RWR-13/2009

J 1 PREZES URZĘDU OCHRONY Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-9/09/ZK Wrocław, 3 lipca 2009 r. DECYZJA RWR 13/2009 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych informacji na temat zasad wypłaty kar umownych co narusza obowiązek wynikający z art. 60 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.); II. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o J 2 ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na zamieszczeniu przez ww. przedsiębiorcę we wzorcu umownym p.n. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” następujących postanowień: • punkt 12 ust. 4 „Operator nie jest zobowiązany do wypłaty kary umownej w przypadku gdy suma przerw w świadczeniu usługi w okresie rozliczeniowym nie przekroczy 24 godzin.” • punkt 17 „ Ewentualne spory wynikające z niniejszej Umowy rozstrzygane będą przez Sąd właściwy miejscowo dla Yureco sp. z o.o.” • punkt 19 ust. 1 „ Abonent wyraża niniejszym zgodę na przelew praw i przejęcie zobowiązań z niniejszej Umowy na inną firmę wskazaną przez Yureco sp. z o.o. pismem informującym, jeśli taka konieczność nastąpi w zakresie świadczenia usług przewidzianych niniejszą umową.” które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyjęciu zobowiązania Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , do zaniechania tych działań poprzez wykreślenie zakwestionowanych postanowień określonych jako punkt 12 ust. 4, punkt 17 oraz punkt 19 ust. 1 nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania do dnia 31 lipca 2009 r. poprzez aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem. 2. po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na zamieszczeniu przez ww. przedsiębiorcę we wzorcu umownym p.n. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” następujących postanowień: • punkt 7.4 „ (…) Ponadto, Yureco sp. z o.o. ma prawo do wstrzymania realizacji prac pozostałych do wykonania lub zawieszenia Usługi do czasu uiszczenia przez Abonenta wszystkich wymagalnych płatności, zachowując jednocześnie prawo do Abonamentu za Usługę.” • punkt 7.5 „W przypadku wystąpienia zaległości w płatnościach po stronie Abonenta, Yureco sp. z o.o. wezwie Abonenta w formie pisemnego wezwania przedsądowego do wypełnienia powyższego obowiązku. Wystawienia wezwania przedsądowego skutkuje równocześnie rozwiązaniem Umowy bez wypowiedzenia w trybie pkt 12. W przypadku gdy rozwiązanie Umowy nastąpiło przed upływem jej obowiązywania Abonent zostanie dodatkowo obciążony karą umowną określoną w Cenniku.” • punkt 7.7 „ W przypadku zawieszenia świadczenia usług z przyczyn opisanych w pkt 7.4 i 7.6 za ponowne przywrócenie świadczenia usługi, Yureco sp. z o.o. pobierać będzie każdorazowo opłatę określoną w Cenniku. Jeżeli okres zawieszenia był dłuższy niż 2 miesiące Abonent zobowiązany jest do zapłacenia strat wynikających z pominiętych fakturowaniem miesięcy .” • punkt 9 „ Yureco sp. z o.o. zastrzega sobie prawo okresowych przerw w funkcjonowaniu systemu w celu planowej konserwacji sieci. ” • punkt 14 „ Strona nie będzie zobowiązana do wypłaty odszkodowania i nie będzie ponosić innych konsekwencji, jeżeli wypełnianie pewnych zobowiązań nie będzie możliwe lub J 3 zostanie znacznie utrudnione na skutek zaistnienia okoliczności, na które taka strona nie miała wpływu lub, których nie mogła przewidzieć. Do okoliczności skutkujących takim wyłączeniem odpowiedzialności zalicza się między innymi: spory pracownicze, uderzenie pioruna, pożar, decyzje administracyjne i inne przepisy prawne o charakterze powszechnym, defekt w sieci innego operatora, ogólny brak transportu, towarów lub energii lub inne podobne okoliczności .” • punkt 18 „ Spory dotyczące interpretacji lub stosowania Umowy i związanych z nią stosunków prawnych będą rozstrzygane przez sąd powszechny właściwy ze względu na siedzibę Yureco sp. z o.o.” które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyjęciu zobowiązania Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , do zaniechania tych działań poprzez: a) wykreślenie zakwestionowanych postanowień określonych jako punkt 7.4, 7.7, 9, 14 i 18; b) dokonanie zmiany zakwestionowanej treści punktu 7.5 wzorca umownego i zastąpienie go postanowieniem w brzmieniu: • Punkt 7.5 „W przypadku wystąpienia zaległości w płatnościach po stronie Abonenta, Yureco sp. z o.o. wezwie Abonenta w formie pisemnego wezwania przesądowego od wypełniania powyższego obowiązku.” nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania do dnia 31 lipca 2009 r. poprzez aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem. 3. po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: • niezamieszczanie w umowach z konsumentami informacji na temat danych określających czas oczekiwania na przyłączenie do sieci lub określających termin rozpoczęcia świadczenia usług telekomunikacyjnych, co może naruszać obowiązek wynikający z art. 56 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.); i przyjęciu zobowiązania Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , do zaniechania tych działań poprzez zamieszczenie we wzorcu umownym p.n. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” następującego postanowienia: punkt 2. ust. 2 zd. 2 „(…) Instalacja mająca na celu umożliwienie Abonentowi korzystanie z usług świadczonych przez Yureco sp. z o.o. zostanie wykonana w terminie 10 dni kalendarzowych od daty zlecenia przez Abonenta wykonania podłączenia.” nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania do dnia 31 lipca 2009 r. poprzez aneksowanie umów istniejących już w obrocie prawnym oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej J 4 ustawy § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań opisanych w punkcie I sentencji niniejszej decyzji do dnia 15 września 2009 r. IV. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji nakłada się na Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , karę pieniężną w wysokości 1.123 zł (słownie: tysiąc sto dwadzieścia trzy złote), płatną do budżetu państwa. V. Na podstawie 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Yureco sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” następującego zapisu: • punkt 12 ust. 3 „Przy ustalaniu czasu trwania przerwy, jako początek bierze się pod uwagę dzień rejestracji usterki przez Yureco sp. z o.o., a jako koniec przerwy bierze się moment zarejestrowania przerwy przez Yureco sp. z o.o.” UZASADNIENIE W związku z działaniami Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej także Prezesem Urzędu] związanymi z kontrolą wzorców umownych stosowanych przez przedsiębiorców z obszaru województwa dolnośląskiego i lubuskiego, prowadzących działalność w zakresie świadczenia usług telekomunikacyjnych , wrocławska Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadziła czynności kontrolne dotyczące działalności YURECO sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Sudoła 3 w Oleśnicy. Prezes Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego wstępnie ustalił, iż działalność przedsiębiorcy może odbywać się z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk J 5 naruszających zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: akta sprawy RWR 402-2/08/KK/ZK ) W związku z tym - Postanowieniem nr 67/2009 z dnia 16 marca 2009 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę YURECO sp. z o.o. z siedzibą w Oleśnicy , praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej także ustawą o ochronie (...)] polegającej na umieszczeniu w postanowieniach wzorców umownych pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” [zw. dalej także Umową] oraz „Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” [zw. dalej także „Regulaminem] odpowiednio zapisów pkt 12. ust.3 , pkt 12 ust. 4, pkt 17, pkt 19 ust.1, pkt 7.4, pkt 7.05, pkt 7.7., pkt 9, pkt 14 oraz pkt 18 które są zbieżne z wpisanymi do rejestru postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: niezamieszczanie w umowach z konsumentami informacji na temat danych określających czas oczekiwania na przyłączenie do sieci lub określających termin rozpoczęcia świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz niezamieszczanie w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych informacji na temat zasad wypłaty kar umownych, co może naruszać obowiązek wynikający z art. 56 ust. 3 pkt 2 oraz art. 60 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.). (dowód: karta 1-2 ) Ponadto — zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 67/2009 — Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów materiały (11 kart) uzyskane w trakcie wymienionego wyżej postępowania wyjaśniającego (nr sygn. RWR 402-2/08/KK/ZK). (dowód: karta 1-2) W trakcie postępowania Spółka w pismach z dni 6 i 20 kwietnia 2009 roku odniosła się do zarzutów zawartych w Postanowieniu Nr 67/2008 wskazując, iż dokonała ona odpowiedniej modyfikacji zakwestionowanych wzorców umownych, przedkładając jednocześnie nowe wzorce umowne. (dowód: karta 17-19, 24-32 ) I . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 1. Uczestnik postępowania: — Yureco sp. z o.o. jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, pod numerem KRS 0000158749 (rejestracji dokonano dnia 16.04.2003r.) a przedmiotem jej działalności gospodarczej jest m.in. działalność telekomunikacyjna. Przy prowadzeniu tejże działalności przedsiębiorca zawiera umowy świadczenia usług dostępu do Internetu oraz posługuje się wzorcami umownymi pod nazwami „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” oraz „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” (dowód: karta – 4-7) 2. Począwszy od 2008 r. w związku z prowadzoną działalnością w wyżej wymienionym zakresie J 6 Yureco sp. z o.o. wprowadziła do obrotu i stosuje wzorzec umowny pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” który zawiera m.in. następujące zapisy: • punkt 12 ust. 3 „ Przy ustalaniu czasu trwania przerwy, jako początek bierze się pod uwagę dzień rejestracji usterki przez Yureco sp. z o.o., a jako koniec przerwy bierze się pod uwagę moment zarejestrowania przerwy przez Yureco sp. z o.o.” • punkt 12 ust. 4 „Operator nie jest zobowiązany do wypłaty kary umownej w przypadku gdy suma przerw w świadczeniu usługi w okresie rozliczeniowym nie przekroczy 24 godzin.” • punkt 17 „ Ewentualne spory wynikające z niniejszej Umowy rozstrzygane będą przez Sąd właściwy miejscowo dla Yureco sp. z o.o.” • punkt 19 ust. 1 „ Abonent wyraża niniejszym zgodę na przelew praw i przejęcie zobowiązań z niniejszej Umowy na inną firmę wskazaną przez Yureco sp. z o.o. pismem informującym, jeśli taka konieczność nastąpi w zakresie świadczenia usług przewidzianych niniejszą umową.” Nadto w tym samym okresie Yureco sp. z o.o. stosowała wzorzec umowny pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” który zawiera m.in. następujące zapisy: • punkt 7.4 „ (…) Ponadto, Yureco sp. z o.o. ma prawo do wstrzymania realizacji prac pozostałych do wykonania lub zawieszenia Usługi do czasu uiszczenia przez Abonenta wszystkich wymagalnych płatności, zachowując jednocześnie prawo do Abonamentu za Usługę.” • punkt 7.5 „W przypadku wystąpienia zaległości w płatnościach po stronie Abonenta, Yureco sp. z o.o. wezwie Abonenta w formie pisemnego wezwania przedsądowego do wypełnienia powyższego obowiązku. Wystawienia wezwania przedsądowego skutkuje równocześnie rozwiązaniem Umowy bez wypowiedzenia w trybie pkt 12. W przypadku gdy rozwiązanie Umowy nastąpiło przed upływem jej obowiązywania Abonent zostanie dodatkowo obciążony karą umowną określoną w Cenniku.” • punkt 7.7 „ W przypadku zawieszenia świadczenia usług z przyczyn opisanych w pkt 7.4 i 7.6 za ponowne przywrócenie świadczenia usługi, Yureco sp. z o.o. pobierać będzie każdorazowo opłatę określoną w Cenniku. Jeżeli okres zawieszenia był dłuższy niż 2 miesiące Abonent zobowiązany jest do zapłacenia strat wynikających z pominiętych fakturowaniem miesięcy .” • punkt 9 „ Yureco sp. z o.o. zastrzega sobie prawo okresowych przerw w funkcjonowaniu systemu w celu planowej konserwacji sieci. ” • punkt 14 „ Strona nie będzie zobowiązana do wypłaty odszkodowania i nie będzie ponosić innych konsekwencji, jeżeli wypełnianie pewnych zobowiązań nie będzie możliwe lub zostanie znacznie utrudnione na skutek zaistnienia okoliczności, na które taka strona nie miała wpływu lub, których nie mogła przewidzieć. Do okoliczności skutkujących takim wyłączeniem odpowiedzialności zalicza się między innymi: spory pracownicze, uderzenie pioruna, pożar, decyzje administracyjne i inne przepisy prawne o charakterze powszechnym, defekt w sieci innego operatora, ogólny brak transportu, towarów lub energii lub inne podobne okoliczności .” • punkt 18 „ Spory dotyczące interpretacji lub stosowania Umowy i związanych z nią stosunków prawnych będą rozstrzygane przez sąd powszechny właściwy ze względu na siedzibę Yureco sp. z o.o.” (dowód: karta 8-10) J 7 3. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono m.in. następujące klauzule: - 423 „Za udokumentowany brak dostępu do Internetu trwający powyżej 3 dni od daty zgłoszenia a wynikający z winy Operatora Abonentowi należy się zwrot odpowiedniej części abonamentu”; - 409 „Sądem do rozstrzygania sporów jest sąd właściwy dla miejsca siedziby dostawcy sygnału”; - 649 „Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę”; - 823 „ W przypadku kiedy Abonent nie zapłaci w terminie i na zasadach określonych w §13 Regulaminu którejkolwiek z opłat przewidzianych Umową Abonencką, Regulaminem lub Cennikiem, Operator może zawiesić bądź ograniczyć świadczenie wszystkich lub niektórych usług objętych Umową Abonencką (Zawieszenie Usług). Po uiszczeniu przez Abonenta wszystkich zaległych opłat przewidzianych Umową Abonencką, Regulaminem lub Cennikiem w tym odsetek karnych i opłat administracyjnych, o których mowa w §13 pkt 8 Regulaminu, Operator wznowi świadczenie na jego rzecz usług na dotychczasowych zasadach. W przypadku kiedy nastąpi Zawieszenie Usług wynikające z opóźnienia Abonenta w dokonywaniu płatności należnych operatorowi, wznowienie świadczenia Usług na jego rzecz będzie uwarunkowane uiszczeniem przez Abonenta opłaty dodatkowej w wysokości określonej w Cenniku”; - 674 „W przypadku przeterminowania płatności na rzecz Ramtel powyżej 14 dni nastąpi automatyczne wyłączenie dostępu do Internetu. Ponowne włączenie nastąpi po rozliczeniu wszystkich zobowiązań oraz uiszczenia opłaty manipulacyjnej w wysokości 30.00 zł netto”; -599 „ W przypadku przeterminowania płatności na rzecz Operatora powyżej 5 dni, nastąpi automatycznie wyłączenie usług. Ponowne włączenie nastąpi po rozliczeniu wszystkich należności oraz uiszczeniu opłaty manipulacyjnej zgodnie z cennikiem”; - 533 „Brak wpłat określonych w par 2 pkt 2 do końca danego miesiąca spowoduje odłączenie dostępu do Internetu. Ponowna aktywacja dostępu nastąpi po uzupełnieniu przez użytkownika zaległych opłat wraz z ustawowo obowiązującymi odsetkami oraz kosztów związanych z aktywacją instalacji”; - 600 „W okresie przerwania, zawieszenia lub ograniczenia świadczenia usług przez Operatora naliczana jest opłata należna od abonenta zgodnie z umową i cennikiem”; - 1030 - „Operator zastrzega sobie również prawo do zablokowania użytkownikowi dostępu do sieci Internet na łączny okres miesięcznie nie większy niż 48 godzin, w celu dokonania niezbędnej konserwacji i kontroli swojego sprzętu”; - 1163 ”Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyższej, lub pracy nadajników w pobliżu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów"; - 601 „Abonent nie może wnosić żadnych roszczeń w stosunku do Operatora w związku z brakiem możliwości dostępu do sieci Internet z powodu trudności technicznych lub braku możliwości technicznych wykonania usługi w umownym terminie”; 4. W trakcie postępowania Yureco sp. z o.o. ustosunkowując się do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego 67/2009 z dnia 16 marca 2009 roku wskazała, iż z wzorca umownego p.n. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” usunęła zapisy oznaczone jako pkt 12 ust.3, pkt 12 ust. 4 oraz pkt 19 ust.1. Jednocześnie postanowienie oznaczone jako pkt 17 został zweryfikowany w taki sposób, że J 8 właściwość miejscowa Sądu oznaczona została jako właściwość dla powoda. Spółka wskazała również, iż z treści wzorca umownego p.n. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” usunięto zapisy pkt 9, 14 oraz 18. Ponadto zapis punktu 7.4 uległ modyfikacji w ten sposób, że usunięta została część zapisu tj. „ zachowując jednocześnie prawo do Abonamentu za Usługę”, natomiast z punktu 7.5 usunięto część zapisu zaczynającą się od słów „ Wystawienia wezwania przesądowego …. do końca tegoż punktu. Z punktu 7.7 usunięto zapis zaczynający się od słów – „Jeżeli okres zawieszenia był dłuższy niż 2 miesiące …” do końca. Spółka wskazała, iż przewiduje dwie sytuacje, w których dochodzi do zawieszenia przez nią świadczenia usługi. Pierwszą stanowi zawieszenie na wniosek Abonenta, w drugiej, Yureco sp.z o.o. zawiesza świadczenie usług w przypadku, gdy Abonent nie płaci już za świadczone usługi. Yureco sp.z o.o. wskazała także, iż w umowie zostanie zamieszczony termin określający czas oczekiwania na przyłącze, który wynosił będzie 10 dni kalendarzowych. Podniosła również, iż uściśliła zasady wypłaty kar umownych, wprowadzając równomierne obciążenie ryzykiem zapłacenia tychże przez obie strony, z którym skorelowane jest uprawnienie dochodzenia tychże przez obie strony umowy. Yureco oświadczyła również, iż o treści nowych wzorców umownych i wprowadzonych w nich zmianach konsumenci zostaną poinformowani w komunikacie na stronie indywidualnej logowania Abonenta. Dodatkowo nowe wersje wzorców umownych zostaną umieszczone na stronie internetowej przedsiębiorcy. Yureco sp.z o.o. wskazała również, iż w trakcie całego okresu funkcjonowania Spółki nie korzystała z zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu zapisów (dot. 12 ust. 3 i ust. 4 Umowy) natomiast wszelkie awarie usuwała niezwłocznie, często nie obciążając konsumentów nawet kosztami napraw zawinionych przez nich. Podsumowując Spółka wskazała, iż po otrzymaniu pism z Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów podjęła niezbędne działania aby wszystkie wskazania i uwagi Urzędu uwzględnić. W załączeniu do pisma z dnia 20 kwietnia 2009 roku przedłożyła nowe wzorce umowne. Zgodnie z treścią załączonych wzorców umownych dokonano w nich następujących zmian: Z wzorca umownego p.n. „Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” dokonano wykreślenia zakwestionowanych postanowień określonych jako punkt 12 ust. 4, punkt 17 oraz punkt 19 ust. 1. Z wzorca umownego p.n. „Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” wykreślono zakwestionowane postanowienia określone jako punkt 7.4, 7.7, 9, 14 i 18 oraz dokonano zmiany zakwestionowanej treści punktu 7.5 wzorca umownego i zastąpiono go postanowieniem w brzmieniu: • Punkt 7.5 „W przypadku wystąpienia zaległości w płatnościach po stronie Abonenta, Yureco sp. z o.o. wezwie Abonenta w formie pisemnego wezwania przesądowego od wypełniania powyższego obowiązku.” Nadto, w piśmie z dnia 11 maja 2009 roku, po uprzednim skorzystaniu z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie postępowania Yureco sp. z o.o. wniosła o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz o odstąpienie od ukarania Spółki karą pieniężną z tytułu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż w wyniku wszczętego postępowania dokonała weryfikacji stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umownych uwzględniając wszelkie zastrzeżenia Prezesa Urzędu. Nowe wzorce umowne zostały wprowadzone do obrotu definitywnie z dniem 20 kwietnia 2009 roku. Dodała, iż poprawione wzorce umowne zostały umieszczone na stosowanej stronie internetowej a klienci zostali poinformowani o tym fakcie na specjalnym okienku dialogowym, które ukazuje się zawsze przed zalogowaniem do systemu internetowego. Wszyscy klienci, którzy odwiedzają siedzibę Spółki są informowani o pojawieniu J 9 się nowych wzorców umownych i możliwości aneksowania już istniejących umów. (dowód: karta 17-19, 24-32, 39-40) II. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (...) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Yureco sp.z o.o. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (...). Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania postawiono przedsiębiorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umownych pn. „Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” oraz „Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” zapisów, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, iż ‚„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. (...).„ Aby doszło do naruszenia ww. przepisów prawa muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: - określone działanie przedsiębiorcy musi nosić znamiona bezprawności oraz - działanie to musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...)„ za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy J 10 postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kp.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(..) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (..) . Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.ok.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (..) „. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu zapisy wzorców umownych pn. „Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” oraz „Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” stosowanych przez Yureco sp. z o.o. przy zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycjami między innymi: 423, 409, 649, 823, 674, 599, 533, 600, 1030, 1163 oraz 601. W wyroku z dnia 16 lutego 2005 roku (sygn. akt XVII Amc 40/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 423 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Za udokumentowany brak dostępu do Internetu trwający powyżej 3 dni od daty zgłoszenia a wynikający z winy Operatora Abonentowi należy się zwrot odpowiedniej części J 11 abonamentu” . W powyższym orzeczeniu Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą powyższa klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym opisanym w art. 385 3 pkt 2 i 22 k.c. Wprowadza ono regulację, zgodnie z którą operator traci prawo do wynagrodzenia na skutek przerwy w dostępie do sieci www dopiero po upływie określonego czasu od zgłoszenia przerwy przez abonenta. W takiej sytuacji konsument jest zmuszany do uiszczania zapłaty za świadczenie, którego nie uzyskał, a z drugiej strony operator – nie świadcząc swojego zobowiązania uzyskuje od abonenta nienależne mu świadczenie wzajemne. Postanowienie to przewiduje obowiązek wykonania zobowiązania, tj. uiszczenia wynagrodzenia w pełnej wysokości przez konsumenta, mimo nie zapewnienia przez operatora dostępu do sieci www, a ponadto istotnie ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Treść postanowienia oznaczonego jako punkt 12 ust. 4 Umowy stosowanej przez Yureco sp. z o.o. ustanawia tożsamą regulację umowną, jak wskazana powyżej klauzula abuzywna. Przyznaje ono uprawnienie dla konsumenta do żądania zapłaty kary umownej z tytułu przerwy w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej dopiero po przekroczeniu określonego czasu jej trwania. W tym miejscu wskazać należy, iż usługa dostępu do Internetu polega na zapewnieniu przez operatora możliwości trwałego i nieprzerwanego dostępu abonenta do sieci www w zamian za określoną opłatę abonamentową, płatną w terminach określonych umową. Oznacza to, ze zobowiązanie przedsiębiorcy jest zobowiązaniem ciągłym a opłata abonamentowa jest świadczeniem wzajemnym ponoszonym przez konsumenta. W przypadku zatem braku świadczenia przez przedsiębiorcę usługi dostępu do internetu konsument nie powinien być obciążany opłatą abonamentową za okres w jakim dana przerwa wystąpiła, gdyż prowadzi to do bezpodstawnego wzbogacenia operatora. Stosowanie omawianego postanowienia wzorca umownego, zdaniem Prezesa Urzędu prowadzi do bezpodstawnego uprzywilejowania Yureco sp. z o.o. i jest wyrazem wykorzystania przez operatora przewagi kontraktowej dla narzucenia konsumentom niekorzystnego postanowienia w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści. Przewiduje ono bowiem obowiązek wykonania przez konsumentów zobowiązania mimo niewykonania zobowiązania przez Yureco sp. z o.o. a także w sposób istotny ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr.423. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. W wyroku z dnia 31 stycznia 2005 roku (sygn. akt XVII Amc 59/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 409 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Sądem do rozstrzygania sporów jest sąd właściwy dla miejsca siedziby dostawcy sygnału” . Taka treść postanowień narzuca właściwość sądową w przypadku wystąpienia sporów i jest niezgodna z art. 385³ pkt 23 k.c. Należy wskazać, iż kwestię właściwości sądu w sprawach cywilnych określają przepisy k.p.c. i zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c. nie mogą być one w tym zakresie wyłączane, ponieważ mogą stanowić dodatkową dolegliwość dla kupującego a także ograniczać realizację przysługujących mu praw. Treść punktu 17 Umowy oraz punktu 18 Regulaminu stosowanych przez Yureco sp. z o.o. w ten sam sposób kształtuje stosunki między stronami umowy w zakresie właściwości sądowej w przypadku występowania sporów tj. narzuca właściwość, która w poszczególnych przypadkach może być inna, niż ta wynikająca z właściwych przepisów k.p.c . W związku z tym analiza porównawcza wskazuje na J 12 jednoznaczność treści porównywanych klauzul, której nie naruszają odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów. W wyroku z dnia 24 stycznia 2006 roku (sygn. akt XV AmC 16/05) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 649 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę ”. Wydając powyższe orzeczenia Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą przedmiotowe postanowienie wzorca umownego stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 3 pkt 5 k.c. Przyznaje ono bowiem przedsiębiorcy prawo dokonania tzw. cesji umowy, tj. przeniesienia łącznie praw i obowiązków wynikających z umowy bez zgody abonenta. Zgoda na przejęcie długu przez osobę trzecią winna być wyrażona przez konsumenta w momencie zawierania takiej umowy, nie zaś zastrzeżona z góry, gdyż istotnym jest, kim będzie nowy dłużnik - operator. Przedmiotowe postanowienie wzorca umownego w istocie pozbawia konsumentów prawa do wyrażenia bądź odmowy wyrażenia zgody na przejęcie jego wierzytelności wynikających z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i w takim zakresie będąc sprzecznym z art. 519 § 2 pkt 2 k.c. w sposób rażący narusza ich interesy. Treść punktu 19 ust. 1 Umowy stosowanej przez Yureco sp. z o.o. w sposób identyczny, jak powyżej przytoczona klauzula abuzywna, kształtuje sytuację stron umowy o zapewnienie dostępu do sieci internet w zakresie przelewu wierzytelności oraz przejęcia długu z niej wynikających. Tak bowiem zastrzega ona z góry zgodę konsumenta na przejęcie długów przedsiębiorcy przez podmiot trzeci i w ten sposób próbuje ominąć regulację art. 519§2 pkt 2 k.c. Takie zastrzeżenie uniemożliwia abonamentowi zapoznanie się z warunkami jakie zaoferuje podmiot przejmujący dług, tak aby mógł dokonać racjonalnego wyboru i podjąć świadomą decyzję o wyrażeniu zgody na kontynuowanie umowy z nowym podmiotem. Jest ono także niedozwolonym postanowieniem umownym o którym mowa w treści art. 385 3 pkt 5 k.c. Skutek stosowania omawianego postanowienia wzorca umownego stosowanego przez Yureco sp. z o.o. jest identyczny ze skutkiem stosowania klauzuli abuzywnej wpisanej do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 649, a zatem pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. W wyroku z dnia 17 października 2005 roku (sygn. akt XVII AmC 75/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 600 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ W okresie przerwania, zawieszenia lub ograniczenia świadczenia usług przez Operatora naliczana jest opłata należna od abonenta zgodnie z umową i cennikiem”. W powyższym orzeczeniu Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą przedmiotowe postanowienie wzorca umownego jest niedozwolonym postanowieniem umownym opisanym w art. 385 3 pkt 22 k.c. Przewiduje ono bowiem obowiązek spełniania przez abonenta swojego świadczenia wynikającego z umowy o świadczenie usługi dostępu do sieci internet – zapłaty opłaty abonamentowej – w sytuacji nie otrzymywania świadczenia od operatora lub otrzymywania go w jedynie ograniczonym zakresie. Postanowienie to w istocie przewiduje obowiązek zapłaty swoistej kary umownej, która przewyższa ewentualne szkody, jakie operator mógłby ponieść w związku ze zwłoką konsumenta w zapłacie należnych opłat. Treść punktu 7.4 Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o .w sposób identyczny J 13 jak powołana powyżej klauzula abuzywna kształtuje prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych w sytuacji opóźnienia konsumenta w uiszczeniu należności wynikających z zawartej między stronami umowy. Tak bowiem, w sytuacji wystąpienia takiego opóźnienia operator zastrzega dla siebie uprawnienie do zawieszenia świadczenia umówionej usługi, co sprowadza się w rzeczywistości do zaprzestania wykonywania z jego strony zobowiązania, przy jednoczesnym zastrzeżeniu prawa do pobierania opłaty abonamentowej za ten okres. Takie uregulowanie skutkuje brakiem ekwiwalentności świadczeń a jego zamieszczenie we wzorcu umownym, zdaniem Prezesa Urzędu jest wyrazem wykorzystania przez przedsiębiorcę posiadanej przewagi kontraktowej nad konsumentami. Skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr. 600. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. W wyroku z dnia 17 października 2005 roku (XVII AmC 75/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 599 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ W przypadku przeterminowania płatności na rzecz Operatora powyżej 5 dni, nastąpi automatycznie wyłączenie usług. Ponowne włączenie nastąpi po rozliczeniu wszystkich należności oraz uiszczeniu opłaty manipulacyjnej zgodnie z cennikiem ”. Nadto w wyroku z dnia 5 października 2007 roku (sygn. akt XVII AmC 73/04) uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 674 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „W przypadku przeterminowania płatności na rzecz Ramtel powyżej 14 dni nastąpi automatyczne wyłączenie dostępu do Internetu. Ponowne włączenie nastąpi po rozliczeniu wszystkich zobowiązań oraz uiszczenia opłaty manipulacyjnej w wysokości 30.00 zł netto”. W uzasadnieniu do powyższych orzeczeń Sąd wskazał, iż przedmiotowe postanowienia są sprzeczne z art. 491§ 1 k.c. w zakresie, w jakim zezwalają przedsiębiorcy na wyłączenie dostępu do internetu w przypadku zwłoki konsumenta w płatnościach, bez uprzedniego wezwania do uregulowania zadłużenia pod rygorem odłączenia. Ponadto zastrzegają one rażące kary umowne, które przewyższają ewentualne szkody, jakie mógłby ponieśc operator w związku ze zwłoką konsumenta w zapłacie opłaty abonamentowej. Sąd wskazał, iż takie zapisy godzą w dobre obyczaje i rażąco naruszają interesy konsumentów. Treść punktu 7.5 Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o. w sposób tożsamy jak powyżej powołane niedozwolone postanowienia umowne ustanawia dla przedsiębiorcy prawo do natychmiastowego rozwiązania umowy z konsumentem, który pozostaje w zwłoce z uiszczaniem opłaty abonamentowej. Regulacja ta jest wprost sprzeczna z treścią art. 491§ 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Co prawda omawiane postanowienie wzorca umownego przewiduje wystosowanie przez Yureco sp. z o.o. wezwania konsumenta do zapłaty wymagalnych należności, jednakże instytucji tej nie można utożsamiać z wezwaniem, jakie przewiduje art. 491 k.c. Skutkuje ono bowiem rozwiązaniem zawartej pomiędzy stronami umowy i nie przewiduje wyznaczenia dodatkowego terminu do spełnienia świadczenia ze strony abonenta. Podkreślić należy również, iż przedmiotowe postanowienie umowne przewiduje w takiej sytuacji uprawnienie do żądania przez przedsiębiorcę zapłaty kary umownej, którą tak jak wskazywał w uzasadnieniu do przytoczonych powyżej orzeczeń Sąd, uznać należy za rażącą, gdyż przewyższającą ewentualną szkodę, jaką z J 14 tytułu zwłoki w uiszczeniu opłaty abonamentowej przez abonenta mógłby ponieść operator. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr. 599 i 674. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. W wyroku z dnia 8 czerwca 2006 roku (sygn. akt XVII AmC 125/05) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 823 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ W przypadku kiedy Abonent nie zapłaci w terminie i na zasadach określonych w §13 Regulaminu którejkolwiek z opłat przewidzianych Umową Abonencką, Regulaminem lub Cennikiem, Operator może zawiesić bądź ograniczyć świadczenie wszystkich lub niektórych usług objętych Umową Abonencką (Zawieszenie Usług). Po uiszczeniu przez Abonenta wszystkich zaległych opłat przewidzianych Umową Abonencką, Regulaminem lub Cennikiem w tym odsetek karnych i opłat administracyjnych, o których mowa w §13 pkt 8 Regulaminu, Operator wznowi świadczenie na jego rzecz usług na dotychczasowych zasadach. W przypadku kiedy nastąpi Zawieszenie Usług wynikające z opóźnienia Abonenta w dokonywaniu płatności należnych operatorowi, wznowienie świadczenia Usług na jego rzecz będzie uwarunkowane uiszczeniem przez Abonenta opłaty dodatkowej w wysokości określonej w Cenniku ”. Nadto wyrokiem z dnia 28 lipca 2005 roku (sygn. akt XVII Amc 109/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 533 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Brak wpłat określonych w par 2 pkt 2 do końca danego miesiąca spowoduje odłączenie dostępu do Internetu. Ponowna aktywacja dostępu nastąpi po uzupełnieniu przez użytkownika zaległych opłat wraz z ustawowo obowiązującymi odsetkami oraz kosztów związanych z aktywacją instalacji ”. W powyższych orzeczeniach Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą umowa o świadczenie usług dostępu do Internetu jest umową wzajemną, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zobowiązań, w tym regulujące skutki niewykonania zobowiązań (m.in. art. 481 k.c. oraz 491 k.c.). Powyższe postanowienie zastrzega dla przedsiębiorcy nie tylko prawo do żądania od konsumenta odsetek z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia ale także dodatkowych opłat określanych jako administracyjne, które to pełnią funkcję kar umownych. Takie uregulowanie wzajemnych praw i obowiązków na wypadek zwłoki konsumenta w zapłacie opłaty abonamentowej przynosi przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści, gdyż kary te przewyższają ewentualne szkody, jakie mógłby on ponieść w związku ze zwłoką konsumenta. Nadto postanowienie to przewiduje możliwość odłączenia abonenta od sieci www bez obowiązku uprzedniego wezwania konsumenta do uiszczenia należnej opłaty jest sprzeczne z art. 491 k.c. oraz dobrymi obyczajami. Treść Punktu 7.7 Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o. w sposób tożsamy jak wyżej przytoczone klauzule niedozwolone nierównomiernie kształtuje prawa i obowiązki stron umów o świadczenie usługi dostępu do sieci internet. Tak bowiem, zgodnie z treścią omawianego postanowienia wzorca umownego z opóźnieniem konsumenta w zakresie uiszczenia opłaty abonamentowej związane są następujące skutki: obowiązek uiszczenia opłaty za ponowne przywrócenie świadczenia usług a w przypadku gdy zawieszenie świadczenia usług trwało ponad dwa miesiące – zapłaty strat wynikających z pominiętych fakturowaniem miesięcy. Powyższa regulacja zastrzega dla Yureco sp. z o.o. nieuzasadnione korzyści w postaci skumulowanych: kary umownej nazwanej opłatą za przywrócenie świadczenia usług oraz wartości strat J 15 powstałych w okresie zawieszenia świadczenia usługi, które w uznaniu Prezesa Urzędu wyrażać się będą wysokością obliczonej za ten okres opłaty abonamentowej. Podkreślić należy, iż w okresie tym, w istocie świadczenie po stronie przedsiębiorcy nie będzie realizowane. Wskazać także należy, iż powyższe konsekwencje opóźnienia czy też zwłoki w uiszczeniu opłaty abonamentowej, wbrew treści art. 491§ 1 k.c. nie są obwarowane koniecznością uprzedniego wezwania konsumenta do uiszczenia zaległych należności. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr. 823 i 533. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. W wyroku z dnia 21 listopada 2006 roku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1030 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Operator zastrzega sobie również prawo do zablokowania użytkownikowi dostępu do sieci Internet na łączny okres miesięcznie nie większy niż 48 godzin, w celu dokonania niezbędnej konserwacji i kontroli swojego sprzętu ”. W powyższym orzeczeniu Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwie, zgodnie z którą usługa dostępu do internetu polega na nieprzerwanym zapewnieniu konsumentowi dostępu do sieci www w zamian za określoną opłatę abonamentową. W sytuacji, gdy przerwa w świadczeniu usługi jest powodowana przyczynami technicznymi zachodzi po stronie przedsiębiorcy niemożliwość świadczenia spowodowana okolicznościami, za które może nie ponosić on odpowiedzialności. W takiej sytuacji winien znaleźć zastosowanie przepis art. 495§ 2 k.c. stanowiący, iż jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Powyżej zacytowane postanowienie ustanawia po stronie przedsiębiorcy uprawnienie do zarządzania przerw w świadczeniu usługi dostępu do internetu jednocześnie nie przewidując w takim wypadku odpowiedniego zmniejszenia świadczenia po stronie konsumentów. Prowadzi to z jednej strony do uiszczenia przez konsumenta opłaty za świadczenie, którego nie uzyskał, z drugiej zaś do bezpodstawnego wzbogacenia przedsiębiorcy. Takie postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym, o którym mowa w art. 385 3 pkt 22 k.c. Treść Punktu 9 Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o. również, jak powyżej zacytowane klauzule abuzywne zastrzega dla przedsiębiorcy uprawnienie do przerwania dostarczania sygnału internetowego do konsumentów celem przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Jednocześnie, ani w omawianym postanowieniu, ani też w innych zapisach stosowanych przez Yureco sp. z o.o. wzorców umownych nie ma regulacji, która w takiej sytuacji przewidywałaby zmniejszenie świadczenia po stronie konsumentów. Podkreślić nadto należy, iż przedmiotowe postanowienia nie wskazują choćby przybliżonego przewidywanego okresu wstrzymania dostarczania usług związanego z koniecznością przeprowadzenia odpowiednich prac, a zatem mogłyby prowadzić do sytuacji, w której konsument nawet przez znaczny czas okresu rozliczeniowego (np. kilkanaście dni przy okresie rozliczeniowym wynoszącym miesiąc) zobowiązany byłby do zapłaty za świadczenie, którego nie otrzymuje. Skutek stosowania omawianego postanowienia jest zatem tożsamy ze skutkiem klauzuli wpisanej do rejestru pod nr. 1030, gdyż przewiduje po stronie konsumentów obowiązek wykonania zobowiązania pomimo niewykonania zobowiązania przez dostawcę usług telekomunikacyjnych, co prowadzi do uzyskania przez przedsiębiorcę nienależnego mu świadczenia. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. J 16 W wyroku z dnia 12 marca 2007 roku (sygn. akt XVII AmC 1/07) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1163 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: ” Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyższej, lub pracy nadajników w pobliżu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów ”. Nadto wyrokiem z dnia 17 października 2005 roku (XVII AmC 75/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 601 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Abonent nie może wnosić żadnych roszczeń w stosunku do Operatora w związku z brakiem możliwości dostępu do sieci Internet z powodu trudności technicznych lub braku możliwości technicznych wykonania usługi w umownym terminie.” W powyższych orzeczeniach Sąd uznał za uzasadnioną argumentację Prezesa Urzędu przedstawioną w pozwach, zgodnie z którą do umów o świadczenie dostępu do internetu stosuje się ogólne przepisy dotyczące odpowiedzialności za szkodę, w tym art. 415 i n. k.c. oraz art. 471 i n. k.c.. Przedmiotowe postanowienia wzorców umownych w sposób niedozwolony, to jest zbyt szeroko i nieprecyzyjnie określają przesłanki wyłączenia odpowiedzialności za ewentualne szkody poniesione przez abonenta na skutek korzystania z usług operatora, i jako takie są niedozwolonymi postanowieniami umownymi opisanymi w art. 385 3 pkt 2 k.c. Treść Punktu 14 Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o. w podobny sposób kształtuje odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wskazać przede wszystkim należy, iż przedsiębiorca w omawianych postanowieniach wzorców umownych wyłącza już z góry swoją odpowiedzialność za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wypełniania swoich zobowiązań wynikających z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podnieść trzeba, że każde ewentualne roszczenie abonenta o naprawienie wyrządzonej szkody powinno podlegać indywidualnej ocenie, z uwzględnieniem wszystkich występujących w sprawie okoliczności, w tym także przesłanek wyłączających odpowiedzialność operatora. Tymczasem przedsiębiorca w analizowanym postanowieniu wyłączył z góry – tj. przed zaistnieniem ewentualnych szkód – swoją odpowiedzialność za szkody wyrządzone w trakcie korzystania ze świadczonej usługi dostępu do internetu. Wyłącza on w nich odpowiedzialność za wszelkie szkody wynikłe z nieokreślonego, zbyt szeroko określonego katalogu przypadków, które mogą w indywidualnej. sprawie zostać zakwalifikowane przez przedsiębiorcę do przesłanek egzoneracyjnych takich jak: siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą operator odpowiedzialności nie ponosi. Podnieść należy, iż wśród przykładowego katalogu okoliczności, wyłączającego odpowiedzialność Yureco sp. z o.o. wymienione są okoliczności, które mogą być niezależne od samego przedsiębiorcy lecz przez niego zawinione np.: decyzje administracyjne, spory pracownicze. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skutek stosowania omawianych postanowień Regulaminu stosowanego przez Yureco sp. z o.o. jest identyczny jak skutek stosowania klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod nr.1163 i 601. Tym samym, pomimo odmienności wynikające z użytych zwrotów i wyrazów stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu uznał, iż kwestionowane a wskazane powyżej zapisy umowne mieszczą się w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - treść punktu 12 ust. 4 wzorca umownego pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci J 17 Internet nr … z dnia … ”: w klauzuli z poz. 423; - treść punktu 17 wzorca umownego pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia … ” oraz punktu 18 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet ” w klauzuli z poz. 409; - treść punktu 19 ust. 1 wzorca umownego pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” w klauzuli z poz. 649; - treść punktu 7.4 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” w klauzuli z poz. 600; - treść punktu 7.5 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” w klauzulach z poz. 599 i 674; - treść punktu 7.7 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” w klauzulach z poz. 823 i 533; - treść punktu 9 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” w klauzuli z poz. 1030; - treść punktu 14 wzorca umownego pn. „ Regulamin Świadczenia Usług Dostępu do sieci Internet” w klauzulach z poz. 1163 i 601; Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ramach niniejszego postępowania postawiono nadto przedsiębiorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Zarzut ten dotyczył zarówno braku zamieszczania w umowach z konsumentami informacji na temat danych określających czas oczekiwania na przyłączenie do sieci lub określających termin rozpoczęcia świadczenia usług telekomunikacyjnych, jak i braku zamieszczenia w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych informacji na temat zasad wypłaty kar umownych, co narusza obowiązek wynikający z art. 56 ust. 3 pkt 2 oraz art. 60 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne. Jak już powyżej wskazano, zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jednocześnie według art. 24 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy a w szczególności naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Aby doszło do naruszenia ww. przepisów prawa muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: - określone działanie przedsiębiorcy musi nosić znamiona bezprawności oraz - działanie to musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Zamieszczenie we wzorcu umownym postanowień sprzecznych z przepisami ustaw, jak i zaniechanie zamieszczenia w stosowanych wzorach umów prawem nakazanych informacji może zatem stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Wskazać należy, iż przepisy art. 56 oraz 60 ustawy Prawo telekomunikacyjne ustanawiają minimalne wymagania dotyczące treści stosunku prawnego, który łączy dostawcę usług telekomunikacyjnych z odbiorcą końcowym. Brak rozstrzygnięć w kwestiach w nich wymienionych stanowi naruszenie ustawy i odbywa się z naruszeniem praw konsumentów. Przepis art. 56 ust. 3 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego nakłada na przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie świadczenia publicznie dostępnych usług J 18 telekomunikacyjnych obowiązek zawarcia w umowie o świadczenie tychże usług informacji odnoszących się do czasu oczekiwania na przyłączenie do sieci lub określających termin rozpoczęcia świadczenia usług telekomunikacyjnych a przepis art. 60 pkt 3 ww. ustawy obowiązek zawarcia w regulaminie informacji określających zasady wypłat kar umownych. Nałożenie na przedsiębiorców obowiązku podawania w treści umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych ww. informacji służy zapewnieniu konsumentom źródła wiedzy na temat obowiązków przedsiębiorcy, a w przypadku opóźnienia się przedsiębiorcy z rozpoczęciem świadczenia usług, przysługujących im z tego tytułu uprawnień. Obowiązek zawarcia w regulaminie świadczenia usług informacji dotyczących zasad wypłaty kar umownych ma zaś na celu dostarczenie konsumentom wiedzy na temat praktycznej realizacji ich uzasadnionych roszczeń podnoszonych wobec operatora. Zaniechanie przez Yureco sp. z o.o. umieszczenia w stosowanych wzorcach umownych przedmiotowych informacji pozbawiło konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, świadomego i czynnego uczestnictwa w rynku. Konsumenci, którym nie udzielono podstawowych wiadomości dotyczących terminu rozpoczęcie świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz zasad wypłaty kar umownych, pozostają w gorszej sytuacji w ewentualnym sporze z przedsiębiorcą w zakresie obejmującym egzekwowanie obowiązków ciążących na operatorze. . Zbiorowy interes konsumentów W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie (...) stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie (...) nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Yureco sp. z o.o., jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Yureco sp. z o.o. nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Reasumując, skoro wykazano powyżej, iż kwestionowane zapisy Umowy jak i Regulaminu są tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, nadto, iż Yureco sp. z o.o. poprzez brak zamieszczania w umowach oraz regulaminie stosownych informacji uchybiła obowiązkowi udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, to posługiwanie się tak skonstruowanymi wzorcami w obrocie konsumenckim uznać należy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i J 19 nakazać zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie (...)„ Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art.24. W toku postępowania Yureco sp. z o.o. zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom poprzez: uchylenie lub zmianę postanowień umów, naruszających przepisy art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) oraz wprowadzenie do treści stosowanych wzorców umownych wymaganych ustawą Prawo telekomunikacyjne informacji a także przedstawiła projekty tych zmian. Ich analiza, dokonana przez Prezesa Urzędu, prowadzi jednak do wniosku, iż nadal, pomimo wprowadzonych zmian regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych nie zawiera informacji na temat zasad wypłaty kar umownych, co narusza obowiązek wynikający z art. 60 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, iż nie stanowi zadośćuczynienia powyższemu obowiązku wynikającemu z ustawy Prawo telekomunikacyjne wprowadzenie do stosowanego przez przedsiębiorcę wzorca umownego umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych uregulowań, na które wskazywał on w składanych w toku postępowania pismach. Przede wszystkim bowiem, jak wynika z analizy nowych poprawionych wzorców umowy przedstawionych przez Yureco sp. z o.o. regulacja ta została zamieszczona w treści wzorca umownego p.n. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr … z dnia …” , gdy art. 60 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne wskazuje wprost na konieczność jej zamieszczenia w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych. Ponadto, przedmiotowe nowe postanowienia (punkt 17 ust. 1, 2 i 3) wprowadzając w istocie równomierne obciążenie ryzykiem zapłacenia ich przez obie strony stosunku prawnego, dotyczą jednak kar umownych z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy przez jedną ze stron, to jest zarówno Yureco sp. z o.o. jak i konsumenta. Jak wynika zaś z analizy art. 56 ustawy Prawo telekomunikacyjne określającego niezbędne składniki umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz art. 60 pkt 3 tejże ustawy, obowiązek zamieszczenia przez operatora w regulaminie informacji na temat zasad wypłat kar umownych dotyczy kar umownych, które winny być zastrzegane na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez przedsiębiorcę. Kary te zatem winny być zastrzegane na wypadek niedotrzymania z winy dostawcy usług terminu rozpoczęcia świadczenia usługi a także w przypadku przerw w świadczeniu usługi. Użyte przez Yureco sp. z o.o. w nowo zamieszczonym postanowieniu punktu 17 ust. 1 Umowy sformułowanie przyznające prawo do dochodzenia kary umownej jedynie w przypadku „rażącego naruszania warunków umownych przez Yureco sp. z o.o.”, zdaniem Prezesa Urzędu sytuacji tych nie obejmuje. Wskazać także należy, iż unormowanie zawarte w nowo zamieszczonym punkcie 17 Umowy nie czyni zadość obowiązkowi określonemu art. 60 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne gdyż w istocie opisuje jedynie okoliczność, z którą związane jest prawo konsumentów do dochodzenia od operatora kary umownej oraz wysokość tejże kary. Według zaś treści art. 60 pkt 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych winna znaleźć się informacja o zasadach wypłaty kar umownych to jest wskazanie czy kary umowne będą uiszczane konsumentom bezpośrednio czy też potrącane z wierzytelnościami przedsiębiorcy z tytułu opłaty abonamentowej. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w punkcie I-szym sentencji. J 20 Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) , jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustaw, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. W toku postępowania Yureco sp. z o.o. wskazała, iż podjęła działania zapobiegające wskazanym powyżej naruszeniom poprzez uchylenie zakwestionowanych postanowień wzorców umownych jak i zmianę jednego z nich. Podkreślić należy, iż okoliczności, na które wskazywała Spółka w pismach z dni 6, 20 kwietnia 2009 roku oraz 11 maja 2009 roku nie mogły przesądzić o wydaniu niniejszej decyzji w oparciu o treść art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, to jest stwierdzeniu zaniechania stosowania praktyk zarzuconych jej postanowieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego. Tak bowiem, po myśli art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie (…) ciężar udowodnienia okoliczności, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tymże przedsiębiorcy. Stanowi to konsekwencję tego, iż to przedsiębiorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczności, o której mowa w przedmiotowym przepisie. W tym miejscu podnieść należy, iż dla udowodnienia zaniechania przez przedsiębiorcę stosowania danej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest wystarczające przedłożenie nowego wzorca umownego, który nie zawierałby już postanowień, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz zawierał pełnię obowiązków informacyjnych. Przez zastąpienie kwestionowanych postanowień nowymi rozumie się stosowanie ich przy nowo podpisywanych umowach, oraz ich zmianę w aktualnie obowiązujących umowach. Wskazać należy, iż Yureco sp. z o.o. nie udowodniła w toku postępowania zaistnienia żadnej z wyżej wymienionych okoliczności. W szczególności nie przedstawiła ona dowodów wskazujących na fakt, iż od dnia otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego zawiera umowy już z wykorzystaniem zmienionego wzorca umownego. Ponadto nie wykazała dostatecznie aby aneksowała już lub choćby rozpoczęła proces aneksowania wszystkich umów istniejących w obrocie. Ograniczyła się bowiem w tym względzie do złożenia w toku postępowania stosownych oświadczeń nie przedkładając na te okoliczności żadnych dokumentów. Prezes Urzędu uznał jednak, wobec przedłożenia w toku postępowania przez Yureco sp. z o.o. nowych poprawionych wzorców umownych i zobowiązania się do ich wprowadzenia do obrotu prawnego, za uzasadnione uwzględnienie wniosku Spółki o rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Analizując projekty zmian Prezes Urzędu uznał, iż zmienione wzorce umowne nie zawierają już zapisów mogących godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Uchylając zakwestionowane postanowienia a także sporządzając w ich miejsce nowe (patrz pkt 4 ustalonego stanu faktycznego, str. 7- 8 decyzji), Yureco sp. z o.o. uwzględniła obowiązujące przepisy prawa, w szczególności art. 385 i nast. k.c. Zdaniem Prezesa Urzędu tak opracowane zapisy wzorców umownych mogą zostać wprowadzone do obrotu konsumenckiego w miejsce dotychczas obowiązujących (patrz pkt I sentencji decyzji). Należy jednak wskazać, iż przez J 21 zastąpienie kwestionowanych postanowień nowymi, zaakceptowanymi przez Prezesa Urzędu, rozumie się nie tylko stosowanie ich przy nowo podpisywanych umowach, ale i także ich zmianę w aktualnie obowiązujących umowach, co oznacza konieczność aneksowania wszystkich umów istniejących w obrocie bądź przynajmniej podjęcia przez przedsiębiorcę udokumentowanych działań zmierzających do zmiany wcześniej zawartych umów, polegających na przedstawieniu wszystkim kontrahentom aneksów zawierających nowe regulacje. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w punkcie II-gim sentencji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urzędu nakłada na Yureco sp. z o.o. obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w punkcie III-cim sentencji. Kara pieniężna Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z treści przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny. W związku z tym Prezes Urzędu w ramach uznania administracyjnego decyduje czy zasadne jest w danej sprawie nałożenie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…) jedynie wskazano, iż ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, że Yureco sp. z o.o. siedzibą w Oleśnicy naruszyła zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Zakaz ten ma charakter bezwzględny, zatem nie istnieją przesłanki natury prawnej, które umożliwiały zalegalizowanie tych praktyk. Spełniona jest zatem podstawowa przesłanka warunkująca nałożenie kary pieniężnej. Prezes Urzędu uznał więc za uzasadnione w niniejszej sprawie, wobec uznania, iż Spółka stosowała taką praktykę nałożenie na Yureco sp. z o.o. siedzibą w Oleśnicy kary pieniężnej (po zaokrągleniu do 1 zł) w wysokości 1.123 zł (słownie: tysiąc sto dwadzieścia trzy złote), płatną do budżetu państwa, co stanowi …% jej przychodu za rok 2008 r. (dane wg.: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu prze podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 - k.20-21), czyli … % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Fakt nałożenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna nakładana przez Prezesa Urzędu pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, J 22 co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu licznych okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Podstawą obliczenia wysokości kary jest przychód przedsiębiorcy osiągnięty w roku poprzedzającym rok nałożenia kary tj. kwota 2.496.669, 62 zł. Przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie przez Yureco sp. z o.o. zbiorowych interesów konsumentów polegało na braku udzielenia konsumentom rzetelnej informacji wymaganej odpowiednimi przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorcy udaje się do biura z zamiarem podpisania umowy i skorzystania z usługi dostępu do sieci internet oferowanej przez przedsiębiorcę, zatem wyraża zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorcy to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca Regulaminu, który nie zawiera w swojej treści zapisów nakazanych obowiązującymi regulacjami prawnymi. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi więc na etapie kontraktowania. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o nierzetelny wzorzec umowy, nie mając możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień, nie otrzymuje wszystkich informacji istotnych dla jego sytuacji prawnej, co może wpłynąć w przyszłości na brak realizacji przysługujących mu uprawnień. W niniejszej sprawie przedsiębiorca zaniechał umieszczenia we wzorcu umownym rzetelnej informacji dotyczącej zasad wypłaty kar umownych. Naruszenie to polega przede wszystkim na pozbawieniu konsumentów źródła informacji o sposobie realizacji uznanych przez przedsiębiorcę roszczeń. Wskazać należy, iż wagę powyższego naruszenia obniża fakt, iż treść stosowanych przez przedsiębiorcę wzorców umownych nie wpływała na możliwość dochodzenia kar umownych przez konsumentów co do zasady. Naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów poprzez zaniechanie zawarcia w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Yureco sp. z o.o. wyraża się zatem w stanie niepewności konsumentów co do sposobu otrzymania należnych im świadczeń, ewentualnie w możliwości opóźniania się przez przedsiębiorcę z ich uiszczeniem. Powyżej opisane okoliczności pozwoliły Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie waga naruszenia w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie 0,05% przychodu osiągniętego przez Yureco sp. z o.o. w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość …% przychodu osiągniętego przez Spółkę wynosi (po zaokrągleniu do zł.) 1.248 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę dokonano również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności łagodzących jak i zaostrzających wymiar kary. Prezes Urzędu uwzględniając poszczególne ww. okoliczności miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie za okoliczność łagodzącą przyjęto fakt pozytywnej reakcji Yureco sp. z o.o. na wszczęcie postępowania poprzez podjecie działań mających na celu zaprzestanie zarzucanej przedsiębiorcy praktyki. Co prawda, jak wykazano powyżej, działania przedsiębiorcy nie doprowadziły do zaniechania przez niego stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, to jednak według jego oświadczeń skłoniły go do zawierania nowych umów już w oparciu o wzorzec umowny nie zawierający kwestionowanych przez J 23 Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania zapisów umownych. Uwzględnienie powyżej wymienionej okoliczności łagodzącej wpłynęło na obniżenie kary pieniężnej o 10 % jej wysokości. Jednocześnie Prezes Urzędu nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, które mogłyby spowodować zaostrzenie kary. Tym samym uwzględnienie wskazanej powyżej okoliczności łagodzącej wymiar kary pieniężnej spowodowało jej obniżenie o 10 %, to jest o kwotę 124,80 zł. - do kwoty (po zaokrągleniu) 1.123 zł. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez Yureco sp. z o.o. w 2008 roku, to jest kara w wysokości 249.669,96 zł. Kara pieniężna orzeczona w punkcie II sentencji niniejszej Decyzji stanowi …% przychodu przedsiębiorcy za rok 2008 r. czyli …% kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurenci i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując wspomniane ww. wcześniej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak również fakt, iż kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałożyć karę w wysokości określonej jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do art. 83, w związku z art. 84 ustawy o ochronie (...), w sprawach w niej nieuregulowanych, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się – z wyłączeniem spraw dotyczących dowodów – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego J 24 merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie postawiony został Yureco sp. z o.o. zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „ Umowa na świadczenie usług dostępu do sieci Internet nr… z dnia..” następującego postanowienia: • punkt 12 ust. 3 „Przy ustalaniu czasu trwania przerwy, jako początek bierze się pod uwagę dzień rejestracji usterki przez Yureco sp. z o.o., a jako koniec przerwy bierze się moment zarejestrowania przerwy przez Yureco sp. z o.o.”, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po przeprowadzeniu, w toku postępowania administracyjnego, dalszej analizy Umowy stosowanej przez przedsiębiorcę, stwierdzić należy, iż przedmiotowe postanowienie nie jest tożsame z żadnym z postanowień wpisanych na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Tak bowiem, jak wynika z analizy materiałów uzasadniających uznanie przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwoloną klauzuli wpisanej do rejestru pod poz. 1169 o jej abuzywności przesądziło zastrzeżenie pisemnej formy zgłoszenia awarii jako sprzecznej z potrzebami obrotu gospodarczego i dobrymi obyczajami. W przedmiotowym postanowieniu umownym Yureco sp. z o.o. nie zastrzega dla dokonania zgłoszenia awarii takiej formy. Rozstrzyga jedynie, iż za początek czasu przerwy przyjmuje się dzień rejestracji usterki przez przedsiębiorcę. Uznać zatem należy, iż zgłoszenia takiego można dokonać w każdej formie, także np. telefonicznej, co warunkuje natychmiastową rejestrację zaistniałej przerwy a także prawidłowy, gdyż natychmiastowy czas liczenia jej długości, od którego zależy przecież rozmiar roszczeń odszkodowawczych przysługujących konsumentom. Nie sposób jest zatem uznać, aby omawiane postanowienie wzorca umownego, było sprzeczne z dobrymi obyczajami lub też naruszało interes konsumentów a tym samym aby było niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385 3 k.c. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż zamieszczenie w Umowie stosowanej przez Yureco sp. z o.o. przedmiotowego postanowienia nie może być poczytane za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, a zatem prowadzenie postępowania w omawianym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. otrzymuje: adw. Stanisław Dziki pełn. Yureco sp. z o.o. w Oleśnicy ul. Armii Krajowej 43 56-400 Oleśnica