę ksza grupa ludzi, która mo ż e potwierdzi ć lub zaprzeczy ć przedstawionym zdarzeniom, ponadto na miejscu imprezy turystycznej jest opiekun – wyznaczony przez organizatora, kontrahenci uczestnicz ą cy w wykonaniu imprezy itp. st ą d co do zasady, nie ma przeszkód ku temu aby w odleglejszym okresie czasu nie by ł o mo ż na rzetelnie tej odpowiedzialno ś ci ustali ć . St ą d nak ł adanie na konsumenta obowi ą zku uzyskania o ś wiadczenia przedstawiciela organizatora co do nieprawid ł owo ś ci które wyst ą pi ł y w czasie trwania imprezy jest nieuzasadnione. Maj ą c na uwadze powy ż sze uzna ć nale ż y, i ż postanowienie którym pos ł uguj ą si ę przedsi ę biorcy we wzorcu umownym jest postanowieniem to ż samym z postanowieniem wpisanym do rejestru klauzul pod pozycj ą 185 i 606. W wyroku z dnia 28.12.2006 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci : „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przeszkody w wykonywaniu us ł ugi turystycznej, której przyczyny tkwi ą w sile wy ż szej (powodzie, po ż ary, wichura itp.) oraz wojnach, strajkach, zamieszkach i tym podobnych okoliczno ś ciach, na które organizator nie ma wp ł ywu. ”, (wyrok SOKIK w Warszawie z dnia 28.12.2006 r., sygn. akt XVII Amc 161/05). Postanowienie to wpisane zosta ł o do rejestru klauzul pod poz. 1043. W wyroku z dnia 14.12.2006 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne o tre ś ci : „ Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu i ś wiadcze ń imprezy, gdy zmiana ta jest powodowana czynnikami niezale ż nymi od niego, a zawarte w umowie ś wiadczenia mog ą by ć zast ą pione jedynie ś wiadczeniami o tym samym lub wy ż szym standardzie i w tej samej ilo ś ci, jednocze ś nie w w/w przypadku Klientowi nie przys ł uguje prawo do jakichkolwiek roszcze ń finansowych ”, wpisane nast ę pnie do rejestru klauzul pod pozycj ą 1052 (sygn. akt XVII Amc 152/05). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygni ę cia SOKIK stwierdzi ł , i ż postanowienie takie wyczerpuje przepis art. 385 (3) pkt 10 i 19 kc, uprawnia ono jedynie kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie, a wi ę c niezgodnie z art. 385 (1) § 1 kc. Klauzula ta jest jednocze ś nie niezgodna z art. 11 a ust. 1, a tak ż e art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z brzmieniem art. 11 a ust. 1 organizator odpowiada za niewykonanie lub nieprawid ł owe wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e jest to spowodowane dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta albo dzia ł aniem lub zaniechaniem osoby trzeciej, nieuczestnicz ą cej w wykonywaniu us ł ug je ż eli dzia ł a ń tych lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć albo je ś li wynika to z dzia ł ania si ł y wy ż szej. Z art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 powo ł anej ustawy wynika, ż e w przypadku gdy organizator nie wykonuje przewidzianych w umowie us ł ug i nie jest mo ż liwe wykonanie ś wiadczenia zast ę pczego uczestnik mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z 13 niewykonania umowy, chyba ze zachodz ą okoliczno ś ci wymienione w art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 ww. ustawy. Przez przyczyny niezale ż ne od uczestnika imprezy mo ż na rozumie ć takie okoliczno ś ci, które obci ąż aj ą organizatora, które zale żą od podmiotów uczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ugi. Stosownie do tre ś ci art. 16 a ust. 2 klient z uzasadnionych powodów mo ż e nie wyrazi ć zgody na ś wiadczenie zast ę pcze i od umowy odst ą pi ć , wówczas przys ł uguje mu prawo do odszkodowania. W tej sytuacji postanowienie to narusza art. 385 (3) pkt 2 kc i 385 (1) § 1 kc, bowiem niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. S ą d wskaza ł , i ż przedsi ę biorca zamieszczaj ą c takie postanowienie liczy ł na nisk ą ś wiadomo ść prawn ą konsumentów, którzy nie zorientuj ą si ę , ż e naruszaj ą one ich prawa i nie b ę d ą dochodzi ć z tego tytu ł u ż adnych roszcze ń . Zamieszczenie takiego postanowienia ś wiadczy o d ąż eniu przedsi ę biorcy do wprowadzenia konsumentów w b łą d przez wyrobienie w nich mylnego przekonania, i ż w przypadku zaistnienia okre ś lonych nimi okoliczno ś ci, odpowiedzialno ść organizatora imprezy turystycznej jest wy łą czona, a konsumenci nie mog ą zrealizowa ć swoich uprawnie ń wynikaj ą cych z innych zapisów stosowanego przez przedsi ę biorc ę wzorca lub ogólnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i kodeksu cywilnego. Takie post ę powanie traktowa ć nale ż y jako szczególnie ra żą ce naruszenie interesów konsumentów, kszta ł tuj ą ce ich prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. W stosowanym wzorcu umownym przedsi ę biorcy pos ł uguj ą si ę postanowieniem „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zdarzenia i okoliczno ś ci, których organizator przy nale ż ytej staranno ś ci nie móg ł przewidzie ć lub zaistnia ł y nie z winy Organizatora (w tym m.in.: opó ź nienia w transporcie, postoje na granicach, awarie ś rodków transportu, czynno ś ci celne, warunki atmosferyczne w trakcie trwania imprezy .” W aspekcie wy ż ej przedstawionych uwag, Prezes Urz ę du pragnie zwróci ć uwag ę , ż e odpowiedzialno ść organizatora turystyki za nienale ż yte wykonanie umowy oparta jest na zasadzie ryzyka i okoliczno ś ci przedstawione przez przedsi ę biorc ę w przedmiotowym postanowieniu nie wy łą czaj ą jego odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy. Zakres odpowiedzialno ść organizatora turystyki uregulowany zosta ł w art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych oraz kolejnych przepisach tej ustawy – w tym w art. 14 i 16a. Z uwagi na to, i ż regulacja powo ł anych przepisów szczegó ł owo omówiona zosta ł a wy ż ej, w tym miejscu wystarczaj ą ce b ę dzie odniesienie si ę do generalnego przepisu w tym zakresie tj. przepisu art. 11 a tej ustawy. Przepis tego artyku ł u wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora jedynie w trzech przypadkach tj.: gdy zdarzenie jest wynikiem dzia ł ania lub zaniechania klienta; dzia ł ania lub zaniechania osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo si łą wy ż sz ą . Oznacza to, i ż organizator turystyki b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ść za wszystkie zdarzenia zwi ą zane z wykonywan ą us ł ug ą o ile nie zosta ł y one wy łą czone powo ł anym przepisem. Z uwagi na powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę dy, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci postanowienia zawartego we wzorcu umownym którym pos ł uguj ą si ę wspólnicy SKINDER, stwierdzi ć nale ż y jego to ż samo ść ze wskazan ą klauzul ą niedozwolon ą , wpisan ą do rejestru postanowie ń pod pozycj ą 1043 i 1052. W wyroku z dnia 13.10.2004 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis „ Biuro nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż uczestników w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y ”, (sygn. akt XVII Amc 73/03). Postanowienie to wpisane nast ę pnie zosta ł o do rejestru klauzul pod poz. 217. W wyroku z dnia 02.02.2005 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie 14 umowne wpisane do rejestru postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 417, o tre ś ci: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy baga ż Uczestnika ” (sygn. akt XVII Amc 104/04). Organizator imprezy turystycznej ponosi odpowiedzialno ść za wszystkie swoje dzia ł ania i zaniechania przedsi ę wzi ę te w zwi ą zku z organizowan ą imprez ą turystyczn ą . Zakres odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki oraz sytuacje w których mo ż e si ę on ekskulpowa ć okre ś lone zosta ł y w art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych. Odpowiedzialno ś ci ą organizatora imprezy obj ę ty jest tak ż e baga ż uczestnika. Odpowiedzialno ść ta dotyczy zarówno sytuacji gdy baga ż powierzony zosta ł organizatorowi, tj. gdy organizator w taki sposób zadysponowa ł baga ż em, i ż uczestnik nie mo ż e sprawowa ć nad nim kontroli np. od momentu przekazania baga ż u przez uczestnika imprezy organizatorowi przy wsiadaniu do ś rodka transportu, poprzez ewentualne prze ł adunki czy roz ł adunek baga ż y, a ż po jego oddanie w ł a ś cicielowi, jak i tzw. baga ż u podr ę cznego. Art. 385 (3) pkt 2 kc zakazuje wy łą czenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. W stosowanym wzorcu umownym wspólnicy Spó ł ki Skinder pos ł ugiwali si ę postanowieniem o tre ś ci „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż Klienta imprezy turystycznej w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia czy kradzie ż y .” Odnosz ą c powy ż sze postanowienie do tre ś ci powy ż szych klauzul zwróci ć nale ż y uwag ę , i ż poj ę ciem baga ż u obj ę te s ą wszystkie przewo ż one przez podró ż nego rzeczy. S ą to zatem przedmioty stanowi ą ce tzw. baga ż podr ę czny, który zwyczajowo podró ż ny przewozi bezpo ś rednio przy sobie, jak i przedmioty które oddawane s ą organizatorowi do przewiezienia na miejsce podró ż y. Umowa o imprez ę turystyczn ą jest umow ą nazwan ą , szczegó ł owo uregulowan ą w ustawie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Przepisy ustawy wskazuj ą , co i w jaki sposób umowa taka winna okre ś la ć , oraz w jaki sposób umowa ta powinna zosta ć wykonana. Regulacja zawarta w ustawie, nie jest jednak regulacj ą pe ł n ą , kompletn ą skutkiem czego w oparciu o przepis art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w zakresie nieuregulowanym ustaw ą do umów z klientami zawieranych przez organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego oraz inne przepisy dotycz ą ce ochrony konsumenta. Umowa o imprez ę turystyczn ą zawiera w sobie cechy innych umów, w tym umowy przewozu. Przewóz baga ż u i zasady odpowiedzialno ś ci za nienale ż yte wykonanie tej czynno ś ci uregulowane s ą w kodeksie cywilnym oraz prawie przewozowym. Zgodnie z art. 63 prawa przewozowego – które znajdzie zastosowanie z uwagi na brzmienie art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w zw. z art. 778 § 2 kc - Za rzeczy, które podró ż ny przewozi ze sob ą pod w ł asnym nadzorem, przewo ź nik ponosi odpowiedzialno ść , je ż eli szkoda powsta ł a z jego winy. Przepis § 2 tego przepisu, stanowi z kolei, i ż przewo ź nik odpowiada za przewo ż one przez podró ż nego rzeczy jak za przesy ł k ę , je ż eli podró ż ny umie ś ci je, bez mo ż liwo ś ci sprawowania nad nimi sta ł ego nadzoru, w miejscu wskazanym przez przewo ź nika lub na ten cel przeznaczonym. Przepis art. 778 § 1 kc modyfikuje odpowiedzialno ść za przewóz baga ż u „podr ę cznego” obci ąż aj ą c t ą odpowiedzialno ś ci ą przewo ź nika, gdy szkoda wynik ł a z winy umy ś lnej lub ra żą cego niedbalstwa przewo ź nika, pami ę ta ć jednak nale ż y, ż e je ś li przewóz realizowany jest w wykonaniu umowy o imprez ę turystyczn ą , to odpowiedzialno ść ta podlega ł a dalszej modyfikacji z uwagi na brzmienie art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych, który pozwala organizatorowi na ekskulpacj ę je ś li niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta; 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . W pozosta ł ych przypadkach tj. dotycz ą cych innych ni ż przewóz baga ż u sytuacji odpowiedzialno ść organizatora turystyki regulowana jest przepisem art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych. Za S ą dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów 15 wskaza ć nale ż y, i ż „ je ż eli biuro podró ż y chce wy łą czy ć swoj ą odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, po pierwsze - mo ż e to zrobi ć tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, po drugie - musi precyzyjnie okre ś li ć sytuacje, których dotycz ą takie wy łą czenia ” (sygn. akt XVII Amc 118/2003 LexPolonica nr 375422). Z uwagi na powy ż sze, zapis umowny którym pos ł ugiwali si ę wspólnicy Spó ł ki jest niezgodny z przepisem art. 385 (3) pkt 2 kc. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł wymieniony wy ż ej zapis za to ż samy z postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul pod pozycj ą 217 i 417, czego nie naruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. W wyroku z dnia 08.12.2004 r. Sad Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci „ W przypadku rezygnacji z nast ę puj ą cych przyczyn nie le żą cych po stronie biura dokonuje si ę nast ę puj ą cych potr ą ce ń ; op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci wp ł aconego zadatku, nie mniej ni ż 100 PLN/osob ę oraz inne poniesione koszty rzeczywiste przy rezygnacji do 45 dni przed imprez ą , 30% przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 30 dniem przed imprez ą , 60% ceny przy rezygnacji mi ę dzy 29 a 15 dniem przed imprez ą , 90% ceny przy rezygnacji miedzy 14 a 7 dniem przed imprez ą , 100% przy rezygnacji w terminie krótszym ni ż 7 dni przed imprez ą . ” Wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 08.12.2004 r. sygn. akt XVII Amc 79/03). Postanowienie to zosta ł o nast ę pnie wpisane do rejestru klauzul pod poz. 274. W wyroku z dnia 10.11.2004 r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne wpisane nast ę pnie do rejestru postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 359, o tre ś ci: „ Organizator z uwagi na poniesione koszty ma prawo dokonywania potr ą ce ń z wniesionych przez klienta op ł at, wg poni ż szych zasad: b) 10 % warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie do 44 – 31 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 35 % warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 30 – 22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 50 % warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 21 – 15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 75 % warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacj ą nast ą pi w terminie14 – 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, f) 100 % warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy”. W ocenie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, tego typu uregulowanie narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń i powoduje nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron umowy. Stanowi tak ż e niedozwolon ą klauzul ę umown ą w ś wietle art. 385 (3) pkt 12 kc gdy ż wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, równie ż wówczas kiedy konsument rezygnuje z wykonania umowy. Zapis powy ż szy pozwala przedsi ę biorcy na potr ą cenie ze ś wiadczenia konsumenta kwoty w sposób dowolny, bez wskazania kryteriów które uzasadnia ł yby potr ą cenie w okre ś lonej wysoko ś ci. Wspólnicy Spó ł ki Skinder pos ł uguj ą si ę postanowieniem o tre ś ci: „ W przypadku rezygnacji-Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, w tym m.in. z powodu: odmowy wydania paszportu lub wizy, braku dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granic (paszport, wiza), nieprzybycia na zbiórk ą (przy wyje ź dzie zbiorowym ś rodkiem transportu), nie zg ł oszenia si ę w miejscu realizacji ś wiadcze ń do pilota lub innego przedstawiciela Organizatora wskazanego w programie lub voucherze, choroby lub wypadków losowych, uniemo ż liwienia przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne, Klient zostaje obci ąż ony obowi ą zkiem zap ł aty kary umownej, której wysoko ść zale ż y od terminu rezygnacji i wynosi: 50,- z ł op ł aty manipulacyjnej —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o w terminie 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 25% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 30 a 14 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 16 50% ceny imprezy —je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 13 a 7 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 90% ceny imprezy - je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a od 6 dnia przed dniem rozpocz ę cia imprezy, chyba ż e klient wska ż e osoby( ę ) zobowi ą zuj ą ce si ę wst ą pi ć w wprawa i obowi ą zki Klienta. ” Podobnie zatem jak w postanowieniu umownym uznanym przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolon ą klauzul ę umown ą , tak i w nn. sprawie przedsi ę biorcy wskazuj ą we wzorcu umownym wysoko ść odst ę pnego jakie konsument musi zap ł aci ć w przypadku rozwi ą zania umowy, bez odniesienia tej kwoty do rzeczywi ś cie poniesionych kosztów, szkody. Przedsi ę biorcy nie wskazuj ą tak ż e, innych miarodajnych kryteriów ustalenia tej nale ż no ś ci. Skutkiem takiego zapisu, ś wiadczenia stron umowy o imprez ę turystyczn ą nie s ą ekwiwalentne. W ocenie Prezesa Urz ę du z uwagi na zasady uczciwo ś ci i dobre obyczaje, jak równie ż przys ł uguj ą ce konsumentowi prawo do odst ą pienia od umowy o imprez ę turystyczn ą , odst ę pne – je ś li jest zastrze ż one w umowie - winno by ć ukszta ł towane w odniesieniu do kosztów rzeczywi ś cie poniesionych przez organizatora. Na takie rozwi ą zanie wskazuje te ż brzmienie art. 385 (3) pkt 12 kc – uznaj ą ce za niedozwolone postanowienie zapis wy łą czaj ą cy obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci . Do powy ż szego doda ć nale ż y, i ż z uwagi na przedmiot ś wiadczonych przez organizatorów turystyki us ł ug, organizator imprezy turystycznej ma mo ż liwo ść zaoferowania tego samego produktu innemu nabywcy i sprzedania go, bez obni ż ania ceny. W takiej sytuacji organizator imprezy nie ponosi ż adnej szkody w zwi ą zku z rezygnacj ą z imprezy przez konsumenta. Procentowe okre ś lenie ś wiadczenia jakie przys ł uguje organizatorowi turystyki w zwi ą zku z rezygnacj ą z imprezy turystycznej przez klienta, nie odpowiada faktycznie poniesionej przez przedsi ę biorc ę szkodzie, co skutkowa ć mo ż e równie ż uzyskaniem przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. W sytuacji rezygnacji przez klienta z imprezy pó ź niej ni ż 7 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, obowi ą zany on jest zap ł aci ć przedsi ę biorcy 100 % uiszczonej ceny, co w wypadku ponownej sprzeda ż y przez organizatora turystyki wycieczki, wyjazdu itp. mo ż e prowadzi ć do uzyskanie przez niego korzy ś ci nawet w podwójnej wysoko ś ci. Podnie ść tak ż e nale ż y, i ż Warunki uczestnictwa nie przewiduj ą analogicznego obowi ą zku zap ł aty kary umownej, czy te ż odst ę pnego na wypadek braku realizacji umowy przez przedsi ę biorc ę , co prowadzi do nieuzasadnionego ró ż nicowania sytuacji stron (art. 385 (1) § 1 kc). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzna ć nale ż y, i ż skutek stosowania przez wspólników Spó ł ki Skinder zakwestionowanego postanowienia jest zatem identyczny ze skutkiem stosowania postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 274 i 359. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż kwestionowane zapisy umów mieszcz ą si ę w klauzulach uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone: - VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 3 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz. 655 - VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 6 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz.1044; - X. REKLAMACJE ust. 4 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz.348; - X. REKLAMACJE ust. 5 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz.185; - XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 2 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz.1043; - XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 3 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz.217; - XII. REZYGNACJA Z IMPREZY ust. 2 Warunków uczestnictwa ( …) - m.in. w klauzuli z poz. 274, 17 Prezes Urz ę du wskaza ć pragnie, i ż w wyrokach z dnia 06.06.2008 r. (sygn. akt XVII Ama 139/07) oraz z dnia 07.08.2008 r. (sygn. akt XVII Ama 19/08) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów potwierdzi ł , i ż za niedozwolon ą klauzul ę umown ą mo ż e by ć uznana nie tylko klauzula identyczna z klauzul ą wpisan ą do rejestru klauzul niedozwolonych, ale tak ż e klauzula o tre ś ci zbli ż onej, której stosowanie wywiera taki sam skutek, jak stosowanie klauzuli wpisanej do rejestru . W pierwszym z powo ł anych wyroków S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskaza ł , i ż „(...) klauzule wpisane do Rejestru pod pozycjami 1 i 927 nie zawieraj ą identycznych sformu ł owa ń – z postanowie ń stosowanych przez przedsi ę biorc ę wynika ł o, i ż pobiera on op ł at ę 5 % w przypadku odst ą pienia od umowy przez Nabywc ę z przyczyn za które przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci - co jednak nie oznacza ż e nie mog ą mie ć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Przeciwnie z wpisu poz. 1 Rejestru wynika, ż e niedopuszczalne jest naliczanie kary umownej w wysoko ś ci 5 % bez wzgl ę du na to jaka jest przyczyna odst ą pienia od umowy (zakres szerszy ni ż § 10 pkt 3 a), a z wpisu pos. 927 Rejestru wynika, ż e niedopuszczalne jest naliczanie kary umownej w wysoko ś ci 5 %, w przypadku gdy rozwi ą zanie umowy nast ę puje z przyczyn le żą cych po stronie konsumenta (zakres cz ęś ciowo zawieraj ą cy si ę w zapisie § 10 pkt 3a) . 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów W my ś l art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) stosowanie postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego definicji, wskazuje w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów - wszystkich konsumentów b ę d ą cych klientami Liliany Skinder – Samborskiej i Leszka Samborskiego w zwi ą zku z prowadzon ą przez przedsi ę biorców dzia ł alno ś ci ą , jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mog ą zawrze ć z nim umow ę o uczestnictwo w imprezie turystycznej. W rozpatrywanym stanie faktycznym post ę powanie Liliany Skinder – Samborskiej i Leszka Samborskiego nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych kontrahentów przedsi ę biorcy. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy „ Warunków uczestnictwa (…) ” s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 26 ustawy o ochronie (…), Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie (…). W toku nn. sprawy potwierdzone zosta ł y w cz ęś ci stawiane przedsi ę biorcy zarzuty pos ł ugiwania si ę w stosowanym wzorcu umownym klauzulami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych tj. co do postanowie ń pkt VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 3, pkt VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZAST Ę PCZE ust. 6; pkt X. REKLAMACJE ust. 4; pkt X. 18 REKLAMACJE ust. 5; pkt XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 2; pkt XI. ODPOWIEDZIALNO ŚĆ ORGANIZATORA ust. 3; pkt XII. REZYGNACJA Z IMPREZY ust. 2. Przedsi ę biorcy zaproponowali, ż e wprowadz ą do stosowanego wzorca umownego nast ę puj ą ce zmiany: Ad a) „ Je ż eli wykonanie ś wiadcze ń zast ę pczych o których mowa w ust. 1 jest niemo ż liwe albo klient z uzasadnionych powodów nie wyrazi ł na nie zgody i odst ą pi ł od umowy, Organizator jest obowi ą zany bez obci ąż ania Klienta dodatkowymi kosztami z tego tytu ł u zapewni ć mu powrót do miejsca rozpocz ę cia imprezy turystycznej lub do innego uzgodnionego miejsca w warunkach nie gorszych ni ż okre ś lone w umowie ”. Ad b) „ W razie odst ą pienia od umowy, o którym mowa w ust. 2 organizator turystyki nie mo ż e żą da ć od Klienta ż adnych dodatkowych ś wiadcze ń z tego tytu ł u, w szczególno ś ci zap ł aty kary umownej. Klient mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania umowy, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym Klienta na pi ś mie na 7 dni przed planowanym terminem rozpocz ę cia imprezy turystycznej, si ł y wy ż szej, dzia ł aniem lub zaniechaniem Klienta. Dzia ł aniami lub zaniechaniami osób trzecich nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ugi przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć ”. Ad c) „ Organizator jest zobowi ą zany do ustosunkowania si ę do reklamacji w terminie 30 dni od dnia zako ń czenia imprezy, chyba ż e reklamacja zosta ł a dor ę czona po zako ń czeniu imprezy, wówczas okres oczekiwania liczy si ę od dnia dor ę czenia reklamacji ”. Ad d) „ Reklamacja Klienta skierowana do Organizatora winna zawiera ć o ś wiadczenie jego przedstawiciela lub innego podwykonawcy Organizatora o wyst ą pieniu okoliczno ś ci ś wiadcz ą cych o niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy oraz propozycje zaspokojenia jego roszcze ń . Brak potwierdzenia o ś wiadczenia nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia reklamacji ”. Ad e) „ Organizator odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ze niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem Klienta; 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nie uczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą ”. Ad f) usuni ę to; Ad g) „ W przypadku rezygnacji Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, w tym m.in. z powodu: odmowy wydania paszportu lub wizy, braku dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granic (paszport, wiza), nieprzybycia na zbiórk ę (przy wyje ź dzie zbiorowym ś rodkiem transportu), nie zg ł oszenia si ę w miejscu realizacji ś wiadcze ń do pilota lub innego przedstawiciela Organizatora wskazanego w programie lub voucherze, choroby lub wypadków losowych, uniemo ż liwienia przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne, Klientowi zostanie wp ł acone wynagrodzenie pomniejszone o rzeczywi ś cie poniesion ą przez organizatora szkod ę , nie wi ę cej ni ż : a. 50, - z ł op ł aty manipulacyjnej – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o w terminie 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b. 25 % ceny imprezy – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 30 a 14 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, c. 50 % ceny imprezy – je ż eli z ł o ż enie rezygnacji nast ą pi ł o pomi ę dzy 13 a 7 dniem przed rozpocz ę ciem imprezy, 90 % ceny imprezy – je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a od 6 dnia przed dniem rozpocz ę cia imprezy, chyba ze klient wska ż e osoby( ę ) zobowi ą zuj ą ce si ę wst ą pi ć w prawa i obowi ą zki klienta ”. Zaproponowane przez przedsi ę biorców zmiany uwzgl ę dniaj ą zastrze ż enia Prezesa Urz ę du, a ich wprowadzenie w powy ż szym kszta ł cie oznacza ć b ę dzie wyeliminowanie 19 ze stosowanego wzorca umownego zarzucanych uprzednio klauzul niedozwolonych. Zwróci ć jednak nale ż y uwag ę , i ż do dnia wydania decyzji w nn. sprawie przedsi ę biorcy nie udowodnili aby zaniechali stosowania wzorców umownych, z tego za ś wzgl ę du niemo ż liwym sta ł o si ę wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 27 ustawy (…). Wskaza ć nale ż y, i ż samo okazanie projektu nowego wzorca umownego, czy te ż ewentualnych zmian wzorca obowi ą zuj ą cego nie mo ż e przes ą dza ć o rozstrzygni ę ciu sprawy przez Prezesa Urz ę du w oparciu o tre ść art. 27 ustawy o ochronie (…), to jest o wydaniu decyzji, uznaj ą cej praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania. Wskaza ć bowiem nale ż y, i ż zgodnie z art. 27 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie (…) ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tym ż e przedsi ę biorcy. Stanowi to konsekwencj ę tego, i ż to przedsi ę biorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczno ś ci, o której mowa w przedmiotowym przepisie. Wskaza ć jednoznacznie nale ż y, i ż dla udowodnienia zaniechania przez przedsi ę biorc ę stosowania danej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów nie jest wystarczaj ą ce przed ł o ż enie nowego wzorca umownego, który nie zawiera ł by ju ż postanowie ń , które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Przez zast ą pienie kwestionowanych postanowie ń nowymi rozumie si ę stosowanie ich przy nowo podpisywanych umowach, oraz ich zmian ę w aktualnie obowi ą zuj ą cych umowach. Wskaza ć nale ż y, i ż wspólnicy Spó ł ki SKINDER nie udowodnili w toku post ę powania zaistnienia ż adnej z wy ż ej wymienionych okoliczno ś ci. Nie przedstawiono dowodów wskazuj ą cych na fakt, i ż od dnia otrzymania zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego zawierane s ą umowy ju ż z wykorzystaniem zmienionego wzorca umownego. Ponadto nie wykazano te ż aneksowania, czy chocia ż by rozpocz ę cia procesu aneksowania wszystkich umów istniej ą cych w obrocie. Maj ą c na uwadze powy ż sze orzeczono jak w pkt I sentencji. Stosownie do art. 83 ustawy o ochronie (...), w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du stosuje si ę przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, i ż organ administracji pa ń stwowej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. Prezes Urz ę du umorzy ł w cz ęś ci wszcz ę te uprzednio post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Lilian ę Skinder – Samborsk ą i Leszka Samborskiego praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) , tj. w zakresie zamieszczenia przez przedsi ę biorców we wzorcu umownym pn.: Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podró ż y SKINDER nast ę puj ą cego zapisu: „VI. ZMIANA Ś WIADCZE Ń , Ś WIADCZENIA ZASTEPCZE ust. 1: „ W przypadku wyst ą pienia 20 nieprzewidzianych okoliczno ś ci, niezale ż nych od Organizatora, przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej, w wyniku których Organizator zmuszony jest zmieni ć istotne warunki umowy z Klientem - Organizator niezw ł ocznie powiadomi o tym Klienta na pi ś mie lub w inny skuteczny sposób. W takiej sytuacji Klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć Organizatora na pi ś mie czy (…): b. odst ę puje od umowy za zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej czy te ż innych kosztów, op ł at .” W toku wszcz ę tego post ę powania, nie stwierdzono to ż samo ś ci powy ż szego zapisu z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z tre ś ci ww. przepisu wynika, i ż kara ma charakter fakultatywny, a w zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du w ramach uznania administracyjnego decyduje czy zasadne jest w danej sprawie na ł o ż enie kary i w jakiej wysoko ś ci. Ustawa nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…) wskazuje si ę jedynie, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Maj ą c na uwadze powy ż sze przes ł anki Prezes Urz ę du odst ą pi ł od wymierzenia kary w stosunku do przedsi ę biorcy Leszka Samborskiego. Osoba ta przyst ą pi ł a do spó ł ki cywilnej Biuro Podró ż y SKINDER s.c. Liliana Skinder – Samborska i Leszek Samborski w grudniu 2007 r. Przychód Pana Leszka Samborskiego z tytu ł u udzia ł u w zysku spó ł ki wynosi ………….. % i za 2007 r. wyniós ł ………….. z ł . Pozwala to Prezesowi Urz ę du na wymierzenie kary w maksymalnej wysoko ś ci ………… z ł . W sprawie nn. orzekanie kary w pe ł nej wysoko ś ci nie jest jednak uzasadnione, z kolei kara wymierzona proporcjonalnie do stopnia naruszenia ustawy przez przedsi ę biorc ę , nie b ę dzie spe ł nia ł a swojego celu. Z tego wzgl ę du Prezes Urz ę du nie orzek ł kary w stosunku do Leszka Samborskiego. W stosunku do drugiego z przedsi ę biorców – Liliany Skinder – Samborskiej Prezes Urz ę du przy wymiarze kary wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci. Za okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce przedsi ę biorc ę uznano w nn. sprawie ilo ść klauzul niedozwolonych wyst ę puj ą cych we wzorcach umownych, którymi pos ł ugiwali si ę przedsi ę biorcy oraz fakt, ż e cz ęść z nich zmierza ł a do ograniczenia odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Stosowanie takich postanowie ń jest zachowaniem nagannym. Przedsi ę biorcy wykorzystuj ą c sytuacj ę zwi ą zan ą z jednostronnym kszta ł towaniem postanowie ń wzorców umownych pos ł uguj ą si ę postanowieniami niekorzystnymi dla konsumentów, ograniczaj ą ustawowe uprawnienia konsumentów i w ł asne obowi ą zki. Przy wymiarze kary Prezes Urz ę du mia ł tak ż e na uwadze, i ż rejestr klauzul niedozwolonych jest rejestrem jawnym, przedsi ę biorcy za ś powinni prowadzi ć dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie i w granicach obowi ą zuj ą cego prawa, przestrzegaj ą c zasad uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, w tym nie pos ł ugiwa ć si ę postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone. 21 Za okoliczno ś ci wp ł ywaj ą ce na z ł agodzenie kary w stosunku do przedsi ę biorcy Liliany Skinder – Samborskiej, Prezes Urz ę du uzna ł dzia ł anie przedsi ę biorcy zmierzaj ą ce do indywidualnego rozwi ą zywania wszelkich niejasno ś ci powsta ł ych na tle wykonania zawieranych z konsumentami umów. Przedsiebiorca polubownie za ł atwia ł wszelkie zg ł aszane przez konsumentów zastrze ż enia; w przypadku za ś jednego z bardziej dotkliwych dla konsumentów postanowie ń umownych – tj. reguluj ą cego wysoko ść odst ę pnego za rezygnacje z imprezy – przedsi ę biorca cz ę sto w ogóle postanowienia tego nie stosowa ł , zwracaj ą c kontrahentom nawet 100 % dokonanej wp ł aty, równie ż w przypadku rezygnacji przez konsumenta bezpo ś rednio przed imprez ą . Skutkiem tych zabiegów zawarte w tre ś ci wzorców umownych postanowienia niekorzystne dla konsumentów i godz ą ce w ich uprawnienia, nie by ł y faktycznie stosowane. Prezes Urz ę du nie uzna ł za zasadne ca ł kowitego odst ą pienie od wymierzenia kary w sprawie nn. – o co wnosi ł przedsi ę biorca. Przedsi ę biorca naruszy ł przepisy ustawy, w stosowanym wzorcu zawar ł kilka postanowie ń to ż samych z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Maj ą c na uwadze wskazane wy ż ej okoliczno ś ci, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na Lilian ę Skinder – Samborsk ą kar ę w wysoko ś ci ……… z ł (po zaokr ą gleniu do pe ł nych z ł otych), co odpowiada ……………% kary maksymalnej. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . Wymierzona bowiem zosta ł a w odczuwalnej dla przedsi ę biorcy wysoko ś ci, co tym samym winno sk ł oni ć go do zaniechania podobnych zachowa ń w przysz ł o ś ci. Maj ą c na uwadze powy ż sze orzeczono jak w pkt III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Z-ca Dyrektora Delegatury El ż bieta Ko ł odziej Otrzymuj ą : 1. Liliana Skinder – Samborska, 2. Leszek Samborski prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Biuro Podró ż y SKINDER S.C. Liliana Skinder – Samborska, Leszek Samborski Pl. Ratuszowy 31/32, 58 – 500 Jelenia Góra 22