RWR-14/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, 24 maja 2007 r. RWR 61-3/07/KS DECYZJA RWR 14/2007 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) i art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie InPost Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie przy ul. Malborskiej 130, polegaj ą c ą na: - umieszczaniu na materia ł ach reklamowych w postaci ulotek, plakatów, billboardów ulicznych oraz stronie internetowej przedsi ę biorcy www.inpost.pl wy łą cznie cen netto; - ukrywaniu na materia ł ach reklamowych i produktach w postaci ulotek, plakatów i opakowa ń pocztowych ceny brutto poprzez wyt ł uszczenie i powi ę kszenie ceny netto, co stanowi: - naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) oraz - stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), oraz jest naruszeniem art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania: - z dniem 1 grudnia 2006 r. w odniesieniu do billboardów ulicznych; - z dniem 13 marca 2007 r. w odniesieniu do witryny internetowej www.inpost.pl; - z dniem 1 maja 2007 r. w odniesieniu do plakatów, ulotek reklamowych oraz opakowa ń pocztowych. UZASADNIENIE W dniach od 12 stycznia 2007 r. do 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e jako Prezes Urz ę du] przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w wyniku którego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy InPost Sp. z o.o. [zw. dalej tak ż e InPost, Spó ł ka] mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: karta 6 i 16 akt RWR 402-5/07/KS) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 47/2007 z dnia 23 lutego 2007 r. - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez InPost z siedzib ą w Krakowie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (… )] polegaj ą cej na: - umieszczaniu na materia ł ach reklamowych w postaci ulotek, plakatów, billboardów ulicznych oraz stronie internetowej przedsi ę biorcy www.inpost.pl wy łą cznie cen netto; - ukrywaniu na materia ł ach reklamowych i produktach w postaci ulotek, plakatów i opakowa ń pocztowych ceny brutto poprzez wyt ł uszczenie i powi ę kszenie ceny netto, co mo ż e stanowi ć : - naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.): - stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.). (dowód: karta 1) Ponadto – zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 47/2007 – Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów wypis KRS przedsi ę biorcy oraz materia ł y reklamowe, opakowania pocztowe, kopi ę strony internetowej www.inpost.pl i projekty plakatów reklamowych w postaci p ł yt CD oraz o ś wiadczenia Prezesa Zarz ą du z dnia 5 i 14 lutego 2007 r., uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-5/07/KS). (dowód: karta 1) W trakcie post ę powania Spó ł ka, pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. poinformowa ł a o wycofaniu z obrotu kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du materia ł ów i zast ą pieniu ich nowymi, na których cena netto i brutto s ą jednakowej wielko ś ci. Ponadto nades ł ano do Delegatury Urz ę du we Wroc ł awiu nowe materia ł y reklamowe i opakowania pocztowe. (dowód: karta 60-71) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania: – InPost Sp. z o.o. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr 0000255841 (rejestracji dokonano 27 kwietnia 2006 r.). Wymieniony przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą InPost z siedzib ą w Krakowie, a przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m. in. ś wiadczenie us ł ug 2 pocztowych i kurierskich, w ramach których zawierane s ą umowy z indywidualnymi konsumentami. (dowód: karta 8-13) 2. Pocz ą wszy od listopada 2006 r., w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą w wy ż ej wymienionym zakresie, przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę w celach marketingowych ulotkami, plakatami reklamowymi, a tak ż e stron ą internetow ą , które zawiera ł y wy łą cznie cen ę netto us ł ug pocztowych. Dzia ł ania marketingowe polega ł y na wy ł o ż eniu ulotek i wywieszeniu plakatów w Punktach Obs ł ugi Klienta, prowadzeniu akcji eksponowania billboardów ulicznych w najwi ę kszych miastach Polski, umieszczeniu strony internetowej www.inpost.pl na ogólnodost ę pnym serwerze w sieci internet. Pocz ą wszy od listopada 2006 r. przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę opakowaniami pocztowymi, na których graficznie uwidoczniona cena netto us ł ug pocztowych by ł a 10-cio krotnie wi ę ksza od ceny brutto. (dowód: karta 14-20, 24-26) 3. W pi ś mie z dnia 25 kwietnia 2007 r. Spó ł ka z ł o ż y ł a o ś wiadczenie, i ż : - od dnia 1 maja 2007 r. na wszystkich kwestionowanych materia ł ach reklamowych (plakaty i ulotki) zamieszczone zostaj ą naklejki koryguj ą ce, na których uwidoczniona jest cena netto i brutto jednakowej wielko ś ci. Materia ł y reklamowe w takiej postaci b ę d ą stosowane wy łą cznie w okresie przej ś ciowym do wyczerpania zapasów; - od grudnia 2006 r. nie s ą stosowane billboardy uliczne podaj ą ce wy łą cznie cen ę netto; - od dnia 13 marca 2007 r. na stronie internetowej www.inpost.pl nie s ą ju ż podawane wy łą cznie ceny netto, gdy ż tre ść strony zosta ł a uzupe ł niona o ceny brutto w tej samej wielko ś ci; - od dnia 1 maja 2007 r. wprowadzone zostaj ą w celach marketingowych nowe materia ł y reklamowe (ulotki, plakaty), które zawieraj ą ceny netto i brutto w tej samej wielko ś ci; - od dnia 1 maja 2007 r. wprowadzone zostaj ą do obrotu nowe opakowania pocztowe (koperty pocztowe), na których uwidoczniona jest cena netto i brutto w tej samej wielko ś ci. (dowód: karta 69-71) 4. Pismem z dnia 14 marca 2007 r. pe ł nomocnik InPost przes ł a ł do Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu wydruk strony internetowej www.inpost.pl , na którym widniej ą ceny netto oraz brutto tej samej wielko ś ci. Ponadto pismem z dnia 26 kwietnia 2007 r. pe ł nomocnik InPost przes ł a ł nowe ulotki i plakaty reklamowe oraz opakowania pocztowe, a tak ż e naklejki koryguj ą ce na których cena netto i brutto s ą jednakowej wielko ś ci, a których dotyczy ł o o ś wiadczenie Prezesa Zarz ą du z dnia 25 kwietnia 2007 r. (dowód: karta 38, 60-68) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą 3 lub b ę d ą klientami InPost. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…) . Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie (…) wskazuje, ż e „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy ”. Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 23a ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: - bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy; - godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż „ za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (…) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Przedmiotem niniejszego post ę powania jest zatem wykazanie, i ż zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł ania InPost, polegaj ą ce na stosowaniu w obrocie: - materia ł ów reklamowych w postaci ulotek oraz plakatów, a tak ż e strony internetowej www.inpost.pl, na których uwidoczniona jest jedynie cena netto; - opakowa ń pocztowych, na których cena netto jest powi ę kszona wzgl ę dem ceny brutto w proporcjach 10:1, s ą sprzeczne z przepisami prawa, w szczególno ś ci: - naruszaj ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) oraz - stanowi ą stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co jest naruszenim art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), Prezes Urz ę du uzna ł , i ż na Spó ł ce jako na profesjonali ś cie – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy kontrahentami s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) , takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych us ł ug uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug pocztowych. Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie 4 stosowanej przez przedsi ę biorców. Nierzetelna informacja podawana przez InPost mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z uwidacznianiem cen us ł ug pocztowych na stosowanych materia ł ach reklamowych oraz opakowaniach pocztowych. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.), w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.). W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar m. in. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę dla publiczno ś ci, powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) . Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…). Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów i us ł ug. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. W ustawodawstwie polskim mo ż na znale źć kilka definicji reklamy. Jedn ą z cz ęś ciej przywo ł ywanych w literaturze jest definicja zamieszczona w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r., nr 7, poz. 34 ze zm.), zgodnie z któr ą „ reklam ą jest ka ż dy przekaz, niepochodz ą cy od nadawcy, zmierzaj ą cy do promocji sprzeda ż y 5 albo innych form korzystania z towarów lub us ł ug, popierania okre ś lonych spraw lub idei albo osi ą gni ę cia innego efektu po żą danego przez reklamodawc ę , nadawany za op ł at ą lub inn ą form ą wynagrodzenia”. Równie ż organy orzekaj ą ce rozpoznaj ą c konkretne sprawy same definiuj ą poj ę cie reklamy. I tak Naczelny S ą d Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 1997 r. (Sygn. akt I S.A. / Ka 192-193/97) wyrazi ł pogl ą d, ż e „reklama to dzia ł anie maj ą ce kszta ł towa ć popyt poprzez rozszerzenie wiedzy przysz ł ych nabywców o towarach w celu zach ę cenia ich do nabycia towarów od tego, a nie innego podmiotu gospodarczego. Reklama musi zawiera ć elementy warto ś ciuj ą ce towar lub zach ę caj ą ce do jego kupna, a za reklam ę mo ż na uzna ć wszystko, co zawiera informacje, które nie s ą niezb ę dne do zawarcia umowy”. Z kolei w wyroku z dnia 8 kwietnia 1997 r. (sygn. akt S.A./Ka 2976/95) NSA uzna ł , ż e: „Reklam ą jest ka ż da czynno ść zmierzaj ą ca do promocji sprzeda ż y towarów i us ł ug lub innych form korzystania z towarów i us ł ug. Reklama jest to rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, warto ś ciach, miejscach i mo ż liwo ś ciach nabycia, chwalenie kogo ś , zalecanie czego ś przez pras ę , radio, telewizj ę ; ś rodki (np. plakaty, napisy, og ł oszenia itp.) s ł u żą ce temu celowi”. W innym orzeczeniu NSA uzna ł , ż e poj ę cie reklamy jest na tyle pojemne, ż e obejmuje tak ż e poj ę cie promocji (wyrok z dnia 18 pa ź dziernika 1995 r., sygn. akt S.A./ka 1894-1295/94, „Przegl ą d Orzecznictwa Podatkowego”, nr 2/1998 r., poz. 62, s.141). Podstawow ą funkcj ą reklamy jest zainteresowanie konsumenta danym produktem, zach ę cenie do zakupu towarów lub skorzystania z us ł ug, a co za tym idzie „ ś ci ą gni ę cie” go do miejsca (np. sklepu), w którym ten produkt mo ż e naby ć . Mo ż na wiec powiedzie ć , ż e nadrz ę dnym celem reklamy komercyjnej (w tym tak ż e promocji) jest maksymalizacja zbytu oferowanych towarów i us ł ug, a jej g ł ównym zadaniem - zwrócenie uwagi na okre ś lone towary i skuteczne sterowanie decyzjami zakupowymi klientów. Dla osi ą gni ę cia tego celu, twórcy reklam silnie eksponuj ą ró ż ne cechy produktu, przekonuj ą o jego atrakcyjno ś ci i niezb ę dno ś ci, cz ę sto odwo ł uj ą c si ę przy tym do emocji ni ż racjonalnej argumentacji. W ś wietle powy ż szego mo ż na stwierdzi ć , i ż rozprowadzane przez Spó ł k ę materia ł y reklamowe w postaci ulotek oraz plakatów, jak i publikowanie na ogólnodost ę pnym serwerze w sieci internet strony www.inpost.pl stanowi ą reklam ę maj ą c ą na celu „ ś ci ą gni ę cie” do punktów obs ł ugi klienta jak najwi ę kszej liczby konsumentów i zach ę cenie ich do skorzystania z us ł ug InPost. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzule generaln ą , uzna ć nale ż y ż e cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia oraz sposób uwidaczniania s ą elementami reklamy. Wobec tego dyspozycj ą art. 16 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji b ę dzie obj ę ty równie ż taki sposób uwidaczniania ceny, w którym cena netto zostanie zestawiona z cenn ą brutto w ten sposób, i ż ta pierwsza zostanie powi ę kszona wzgl ę dem tej drugiej do znacznych rozmiarów, co skutkuje przyci ą gni ę ciem uwagi konsumenta na kwot ę netto i jego prze ś wiadczeniem, i ż jest to cena, jak ą ma zap ł aci ć . W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą , bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek 6 oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” Przy ocenie dzia ł a ń Spó ł ki Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta, przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja „agitacyjna”. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto, która jest ni ż sza poniewa ż nie zawiera podatku VAT, a tak ż e ukrywanie ceny brutto poprzez wyt ł uszczenie i powi ę kszenie ceny netto oferowanych towarów lub us ł ug stanowi bezprawne dzia ł anie polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zuj ą cych przepisów prawa tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy o cenach oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y , a tak ż e art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji . 1 Ewa Nowi ń ska, „Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne” , Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 7 Analizuj ą c drug ą przes ł ank ę nale ż y udowodni ć , i ż opisane wy ż ej bezprawne dzia ł ania godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Przepisy ustawy o ochronie (…) nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z materia ł ami reklamowymi oraz opakowaniami pocztowymi stosowanymi przez InPost. Oferta przedsi ę biorcy skierowana jest do nieograniczonego kr ę gu konsumentów, którego nie da si ę zidentyfikowa ć , co sprawia, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu reklamowego, a tak ż e opakowaniami pocztowymi stosowanymi przez InPost zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów op ł at za us ł ugi pocztowe, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny netto maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia za kupione us ł ugi. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest w tym przypadku ś wiadczenie us ł ug pocztowych. Us ł ugi te maj ą charakter us ł ug powszechnych, którymi zainteresowane jest bardzo szerokie grono konsumentów. Kwestionowany przez Prezesa Urz ę du sposób ich reklamowania powodowa ł , i ż konsumenci zach ę ceni cenow ą atrakcyjno ś ci ą reklamy dopiero przy dokonywaniu op ł aty za us ł ug ę dowiadywali si ę o rzeczywistym jej koszcie, wy ż szym ni ż ten wynikaj ą cy z reklamy. Reklama bowiem, docieraj ą ca do nich znacznie wcze ś niej, gdy brak by ł o innych ź róde ł weryfikacji jej prawdziwo ś ci, sugerowa ł a, i ż Spó ł ka sprzedaje swoje us ł ugi po jeszcze bardziej konkurencyjnych cenach ni ż inny podmiot dzia ł aj ą cy na tym rynku. Poprzez podanie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji dotycz ą cych prawdziwej wysoko ś ci op ł at pocztowych reklama oraz opakowania pocztowe wywo ł ywa ł y u konsumentów mylne wyobra ż enie o rzeczywistych kosztach, które b ę d ą musieli ponie ść , a tym samym podejmowane przez nich decyzje opiera ł y si ę na b łę dnych wyobra ż eniach, a nie rzeczywistym kszta ł cie oferty cenowej InPost. Ponadto Prezes Urz ę du uzna ł , i ż przedsi ę biorca nieprzypadkowo umie ś ci ł na swoich no ś nikach reklamowych cen ę netto, bowiem jako cena ni ż sza od ceny brutto zwi ę ksza atrakcyjno ść oferty. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie, jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów, nawet w przypadku, gdy przekaz reklamowy stosowany przez Spó ł k ę zawiera informacj ę o obowi ą zuj ą cej wysoko ś ci podatku od towarów i us ł ug. Tak wi ę c zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy jest dzia ł aniem godz ą cym w ekonomiczne interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł a spe ł niona druga z wymienionych wy ż ej przes ł anek do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. 8 W zwi ą zku ze spe ł nieniem obu przes ł anek nale ż a ł o zachowanie wymienionego przedsi ę biorcy uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Jednak ż e zgodnie z art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…), nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a. W zwi ą zku z o ś wiadczeniem Spó ł ki o wycofaniu z obrotu kwestionowanych materia ł ów reklamowych w postaci ulotek, plakatów reklamowych i strony internetowej, a tak ż e o zmianie graficznego przedstawienia ceny uwidacznianej na opakowaniach pocztowych i wprowadzeniu do obiegu nowych materia ł ów reklamowych zawieraj ą cych cen ę brutto w wielko ś ci równej cenie netto i nades ł aniu tych materia ł ów do Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu, Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzi ł zaniechanie jej stosowania. Z uwagi na to, i ż w trakcie prowadzenia post ę powania wesz ł a w ż ycie nowa ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. zastosowanie znajduje art. 131 ust. 1 tej ż e ustawy, zgodnie z którym do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie nowej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Wobec powy ż szego niniejsza decyzja zostaje wydana na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c. , od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Otrzymuje: Kancelaria Prawna Ł ata ł a i Wspólnicy ul. Morawskiego 5 30-102 Kraków 9