RWR-28/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-12/07/KS Wroc ł aw, 20 sierpnia 2007 r. DECYZJA RWR 28/2007 Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 pkt 3) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , dzia ł anie przedsi ę biorcy Neonet S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Ż migrodzkiej 242D, polegaj ą ce na: - eksponowaniu w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen produktów AGD i RTV, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej z cen ą obni ż on ą , w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d, poniewa ż ceny te mog ą okaza ć si ę nieprawdziwe, o czym Neonet S.A. informuje w sposób ukryty, umieszczaj ą c na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, czcionk ą o ma ł ej wielko ś ci, informacj ę o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” ; co stanowi stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm), i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 14 czerwca 2007 r. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e Prezesem Urz ę du] przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w wyniku którego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy Neonet S.A. mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: karta 1 i 4 akt sprawy o sygn. RWR 402-10/07/KS) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 119/2007 z dnia 23 maja 2007 r. - Prezes Urz ę du, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę Neonet S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (…) ] polegaj ą cej na umieszczaniu w gazetkach reklamowych pn. „Neonet” informacji dla konsumentów o tre ś ci: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” , co mo ż e stanowi ć stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) (dowód: karta 1) Ponadto – zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 119/2007 – Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów za ś wiadczenie o wpisie do Krajowego Rejestru S ą dowego oraz gazetki reklamowe pn. „Neonet”, pozyskane podczas post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWR 402-10/07/KS (dowód: karta 1, 3-36) W trakcie post ę powania przedsi ę biorca odniós ł si ę w pi ś mie z dnia 1 czerwca 2007 r. do zarzutów zawartych w Postanowieniu Nr 119/2007 z dnia 23 maja 2007 r. (dowód karta 38-48) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Strona post ę powania: – Neonet S.A. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000218498. Rejestracji dokonano 30 wrze ś nia 2004 r. (odpis aktualny z rejestru przedsi ę biorców z dnia 22 marca 2007 r.) Wymieniony przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Neonet S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu a przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m. in. handel hurtowy i detaliczny. (dowód: karta 5-8) 2. Pocz ą wszy od 25 pa ź dziernika 2004 r., w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorca wydawa ł i dystrybuowa ł na terenie Polski gazetk ę reklamow ą prezentuj ą c ą ofert ę handlow ą Neonet S.A. pn. „Neonet”, zawieraj ą c ą informacje dla potencjalnych klientów umieszczone ma ł ym drukiem (mniejszym od pozosta ł ych informacji) u do ł u strony o tre ś ci: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” Gazetka jest wydawana raz b ą d ź dwa razy w miesi ą cu. Ś redni miesi ę czny nak ł ad wynosi ok. 1 600 000 egzemplarzy. (dowód: karta 3-36, 40) 3. W trakcie post ę powania Neonet S.A., w pi ś mie z dnia 1 czerwca 2007 r., odniós ł si ę do zarzutów zawartych w Postanowieniu nr 119/2007 z dnia 23 maja 2007 r. i o ś wiadczy ł , i ż zaprzesta ł zamieszczania w gazetkach pn. „Neonet” informacji o tre ś ci: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” Gazetki zawieraj ą ce kwestionowany zapis zosta ł y wycofane ze wszystkich sklepów, natomiast kolejne edycje folderu reklamowego pn. „Neonet” tj. wydawane od czerwca 2007 r. nie zawieraj ą ju ż przedmiotowego zapisu. 2 Ponadto w dniu 26 czerwca 2007 r. przedsi ę biorca nades ł a ł do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu egzemplarze gazetki pn. „Neonet” z dat ą emisji (wa ż no ś ci) od 14, 18 i 25 czerwca 2007, w których nie zosta ł umieszczony zapis: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” (dowód: karta 38-51 i 54-66 ) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Neonet S.A.. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…) . Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 wskazuje natomiast co nale ż y rozumie ć przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – jest ni ą bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego , naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, a tak ż e nieuczciwa lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklama oraz inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, i ż zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Neonet S.A., polegaj ą ce na eksponowaniu w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen produktów AGD i RTV, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej z cen ą obni ż on ą , w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d, poniewa ż ceny te mog ą okaza ć si ę nieprawdziwe, o czym Neonet S.A. informuje w sposób ukryty umieszczaj ą c na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, czcionk ą o ma ł ej wielko ś ci, informacj ę o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” , jest stosowaniem praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Jak wspomniano powy ż ej praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów obj ę te s ą m. in. czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Stanowi o tym art. 24 ust. 2 pkt 3) ustawy o ochronie (…) . Dla stwierdzenia, i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du zachowanie przedsi ę biorcy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów koniecznym jest zatem wykazanie, i ż eksponowanie w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen produktów AGD i RTV, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej 3 z cen ą obni ż on ą , w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d, poniewa ż ceny te mog ą okaza ć si ę nieprawdziwe, o czym Neonet S.A. informuje w sposób ukryty umieszczaj ą c na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, czcionk ą o ma ł ej wielko ś ci, informacj ę o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” jest czynem nieuczciwej konkurencji i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji uznaje za czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d mog ą c przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Pocz ą wszy od 25 pa ź dziernika 2004 r., w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorca wydaje i dystrybuuje na terenie Polski folder pn. „Neonet” prezentuj ą cy wybrane artyku ł y AGD i RTV dost ę pne w sieci sklepów nale żą cych do spó ł ki. W folderze „Neonet” zawarte s ą graficzne odwzorowania oferowanych produktów, ich krótki opis dotycz ą cy cech technicznych wraz z podaniem symbolu fabrycznego oraz cena danego artyku ł u, a w niektórych przypadkach zestawiona cena obni ż ona (promocyjna) z cen ą dotychczasow ą . Cena jest podstawowym elementem folderów reklamowych. Jest nie tylko naniesiona najwi ę ksz ą czcionk ą ze wszystkich informacji znajduj ą cych si ę w folderze, ale i tak ż e prezentowana w sposób wyra ź ny, widoczny i wyodr ę bniony wobec innych elementów folderu np. poprzez umieszczenie czarnego napisu na bia ł ym tle lub bia ł ego napisu na czerwonym tle. Ponadto sta ł ym elementem gazetki jest ukryta, ma ł o czytelna w porównaniu z innymi elementami i wielokrotnie od nich mniejsza (nawet do 10 razy), informacja o tre ś ci: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y .”, umieszczona u do ł u ostatniej strony folderu i wydrukowana ma łą czcionk ą . Koniecznym jest rozwa ż enie, czy folder „Neonet” zawieraj ą cy opisane powy ż ej tre ś ci stanowi reklam ę w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Przywo ł ana ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie zawiera definicji reklamy, dlatego nale ż y posi ł kowo zastosowa ć definicj ę reklamy zamieszczon ą w innych aktach prawnych. W ustawodawstwie polskim mo ż na znale źć kilka definicji reklamy. Jedn ą z cz ęś ciej przywo ł ywanych w literaturze jest definicja zamieszczona w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r., nr 7, poz. 34 ze zm.), zgodnie z któr ą „ reklam ą jest ka ż dy przekaz, niepochodz ą cy od nadawcy, zmierzaj ą cy do promocji sprzeda ż y albo innych form korzystania z towarów lub us ł ug, popierania okre ś lonych spraw lub idei albo osi ą gni ę cia innego efektu po żą danego przez reklamodawc ę , nadawany za op ł at ą lub inn ą form ą wynagrodzenia”. Równie ż organy orzekaj ą ce rozpoznaj ą c konkretne sprawy same definiuj ą poj ę cie reklamy. Naczelny S ą d Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 1997 r. (Sygn. akt I S.A. / Ka 192-193/97) wyrazi ł pogl ą d, ż e „reklama to dzia ł anie maj ą ce kszta ł towa ć popyt poprzez rozszerzenie wiedzy przysz ł ych nabywców o towarach w celu zach ę cenia ich do nabycia towarów od tego, a nie innego podmiotu gospodarczego. Reklama musi zawiera ć elementy warto ś ciuj ą ce towar lub zach ę caj ą ce do jego kupna, a za reklam ę mo ż na uzna ć wszystko, co zawiera informacje, które nie s ą niezb ę dne do zawarcia umowy”. Z kolei w wyroku z dnia 8 kwietnia 1997 r. (sygn. akt S.A./Ka 2976/95) NSA uzna ł , ż e: „Reklam ą jest ka ż da czynno ść zmierzaj ą ca do promocji sprzeda ż y towarów i us ł ug lub innych form korzystania z towarów i us ł ug. Reklama jest to rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, warto ś ciach, miejscach i mo ż liwo ś ciach nabycia, chwalenie kogo ś , zalecanie czego ś przez pras ę , radio, telewizj ę ; ś rodki (np. plakaty, napisy, og ł oszenia itp.) s ł u żą ce temu celowi”. W innym orzeczeniu NSA uzna ł , ż e poj ę cie reklamy jest na tyle pojemne, ż e obejmuje tak ż e poj ę cie promocji (wyrok z dnia 18 pa ź dziernika 1995 r., sygn. akt S.A./ka 1894-1295/94, „Przegl ą d Orzecznictwa 4 Podatkowego”, nr 2/1998 r., poz. 62, s.141). Podstawow ą funkcj ą reklamy jest w ś wietle powy ż szego zainteresowanie konsumenta danym produktem, przyci ą gni ę cie jego uwagi oraz wywo ł anie potrzeby posiadania i nast ę pnie sk ł onienie do zakupu towarów lub skorzystania z us ł ug. Mo ż na wiec powiedzie ć , ż e nadrz ę dnym celem reklamy komercyjnej (w tym tak ż e promocji) jest maksymalizacja zbytu oferowanych towarów i us ł ug, a jej g ł ównym zadaniem zwrócenie uwagi na okre ś lone towary i skuteczne sterowanie decyzjami zakupowymi klientów. Dla osi ą gni ę cia tego celu, twórcy reklam silnie eksponuj ą ró ż ne cechy produktu, przekonuj ą o jego atrakcyjno ś ci i niezb ę dno ś ci, cz ę sto odwo ł uj ą c si ę przy tym do emocji ni ż racjonalnej argumentacji. Wobec powy ż szego mo ż na stwierdzi ć , i ż rozprowadzane przez Spó ł k ę gazetki reklamowe pn. „Neonet” przedstawiaj ą ce fragmentaryczn ą ofert ę handlow ą stanowi ą reklam ę i mia ł y na celu „ ś ci ą gni ę cie” do placówek sprzeda ż y jak najwi ę kszej liczby konsumentów i zach ę cenie ich do skorzystania z oferty Neonet S.A. W nast ę pnej kolejno ś ci wymaga rozpatrzenia, czy stosowana przez Neonet S.A. reklama w postaci gazetki reklamowej pn. „Neonet” wprowadza klienta w b łą d. Zdaniem Prezesa Urz ę du elementem wprowadzaj ą cym klienta w b łą d jest eksponowanie w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej z cen ą obni ż on ą , oferowanych towarów, w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d poprzez umieszczenie na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, ma łą czcionk ą informacji o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” . Ustawodawca nie wyja ś ni ł co nale ż y rozumie ć przez wprowadzanie klienta w b łą d, wskaza ł jedynie w art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , i ż „Przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowania si ę klienta”. Doktryna wskazuje, i ż „Z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem rzeczywistym. (…) Artyku ł 16 ust. 1 pkt 2) nie wymaga, by wprowadzenie w b łą d rzeczywi ś cie nast ą pi ł o. Wystarczy, je ś li istnieje takie zagro ż enie.” 1 Ponadto art. 6 ust. 1 dyrektywy nr 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycz ą cej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsi ę biorców wobec konsumentów stanowi, i ż praktyk ę handlow ą uznaje si ę za wprowadzaj ą c ą w b łą d, je ż eli zawiera fa ł szywe informacje i w zwi ą zku z tym jest niezgodna z prawd ą lub w jakikolwiek sposób wprowadza lub mo ż e wprowadzi ć w b łą d przeci ę tnego konsumenta, nawet je ś li informacje te cz ęś ciowo s ą zgodne z rzeczywisto ś ci ą . W ś wietle powy ż szego nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Neonet S.A. swoim dzia ł aniem, polegaj ą cym na zamieszczaniu cytowanej informacji, w tym umieszczaniu jej w sposób niewyra ź ny, ukryty, u do ł u ostatniej strony folderu, wprowadza klienta w b łą d. Nawet uwa ż ny konsument nie zwraca uwagi na informacje naniesione w ten sposób na materia ł y reklamowe. Mo ż na bowiem przyj ąć , i ż konsument dzia ł a wybiórczo, dostrzega tylko te informacje przekazu handlowego na temat produktów, którymi jest zainteresowany. Nie ma natomiast w zwyczaju dok ł adnego czytania ca ł ej ulotki reklamowej. Ponadto naniesiona w folderze informacja sprawia, i ż klient nie mo ż e by ć do ko ń ca pewny tego, i ż reklamowany produkt, jego w ł a ś ciwo ś ci lub cena podane w gazetce reklamowej odpowiadaj ą rzeczywistemu stanowi tj. produktowi, jego w ł a ś ciwo ś ci lub cenie, które znajduj ą si ę na pó ł ce sklepowej w punkcie handlowym Neonet S.A. Przedsi ę biorca z góry zastrzeg ł sobie prawo do tego by cen ę dowolnie zmienia ć , co mo ż e w efekcie prowadzi ć do dowolnej manipulacji 1 Szwaja, Janusz – „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz”, C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 458 5 informacjami reklamowymi dostarczanymi konsumentom poprzez ustalanie atrakcyjnych cen, które nie b ę d ą cenami po których konsument w rzeczywisto ś ci b ę dzie móg ł dokona ć zakupu. Podstawowym elementem tego typu materia ł ów reklamowych jest cena, produkt (jego odwzorowanie graficzne) oraz ewentualny krótki opis techniczny, i to w ł a ś nie te elementy s ą silnie eksponowane. Celem takiej kompozycji folderów reklamowych jest skupienie uwagi potencjalnego klienta w ł a ś nie na tych informacjach. Tymczasem informacje mniej dla klienta korzystne, zniech ę caj ą ce go do wizyty w punkcie handlowym przedsi ę biorcy, takie jak umieszczenie informacji o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” s ą celowo ukrywane, umieszczane pomi ę dzy innymi informacjami w sposób niewidoczny, by nie zrazi ć klienta do prezentowanej oferty. Tymczasem takie informacja mog ą mie ć dla klienta rozstrzygaj ą ce znaczenie. Klient, jak ju ż wspomniano wy ż ej, który mia ł by mo ż liwo ść zapoznania si ę z ukryt ą informacj ą i postanowi ł by o wizycie w lokalu przedsi ę biorcy, mia ł by ś wiadomo ść , i ż reklamowany produkt, jego w ł a ś ciwo ś ci lub cena podane w gazetce reklamowej mog ą nieodpowiada ć rzeczywistemu stanowi tj. produktowi, jego w ł a ś ciwo ś ciom i cenie, który znajduje si ę na pó ł ce sklepowej w punkcie handlowym Neonet S.A. Tym samym, dzi ę ki tej ś wiadomo ś ci, nieponiós ł by szeregu negatywnych konsekwencji takich jak: rozczarowanie, niech ęć do przedsi ę biorcy i materia ł ów reklamowych w ogólno ś ci, strata czasu, w skrajnych przypadkach konfuzja wywo ł ana cen ą , któr ą musia ł by zap ł aci ć w momencie zakupu przy kasie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż stosowane w gazetkach reklamowych wydawanych przez NEONET S.A. rozwi ą zanie graficzne ma wzbudzi ć zainteresowanie i sk ł oni ć do wizyty w lokalu handlowym. Wprawdzie Przedsi ę biorca wyja ś ni ł w toku prowadzonego post ę powania, i ż wprowadzenie kwestionowanego zapisu w gazetce reklamowej zwi ą zane jest z mo ż liwo ś ci ą wyst ą pienia b łę dów w druku spowodowanych ludzkim b łę dem lub dostarczeniem przez dystrybutorów produktów niezgodnych z rzeczywisto ś ci ą materia ł ów informacyjnych, na podstawie których gazetka jest przygotowywana, niemniej jednak podnie ść nale ż y, co ju ż wcze ś niej wykazano, i ż kwestionowany zapis jest dla konsumenta myl ą cy, a ponadto umieszczony w gazetce w sposób nie zwracaj ą cy uwagi przeci ę tnego konsumenta: u do ł u strony, mniejsz ą czcionk ą ni ż pozosta ł e informacje. O ile informacje o produktach, w tym cena produktu, jego dane oraz inne w ł a ś ciwo ś ci podawane s ą w jaskrawych kolorach, o tyle kwestionowany zapis jest podawany zredukowan ą czcionk ą na dole strony i pomi ę dzy innymi informacjami. Powoduje to, i ż staje si ę ta informacja nieczyteln ą i ukryt ą , podczas, gdy konsument ma prawo do pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji, a Przedsi ę biorca zobowi ą zany jest temu konsumenckiemu prawu do informacji da ć wyraz w swoim dzia ł aniu, w tym poprzez dochowanie nale ż ytej staranno ś ci by informacje podawane w folderach reklamowych by ł y zgodne ze stanem faktycznym. Dlatego te ż zdaniem Prezesa Urz ę du wszelkie ukryte informacje zamieszczone na materia ł ach reklamowych, które mog ą sprawi ć , i ż eksponowany przekaz reklamowy mo ż e by ć nieprawdziwy lub nierzetelny, czego konsument mo ż e nie by ć ś wiadomy, jest dzia ł aniem ś wiadomym i celowym i nosi charakter reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d a tym samym bezprawnej. W ś wietle powy ż szego przes ł ank ę wprowadzania w b łą d uzna ć nale ż y za spe ł nion ą . Art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wymaga ponadto, by reklama wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d mog ł a przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Koniecznym jest zatem stwierdzenie mo ż liwo ś ci podj ę cia przez konsumenta pod wp ł ywem b łę du decyzji dotycz ą cej nabycia towaru lub us ł ugi. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w tym przypadku b łę dna reklama Neonet S.A. w postaci gazetki reklamowej kieruje wyborem klienta. Wprowadzaj ą ce w b łą d informacje – wyobra ż enie o produkcie, jego cenie lub w ł a ś ciwo ś ciach – sk ł aniaj ą bowiem konsumentów do podj ę cia decyzji o zakupie jednego z reklamowanych produktów i udaniu si ę do punktu handlowego Neonet S.A. celem 6 zawarcia umowy kupna-sprzeda ż y. Taki jest te ż g ł ówny cel dystrybuowanych w miejscach publicznych folderów „Neonet”. Jest to gra konkurencyjna o konsumenta du ż ych sieci sprz ę tu AGD, g ł ównie za pomoc ą cen. Dlatego rzetelno ść i prawdziwo ść informacji z punktu widzenia uczciwo ś ci ocenianej tutaj promocji ma znaczenie fundamentalne dla konsumentów, a tak ż e konkurentów. Reasumuj ą c powy ż sze rozwa ż ania, zdaniem Prezesa Urz ę du zosta ł o udowodnione, i ż dzia ł anie Neonet S.A. polegaj ą ce na eksponowaniu w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen produktów AGD i RTV, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej z cen ą obni ż on ą , w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d, poniewa ż ceny te mog ą okaza ć si ę nieprawdziwe, o czym Neonet S.A. informuje w sposób ukryty umieszczaj ą c na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, czcionk ą o ma ł ej wielko ś ci, informacj ę o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” wype ł nia przes ł anki art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Dla stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów koniecznym jest nast ę pnie wykazanie, i ż kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce czynem nieuczciwej konkurencji godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Niew ą tpliwie naruszenie interesu konsumentów nast ę puje wówczas, gdy przedsi ę biorca dzia ł a sprzecznie z przepisami prawa, reguluj ą cymi prawa konsumentów. Art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji definiuje niepo żą dan ą i zakazan ą w obrocie gospodarczym praktyk ę stosowania przez przedsi ę biorców wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, która mo ż e przez to wp ł yn ąć na decyzj ę klienta co do nabycia towaru lub us ł ugi. Jak wykazano powy ż ej Przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę stosowania tej praktyki poprzez eksponowanie w gazetkach reklamowych pn. „NEONET” cen produktów AGD i RTV, a tak ż e cen obni ż onych poprzez przekre ś lenie ceny dotychczasowej i zestawienie jej z cen ą obni ż on ą , w sposób, który mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d, poniewa ż ceny te mog ą okaza ć si ę nieprawdziwe, o czym Neonet S.A. informuje w sposób ukryty umieszczaj ą c na ostatniej stronie folderu reklamowego, u do ł u strony, czcionk ą o ma ł ej wielko ś ci, informacj ę o tre ś ci: „NEONET S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y” . Panuje zgodne przekonanie o tym, i ż czyny obj ę te wspomnianym wy ż ej przepisem s ą szkodliwe. „Zak ł ócaj ą one nie tylko w ł a ś ciwe relacje mi ę dzy przedsi ę biorcami, lecz równocze ś nie skutecznie uniemo ż liwiaj ą podj ę cie rzeczowej decyzji przez klientów.” 2 Konsument jest w takiej sytuacji ograniczony w dokonaniu ś wiadomego i efektywnego wyboru, podczas gdy wskazanym jest by dzia ł a ł na podstawie rzetelnych i prawdziwych informacji i w ich ś wietle podejmowa ł decyzje le żą ce w jego interesie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż interes konsumenta, który swoj ą decyzj ę opar ł na wprowadzaj ą cych w b łą d materia ł ach reklamowych i uda ł si ę do placówki handlowej celem dokonania zakupu zosta ł naruszony. W przypadku wyst ą pienia rzeczywistych negatywnych ró ż nic w produktach (cenie, w ł a ś ciwo ś ciach) konsument mo ż e by ć zmuszonym do rezygnacji z nabycia towaru. Ponadto b ę dzie to oznacza ć dla niego strat ę czasu. Ponadto wp ł ynie negatywnie na dalszy stosunek konsumenta co do otrzymywanych informacji reklamowych, a dotycz ą cy ich rzetelno ś ci i przydatno ś ci w podejmowaniu decyzji. Pejoratywny skutek mo ż e si ę odnie ść nie tylko 2 Nowi ń ska, Ewa, Dy Vall, Micha ł – „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, LexisNexis 2006, str. 223 7 wobec konkretnego przedsi ę biorcy, który swoimi materia ł ami reklamowymi wprowadzi ł klienta w b łą d, ale tak ż e dotyczy ć i ca ł ego rynku reklamy w ogólno ś ci, do której klient straci zaufanie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż taki skutek jest dla obrotu gospodarczego skutkiem ze wszech miar niepo żą danym. Opisane powy ż ej okoliczno ś ci zwi ą zane ze stosowaniem wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy jednoznacznie wskazuj ą , i ż wi ążą si ę one z wieloma negatywnymi skutkami wyst ę puj ą cymi po stronie konsumenta. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż przedsi ę biorca, który dopuszcza si ę omawianych praktyk godzi nimi w interesy konsumentów, nie tylko bezpo ś rednich odbiorców wprowadzaj ą cej w b łą d informacji handlowej, ale i tak ż e pozosta ł ych uczestników rynku. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 24 ust. 3, i ż nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów b ę d ą cych odbiorcami gazetki reklamowej pn. „Neonet”, która w ś rednim nak ł adzie 1 600 000 egzemplarzy jest stale dystrybuowana na terenie Polski. Tak wi ę c, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Neonet S.A. nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych kontrahentów przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o zachowanie wymienionego przedsi ę biorcy uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) , nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W zwi ą zku z o ś wiadczeniem Neonet S.A. z dnia 1 czerwca 2007 r. o zaprzestaniu zamieszczania w gazetkach pn. „Neonet” informacji o tre ś ci: „Neonet S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany ceny i b łę dów edytorskich. Produkty na zdj ę ciach umieszczonych w gazecie mog ą si ę ró ż ni ć od dost ę pnych w sprzeda ż y.” oraz wycofaniu ze wszystkich sklepów egzemplarzy zawieraj ą cych kwestionowany zapis, a tak ż e wskazaniu, i ż kolejne edycje folderu reklamowego pn. „Neonet” tj. wydawane od czerwca 2007 r. nie zawieraj ą ju ż przedmiotowego zapisu i nades ł aniu w dniu 26 czerwca 2007 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu egzemplarzy gazetki pn. „Neonet” z dat ą emisji (wa ż no ś ci) od 14, 18 i 25 czerwca 2007, w których nie zosta ł umieszczony kwestionowany zapis, nale ż y uzna ć , i ż zaprzestanie kwestionowanej praktyki zosta ł o przez przedsi ę biorc ę udowodnione. Wobec tego Prezes Urz ę du mia ł podstawy do skorzystania z przepisu art. 27 ustawy o ochronie (…) i wyda ł decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdzi ł zaniechanie jej stosowania. 8 Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c. , od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Neonet S.A. Ul. Ż migrodzka 242D 51-131 Wroc ł aw 9