RWR-72/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 22 grudnia 2005 r. RWR 61-42/05/DR DECYZJA Nr 72/2005 Na podstawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Salonowi P ł ytek Ceramicznych „Gaja” Katarzyna Romejko, Tomasz Modli ń ski Spó ł ka jawna z siedzib ą przy ul. Sulechowskiej 4a, 65-119 w Zielonej Górze, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e dzia ł ania Salonu P ł ytek Ceramicznych „Gaja” Katarzyna Romejko, Tomasz Modli ń ski Spó ł ka jawna z siedzib ą w Zielonej Górze, polegaj ą ce na: - zamieszczaniu na zewn ą trz i wewn ą trz sklepu prowadzonego przez Salon P ł ytek Ceramicznych „Gaja”, zlokalizowanego w Centrum Handlowym Budownictwa Sp. z o.o. w Zielonej Górze, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI”, nie stanowi ą naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), a tym samym nie stanowi ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . UZASADNIENIE I. 1. Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu wp ł yn ęł o pismo G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Warszawie, dotycz ą ce wyników kontroli przeprowadzonej przez Delegatur ę Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Zielonej Górze w sklepie prowadzonym przez Salon P ł ytek Ceramicznych „Gaja” Katarzyna Romejko, Tomasz Modli ń ski Spó ł ka jawna w Zielonej Górze (zwana dalej: Spó ł k ą , Uczestnikiem). W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, i ż w ww. sklepie Uczestnik zamieszcza ł reklam ę zach ę caj ą c ą klientów do zakupu p ł ytek ceramicznych za okre ś lon ą kwot ę , w zamian oferuj ą c mo ż liwo ść bezp ł atnego skorzystania z urlopu wypoczynkowego w ramach otrzymanego Karnetu Wypoczynkowego. Zdaniem Inspekcji Handlowej, powy ż sze dzia ł ania mog ł y wprowadza ć w b łą d konsumentów zainteresowanych uzyskaniem Karnetów Wypoczynkowych, uprawniaj ą cych do bezp ł atnego skorzystania z noclegów w danym o ś rodku i w zwi ą zku z tym mog ł y wp ł ywa ć na podejmowane przez klientów decyzje, dotycz ą ce zakupu p ł ytek ceramicznych. Zakupienie towaru za okre ś lon ą cen ę umo ż liwia ł o bowiem skorzystanie z bezp ł atnego pobytu w danym obiekcie, ale nie zwalnia ł o konsumenta od konieczno ś ci wykupienia w o ś rodku ca ł odziennego wy ż ywienia. Dowód: Pismo G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej, k. 2 - 3, protokó ł kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej Delegatura w Zielonej Górze, k. 13 – 16. 2. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urz ę du), postanowieniem nr 233/2005 z dnia 21 lipca 2005 r., uszczegó ł owionym postanowieniem nr 310/2005 z dnia 24 listopada 2005 r., wszcz ął post ę powanie w sprawie mo ż liwo ś ci naruszenia przez Salon P ł ytek Ceramicznych „Gaja” Katarzyna Romejko, Tomasz Modli ń ski Spó ł ka jawna w Zielonej Górze zbiorowych interesów konsumentów, o których mowa w art. 23a powo ł anej wy ż ej ustawy, polegaj ą cego na zamieszczaniu na zewn ą trz i wewn ą trz sklepu prowadzonego przez Salon P ł ytek Ceramicznych „Gaja”, wprowadzaj ą cej w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji reklamy o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI”, Dowód: postanowienie, k. 19. 3. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, w pi ś mie z dnia 4 sierpnia 2005 r. Uczestnik nie zgodzi ł si ę z postawionymi zarzutami. Wyja ś ni ł , ż e o warunkach promocji konsument dowiadywa ł si ę z tre ś ci wisz ą cej reklamy, jak równie ż z katalogów firmy Balans, wr ę czanych klientom przed dokonaniem zakupu p ł ytek ceramicznych. Ponadto, o szczegó ł ach promocji ka ż dy z konsumentów informowany by ł indywidualnie oraz ka ż demu klientowi wyja ś niano zasady udzia ł u w programie. Dowód: pismo Uczestnika z dnia 4 sierpnia 2005 r., k. 22 - 25. II. W toku post ę powania dowodowego Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Salon P ł ytek Ceramicznych „Gaja” Katarzyna Romejko, Tomasz Modli ń ski Spó ł ka jawna w Zielonej Górze. Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Spó ł ki jest przede wszystkim sprzeda ż p ł ytek ceramicznych, prowadzona w Zielonej Górze, w sklepie zlokalizowanym w Centrum Handlowym Budownictwa Sp. z o.o. (zwanym dalej: CHB), z którym Uczestnika łą czy umowa z dnia 3 grudnia 2001 r. o wspó ł pracy na zasadach franchisingu. 2 Dowód: odpis aktualny z rejestru przedsi ę biorców, k. 31; umowa z dnia 3 grudnia 2001 r. o wspó ł pracy na zasadach franchisingu, k. 59 – 67. 2. Uczestnik post ę powania poda ł , ż e reklama o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI”, stosowana by ł a od ko ń ca 2004 r. do marca 2005 r., kiedy Spó ł ka zaprzesta ł a zamieszczania reklamy na zewn ą trz i wewn ą trz sklepu, po kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Zielonej Górze. Dowód: pismo Uczestnika z dnia 4 sierpnia 2005 r., k. 25; pismo Uczestnika z dnia 27 pa ź dziernika 2005 r., k. 57. 3. W ramach zawartej pomi ę dzy CHB a Uczestnikiem umowy o wspó ł pracy na zasadach franchisingu, w latach 2003 – 2005 CHB przekaza ł o Spó ł ce 540 sztuk katalogów z karnetami firmy Balans z siedzib ą przy ul. Dolnych Wa ł ów 7, 44-100 w Gliwicach. Katalogi te zawiera ł y szczegó ł owe informacje na temat oferty zamieszczonej w ww reklamie. Z informacji tych wynika ł o, ż e klienci upowa ż nieni do skorzystania z bezp ł atnych noclegów w danym o ś rodku (w niniejszym przypadku dotyczy ł o to konsumentów, którzy dokonali zakupu p ł ytek ceramicznych o okre ś lonej warto ś ci), zobowi ą zani byli do wykupienia ca ł odziennego wy ż ywienia. Natomiast za łą czone do katalogów karnety, uprawnia ł y do skorzystania z noclegów na okre ś lon ą liczb ę dni, w jednym z obiektów wypoczynkowych okre ś lonych w katalogu. Dowód: pismo CHB z dnia 27 pa ź dziernika 2005 r., k. 55; pismo Uczestnika z dnia 4 sierpnia 2005 r., k. 23 - 25, katalog firmy Balans, k. 35 – 42. 4. Katalogi z karnetami wr ę czane by ł y klientom przed dokonaniem zakupu p ł ytek ceramicznych. Dowód: pismo Uczestnika z dnia 4 sierpnia 2005 r., k. 23 – 25. 5. Zarówno Uczestnik, jak i firma Balans – organizator wczasów, nie posiadaj ą danych obrazuj ą cych ilo ść rozprowadzonych katalogów wraz z karnetami, w okresie obowi ą zywania reklamy. Wed ł ug o ś wiadczenia Uczestnika rozprowadzono ich oko ł o 200. Dowód: pismo Uczestnika z dnia 4 sierpnia 2005 r., k. 23; pismo Balans z dnia 4 pa ź dziernika, k. 51. 6. W wyniku rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 24 sierpnia 2005 r. z Miejskim Rzecznikiem Konsumentów w Zielonej Górze oraz rozmowy z dnia 21 listopada 2005 r. z pracownikiem biura Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Zielonej Górze ustalono, ż e do powy ż szego biura nie wniesiono ż adnych skarg konsumenckich, dotycz ą cych niew ł a ś ciwego sposobu informowania przez Spó ł k ę o zasadach promocji. Dowód: notatka z rozmowy z Miejskim Rzecznikiem Konsumentów w Zielonej Górze z dnia 24 sierpnia 2005 r., k. 43; notatka z rozmowy z pracownikiem biura Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Zielonej Górze z dnia 21 listopada 2005 r., k. 73. 7. W toku post ę powania dowodowego, Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do Spó ł ki z pro ś b ą o podanie imion, nazwisk i adresów 50 konsumentów, którzy dokonali zakupu p ł ytek ceramicznych o warto ś ci umo ż liwiaj ą cej skorzystanie z bezp ł atnego urlopu wypoczynkowego w ramach otrzymanych karnetów, jak równie ż o padanie wielko ś ci sprzeda ż y ww. p ł ytek w okresie stosowania reklamy, tj. od ko ń ca 2004 r. do marca 2005 r. oraz w okresie jej niestosowania, tj. od ko ń ca 2003 r. do marca 2004 r. W odpowiedzi na 3 pytanie Prezesa, w pi ś mie z dnia 5 grudnia 2005 r. Uczestnik poda ł , ż e nie dysponuje danymi osobowymi swoich klientów, którzy dokonali zakupu p ł ytek ceramicznych umo ż liwiaj ą cych im skorzystanie z otrzymanych karnetów. Spó ł ka wyja ś ni ł a natomiast, i ż wielko ść sprzeda ż y p ł ytek ceramicznych w okresie stosowania reklamy, tj. od ko ń ca 2004 r. do marca 2005 r. wynios ł a: *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł otych, a w okresie od ko ń ca 2003 r. do marca 2004 r., kiedy reklama nie by ł a stosowana: *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł otych. Dowód: pismo Uczestnika z dnia 5 grudnia 2005 r., k. 77 – 80. III. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej: ustaw ą o ochronie ( ... ) ), okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie ( ... ) : „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę (...)”. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie prawnej przed godz ą cymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw (z tego wzgl ę du, i ż by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale tak ż e ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych interesy konsumentów). Do stwierdzenia praktyki z art. 23a powo ł anej ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, 2. godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. W powy ż szej sprawie poddano analizie sposób informowania konsumentów o warunkach promocji poprzez zamieszczanie, na zewn ą trz i wewn ą trz sklepu prowadzonego przez Spó ł k ę , reklamy o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI”, zach ę caj ą cej do zakupu p ł ytek ceramicznych o okre ś lonej warto ś ci. Ad 1) Aktem prawnym, do którego nale ż y odwo ł a ć si ę w niniejszej sprawie jest ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (zwana dalej: ustaw ą o zwalczaniu (...) ). Ustawa ta reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, okre ś laj ą c m.in. prawa i obowi ą zki przedsi ę biorców, którzy prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą zobowi ą zani s ą do uczciwego informowania o zakresie ś wiadczonych przez siebie us ł ug i nie wprowadzania w b łą d konsumentów poprzez stosowanie reklamy zawieraj ą cej nierzetelne informacje. Art. 16 ust. 1 pkt 2 powo ł anej ustawy okre ś la natomiast, i ż czynem 4 nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Reklama pe ł ni funkcj ę nie tylko informacyjn ą , ale równie ż zach ę ca do skorzystania z danej us ł ugi b ą d ź zakupu towaru. W zwi ą zku z tym, przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu (…) nale ż y uwzgl ę dni ć m.in. jej wp ł yw na zachowanie konsumenta i podejmowane przez niego decyzje, co do wyboru przedmiotu transakcji i kontrahenta. Jest bowiem oczywiste, ż e decyzje podj ę te przez konsumenta w oparciu o informacje nierzetelne, niepe ł ne lub zafa ł szowane mog ą by ć dla niego niekorzystne. Zdaniem doktryny, z chwil ą zainicjowania wzajemnych kontaktów pomi ę dzy profesjonalist ą , a konsumentem (moment, gdy oferta, czy reklama dociera do konsumenta bezpo ś rednio przed podj ę ciem przez niego decyzji o zawarciu umowy) nast ę puje najwi ę ksze nat ęż enie obowi ą zków profesjonalisty wobec konsumenta. Dotyczy to konieczno ś ci udzielenia tych informacji, które s ą niezb ę dne dla ś wiadomego dokonania wyboru i podj ę cia decyzji o wdaniu si ę w transakcj ę przez konsumenta. Ten w ł a ś nie moment jest miarodajny dla oceny, czy kontrahent konsumenta wywi ą za ł si ę ze swych powinno ś ci (co do przedmiotu, tre ś ci i adekwatno ś ci informacji). – Ewa Łę towska „Prawo umów konsumenckich”, 2 wydanie, C.H. Beck Warszawa, 2002. Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy wykaza ł a, ż e reklama o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI” nie wprowadza ł a konsumentów w b łą d, albowiem o warunkach promocji Spó ł ka informowa ł a konsumentów poprzez wr ę czanie im przed dokonaniem zakupu p ł ytek ceramicznych katalogu, szczegó ł owo wyja ś niaj ą cego zasady udzia ł u w programie. Zawarte w katalogu informacje wskazywa ł y, i ż mo ż liwo ść skorzystania z bezp ł atnego pobytu w jednym z o ś rodków wskazanych w katalogu, nie zwalnia konsumenta od konieczno ś ci wykupienia ca ł odziennego wy ż ywienia. Dodatkowo, o szczegó ł ach promocji klient by ł informowany równie ż przez sprzedawców, którzy wyja ś niali, do czego uprawnia nabyty karnet oraz jakie s ą warunki uczestnictwa w programie. Jak wynika z powy ż szego, informowanie o warunkach promocji mia ł o miejsce jeszcze przed podj ę ciem przez konsumenta decyzji o zakupie p ł ytek ceramicznych. Zamieszczana reklama nie mog ł a zatem kszta ł towa ć zachowania klienta, prowadz ą c do nabycia przez niego reklamowanego towaru. Na fakt, i ż reklama nie wp ł ywa ł a na decyzje konsumentów w przedmiocie zakupu produktów w sklepie Spó ł ki, wskazuje równie ż wielko ść sprzeda ż y p ł ytek ceramicznych, która w okresie stosowania reklamy by ł a mniejsza ni ż w czasie, gdy tej reklamy nie zamieszczano. Nale ż y doda ć , ż e z informacji przekazanych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Zielonej Górze oraz pracownika biura tego Rzecznika wynika, ż e w przedmiotowej sprawie nie zg ł oszono ż adnych skarg konsumenckich, dotycz ą cych niew ł a ś ciwego sposobu informowania przez Spó ł k ę o regu ł ach promocji. Wobec powy ż szego, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż o zasadach promocji konsumenci informowani byli zarówno poprzez reklam ę o tre ś ci: „KUPISZ P Ł YTKI – Wczasy gratis”, - „ZA 1.000 Z Ł – 7 DNI”, - „ZA 2.000 Z Ł – 14 DNI”, jak równie ż poprzez wr ę czanie im katalogu wyja ś niaj ą cego zasady udzia ł u w programie oraz wyja ś nienia sprzedawców przekazywane klientom przez zawarciem umowy sprzeda ż y, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zamieszczanie reklamy nie by ł o bezprawne i tym samym nie wprowadza ł o konsumentów w b łą d. Zdaniem Prezesa Urz ę du, dzia ł anie Spó ł ki nie mia ł o wp ł ywu na niekorzystne w skutkach decyzje konsumentów co do zakupu p ł ytek ceramicznych, gdy ż przed dokonaniem zakupów w sklepie Spó ł ki, do konsumentów dociera ł a pe ł na informacja o zasadach prowadzonej promocji. 5 W tym stanie rzeczy, wobec braku dowodów potwierdzaj ą cych, i ż stosowana reklama wprowadza ł a w b łą d, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nie zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka analizowanego przepisu art. 23a ustawy o ochronie (...) , tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy . Ad 2) Tym samym Prezes Urz ę du stwierdza, i ż Uczestnik nie dopu ś ci ł si ę stosowania zarzucanej praktyki zbiorowego naruszenia interesów konsumentów z art. 23a ustawy o ochronie (...) , albowiem warunkiem naruszenia cytowanego przepisu jest dzia ł anie spe ł niaj ą ce łą cznie wszystkie (tj. dwie) przes ł anki okre ś lone w tym przepisie. Brak spe ł nienia którejkolwiek przes ł anki wy łą cza mo ż liwo ść stwierdzenia stosowania zarzucanej praktyki. Nie mo ż na bowiem mówi ć o zbiorowym naruszeniu interesów konsumentów, skoro post ę powanie dowodowe wykaza ł o, ż e analizowane dzia ł anie Spó ł ki nie stanowi ł o reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu (...) , a tym samym nie mo ż na uzna ć dzia ł a ń Spó ł ki za bezprawne. Zgodnie z art. 23d ustawy o ochronie ( … ) , je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : r. pr. Renata Bacza ń ska Kancelaria Radcy Prawnego ul. Sobieskiego 12/10 65-071 Zielona Góra 6