RWR-25/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 25 lipca 2007 r. RWR 61-8/07/KS DECYZJA RWR 25/2007 Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm.) w zwi ą zku z art. 136 ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , dzia ł anie Mariusza Kowalskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Panorama Nieruchomo ś ci – Centrum Nieruchomo ś ci Komercyjnych z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Kazimierza Wielkiego 27, polegaj ą c ą na: - podawaniu w og ł oszeniach prasowych dotycz ą cych sprzeda ż y domów jednorodzinnych wy łą cznie ceny netto, oraz niezamieszczeniu ceny brutto, co stanowi: - naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.); - stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 kwietnia 2007 r. UZASADNIENIE W dniach od 20 lutego 2007 r. do 12 kwietnia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e jako Prezes Urz ę du] przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w wyniku którego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy Mariusza Kowalskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść pod nazw ą Panorama Nieruchomo ś ci – Centrum Nieruchomo ś ci Komercyjnych [zw. dalej tak ż e Panorama], mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: karta 1 i 4 akt RWR 402-9/07/KS) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 109/2007 z dnia 18 maja 2007 r. - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Panoram ę z siedzib ą we Wroc ł awiu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 2 pkt 2) i pkt 3) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (… )] polegaj ą cej na: - podawaniu w og ł oszeniach prasowych dotycz ą cych sprzeda ż y domów jednorodzinnych wy łą cznie ceny netto, oraz niezamieszczeniu ceny brutto, co mo ż e stanowi ć : - naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.); - stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.). (dowód: karta 1) Ponadto – zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 109/2007 – Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, materia ł y reklamowe w postaci og ł osze ń prasowych, wykaz dat emisji podobnych b ą d ź takich samych reklam w ś rodkach masowego przekazu wraz ze wskazaniem tych ś rodków, uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-9/07/KS). (dowód: karta 1) W trakcie post ę powania pe ł nomocnik Panoramy, pismem z dnia 5 czerwca 2007 r., odniós ł si ę do postawionych zarzutów oraz poinformowa ł o wycofaniu z obrotu kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du og ł osze ń prasowych i zast ą pieniu ich nowymi, które zawieraj ą cen ę brutto oferowanych nieruchomo ś ci. Ponadto pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. pe ł nomocnik Panoramy nades ł a ł do Delegatury Urz ę du we Wroc ł awiu po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł em aktualnie stosowane og ł oszenia prasowe, które zawieraj ą uwidocznion ą cen ę brutto. (dowód: karta 19-39) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania: – Mariusz Kowalski – jest osob ą fizyczn ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Panorama Nieruchomo ś ci – Centrum Nieruchomo ś ci Komercyjnych, wpisan ą w dniu 7 2 czerwca 1999 r. do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem identyfikacyjnym 116722 (za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji wydano dnia 21 stycznia 2004 r.). Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest m. in. prowadzenie agencji obs ł ugi nieruchomo ś ci, w ramach której zawierane s ą umowy z indywidualnymi konsumentami. (dowód: karta 2) 2. W zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą w wy ż ej wymienionym zakresie, przedsi ę biorca zamie ś ci ł og ł oszenia prasowe dotycz ą ce sprzeda ż y domów jednorodzinnych na Osiedlu Parkowym w Psarach. Na materia ł ach zamieszczonych w prasie uwidoczniona by ł a jedynie cena netto. Og ł oszenia w takiej postaci by ł y emitowane w: „S ł owo Polskie Gazeta Wroc ł awska” z dnia 14 lutego 2007 r., „Rynek Nieruchomo ś ci” wydania ze stycznia, lutego i marca 2007 r. oraz „Nieruchomo ś ci Plus” wydania ze stycznia i lutego 2007 r. (dowód: karta 3-9) 3. W pi ś mie z dnia 5 czerwca 2007 r. pe ł nomocnik przedsi ę biorcy odniós ł si ę do postawionych w przedmiotowej sprawie zarzutów i zaprzeczy ł , jakoby Panorama dopu ś ci ł a si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem pe ł nomocnika wskazanie ceny towaru z wyra ź n ą i akcentowan ą adnotacj ą , i ż jest to cena netto, nie spe ł nia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w szczególno ś ci ustawa o cenach z dnia 5 lipca 2001 r. nie wprowadza zakazu pos ł ugiwania si ę w ofertach kwotami netto. Jednocze ś nie pe ł nomocnik poinformowa ł , i ż Panorama zaprzesta ł a zamieszczania og ł osze ń prasowych zawieraj ą cych wy łą cznie cen ę netto. W dniu 14 lutego 2007 r. po raz ostatni ukaza ł o si ę tego rodzaju og ł oszenie w gazecie „S ł owo Polskie – Gazeta Wroc ł awska”, a pocz ą tkiem marca 2007 r. w „Rynek Nieruchomo ś ci – Dolny Ś l ą sk”. Dalsze og ł oszenia prasowe zawiera ł y i zawieraj ą wy łą cznie wskazanie cen brutto. (dowód: karta 12-15) 4. Pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. pe ł nomocnik Panoramy przes ł a ł do Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł em og ł oszenia prasowe zawieraj ą ce ceny brutto oraz wskaza ł daty i miejsca emisji. (dowód: karta 19-39) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Panoramy. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…) . 3 Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) wskazuje, ż e „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorów umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego; 2) naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. ” Jak wspomniano powy ż ej przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci „(…) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, (…) nieuczciwa lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklama i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Przedmiotem niniejszego post ę powania jest zatem wykazanie, i ż zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł ania Panoramy, polegaj ą ce na podawaniu w og ł oszeniach prasowych dotycz ą cych sprzeda ż y domów jednorodzinnych wy łą cznie ceny netto, oraz niezamieszczeniu ceny brutto, wype ł niaj ą przes ł anki art. 24 ust. 2, w szczególno ś ci: - naruszaj ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) oraz - stanowi ą stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co jest naruszenim art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Prezes Urz ę du uzna ł , i ż na Panoramie jako profesjonali ś cie – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy kontrahentami s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) , takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych us ł ug uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie oferowanych przez przedsi ę biorc ę nieruchomo ś ci. Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorców. Nierzetelna informacja podawana przez Panoram ę mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy w zakresie zwi ą zanym z uwidacznianiem cen na zamieszczanych w prasie og ł oszeniach. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.), w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 4 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.). W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar m. in. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę dla publiczno ś ci, powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) . Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów i us ł ug. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. W ustawodawstwie polskim mo ż na znale źć kilka definicji reklamy. Jedn ą z cz ęś ciej przywo ł ywanych w literaturze jest definicja zamieszczona w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r., nr 7, poz. 34 ze zm.), zgodnie z któr ą „ reklam ą jest ka ż dy przekaz, niepochodz ą cy od nadawcy, zmierzaj ą cy do promocji sprzeda ż y albo innych form korzystania z towarów lub us ł ug, popierania okre ś lonych spraw lub idei albo osi ą gni ę cia innego efektu po żą danego przez reklamodawc ę , nadawany za op ł at ą lub inn ą form ą wynagrodzenia”. Równie ż organy orzekaj ą ce rozpoznaj ą c konkretne sprawy same definiuj ą poj ę cie reklamy. I tak Naczelny S ą d Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 1997 r. (Sygn. akt I S.A. / Ka 192-193/97) wyrazi ł pogl ą d, ż e „reklama to dzia ł anie maj ą ce kszta ł towa ć popyt poprzez rozszerzenie wiedzy przysz ł ych nabywców o towarach w celu zach ę cenia ich do nabycia towarów od tego, a nie innego podmiotu gospodarczego. Reklama musi zawiera ć elementy warto ś ciuj ą ce towar lub zach ę caj ą ce do jego kupna, a za reklam ę mo ż na uzna ć wszystko, co zawiera informacje, które nie s ą niezb ę dne do zawarcia umowy”. Z kolei w wyroku z dnia 8 kwietnia 1997 r. (sygn. akt S.A./Ka 2976/95) NSA uzna ł , ż e: „Reklam ą jest ka ż da czynno ść zmierzaj ą ca do promocji sprzeda ż y towarów i us ł ug lub innych form korzystania z towarów i us ł ug. Reklama jest to rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, warto ś ciach, miejscach i mo ż liwo ś ciach nabycia, chwalenie kogo ś , zalecanie czego ś 5 przez pras ę , radio, telewizj ę ; ś rodki (np. plakaty, napisy, og ł oszenia itp.) s ł u żą ce temu celowi”. W innym orzeczeniu NSA uzna ł , ż e poj ę cie reklamy jest na tyle pojemne, ż e obejmuje tak ż e poj ę cie promocji (wyrok z dnia 18 pa ź dziernika 1995 r., sygn. akt S.A./ka 1894-1295/94, „Przegl ą d Orzecznictwa Podatkowego”, nr 2/1998 r., poz. 62, s.141). Podstawow ą funkcj ą reklamy jest zainteresowanie konsumenta danym produktem, zach ę cenie do zakupu towarów lub skorzystania z us ł ug, a co za tym idzie „ ś ci ą gni ę cie” go do miejsca (np. sklepu), w którym ten produkt mo ż e naby ć . Mo ż na wiec powiedzie ć , ż e nadrz ę dnym celem reklamy komercyjnej (w tym tak ż e promocji) jest maksymalizacja zbytu oferowanych towarów i us ł ug, a jej g ł ównym zadaniem - zwrócenie uwagi na okre ś lone towary i skuteczne sterowanie decyzjami zakupowymi klientów. Dla osi ą gni ę cia tego celu, twórcy reklam silnie eksponuj ą ró ż ne cechy produktu, przekonuj ą o jego atrakcyjno ś ci i niezb ę dno ś ci, cz ę sto odwo ł uj ą c si ę przy tym do emocji ni ż racjonalnej argumentacji. W ś wietle powy ż szego mo ż na stwierdzi ć , i ż zamieszczane przez Panoram ę og ł oszenia prasowe stanowi ą reklam ę maj ą c ą na celu „ ś ci ą gni ę cie” do biura sprzeda ż y jak najwi ę kszej liczby konsumentów i zach ę cenie ich do skorzystania z oferty przedsi ę biorcy. Art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Ponadto art. 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y wskazuje, i ż je ż eli sprzedawca reklamuje towar lub us ł ug ę wraz z cen ą sprzeda ż y w czasopi ś mie, gazecie, prospekcie, katalog, na plakacie, afiszu lub ekranie telewizyjnym, a tak ż e w handlu elektronicznym (…) powinien tak ż e uwidoczni ć cen ę jednostkow ą tego towaru lub us ł ugi (…) . Wobec tego uzna ć nale ż y, i ż cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia oraz sposób uwidaczniania s ą elementami reklamy. Wobec tego dyspozycj ą art. 16 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji b ę dzie obj ę ty równie ż taki sposób uwidaczniania ceny, w którym prezentowana jest jedynie cena netto z pomini ę ciem ceny brutto, co mo ż e skutkowa ć powstaniem u konsumenta prze ś wiadczenia, i ż jest to cena, jak ą ma zap ł aci ć . W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą , bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” Przy ocenie dzia ł a ń Panoramy Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta, przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. 6 Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja „agitacyjna”. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto, która jest ni ż sza poniewa ż nie zawiera podatku VAT oferowanych towarów lub us ł ug jest dzia ł aniem naruszaj ą cym obowi ą zuj ą ce przepisy prawa tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy o cenach oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y , a tak ż e art. 16 ust. 1 pkt 2) ustawy. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i wype ł nia przes ł anki art. 24 ust. 2 pkt 2) i pkt 3) ustawy o ochronie (…) tzn. jest „(…) 2) naruszeniem obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ą (…). ” Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż opisane wy ż ej bezprawne dzia ł ania godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Przepisy ustawy o ochronie (…) nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z materia ł ami reklamowymi stosowanymi przez Panoram ę . Oferta przedsi ę biorcy skierowana jest do nieograniczonego kr ę gu konsumentów, którego nie da si ę zidentyfikowa ć , co sprawia, 1 Ewa Nowi ń ska, „Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne” , Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 Por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 7 i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu reklamowego stosowanego przez Panoram ę zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu domu jednorodzinnego, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny netto maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia. Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest w tym przypadku handel nieruchomo ś ciami. Sektor ten w ostatnim czasie charakteryzuje si ę zainteresowaniem bardzo szerokiego grona konsumentów i du żą konkurencj ą . Kwestionowany przez Prezesa Urz ę du sposób reklamowania powodowa ł , i ż konsumenci zach ę ceni cenow ą atrakcyjno ś ci ą reklamy dopiero przy wizycie w biurze przedsi ę biorcy dowiadywali si ę o rzeczywistym koszcie, wy ż szym ni ż ten wynikaj ą cy z reklamy. Reklama bowiem, docieraj ą ca do nich znacznie wcze ś niej, gdy brak by ł o innych ź róde ł weryfikacji jej prawdziwo ś ci, sugerowa ł a, i ż Panorama sprzedaje nieruchomo ś ci po bardziej konkurencyjnych cenach ni ż inne podmioty dzia ł aj ą cy na tym rynku. Poprzez podanie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji dotycz ą cych prawdziwej wysoko ś ci ceny reklama wywo ł ywa ł a u konsumentów mylne wyobra ż enie o rzeczywistych kosztach, które b ę d ą musieli ponie ść , a tym samym podejmowane przez nich decyzje opiera ł y si ę na b łę dnych wyobra ż eniach, a nie rzeczywistym kszta ł cie oferty cenowej. Ponadto Prezes Urz ę du uzna ł , i ż przedsi ę biorca nieprzypadkowo umie ś ci ł na swoich no ś nikach reklamowych cen ę netto, bowiem jako cena ni ż sza od ceny brutto zwi ę ksza atrakcyjno ść oferty. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie, jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów, nawet w przypadku, gdy przekaz reklamowy stosowany przez Spó ł k ę zawiera informacj ę o obowi ą zuj ą cej wysoko ś ci podatku od towarów i us ł ug. Powy ż sze dowodzi, i ż zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy jest dzia ł aniem godz ą cym w ekonomiczne interesy konsumentów. W zwi ą zku ze spe ł nieniem przes ł anek wynikaj ą cych z art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (... ) nale ż a ł o zachowanie wymienionego przedsi ę biorcy uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Jednak ż e zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…), nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W zwi ą zku z o ś wiadczeniem Panoramy o wycofaniu z obrotu kwestionowanych materia ł ów reklamowych w postaci og ł osze ń prasowych, wprowadzeniu nowych zawieraj ą cych cen ę brutto oraz przedstawieniu tych og ł osze ń , Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzi ł zaniechanie jej stosowania. Poniewa ż ostatnie og ł oszenia prasowe zawieraj ą ce wy łą cznie cen ę netto zosta ł y opublikowane pocz ą tkiem marca w czasopi ś mie b ę d ą cym miesi ę cznikiem, Prezes Urz ę du za dzie ń zaprzestania stosowania wskazanych praktyk uzna ł dzie ń 1 kwietnia 2007 r. 8 Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c. , od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Kancelaria Adwokacka JKG sp. j. ul. Ś widnicka 36, 50-068 Wroc ł aw 9