RŁO-25/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61- 27 /07/AK Ł ód ź , dnia 22 maja 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 25/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834) i art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „ZURT” Spó ł ka z o.o., ul. Zaolzia ń ska nr 49, 93-545 Ł ód ź , - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie „ZURT” Spó ł ka z o.o. polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów pn. „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1) „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” (§ 8 „Umowy Nr … dla Ł odzi” i § 8 „Umowy Nr … dla Kutna”), 2) „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” ( § 11 „Umowy Nr … dla Kutna”), które s ą to ż same z postanowieniami umownymi wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . Uzasadnienie Na prze ł omie 2006 r. i 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł badanie lokalnych rynków dostarczania konsumentom programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio- wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. W toku badania Prezes Urz ę du ustali ł , ż e „ZURT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Ł odzi we wzorcach umów „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna” stosuje w § 8 postanowienie „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi”. Paragraf 5 do którego odnosi si ę odes ł anie wskazane w § 8 ww. umów reguluje wysoko ść op ł at abonamentowych. Ponadto w § 11 „Umowy Nr … dla Kutna” zamie ś ci ł postanowienie o tre ś ci „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.”. W wyniku analizy ww. postanowie ń umów ustalono, ż e postanowienia o tre ś ci: 1. „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” jest to ż same z postanowieniem, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwany dalej: Rejestr”) w dniu 5 maja 2005 r. pod pozycj ą 411. 2. „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” jest to ż same z postanowieniem wpisanym do Rejestru w dniu 4 listopada 2005 r. pod pozycj ą 565. W celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci konieczne i uzasadnione by ł o podj ę cie dzia ł a ń administracyjnych chroni ą cych konsumentów. W dniu 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 27/07 post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez „ZURT” Spó ł ka z o.o., praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcach umów pn. „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1.) „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” (§ 8 „Umowy Nr … dla Ł odzi” i § 8 „Umowy Nr … dla Kutna”), 2.) „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” ( § 11 „Umowy Nr … dla Kutna”), które s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, Prezes Urz ę du zawiadomi ł „ZURT” Spó ł ka z o.o. o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 19 lutego 2007 r. (dowód: karta nr 3). Postanowieniem nr 2/61-27/07 z dnia 19 lutego 2007 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu dokumenty zebrane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym t. j. pismo „ZURT” Spó ł ka z o.o. z dnia 15 stycznia 2007 r., aktualny odpis z Rejestru Przedsi ę biorców, wzorzec umowy „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr… dla Kutna” ( dowód: karty nr 4 -13 ), o czym zawiadomi ł „ZURT” Spó ł ka z o.o. w dniu 19 lutego 2007 r. ( dowód : karta nr 14 ). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania „ZURT” Spó ł ka z o.o. w dniu 6 marca 2007 r. wyja ś ni ł a, ż e poj ęł a czynno ś ci w celu wyeliminowania praktyk 2 naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Na dowód ww. twierdzenia za łą czy ł a nowy wzór umowy, wspólny dla Ł odzi i Kutna, który nie zawiera ł postanowie ń o tre ś ci „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” i „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.”. Ponadto „ZURT” Spó ł ka z o.o. poinformowa ł a, ż e w miesi ą cu maju i czerwcu 2007 r. wraz z blankietami p ł atniczymi, zostanie dostarczony konsumentom aneks do umowy informuj ą cy o wykre ś leniu kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń umów ( dowód: pismo z dnia 6 marca 2007 r. - karty nr 17-18 ). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: „ZURT” Spó ł ka z o.o., jest spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą do Rejestru Przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000078151, która prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807, ze zm. – zwana dalej: „ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej) i ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, ze zm. – zwana dalej: „Prawo telekomunikacyjne”). Przedmiotem dzia ł alno ś ci „ZURT” Spó ł ka z o.o. jest us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej. Jest to us ł uga telekomunikacyjna w rozumieniu art. 2 pkt 48 Prawa telekomunikacyjnego. Us ł uga ta jest dost ę pna dla ogó ł u u ż ytkowników (w tym konsumentów). W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przyj ąć , ż e us ł uga ta ma charakter publiczny w rozumieniu art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego. W swojej dzia ł alno ś ci „ZURT” Spó ł ka z o.o. stosuje przy zawieraniu umów na ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych umow ę pn. ,,Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna” ( dowód: karty nr 12-13) . Dokumenty te stanowi ą wzorce umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Spó ł ka okre ś li ł a w nich jednostronnie warunki ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. S ą one przygotowane z góry, przed zawarciem umowy i zawieraj ą gotowe postanowienia, na tre ść których konsument nie ma wp ł ywu. We wskazanych powy ż ej wzorcach umów „ZURT” Spó ł ka z o.o. ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” (§ 8 „Umowy Nr … dla Ł odzi” i § 8 „Umowy Nr … dla Kutna”), - „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” ( § 11 „Umowy Nr … dla Kutna”). Paragraf 5 do którego odsy ł a postanowienie wskazane w § 8 „Umowy Nr … dla Ł odzi” i § 8 „Umowy Nr … dla Kutna” dotyczy op ł at abonamentowych. Ponadto ustalono, ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: ,,S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyrokach: - z dnia 31 stycznia 2004 r. (sygnatura akt XVII AmC 30/04) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci: „rezygnacja z us ł ug ISN nie uprawnia klienta/abonenta do ubiegania si ę o zwrot ca ł o ś ci lub nawet cz ęś ci op ł aconego a nie 3 wykorzystanego abonamentu” . Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru w dniu 5 maja 2005 r. pod pozycj ą 411, - z dnia 29 wrze ś nia 2005 r. (sygnatura akt XVII Amc 57/03) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne o tre ś ci: „W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z regulaminu ś wiadczenia us ł ug jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Operatora” . Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru w dniu 4 listopada 2005 r. pod pozycj ą 565. W trakcie niniejszego post ę powania „ZURT” Spó ł ka z o.o. przes ł a ł a nowy wzorzec umowy pn. „Umowa Nr …” wspólny dla Ł odzi i Kutna, który nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń umowy oraz zobowi ą za ł a si ę , ż e abonenci „ZURT” Spó ł ka z o.o. zostan ą poinformowani o nowym tek ś cie ww. dokumentów w miesi ą cu maju i czerwcu 2007 r. podczas dostarczania abonentom blankietów p ł atniczych na kolejne pó ł rocze. „ZURT” Spó ł ka z o.o. nie przedstawi ł a dowodów pozwalaj ą cych na stwierdzenie zaniechania stosowania zarzucanej praktyki ( dowód: karty nr 17-18) . Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834 - zwana dalej: „ustawa o okik”) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ww. ustawy zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ustawodawca wskazuje w tym przepisie, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru . Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) „ZURT” Spó ł ka z o.o. jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Zgodnie z tym przepisem pod poj ę ciem przedsi ę biorcy – rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178; z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193; z 2001 r. Nr 49, poz. 509, Nr 67, poz. 679, Nr 102, poz. 1115 i Nr 147, poz. 1643; z 2002 r. Nr 1, poz. 2, Nr 115, poz. 995 i Nr 130, poz. 1112; z 2003 r. Nr 86, poz. 789, Nr 128, poz. 1176 i Nr 217, poz. 2125; z 2004 r. Nr 54, poz. 535, Nr 91, poz. 870 i Nr 173, poz. 1808; z 2006 r. Nr 144, poz. 1043). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Z kolei, przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci 4 gospodarczej. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Ponadto „ZURT” Spó ł ka z o.o. jest przedsi ę biorc ą telekomunikacyj- nym w rozumieniu art. 2 pkt 27 Prawa telekomunikacyjnego. „ZURT” Spó ł ka z o.o. ma osobowo ść prawn ą i jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym w Rejestrze Przedsi ę biorców po numerem 0000078151 oraz posiada „Za ś wiadczenie o wpisie do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych” ( dowód: karta nr 21-22) . Tym samym „ZURT” Spó ł ka z o.o jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 2) Bezprawno ść jest to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego. Na mocy art. 479 45 k.p.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia Rejestru stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci Rejestru. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wpisanie postanowienia do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d 5 Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowanie przez „ZURT” Spó ł ka z o.o. we wzorcach umów pn. „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna” postanowie ń o tre ś ci: a) „Op ł aty wymienione w § 5 nie podlegaj ą zwrotowi” (§ 8 „Umowy Nr … dla Ł odzi” i § 8 „Umowy Nr … dla Kutna), jest to ż same zarówno co do celu jak i skutków z postanowieniem wpisanymi do Rejestru pod numerem 411, b) „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” ( § 11 „Umowy Nr … dla Kutna”), jest to ż same zarówno co do celu jak i skutków z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 565. Kwestionowane w punkcie a postanowienie stosowane przez „ZURT” Spó ł ka z o.o. przewiduje, ż e w przypadku rozwi ą zania umowy przez jedn ą ze stron umowy wniesione przez abonenta – konsumenta op ł aty za abonament nie podlegaj ą zwrotowi. Postanowienie to wype ł nia dyspozycj ę art. 385 3 pkt 12 k.c., który stanowi, ż e niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania i art. 385 3 pkt 16 k.c., który stanowi, ż e niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które nak ł ada wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Wy łą czenie mo ż liwo ś ci zwrotu konsumentowi uiszczonej op ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, gdy rezygnuje on z wykonania umowy a nawet wtedy gdy operator odst ę puje od wykonania umowy, stanowi niedozwolone odst ę pstwo od uregulowa ń art. 494 Kodeksu cywilnego. Zasada nie zwracania stronie umowy zap ł aty pomimo nie korzystania z przedmiotu ś wiadczenia lub jego cz ęś ci narusza istot ę umowy wzajemnej. 6 To ż samym celom tj. pozbawieniu konsumenta prawa do zwrotu uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci i na ł o ż eniu wy łą cznie na konsumenta obowi ą zku zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 411 „rezygnacja z us ł ug ISN nie uprawnia klienta/abonenta do ubiegania si ę o zwrot ca ł o ś ci lub nawet cz ęś ci op ł aconego a nie wykorzystanego abonamentu”. Porównanie kwestionowanego zapisu wzorców umowy i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerem 411 dowodzi, ż e ich tre ść , w sposób na tyle to ż samy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , ż e oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanych postanowie ń umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienie wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania oraz nak ł ada wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Kwestionowane w punkcie b postanowienie „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” narzuca konsumentowi rozpoznanie sprawy przez s ą d w ł a ś ciwy miejscowo dla siedziby „ZURT” Spó ł ka z o.o., który zgodnie z ustaw ą nie koniecznie b ę dzie s ą dem w ł a ś ciwym miejscowo, jak np. w sprawach dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych czy ustalenia tre ś ci umowy. W przypadku tych spraw s ą dem w ł a ś ciwym by ł by s ą d miejsca zamieszkania konsumenta, jako miejsca spe ł nienia ś wiadczenia odszkodowawczego lub miejsca spe ł nienia niepieni ęż nego ś wiadczenia „ZURT” Spó ł ka z o.o. To ż samym celom tj. narzuceniu konsumentowi rozpoznawanie spraw wy łą cznie przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby operatora ma s ł u ż y ć postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 565 „W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z regulaminu ś wiadczenia us ł ug jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Operatora”. Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca pn. „Ewentualne spory wynik ł e w trakcie i w zwi ą zku z realizacj ą niniejszej Umowy podlegaj ą jurysdykcji s ą dów powszechnych, w ł a ś ciwych miejscowo dla siedziby Operatora.” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze pod numerem 565 dowodzi, ż e ich tre ść jest podobna i w taki sam sposób kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , i ż oceniane postanowienie umowy mie ś ci si ę w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienia wpisane do Rejestru mog ą zosta ć uznane za to ż same co do celu i skutku. Ka ż de z tych postanowie ń narzuca konsumentowi rozpoznawanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie koniecznie b ę dzie miejscowo w ł a ś ciwy. Konsekwencj ą stosowania przez „ZURT” Spó ł ka z o.o. postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest wprowadzenie do umowy o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym, wpis postanowienia wzorca do 7 Rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez „ZURT” Spó ł ka z o.o. w umowie o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego rozprowadzanego drog ą sieci kablowej postanowie ń wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z postanowieniami wzorów umów pn. „Umowa Nr … dla Ł odzi” i „Umowa Nr … dla Kutna o ś wiadczenie us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego zawieraj ą cym postanowienia, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę na ś wiadczenie tych us ł ug z „ZURT” Spó ł ka z o.o. Oferta ś wiadczenia us ł ug dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio - wizualnego jest adresowana do z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na odbiór telewizji kablowej, ale z tych us ł ug w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć inni konsumenci mieszkaj ą cy na terenie Ł odzi i Kutna. Kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest nieograniczony i niemo ż liwy z góry do okre ś lenia ani zidentyfikowania. Za takim uj ę ciem odbioru ww. us ł ugi ś wiadczy równie ż jej charakter. Zgodnie z Prawem telekomunikacyjnym us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio – wizualnego ma charakter publicznie dost ę pnej us ł ugi telekomunikacyjnej, to jest dost ę pnej do ogó ł u u ż ytkowników (art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego), w tym konsumentów. Poj ę cie u ż ytkownika jest niezwykle szerokie. U ż ytkownikiem jest bowiem nie tylko podmiot korzystaj ą cy z us ł ugi, lecz tak ż e podmiot żą daj ą cy ś wiadczenia tej us ł ugi. U ż ytkownikiem jest zatem ka ż dy podmiot, który na gruncie ww. ustawy mo ż e żą da ć ś wiadczenia us ł ugi. Ogó ł u ż ytkowników, czyli wszystkich podmiotów, które korzystaj ą z us ł ug lub mog ą żą da ć ś wiadczenia tych us ł ug, to najszersze mo ż liwe okre ś lenie potencjalnego zakresu us ł ugobiorców (porównaj; Prawo telekomunikacyjne. Komentarz. dr hab. Stanis ł aw Pi ą tek. Wydawnictwa C.H. BECK Warszawa 2005. s. 93). Stosowanie przez „ZURT” Spó ł ka z o.o. zarzucanej praktyki wobec nieograniczonej liczby konsumentów wype ł nia przes ł ank ę naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nie ma tutaj ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł anie ZURT” Spó ł ka z o.o. nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny, lecz mog ą narusza ć uprawnienia nieograniczonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów (abonentów). 8 W zwi ą zku z tym stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Pomimo tego, ż e „ZURT” Spó ł ka z o.o. przes ł a ł a nowy wzór umowy na ś wiadczenie us ł ugi dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audio-wizualnego wspólny dla abonentów Kutna i Ł odzi, który nie zawiera kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń oraz poinformowa ł a, i ż zamierza zmieni ć zawarte dotychczas obowi ą zuj ą ce umowy zgodnie z nowym wzorcem umowy, to nie przedstawi ł a dowodów pozwalaj ą cych na stwierdzenie, ż e nowy wzór umowy zosta ł przes ł any abonentom i tym samym dosz ł o do zaniechania stosowania zarzucanej praktyki. W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) na podstawie której straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119; Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietna 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: „ZURT” Spó ł ka z o.o. ul. Zaolzia ń ska nr 49 93-545 Ł ód ź 9