RWR-64/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-18/08/ZK Wroc ł aw, 23 pa ź dziernika 2008 r. DECYZJA RWR 64/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zamieszczenie przez ww. przedsi ę biorc ę we wzorcu umownym p.n. „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” nast ę puj ą cych zapisów: • Punkt 4 „(…) Je ż eli po wp ł acie zaliczki, lecz przed uzupe ł nieniem pe ł nej kwoty, z przyczyn niezale ż nych od „Juventuru” zmienione zostan ą ceny imprezy, Uczestnik zobowi ą zany jest dokona ć dop ł aty do nowego poziomu cen.(…).”; • Punkt 7 „W przypadku zmiany programu „Juventur” zobowi ą zany jest do zapewnienia ś wiadcze ń ekwiwalentnych, b ą d ź zwrotu nale ż no ś ci za te ś wiadczenia.”; • Punkt 12 „Je ż eli uczestnik nie we ź mie udzia ł u w imprezie z przyczyn niezale ż nych od „Juventuru”, z op ł at wniesionych przez uczestnika potr ą ca si ę : a) op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 5% ceny imprezy od ka ż dego rezygnuj ą cego Uczestnika b) 35% ceny w przypadku rezygnacji w okresie od 30 do 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy c) 65% ceny w przypadku rezygnacji w okresie od 14 do 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy 100% ceny w przypadku rezygnacji w okresie krótszym ni ż 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy.”; J 1 • Punkt 13 „Zwrot op ł at nale ż nych Uczestnikowi „Juventur” zrealizuje w terminie 21 dni bez odsetek.”; • Punkt 17 „„Juventur” nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody jaki uczestnik poniós ł z wy łą cznej winy osób trzecich.”; • Punkt 18 „Uczestnik odpowiada za szkody powsta ł e z jego winy, pokrywaj ą c koszty szkód w miejscu ich powstania.”; • Punkt 20 „(…) Reklamacje wniesione do „Juventuru” po up ł ywie siedmiu dni od zako ń czenia imprezy uznane zostan ą za bezskuteczne.”. które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i stwierdza si ę zaniechania jej stosowania z dniem 20 sierpnia 2008 roku. II. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 13 832z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy osiemset trzydzie ś ci dwa z ł otych) , p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 Rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę jako bezprzedmiotowe post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” nast ę puj ą cego zapisu: • Punkt 20 „(…)Wszystkie reklamacje rozpatrywane b ę d ą w terminie 1 miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do „Juventuru.” UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e Prezesem Urz ę du] zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie organizowania us ł ug turystycznych, wroc ł awska Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł a czynno ś ci J 2 kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci Biura Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim [zw . dalej tak ż e Juventur]. Prezes Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: akta sprawy RWR 402-1/08/KK/ZK ) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 99/2008 z dnia 15 kwietnia 2008 r. - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę Juventur, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (...)] polegaj ą cej na umieszczeniu w postanowieniach oznaczonych jako Punkt 4, Punkt 7, Punkt 12, Punkt 13, Punkt 17, punkt 18 oraz punkt 20 wzorca umownego pn. „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” [zw. dalej tak ż e Warunkami], zapisów, które s ą zbie ż ne z wpisanymi do rejestru postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. (dowód: karta 3-4) Ponadto — zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 99/2008 — Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y (21 kart) uzyskane podczas wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-1/08/KK/ZK). (dowód: karta 3-4) W trakcie post ę powania Spó ł ka w pi ś mie z dnia 6 maja 2008r. odnios ł a si ę do zarzutów zawartych w Postanowieniu Nr 99/2008 wskazuj ą c, i ż podzielaj ą c je w pe ł ni z dniem 22 kwietnia 2008 roku wycofa ł a z obrotu przedmiotowy wzorzec umowny wprowadzaj ą c na jego miejsce nowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych oraz nowe „warunki uczestnictwa”. Wskaza ł a równie ż , i ż o dokonanych zmianach zostali powiadomieni wszyscy pracownicy oraz agenci spó ł ki. Ponadto z t ą dat ą zosta ł y podj ę te przez Spó ł k ę dzia ł ania w celu zmiany ju ż zawartych z konsumentami umów. Nadto w pi ś mie z dnia 4 wrze ś nia 2008 roku Juventur wskaza ł , i ż kontrolowany przez Prezesa Urz ę du wzorzec umowny nie funkcjonuje ju ż w obrocie. W pi ś mie z dnia 2 pa ź dziernika 2008 roku przedsi ę biorca sprecyzowa ł termin zaprzestania obowi ą zywania wzorca umownego w obrocie na dzie ń 20 sierpnia 2008 roku. (dowód: karta 26-28, 40-41, 47) I . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania: —Biuro Podró ż y jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego przy S ą dzie Rejonowym w Zielonej Górze, VIII Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000135585 (rejestracji dokonano dnia 16 pa ź dziernika 2002 r.) a przedmiotem jego dzia ł alno ś ci gospodarczej jest m.in. dzia ł alno ść biur podró ż y, biur turystycznych oraz pozosta ł a dzia ł alno ść turystyczna. W ramach tej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorca zawiera umowy w sprawie organizacji imprezy turystycznej z indywidualnymi klientami oraz pos ł uguje si ę wzorcem umownym pod nazw ą „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z J 3 o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” (dowód: karta 8-11) W latach 2007 i 2008 w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą w wy ż ej wymienionym zakresie Juventur wprowadzi ł do obrotu i stosowa ł wzorzec umowny pn. „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” który zawiera ł m.in. nast ę puj ą ce zapisy: • Punkt 4 „(…) Je ż eli po wp ł acie zaliczki, lecz przed uzupe ł nieniem pe ł nej kwoty, z przyczyn niezale ż nych od „Juventuru” zmienione zostan ą ceny imprezy, Uczestnik zobowi ą zany jest dokona ć dop ł aty do nowego poziomu cen.(…).”; • Punkt 7 „W przypadku zmiany programu „Juventur” zobowi ą zany jest do zapewnienia ś wiadcze ń ekwiwalentnych, b ą d ź zwrotu nale ż no ś ci za te ś wiadczenia.”; • Punkt 12 „Je ż eli uczestnik nie we ź mie udzia ł u w imprezie z przyczyn niezale ż nych od „Juventuru”, z op ł at wniesionych przez uczestnika potr ą ca si ę : d) op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 5% ceny imprezy od ka ż dego rezygnuj ą cego Uczestnika e) 35% ceny w przypadku rezygnacji w okresie od 30 do 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy f) 65% ceny w przypadku rezygnacji w okresie od 14 do 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy 100% ceny w przypadku rezygnacji w okresie krótszym ni ż 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy.” • Punkt 13 „Zwrot op ł at nale ż nych Uczestnikowi „Juventur” zrealizuje w terminie 21 dni bez odsetek.”; • Punkt 17 „„Juventur” nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody jaki uczestnik poniós ł z wy łą cznej winy osób trzecich.”; • Punkt 18 „Uczestnik odpowiada za szkody powsta ł e z jego winy, pokrywaj ą c koszty szkód w miejscu ich powstania.”; • Punkt 20 „(…) Reklamacje wniesione do „Juventuru” po up ł ywie siedmiu dni od zako ń czenia imprezy uznane zostan ą za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpatrywane b ę d ą w terminie 1 miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do „Juventuru”. (dowód: karta 19-20) W Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono m.in. nast ę puj ą ce klauzule: • 273 „Biuro zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy spowodowanej znaczn ą inflacj ą , zmian ą cen u kontrahenta, zmian ą przepisów finansowych, kursów walut oraz innymi nieprzewidzianymi przez biuro zmianami kosztów (ocenianych jako si ł a wy ż sza) a maj ą cymi zwi ą zek z oferowanymi ś wiadczeniami”; • 996 „Je ż eli z przyczyn niezale ż nych od Uczestnika podczas realizacji imprezy turystycznej nast ą pi ł a istotna zmiana programu lub ś wiadcze ń , Biuro zobowi ą zane jest do przedstawienia równorz ę dnych ś wiadcze ń zast ę pczych lub zwrotu nale ż no ś ci za niezrealizowane ś wiadczenia w wysoko ś ci proporcjonalnej do warto ś ci ca ł ej us ł ugi obj ę tej umow ą ” • 216 „Koszty ponoszone przez uczestnika w przypadku rezygnacji: a) co najmniej 50 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 10% ceny imprezy w z ł ., b) w terminie 49-20 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 40% ceny imprezy w z ł ., c) w terminie 19-12 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 60% ceny imprezy w z ł ., d) w terminie 11-7 dni przed dat ą wyjazdu J 4 potr ą ca si ę 80% ceny imprezy w z ł ., e) w terminie krótszym ni ż 7 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 100% ceny imprezy w z ł .”; • 438 „Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieni ęż nych uczestnikowi nie przys ł uguj ą odsetki od wp ł aconych kwot”; • 1038 „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody spowodowane dzia ł aniem osób trzecich takie jak kradzie ż e, rabunki, po ż ary”; • 768 „Uczestnicy odpowiadaj ą za wyrz ą dzone szkody z w ł asnej winy, za które maj ą obowi ą zek zap ł aci ć niezw ł ocznie z w ł asnych ś rodków w miejscu ich powstania”; • 560 „Reklamacje dot. Realizacji powy ż szej imprezy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy”; W trakcie post ę powania Juventur - w pi ś mie z dnia 6 maja 2008 r. uznaj ą c w ca ł o ś ci zastrze ż enia zg ł oszone przez Prezesa Urz ę du w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, wskaza ł , i ż z dniem 22 kwietnia 2008 roku analizowane wzorce umowne zosta ł y wycofane z obrotu a na ich miejsce wprowadzono nowe. Pracownicy spó ł ki, jak i wspó ł pracuj ą cy z ni ą agenci zostali poinformowani o dokonanych zmianach. Nowe wzorce umowne zosta ł y opublikowane w formie elektronicznej na stronie internetowej spó ł ki. Z dniem tym zosta ł y podj ę te tak ż e dzia ł ania aby w przypadku tych umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, które zosta ł y ju ż zawarte ale w przypadku których nie dosz ł o do odbycia si ę imprezy turystycznej i tym samym wykonania umowy, wszystkim klientom b ę d ą cym stronom takich umów zaproponowa ć zmian ę warunków uczestnictwa. Juventur podniós ł nadto, i ż wszystkie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy nigdy w praktyce nie spowodowa ł y ż adnych negatywnych konsekwencji dla ż adnego klienta, nigdy te ż spó ł ka nie otrzyma ł a od konsumenta ż adnych skarg zwi ą zanych ze stosowaniem wzorców umownych. Nadto w pi ś mie z dnia 4 wrze ś nia 2008 roku Juventur wskaza ł , i ż wzorzec umowny pn. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” przesta ł ju ż obowi ą zywa ć w obrocie konsumenckim – wszystkie umowy zawarte przy jego wykorzystaniu zosta ł y ju ż zrealizowane i zako ń czone. Przedsi ę biorca doda ł , i ż ż aden klient nigdy nie zosta ł obci ąż ony jakimikolwiek negatywnymi konsekwencjami finansowymi mog ą cymi wynika ć z tego wzorca. Wskaza ł tak ż e, i ż w latach 2007 – 2008 w oparciu o przedmiotowy wzorzec umowny zosta ł o zawartych oko ł o 810 umów o organizacj ę imprezy turystycznej. Nadto w pi ś mie z dnia 2 pa ź dziernika 2008 roku przedsi ę biorca sprecyzowa ł dat ę zaprzestania obowi ą zywania w obrocie prawnym przedmiotowego wzorca umownego na dzie ń 20 sierpnia 2008 r., kiedy to wykonana zosta ł a ostatnia umowa zawarta z jego wykorzystaniem. (dowód: karta 26-28, 40-41, 47) II. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zagro ż enie interesu publicznoprawnego . Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (...) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwa ł a na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, J 5 albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Juventur. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). Przes ł anki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, i ż ‚„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks post ę powania cywilnego. (...).„ Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...)„ za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł y zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kp.c., mo ż e by ć uznane w J 6 stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...) ”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(..) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (..). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.ok.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (..) „. Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego pn. „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” stosowanego przez Juventur przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego pod pozycjami mi ę dzy innymi: 273, 996. 216, 438, 1038, 768, 560, 530. W wyroku z dnia 20 grudnia 2004r. (sygn. akt XVII Amc 97/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 273 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Biuro zastrzega sobie prawo do zmiany ceny imprezy spowodowanej znaczn ą inflacj ą , zmian ą cen u kontrahenta, zmian ą przepisów finansowych, kursów walut oraz innymi nieprzewidzianymi przez biuro zmianami kosztów (ocenianych jako si ł a wy ż sza) a maj ą cymi zwi ą zek z oferowanymi ś wiadczeniami”. Wydaj ą c powy ż sze orzeczenie S ą d uzna ł za uzasadnion ą argumentacj ę Prezesa Urz ę du, zgodnie z któr ą przedmiotowe postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym opisanym w tre ś ci art. 385 3 pkt 20 k.c. albowiem zastrzega dla przedsi ę biorcy uprawnienie do podwy ż szenia ceny imprezy turystycznej ustalonej w umowie bez przyznania konsumentowi prawa do odst ą pienia od umowy. Jest ono nadto sprzeczne z art. 14 ust. 5 oraz art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych gdy ż zastrzega dla przedsi ę biorcy prawo do podwy ż szenia ceny imprezy w sytuacjach tam nie przewidzianych i nie zastrzega dla konsumenta prawa do odst ą pienia od umowy pomimo zmiany istotnych warunków umowy. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 4 wzorca umownego stosowanego przez Juventur równie ż przewiduje uprawnienie tego ż przedsi ę biorcy do jednostronnego podwy ż szenia umówionej ceny imprezy przy jednoczesnym zwi ą zaniu klienta dokonan ą zmian ą . Takie postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym wymienionym w art. 385 3 pkt 20 k.c.. Jednocze ś nie przedmiotowe postanowienie umowne sprzecznie z tre ś ci ą przepisu art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś la katalog okoliczno ś ci, w których organizator us ł ug turystycznych jest uprawniony do ponownego ustalenia ceny imprezy. Zgodnie z ww. przepisem cena ustalona w umowie mo ż e by ć podwy ż szona jedynie na wypadek wzrostu kosztów transportu, op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi jak lotniskowe, J 7 za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych oraz wzrostu kursów walut. Juventur w omawianym postanowieniu wzorca umownego zastrzega dla siebie prawo do podwy ż szenia ceny imprezy na wypadek zaistnienia przyczyn od niego niezale ż nych. Zapis taki nie znajduje oparcia w obowi ą zuj ą cych przepisach ustawy o us ł ugach turystycznych. Jest on nadto sprzeczny z art. 14 ust. 5 tej ż e ustawy, który zastrzega dla konsumenta prawo do odst ą pienia od umowy na wypadek zmiany przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej, z przyczyn od organizatora niezale ż nych, istotnych warunków umowy. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzna ć nale ż y, i ż sposób, w jaki przedmiotowe postanowienie umowne kszta ł tuje wzajemne prawa i obowi ą zki stron umowy czyni je sprzecznym z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą cym interesy konsumentów. Nie tylko narusza ono odpowiednie postanowienia ustawy o us ł ugach turystycznych ale tak ż e wyczerpuje hipotez ę art. 385 3 pkt 19 i 20 k.c. Jego skutek jest podobny do skutku jakie wywo ł uje postanowienie zamieszczone w rejestrze klauzul niedozwolonych pod nr. 273. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 10 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 148/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 996 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Je ż eli z przyczyn niezale ż nych od Uczestnika podczas realizacji imprezy turystycznej nast ą pi ł a istotna zmiana programu lub ś wiadcze ń , Biuro zobowi ą zane jest do przedstawienia równorz ę dnych ś wiadcze ń zast ę pczych lub zwrotu nale ż no ś ci za niezrealizowane ś wiadczenia w wysoko ś ci proporcjonalnej do warto ś ci ca ł ej us ł ugi obj ę tej umow ą .” W uzasadnieniu powy ż szego orzeczenia S ą d wskaza ł , i ż wprowadzenie do wzorca umownego przedmiotowego postanowienia wprowadza konsumentów w b łą d poprzez wyrobienie w nich mylnego wyobra ż enia, i ż w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci odpowiedzialno ść organizatora imprezy jest wy łą czona a konsumenci nie mog ą zrealizowa ć swoich uprawnie ń wynikaj ą cych z ogólnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 7 wzorca umownego stosowanego przez Juventur przewiduje, i ż w przypadku zmiany programu imprezy b ę dzie on zobowi ą zany do zapewnienia ś wiadcze ń ekwiwalentnych b ą d ź zwrotu nale ż no ś ci za te ś wiadczenia. Tak jak powy ż ej cytowana klauzula, tak i przedmiotowe postanowienie wzorca umownego w sposób niepe ł ny informuje konsumentów o przys ł uguj ą cych im na mocy odpowiednich przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych prawach. Tak bowiem, zgodnie z art. 16 a ww. ustawy w przypadku, gdy organizator nie wykonuje przewidzianej w umowie us ł ugi i nie jest mo ż liwe wykonanie ś wiadczenia zast ę pczego, uczestnik mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania umowy, chyba ze zachodz ą okoliczno ś ci wymienione w art. 16 a ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Ponadto zgodnie z art. 16 a ust. 2 ustawy klient z uzasadnionych powodów mo ż e nie wyrazi ć zgody na ś wiadczenie zast ę pcze i od umowy odst ą pi ć , co nak ł ada na organizatora turystyki obowi ą zki w stosunku do konsumenta wynikaj ą ce z tego przepisu. W takim przypadku klient ma tak ż e roszczenia o naprawienie szkody wynik ł ej z niewykonania umowy przez przedsi ę biorc ę . Tym samym zamieszczenie we wzorcu umownym przez Juventur omawianego postanowienia wywo ł uje skutek to ż samy ze skutkiem postanowienia zamieszczonego w rejestrze klauzul niedozwolonych pod nr. 996. Kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ra żą co naruszaj ą c ich interesy. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. J 8 W wyroku z dnia 31 pa ź dziernika 2004r. (sygn. akt XVII Amc 73/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 216 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Koszty ponoszone przez uczestnika w przypadku rezygnacji: a) co najmniej 50 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 10% ceny imprezy w z ł ., b) w terminie 49-20 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 40% ceny imprezy w z ł ., c) w terminie 19-12 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 60% ceny imprezy w z ł ., d) w terminie 11-7 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 80% ceny imprezy w z ł ., e) w terminie krótszym ni ż 7 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 100% ceny imprezy w z ł .” Pomocniczo wskaza ć mo ż na, i ż w wyroku z dnia 14 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII Amc 152/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1054 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „W ka ż dej innej sytuacji, potr ą cane s ą nast ę puj ą ce kwoty od osoby: a/ 100 Euro potr ą cenia, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 60 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b/ 20% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 59 do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c/ 30% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 29 do 22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d/ 50% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 21 do 15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e/ 75% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 14 do 7 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, f/ 95% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 7 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy nie mniej ni ż 100 Euro. W niniejszych przypadkach S ą d podnosi ł , i ż powy ż sze postanowienia naruszaj ą art. 385 3 punkt 12, 16, 17 k.c. i art. 385 1 § 1 k.c. Wy łą czaj ą one bowiem obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, nak ł adaj ą wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy oraz nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. S ą d wskaza ł , i ż zgodnie z art. 395§2 k.c. w przypadku odst ą pienia do umowy przez konsumenta przedsi ę biorcy s ł u ż y ć winno prawo do zwrotu jedynie równowarto ś ci poniesionych nak ł adów bez dodatkowego wynagrodzenia. W tym wypadku procentowy wzrost nale ż no ś ci nie podlegaj ą cej zwrotowi pozostaje w sprzeczno ś ci z unormowaniem art. 395§2 k.c. i prowadzi do przekonania, i ż wysoko ść p ł aconej kwoty odszkodowania jest niewspó ł mierna do poniesionych nak ł adów i utraconych korzy ś ci. Przedsi ę biorca zachowuje bowiem w opisanym wy ż ej przypadku prawo do ponownego zawarcia umowy z innym klientem. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 12 wzorca umownego stosowanego przez Juventur równie ż przewiduje obowi ą zek zap ł aty rycza ł towo okre ś lonej kwoty, jako odst ę pnego, na wypadek rezygnacji z wykonania zawartej umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Podnie ść nale ż y, i ż wysoko ść nale ż nego odst ę pnego okre ś lona zosta ł a w sposób oderwany od faktycznie poniesionej przez przedsi ę biorc ę szkody, co skutkowa ć mo ż e uzyskaniem przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. W skrajnych wypadkach, to jest na wypadek rezygnacji konsumenta w terminie krótszym ni ż osiem dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy a nast ę pnie zawarcia umowy przez przedsi ę biorc ę z innym klientem, stosowanie przedmiotowego postanowienia, umo ż liwi ł oby Juventur uzyskanie korzy ś ci w nawet podwójnej wysoko ś ci do faktycznie nale ż nej. Umieszczenie w Warunkach przedmiotowego postanowienia ś wiadczy o nadu ż ywaniu przez przedsi ę biorc ę w stosunkach z konsumentami swej uprzywilejowanej pozycji, co nale ż y oceni ć jako dzia ł anie nierzetelne i naruszaj ą ce interesy s ł abszej strony umowy. Podnie ść tak ż e nale ż y, i ż zarówno Warunki jak i pozosta ł e wzorce umowne stosowane przez Juventur nie przewiduj ą analogicznego obowi ą zku zap ł aty okre ś lonej kary umownej czy te ż odst ę pnego na wypadek braku realizacji umowy przez przedsi ę biorc ę . Zdaniem Prezesa Urz ę du takie J 9 ukszta ł towanie wzajemnych praw i obowi ą zków stosunku pomi ę dzy stronami umowy stanowi prób ę przerzucenia na konsumentów ryzyka prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej i ra żą co narusza dobre obyczaje. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzna ć nale ż y, i ż skutek stosowania przez Juventur zakwestionowanego postanowienia jest zatem identyczny ze skutkiem stosowania postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 216. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 21 pa ź dziernika 2004r. (sygn. akt XVII Amc 127/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 438 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieni ęż nych uczestnikowi nie przys ł uguj ą odsetki od zwróconych kwot.”. W uzasadnieniu do powy ż szego orzeczenia S ą d wskaza ł , i ż przedmiotowe postanowienie jest sprzeczne z art. 481 k.c., to jest prawem do żą dania odsetek w przypadku zw ł oki d ł u ż nika w uregulowaniu ś wiadczenia pieni ęż nego. Podniós ł , i ż takie uregulowanie powoduje nieuzasadnione dla biura przysporzenie maj ą tkowe i jest sprzeczne z art. 385 3 pkt 2 k.c. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 13 wzorca umownego stosowanego przez Juventur podobnie, jak ww. klauzula zastrzega, i ż przedsi ę biorca nie b ę dzie zobowi ą zany do ś wiadczenia odsetek z tytu ł u opó ź nienia w spe ł nieniu zobowi ą za ń pieni ęż nych. Postanowienie takie nie tylko jest wprost sprzeczne z art. 481 k.c. ale tak ż e ra żą co narusza interesy konsumentów ograniczaj ą c zakres odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Skutek stosowania tego postanowienia jest identyczny jak tego, które zosta ł o wpisane pod nr. 438 do rejestru tzn. w sposób niedozwolony ogranicza odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy okre ś lon ą w odpowiednich przepisach ustawy o us ł ugach turystycznych. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 28 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII Amc 161/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1038 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody spowodowane dzia ł aniem osób trzecich takie jak kradzie ż e, rabunki, po ż ary”. Wydaj ą c powy ż sze orzeczenie S ą d uzna ł za uzasadnion ą argumentacj ę Prezesa Urz ę du, zgodnie z któr ą przedmiotowe postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym opisanym w tre ś ci art. 385 3 pkt 2 k.c. W sposób niedozwolony wy łą cza ono bowiem odpowiedzialno ść organizatora imprezy za osoby trzecie dzia ł aj ą ce w jego imieniu oraz osoby trzecie nie uczestnicz ą ce w wykonaniu us ł ug turystycznych, je ż eli ich dzia ł ania i zaniechania by ł y do przewidzenia. Takie uregulowanie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy jest tak ż e sprzeczne z odpowiednimi przepisami kodeksu cywilnego oraz art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 17 wzorca umownego stosowanego przez Juventur podobnie, jak ww. klauzula w sposób niedozwolony ogranicza odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy wzgl ę dem swoich klientów. Wskaza ć przede wszystkim nale ż y, i ż zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane: dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć albo si łą wy ż sz ą . Omawiany zapis wzorca umownego w sposób sprzeczny z wy ż ej cytowanym przepisem wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora imprezy za J 10 szkody spowodowane przez: osoby trzecie uczestnicz ą ce w wykonaniu us ł ugi oraz osoby trzecie w wykonaniu takiej us ł ugi nieuczestnicz ą ce lecz których dzia ł ania lub zaniechania mo ż na by ł o przewidzie ć lub unikn ąć . Skutek stosowania tego postanowienia jest zatem identyczny jak tego, które zosta ł o wpisane pod nr. 1038 do rejestru tzn. w sposób niedozwolony ogranicza odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy okre ś lon ą w odpowiednich przepisach ustawy o us ł ugach turystycznych. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Amc 6/05) uzna ł , za niedozwolone postanowienie umowne, wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod pozycj ą nr 768 o tre ś ci: „Uczestnicy odpowiadaj ą za wyrz ą dzone szkody z w ł asnej winy, za które maj ą obowi ą zek zap ł aci ć niezw ł ocznie z w ł asnych ś rodków w miejscu ich powstania”. W uzasadnieniu wyroku S ą d wskaza ł , i ż przedmiotowe postanowienie w sposób nierównorz ę dny okre ś la prawa i obowi ą zki organizatora i uczestnika imprezy poniewa ż nak ł ada na tego ostatniego obowi ą zek niezw ł ocznego naprawienia szkody podczas gdy nie przewiduje takiego obowi ą zku dla przedsi ę biorcy. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 18 wzorca umownego stosowanego przez Juventur identycznie jak ww. klauzula nak ł ada na konsumenta obowi ą zek pokrycia szkód powsta ł ych z jego winy niezw ł ocznie, gdy ż ju ż „w miejscu ich powstania”. Jednocze ś nie, ani stosowane przez przedsi ę biorc ę Warunki, ani inne wzorce umowne nie przewiduj ą to ż samego obowi ą zku po jego stronie. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż takie nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków w stosunku umownym stanowi przejaw nadu ż ywania przez Juventur faktycznej przewagi kontraktowej nad konsumentami i stoi w sprzeczno ś ci z dobrymi obyczajami. Skutek stosowania omawianego postanowienia jest identyczny jak tego, które zosta ł o wpisane pod nr. 768 do rejestru tzn. w sposób niedozwolony nak ł ada na konsumentów dodatkowe restrykcyjne obowi ą zki. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. Wyrokiem z dnia 22.09.2005 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Amc 76/04) uzna ł , za niedozwolone postanowienie umowne, wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod pozycj ą nr 560 o tre ś ci: Reklamacje dot. realizacji powy ż szej imprezy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy. Zapis ten godzi w sposób ra żą cy w interesy konsumentów, jest te ż przejawem nierównorz ę dnego traktowania konsumenta. Uzale ż nia odpowiedzialno ść kontrahenta od zachowania okre ś lonej formy i terminu na powiadomienie o roszczeniach wynikaj ą cych z nienale ż ytego wykonania umowy. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Punkcie 20 wzorca umownego stosowanego przez Juventur podobnie jak ma to miejsce w klauzuli wpisanej do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone wprowadza stosunkowo krótki okres czasu na zg ł oszenie roszcze ń zwi ą zanych z nienale ż ytym wykonaniem umowy o imprez ę turystyczn ą . W ocenie Prezesa Urz ę du powy ż szy termin okre ś lony jest zbyt rygorystycznie. Okres jednego tygodnia nast ę puj ą cego bezpo ś rednio po powrocie z imprezy turystycznej b ę dzie w przewa ż aj ą cej liczbie przypadków okresem zbyt krótkim aby konsument móg ł zg ł osi ć roszczenia. Bezpo ś rednio po powrocie z wypoczynku, ludzie zazwyczaj próbuj ą wdro ż y ć si ę w bie żą ce obowi ą zki, naros ł e podczas ich nieobecno ś ci w domu, miejscu pracy itp. Wskazanie tak krótkiego okresu czasu z ca łą pewno ś ci ą nie uzasadnia obawa o trudno ś ci w ustaleniu okoliczno ś ci zdarzenia uzasadniaj ą cego (b ą d ź nie) odpowiedzialno ść . Pami ę ta ć nale ż y, i ż w imprezach turystycznych udzia ł bierze wi ę ksza grupa ludzi, która mo ż e potwierdzi ć lub zaprzeczy ć przedstawionym J 11 zdarzeniom, ponadto na miejscu imprezy turystycznej jest opiekun – wyznaczony przez organizatora, kontrahenci uczestnicz ą cy w wykonaniu imprezy itp. st ą d co do zasady, nie ma przeszkód ku temu aby w odleglejszym okresie czasu nie by ł o mo ż na rzetelnie tej odpowiedzialno ś ci ustali ć . Z uwagi na powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę du zastrze ż ony stosunkowo krótki termin na zg ł oszenie roszcze ń godzi w dobre obyczaje, ra żą co naruszaj ą c interesy konsumenta. Skutek stosowania omawianego postanowienia jest zatem identyczny jak tego, które zosta ł o wpisane pod nr. 560 do rejestru. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kwestionowane a wskazane powy ż ej zapisy umowne mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - tre ść Punktu 4 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz.273; - tre ść Punktu 7 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz.996; - tre ść Punktu 12 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz. 216; - tre ść Punktu 13 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz. 438; - tre ść Punktu 17 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz. 1038; - tre ść Punktu 18 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz. 768; - tre ść Punktu 20 wzorca umownego p.n. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim ” w klauzuli z poz. 560; Zbiorowy interes konsumentów W my ś l art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) stosowanie postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (...) nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów b ę d ą cych klientami Juventur, jak i potencjalnych J 12 zainteresowanych, którzy mog ą zawrze ć z nim umow ę o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Tak wi ę c, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych kontrahentów przedsi ę biorcy. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy regulaminu ś wiadczenia us ł ug turystycznych s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki , o której mowa w art. 24 , w takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Jednocze ś nie, po my ś li art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie (…) ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tym ż e przedsi ę biorcy. Stanowi to konsekwencj ę tego, i ż to przedsi ę biorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczno ś ci, o której mowa w przedmiotowym przepisie. W toku post ę powania administracyjnego Juventur w pi ś mie z dnia 6 maja 2008 roku wskaza ł , i ż podj ął czynno ś ci zmierzaj ą ce do usuni ę cia z obrotu konsumenckiego zakwestionowanego przez Prezesa Urz ę du wzorca umownego. Wed ł ug o ś wiadczenia przedsi ę biorcy zosta ł on wycofany z obrotu z dniem 22 kwietnia 2008 roku a na jego miejsce zosta ł wprowadzony nowy, w zmienionym brzmieniu. O dokonanej zmianie poinformowani zostali agenci przedsi ę biorcy a nowy wzorzec umowny zosta ł umieszczony na nale żą cej do przedsi ę biorcy stronie internetowej. Juventur podniós ł równie ż , i ż rozpocz ął proces aneksowania zawartych ju ż umów, tak aby nada ć im brzmienie wolne od uchybie ń podniesionych przez Prezesa Urz ę du w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego. Proces wycofywania z obrotu prawnego wzorca umownego zawieraj ą cego niedozwolone postanowienia zosta ł zako ń czony wed ł ug o ś wiadczenia przedsi ę biorcy w dniu 20 sierpnia 2008 roku. Do tego dnia bowiem aneksowano wszelkie umowy wymagaj ą ce zmian a pozosta ł e, przy zawieraniu których wykorzystano zakwestionowany wzorzec umowny, zosta ł y ju ż zrealizowane i zako ń czone. Tym samym w obrocie prawnym nie funkcjonuje ju ż wzorzec umowny, którego postanowienia by ł y analizowane w niniejszym post ę powaniu. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , uznaj ą c o ś wiadczenia przedsi ę biorcy za wiarygodne Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Juventur zaniecha ł z dniem 20 sierpnia 2008 roku stosowania praktyki opisanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów b ę d ą cej przedmiotem niniejszego post ę powania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w punkcie I sentencji decyzji . Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy J 13 konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z tre ś ci przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny. W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du w ramach uznania administracyjnego decyduje czy zasadne jest w danej sprawie na ł o ż enie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…) jedynie wskazano, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim naruszy ł a zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk. Spe ł niona jest zatem podstawowa przes ł anka warunkuj ą ca na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Prezes Urz ę du uzna ł wi ę c za uzasadnione w niniejszej sprawie, wobec uznania, i ż Spó ł ka stosowa ł a tak ą praktyk ę na ł o ż enie na Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim , kary pieni ęż nej (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 13 832 z ł (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy osiemset trzydzie ś ci dwa z ł ote), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi … % przychodu Spó ł ki za rok 2007 r. (dane wg. zeznania o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. – CIT-8: karta 32-33), czyli … % kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art.111 ustawy o ochronie (…). Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż przedsi ę biorca nie utrudnia ł post ę powania, dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, nadto, i ż w toku post ę powania administracyjnego zaniecha ł stosowania niedozwolonych praktyk. Za okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce uznano stopie ń dolegliwo ś ci praktyk stosowanych przez przedsi ę biorc ę wobec konsumenta, który mo ż e by ć powa ż ny, poniewa ż w ka ż dym z zakwestionowanych postanowie ń dochodzi do pomniejszenia praw konsumenta na rzecz zwi ę kszenia uprawnie ń przedsi ę biorcy i mo ż e skutkowa ć dla klienta biura podró ż y konkretnymi dolegliwo ś ciami finansowymi. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż Rejestr postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzony przez Prezesa Urz ę du jest rejestrem jawnym, co oznacza jego powszechn ą dost ę pno ść . Zawiera on wiele klauzul dotycz ą cych rynku organizowania us ł ug turystycznych. Klauzule wskazane w uzasadnieniu niniejszej decyzji, w wi ę kszo ś ci wpisane zosta ł y do przedmiotowego Rejestru na podstawie prawomocnych wyroków S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanych ju ż w roku 2004. Stosowanie przez Juventur postanowie ń to ż samych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, pomimo wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci, ś wiadczy o wysokim stopniu zaniedbania przez tego przedsi ę biorc ę okre ś lonych obowi ą zków ci ążą cych na nim z tytu ł u profesjonalnego charakteru prowadzonej dzia ł alno ś ci. Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy. Przyjmuj ą c wspomniane ww. wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale J 14 równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci okre ś lonej jak w punkcie II sentencji decyzji. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą jak i represyjn ą . Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do art. 83, w zwi ą zku z art. 84 ustawy o ochronie (...), w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du stosuje si ę – z wy łą czeniem spraw dotycz ą cych dowodów – przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, i ż organ administracji pa ń stwowej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. W niniejszej sprawie postawiony zosta ł Juventur sp. z o.o. zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „ Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez B.P. Juventur – Gorzów sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim” nast ę puj ą cego postanowienia: Punkt 20 „(…)Wszystkie reklamacje rozpatrywane b ę d ą w terminie 1 miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do „Juventuru.”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po przeprowadzeniu, w toku post ę powania administracyjnego, dalszej analizy Warunków stosowanych przez przedsi ę biorc ę , stwierdzi ć nale ż y, i ż przedmiotowe postanowienie nie jest to ż same z ż adnym z postanowie ń wpisanych na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Tak bowiem, zgodnie z tre ś ci ą art. 20 ust. 6 ustawy o us ł ugach turystycznych, je ż eli organizator turystki nie ustosunkuje si ę do reklamacji na pi ś mie, w terminie 30 dni od dnia zako ń czenia imprezy turystycznej, a w wypadku zg ł oszenia tej reklamacji po zako ń czeniu imprezy turystycznej w terminie 30 dni od jej z ł o ż enia, uwa ż a si ę , ż e uzna ł reklamacj ę za uzasadnion ą . Przedmiotowe postanowienie wzorca umownego okre ś la zakres obowi ą zków, jakie przyjmuje na siebie Juventur sp. z o.o. w zakresie rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji zrealizowanych us ł ug turystycznych wskazuj ą c, i ż winny one zosta ć rozpatrzone w terminie 1 miesi ą ca od ich z ł o ż enia. Obowi ą zków w to ż samym zakresie nie okre ś la ani ww. art. 20 ust. 6 ustawy o us ł ugach J 15 turystycznych ani inne przepisy tej ż e ustawy. Ustawodawca ograniczy ł si ę bowiem w tym zakresie jedynie do sanacji stanu bezczynno ś ci przedsi ę biorcy, rozstrzygaj ą c, i ż brak ustosunkowania si ę do z ł o ż onej reklamacji w terminie 30 dni skutkuje przes ą dzeniem o jej zasadno ś ci. Nie sposób jest zatem uzna ć , aby dobrowolne na ł o ż enie na siebie przez Juventur obowi ą zków w zakresie terminu rozpoznania reklamacji, zbie ż ne zreszt ą z regulacj ą ustawow ą by ł o sprzeczne z dobrymi obyczajami lub te ż narusza ł o interes konsumentów a tym samym aby by ł o niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385 3 k.c. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż zamieszczenie w Warunkach stosowanych przez Juventur sp. z o.o. przedmiotowego postanowienia nie mo ż e by ć poczytane za stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie…, a zatem prowadzenie post ę powania w omawianym zakresie sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do s ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. otrzymuje: Biuro Podró ż y „Juventur - Gorzów” sp. z o.o. Ul. We ł niany Rynek 8 66-400 Gorzów Wielkopolski J 16