RWA-8/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-29/08/JKa Warszawa, dn. 1 lipca 2009 r. DECYZJA Nr RWA-8/2009 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Panu Tomaszowi Kucharczykowi prowadzącemu zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling” - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się działanie Pana Tomasza Kucharczyka prowadzącego zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling”, polegające na stosowaniu we wzorcach umów o świadczenie usług odbioru nieczystości stałych postanowień o treści: 1. „Reklamacje w sprawie wywozu nieczystości naleŜy składać w terminie 3-ech dni od ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie będą uwzględniane, a wywóz nieczystości uwaŜany za potwierdzony” (§ 5 pkt 1 wzorca); 2. „Reklamacje w sprawie wymiaru naleŜności za wywóz nieczystości i eksploatacji pojemników naleŜy zgłaszać w terminie 7 dni od daty otrzymania rachunku. Reklamacje zgłaszane po tym terminie nie będą rozpatrywane” (§ 5 pkt 2 wzorca); za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów 2 - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Pana Tomasza Kucharczyka prowadzącego zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling” karę pienięŜną w wysokości 3748,00 zł (słownie: trzy tysiące siedemset czterdzieści osiem złotych), płatną do budŜetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym mającym na celu ustalenie, czy na lokalnych rynkach usług odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz składowania odpadów komunalnych na terenie właściwości miejscowej Delegatury zachodzą okoliczności wskazujące na moŜliwość naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, bądź naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach (sygn. RWA-401-2/07/GM) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadził kontrolę treści wzorców umów na świadczenie usług wykorzystywanych przez Pana Tomasza Kucharczyka prowadzącego zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling” (dalej równieŜ: Przedsiębiorca) . Wyniki wstępnej analizy treści postanowień tego wzorca dały podstawę do sformułowania wniosku, Ŝe część z nich jest zbieŜna z brzmieniem postanowień wpisanych juŜ do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W związku z powyŜszym, postanowieniem z dnia 2 maja 2008 r. wszczęto przeciwko Przedsiębiorcy postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.), co moŜe stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie postanowieniem z dnia 2 maja 2008 r. Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiałów dowodowych pisma Przedsiębiorcy z dnia 29 lutego 2008 roku oraz 10 marca 2008 r. uzyskane przez Prezesa Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego wszczętego postanowieniem o sygn. RWA-401-2/07/GM. Zawiadamiając Przedsiębiorcę o wszczęciu przedmiotowego postępowania, Prezes Urzędu wezwał go równieŜ do ustosunkowania się do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszczęciu tego postępowania oraz do przekazania informacji o zakresie czasowym posługiwania się w obrocie zakwestionowanym wzorcem umowy oraz o liczbie umów zawartych pomiędzy przedsiębiorcą a klientami. W odpowiedzi na postawione zarzuty Przedsiębiorca w dwóch pismach z dnia 15 maja 2008 r. stwierdził, iŜ wyznaczony we wzorcu termin na składanie reklamacji uwzględnia specyfikę usług związanych z wywozem odpadów komunalnych. Wprowadzenie terminu innego, niŜ trzydniowy moŜe godzić w interesy Przedsiębiorcy, gdyŜ po upływie tego terminu nie sposób ustalić, czy usługa 3 wykonana została nienaleŜycie i w jakim stopniu. Na tle swych wyjaśnień Przedsiębiorca wniósł o ponowne przeanalizowanie przez Prezesa Urzędu specyfiki związanej z prowadzoną przez niego działalnością oraz zasadności stawianych zarzutów. Zgodnie z oświadczeniem Przedsiębiorcy na podstawie wzorca zawierającego kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia zawartych zostało z konsumentami 950 umów. Zakwestionowany wzorzec został wprowadzony przez Przedsiębiorcę do obrotu konsumenckiego w maju 2003 r. i jest stosowany na terenie gmin: Gniewoszów, Jastrzębia, Jedlińsk, Kowala, Przysłęk, Radom. Pismami z dnia 29 sierpnia 2008 r. i z dnia 17 kwietnia 2009 r. Przedsiębiorca nadesłał projekt nowego wzorca umownego. Pismem z dnia 8 maja 2009 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie stronie został wyznaczony termin na zapoznanie się z aktami sprawy, z którego jednakŜe strona nie skorzystała. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje Pan Tomasz Kucharczyk prowadzi zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling” w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości m.in. na terenie Gminy Radom. Przy zawieraniu z konsumentami umów o wywóz odpadów zmieszanych komunalnych stałych i odbiór odpadów gromadzonych selektywnie Przedsiębiorca posługuje się wzorcami umowy w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), które – jak wynika z pisma Przedsiębiorcy z dnia 15 maja 2008 r. – obowiązują w obrocie od maja 2003 r. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urzędu ustalił, Ŝe wzorzec ten zawiera postanowienia o następującej treści: 1. „Reklamacje w sprawie wywozu nieczystości naleŜy składać w terminie 3-ech dni od ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie będą uwzględniane, a wywóz nieczystości uwaŜany za potwierdzony” (§5 pkt 1 wzorca); 2. „Reklamacje w sprawie wymiaru naleŜności za wywóz nieczystości i eksploatacji pojemników naleŜy zgłaszać w terminie 7 dni od daty otrzymania rachunku. Reklamacje zgłaszane po tym terminie nie będą rozpatrywane” (§5 pkt 2 wzorca). Ze zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, Ŝe Przedsiębiorca od dnia 15 marca 2009 r. zawiera umowy z nowymi klientami posługując się nowoopracowanym wzorcem, na podstawie którego zawarł juŜ 175 umów. W nowym wzorcu umownym postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu zastąpiono postanowieniami w następującym brzmieniu: 1. „Reklamacje w sprawie ilości wywozu nieczystości naleŜy składać w terminie 3-ech dni od ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie będą uwzględniane, a wywóz nieczystości uwaŜany będzie za potwierdzony” (§ 5 pkt 1 nowego wzorca); 2. „Reklamacje związane z powstaniem szkody w trakcie wykonywania usługi z winy Zleceniobiorcy oraz innych okoliczności związanych z nieprawidłowym wykonaniem usługi naleŜy składać w terminie do 14 dni od ustalonego dnia wywozu” (§ 5 pkt 2 nowego wzorca); 4 3. „Reklamacje w sprawie wymiaru naleŜności za wywóz nieczystości naleŜy zgłaszać w terminie 14 dni od daty otrzymania rachunku. Reklamacje zgłoszone po tym terminie nie będą rozpatrywane” (§ 5 pkt 3 nowego wzorca). W odpowiedzi na zaproponowaną przez Przedsiębiorcę zmianę postanowień kwestionowanego w postępowaniu wzorca umowy Prezes Urzędu w swym piśmie z dnia 19 listopada 2008 r. stanął na stanowisku, zgodnym ze stanowiskiem SOKiK wyraŜonym w wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt: Amc XVII 160/05), według którego umowa zawierana przez Przedsiębiorcę z konsumentem winna przewidywać dłuŜsze okresy na składanie reklamacji przez konsumenta. Przedsiębiorca nie ustosunkował się do zawartego w piśmie stanowiska Prezesa Urzędu. Nie zaprzestał równieŜ stosowania kwestionowanych postanowień. Pomimo zgłoszonych przez Prezesa Urzędu zastrzeŜeń w przedmiocie nowego wzorca umownego Przedsiębiorca w swym piśmie z dnia 17 kwietnia 2009 r. oświadczył, Ŝe od dnia 15 marca 2009 r. posługuje się juŜ w obrocie konsumenckim tym nowym wzorcem, a po ewentualnym zaakceptowaniu tego wzorca przez Prezesa Urzędu dokona zmiany wszystkich umów zawartych równieŜ na podstawie poprzedniego wzorca kwestionowanego w niniejszym postępowaniu. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie się „ godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, Ŝe doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale takŜe zasad współŜycia społecznego i dobrych obyczajów. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współŜycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, Ŝe określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Janusz Szwaja (red.) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w większości mają charakter procesowy. Materialnoprawne przesłanki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajdują się w innych niŜ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowiązującego. Prezes Urzędu oceniając zachowanie Przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Jak wyŜej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w nie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy. Jednocześnie artykuł ten zawiera przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uwaŜanych za naruszające zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). 5 Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie zaistnieć musi - po pierwsze - bezprawne działanie przedsiębiorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a takŜe: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a takŜe jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeŜeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Pan Tomasz Kucharczyk prowadzący zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą „Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling”. Prowadzi uŜyteczną publicznie działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie wywozu odpadów komunalnych. Jest zarejestrowany w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta miasta Radomia pod numerem 021229. Wobec powyŜszego jest on przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a tym samym takŜe w świetle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. MoŜe być zatem stroną postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Jak wskazano powyŜej, bezprawność działań przedsiębiorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowiązujących, niemniej naleŜy wskazać, iŜ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 moŜna sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeŜeli ustali się, Ŝe przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, Ŝe przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści juŜ wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. NaleŜy bowiem podnieść, iŜ stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego Sądu, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej 6 prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iŜ wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes” (por. H. Ciepła [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iŜ wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w Ŝaden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do kaŜdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. NaleŜy zatem przyjąć, Ŝe wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, Ŝe Ŝaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie moŜe posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., (sygn akt. III SZP 3/06) Sąd NajwyŜszy jednoznacznie wskazał, iŜ „stosowanie postanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przesądził, iŜ stosowanie klauzuli toŜsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. NaleŜy przy tym podkreślić, iŜ dla uznania, iŜ klauzula wpisana do rejestru i klauzula z nią porównywana są toŜsame w treści nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. RozbieŜność uŜytych wyraŜeń, zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia, jeŜeli cel, w jakim wprowadzone zostało postanowienie umowne, jest toŜsamy. „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma słuŜyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, moŜna uznać, iŜ obie są toŜsame” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Strona niniejszego postępowania w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym stosuje postanowienie o treści: 1 „Reklamacje w sprawie wywozu nieczystości naleŜy składać w terminie 3-ech dni od ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie będą uwzględniane, a wywóz nieczystości uwaŜany za potwierdzony” (§5 pkt 1 wzorca); 2 „Reklamacje w sprawie wymiaru naleŜności za wywóz nieczystości i eksploatacji pojemników naleŜy zgłaszać w terminie 7 dni od daty otrzymania rachunku. Reklamacje zgłaszane po tym terminie nie będą rozpatrywane” (§5 pkt 2 wzorca). Pod numerem 524 w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się postanowienie o treści: W przypadku niewykonania, bądź nienaleŜytego wykonania umowy przez Organizatora, Klientowi przysługuje prawo do reklamacji złoŜonej na piśmie w terminie 7 dni od dnia zakończenia imprezy. Reklamacje wniesione do Organizatora po upływie 7 dni od dnia zakończenia imprezy zostaną uznane za bezskuteczne. (wyrok SOKiK z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt XVII Amc 77/04). W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie jest zbieŜne z postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 524 w zakresie w jakim istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za nienaleŜyte wykonanie lub 7 niewykonanie zobowiązania (art. 385 3 pkt 2 k.c.). W ww. wyroku SOKiK uznał, Ŝe krótkie terminy reklamacji w istocie powodować mogą rezygnację konsumentów z ich składania. Postanowienie to zostało przez SOKiK uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i raŜąco naruszające interes konsumenta (art. 385 1 § 1 k.c.). Celem ww. postanowienia umieszczonego pod numerem 524 w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone było ograniczenie konsumentowi moŜliwości złoŜenia reklamacji, a tym samym ograniczenie względem konsumenta odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Zakwestionowane w niniejszej sprawie postanowienie umowne jest toŜsame równieŜ z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycjami 1089 oraz 1212, o treści: „Reklamacje wniesione po upływie 7 dni od zakończenia imprezy uznane będą za bezskuteczne” (wpisanej na mocy wyroku SOKiK z dnia 29 stycznia 2007 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycją 1089, sygn. akt XVII Amc 160/05). „Nie zgłoszenie zastrzeŜeń co do prawidłowości wystawienia faktury w terminie 7 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją” (wpisanej na mocy wyroku SOKiK z dnia 22 maja 2007 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycją 1212, sygn. akt XVII Amc 40/06). W uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 40/06), SOKiK w pełni podzielił argumentację Prezesa UOKiK, iŜ postanowienie to narusza przepis art. 385 2 pkt 2 oraz art. 385 1 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Sąd stwierdził, iŜ takie postanowienie zawiera zbyt krótki termin zgłaszania przez konsumentów reklamacji, co moŜe powodować rezygnacje przez konsumentów ze złoŜenia reklamacji w ogóle. Sąd stwierdził ponadto, iŜ do umowy mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, a co za tym idzie do reklamacji z tytułu nienaleŜytego wykonania świadczenia, znajdują zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi za wady. Z przepisów tych wynika, iŜ termin reklamacji wynosi jeden miesiąc od dnia wykrycia wady, a zgodnie z art. 558 §1 Kodeksu cywilnego wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi względem konsumenta jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Wskazać naleŜy, Ŝe co do umowy o świadczenie usług wywozu nieczystości ciekłych, zawieranej z właścicielami nieruchomości, brak jest przepisów szczególnych pozwalających na ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności Przedsiębiorcy. Interpretacja kaŜdego postanowienia umownego jest dokonywana w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, w tym m.in. art. 65 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli naleŜy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złoŜone, zasady współŜycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W tym kontekście naleŜy jednoznacznie stwierdzić, Ŝe celem kwestionowanego w przedmiotowym postępowaniu postanowienia jest ograniczenie konsumentowi moŜliwości złoŜenia reklamacji, a tym samym – w konsekwencji – ograniczenie względem konsumenta swojej odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Postanowienie, umieszczone we wzorcu, którym posługuje się Przedsiębiorca jest toŜsame z postanowieniami umieszczonymi pod numerami 1089 oraz 1212 w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Celem tych postanowień jest ograniczenie konsumentowi moŜliwości złoŜenia reklamacji, a tym samym ograniczenie względem konsumenta odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Są one zatem toŜsame. 8 Świadczenie usług związanych z wywozem odpadów oraz świadczenie usług turystycznych podlega – w zakresie terminów do złoŜenia reklamacji na nienaleŜyte wykonanie usługi – tym samym przepisom kodeksu cywilnego. Jest to element wspólny dla obu rodzajów usług, niezaleŜny od specyfiki branŜy reprezentowanej przez Przedsiębiorcę, co w trakcie przedmiotowego postępowania Przedsiębiorca starał się uwypuklić w swoich pismach. W uzasadnieniu wyroku SOKiK z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) uznano, iŜ umowa o usługę turystyczną jest usługą mieszaną, w związku z czym w zakresie zagadnień związanych z terminem zawiadomienia, skutkami niedochowania terminu zawiadomienia oraz przedawnieniem roszczeń naleŜy stosować w drodze analogii przepisy umowy o dzieło. Z kolei do rękojmi za wady dzieła stosuje się odpowiednio – na podstawie art. 638 k.c. – przepisy o rękojmi przy sprzedaŜy. Z treści art. 563 k.c. wynika, Ŝe kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, jeŜeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia, a w wypadku gdy zbadanie rzeczy jest w danych stosunkach przyjęte, jeŜeli nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu naleŜytej staranności mógł ją wykryć. Na tle przytoczonego orzeczenia naleŜy stwierdzić, Ŝe niezaleŜnie od ustaleń, czy wykonywana przez Przedsiębiorcę umowa jest umową o świadczenie usług, czy teŜ umową o dzieło, to w rozpoznawanej sprawie celem umowy o wywóz odpadów komunalnych, którą posługuje się Przedsiębiorca, jest ciągłe uzyskiwanie oczekiwanego przez konsumenta rezultatu sprecyzowanego w umowie, w tym usuwanie odpadów z pojemników i wywoŜenie odpadów wg harmonogramu wywozu odpadów uzgodnionego przez strony. Określony we wzorcu umowy rezultat musi być przez Przedsiębiorcę osiągany stale ze względu na ciąŜący na właścicielu nieruchomości obowiązek pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych sprecyzowany w art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 236 poz. 2008). Przy realizacji zobowiązania Przedsiębiorcy waŜne jest zatem nie tyle samo staranne działanie przy wykonywaniu obowiązkowych czynności wynikających z umowy, ale osiągany kaŜdorazowo rezultat, którego nawet jednorazowy brak moŜe narazić właściciela nieruchomości na grzywnę (stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Z tego względu kaŜde usunięcie, bądź nieusunięcie odpadów z pojemników przez Przedsiębiorcę moŜe być przedmiotem reklamacji i w jej efekcie doprowadzić do obniŜenia miesięcznej ceny za świadczoną przez Przedsiębiorcę usługę. W opinii Prezesa Urzędu, ze względu na ciągłą konieczność osiągania oczekiwanego rezultatu, oceny naleŜytego wykonania usługi wywozu nieczystości naleŜy dokonywać w oparciu o art. 627 k.c. oraz – w konsekwencji – w oparciu o art. 563 k.c. w zw. z art. 638 k.c. Oznacza to, Ŝe reklamacja w sprawie wywozu odpadów stałych jest de facto zawiadomieniem o wadach oraz jako Ŝądanie wykonania uprawnień z tytułu rękojmi za wady podlega reŜimowi przepisów kodeksu cywilnego w zakresie rękojmi za wady, który przewiduje miesięczny (a nie trzydniowy) termin zawiadomienia o wadzie (art. 563 k.c.). Z tego względu, wyznaczanie krótszych terminów na składanie reklamacji jest niedopuszczalne, gdyŜ prowadzi do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie usługi. Zgodnie z treścią art. 558§1 k.c. w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych. RaŜące skrócenie terminów do złoŜenia przez konsumentów reklamacji stanowi w swej istocie ograniczenie odpowiedzialności Przedsiębiorcy z tytułu rękojmi za nienaleŜyte wykonanie usługi i jako takie jest działaniem bezprawnym. 9 W tym kontekście naleŜy stwierdzić, Ŝe w zakresie długości terminów do złoŜenia reklamacji na nienaleŜyte wykonanie usługi, działalność organizatora turystyki oraz działalność Przedsiębiorcy podlega tym samym przepisom kodeksu cywilnego z zakresu rękojmi za wady. Postanowienia, umieszczone we wzorcu, którym posługuje się Przedsiębiorca są toŜsame z postanowieniami umieszczonymi pod numerem 1089 oraz 1212 w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, którymi posługiwali się organizatorzy turystyki. Celem tych postanowień jest ograniczenie konsumentowi moŜliwości złoŜenia reklamacji, a tym samym ograniczenie względem konsumenta odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Są one zatem toŜsame i nie ma przy tym znaczenia specyfika świadczenia usług wywozu nieczystości, którą tak mocno akcentuje Przedsiębiorca. Znaczenie ma fakt, Ŝe do obu rodzajów usług stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi za wady, a termin wniesienia reklamacji – stosownie do treści art. 563 k.c. – wynosi miesiąc (a nie trzy, bądź siedem dni) od jej wykrycia. Prezes Urzędu, uznając Ŝe stosowanie przez Przedsiębiorcę postanowienia kwestionowanego w niniejszym postępowaniu stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów nie podzielił argumentów Przedsiębiorcy, według którego reklamacja złoŜona po upływie trzydniowego terminu nie pozwala na ustalenie, czy usługa wykonana została nienaleŜycie i w jakim stopniu. W opinii Prezesa Urzędu kwestia cięŜaru dowodu, Ŝe usługa nie została wykonana naleŜycie spoczywa na tym, kto z tej okoliczności wywodzi skutki prawne. Nadto naleŜy dodać, Ŝe reklamacja w przedmiocie nienaleŜytego wykonania usługi dotyczyć moŜe nie tylko samej okoliczności terminowego wywiezienia odpadów z posesji konsumenta. Reklamacja dotyczyć moŜe bowiem równieŜ innych kwestii, np. pozostawienia odpadów wokół pojemników, bądź teŜ uszkodzenia przez pracowników Przedsiębiorcy pojemników na odpady. Niektóre nieprawidłowości dotyczące niewłaściwego wykonania zobowiązania przez Przedsiębiorcę mogą ujawnić się juŜ po upływie trzydniowego terminu wyznaczonego przez Przedsiębiorcę na złoŜenie przez konsumenta reklamacji. Z kolei w sprawie terminu na zgłoszenie reklamacji co do wymiaru naleŜności SOKiK w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 40/06) stwierdził, Ŝe „zarówno siedmiodniowy, jak i czternastodniowy termin na zgłoszenie przez konsumenta reklamacji, czyli zastrzeŜeń co do faktury są zbyt krótkie i jako takie naruszają interesy konsumenta i pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Tak krótki okres w wielu sytuacjach moŜe uniemoŜliwić konsumentom dokonanie reklamacji (…). Co więcej załoŜenie, Ŝe brak zgłoszenia zastrzeŜeń do prawidłowości wystawienia faktury jest równoznaczny z jej akceptacją oznacza, Ŝe przedsiębiorcy przyznaje się uprawnienie do dokonywania wiąŜącej interpretacji umowy, co równieŜ stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami i narusza interesy konsumenta” . Na tym tle Prezes Urzędu uznał Ŝe siedmiodniowy termin na złoŜenie reklamacji w sprawie wymiaru naleŜności nie jest terminem odpowiednim. NaleŜy podkreślić, Ŝe Przedsiębiorca nie przedstawił Ŝadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić zasadność wyznaczenia konsumentowi tak krótkiego terminu na złoŜenie reklamacji w sprawie wymiaru naleŜności. Reasumując naleŜy stwierdzić, Ŝe zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie postanowienia zmierzają de facto do ograniczenia konsumentowi pod względem czasowym moŜliwości złoŜenia reklamacji, a tym samym do ograniczenia względem konsumenta odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. W tym kontekście kwestionowane postanowienie jest toŜsame z ww. postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Krótkie terminy reklamacji w istocie mogą powodować rezygnację konsumentów z ich składania. Jest to działanie stanowiące praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. 10 Uznanie, iŜ postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez Przedsiębiorcę są toŜsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone przesądza o bezprawności tego działania. Jak wskazano bowiem powyŜej, art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formułuje samoistną przesłankę bezprawności działań polegających na stosowaniu przez przedsiębiorcę postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki, określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest takŜe wykazanie, Ŝe w wyniku jej stosowania przez przedsiębiorcę naruszony został zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu moŜe mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do kaŜdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraŜa ono, przynajmniej potencjalnie, interesom kaŜdego z członków zbiorowości konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest bowiem, iŜ działanie przedsiębiorcy jest skierowane do nieoznaczonego kręgu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawierających z Przedsiębiorcą umowę o usługę odbioru i wywozu odpadów komunalnych. W związku z powyŜszym naleŜy stwierdzić, iŜ kwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Przedsiębiorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, iŜ działanie Przedsiębiorcy ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przesądza, iŜ działanie to ma charakter praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyŜszego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. W tym miejscu naleŜy podnieść, Ŝe w toku postępowania Przedsiębiorca przedstawił projekt nowej umowy dotyczącej świadczenia usług wywozu nieczystości stałych, który nie został zaakceptowany przez Prezesa Urzędu. Jak ponadto wynika z oświadczenia Przedsiębiorcy z dnia 17 kwietnia 2009 r. umowy z nowymi klientami są wprawdzie zawierane według nowego wzorca od dnia 15 marca 2009 r., jednakŜe poprzedni wzorzec nadal obowiązuje w stosunkach umownych zawiązanych na jego podstawie. Tym samym w dalszym ciągu Przedsiębiorca stosuje wzorzec umowy, którego postanowienia spowodowały wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie. NaleŜy podkreślić, Ŝe okoliczność, iŜ Przedsiębiorca zaczął stosować nowy wzorzec umowy nie miało Ŝadnego wpływu na rozstrzygnięcie przyjęte w pkt I niniejszej decyzji. Nowy wzorzec w miejsce kwestionowanych w niniejszym postępowaniu postanowień wprowadza regulacje, które w dalszym ciągu nie odpowiadają stanowisku Prezesa Urzędu. Nowy wzorzec przewiduje, iŜ terminy reklamacji wynosić będą 3 dni (w przedmiocie ilości odpadów) oraz 14 dni (w sprawie szkody powstałej w trakcie wykonywania usługi oraz wymiaru naleŜności). Oznacza to, Ŝe Przedsiębiorca nie tylko nie zaniechał stosowania kwestionowanych postanowień dotychczas uŜywanego wzorca umownego, lecz równieŜ wprowadził nowy wzorzec, który w dalszym nie odpowiada wymogom ustanowionym przez przepisy prawa. 11 Tymczasem Prezes Urzędu stoi na stanowisku, Ŝe reklamacja w sprawie wywozu odpadów stałych jest de facto zawiadomieniem o wadach i stanowi realizację uprawnień z tytułu rękojmi za wady, dla realizacji których przewidziany jest miesięczny termin liczony od dnia wykrycia wady (art. 563 k.c.). Z tego względu wyznaczanie krótszych terminów na składanie reklamacji jest niedopuszczalne, gdyŜ prowadzi do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie usługi. Pomimo skierowania przez Prezesa Urzędu uwag w zakresie terminów reklamacji przewidzianych w projekcie wzorca Przedsiębiorca nie dostosował się do nich. II. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu, osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zasadę fakultatywności kar nakładanych przez Prezesa UOKiK na przedsiębiorców, którzy dopuścili się naruszenia tego zakazu. W przypadku stwierdzenia jego naruszenia przez przedsiębiorcę Prezes UOKiK moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę karę pienięŜną. W niniejszej sprawie zostało udowodnione, iŜ doszło do naruszenia przez Przedsiębiorcę określonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w sposób określony w pkt I sentencji decyzji. Charakter i uciąŜliwość tego naruszenia uzasadniają nałoŜenie na Przedsiębiorcę kary pienięŜnej. Dopuszczenie się naruszenia przepisów ustawy moŜe nastąpić zarówno umyślnie (tj. kiedy naruszyciel miał taki zamiar), jak teŜ i nieumyślnie (tj. kiedy przedsiębiorca nie miał na celu postąpienia niezgodnego z normami wynikającymi z przepisów tej ustawy). Kara pienięŜna moŜe zostać nałoŜona takŜe w przypadku, gdy przedsiębiorca „choćby nieumyślnie” dopuścił się określonego czynu (art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Oznacza to, Ŝe kara moŜe być nałoŜona, takŜe w przypadku, gdy po stronie przedsiębiorcy nie będzie występować wina, rozumiana jako świadomość bezprawności zachowania. Nakładając karę pienięŜną określoną w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ww. ustawy Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę przesłanki winy w przypadku stosowania kar pienięŜnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pienięŜną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania dotyczące wyznaczenia w wykorzystywanych w obrocie konsumenckim wzorcach umowy tak krótkiego terminu do złoŜenia reklamacji na świadczoną usługę powinny były kojarzyć się Przedsiębiorcy z moŜliwością naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. NaleŜy zarazem przyznać, Ŝe w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Przedsiębiorcy naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą wskazywać na nieumyślność działania Przedsiębiorcy. 12 NiezaleŜnie od powyŜszego, juŜ stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałoŜenia na Przedsiębiorcę kary pienięŜnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy przewiduje moŜliwość nałoŜenia na przedsiębiorcę kary pienięŜnej w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu, osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenie kary. Ustawa nie przesądza bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w kaŜdym konkretnym przypadku, kierując się załoŜeniem, Ŝe sankcja musi spełniać zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną (dyscyplinującą). Przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, o których mowa w art. 106-108, Prezes UOKiK powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdził stosowanie przez Tomasza Kucharczyka prowadzącego zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do nałoŜenia na Przedsiębiorcę kary pienięŜnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej. Przy ustalaniu wysokości kary Prezes Urzędu przyjął za podstawę obliczeń kwotę odpowiadającą wysokości przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2008 r. wynoszącego 3 407 231,86 zł. Stosownie do zapisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, maksymalna kara moŜe stanowić 10 % przychodu, co stanowi kwotę 340 723,19 zł. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu licznych okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powyŜszym kontekście wzięto pod uwagę, iŜ naruszenie przez Przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych wpisanych do powszechnie dostępnego rejestru postanowień umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Prezes Urzędu zwaŜył, Ŝe w wyniku powyŜszego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, jednakŜe wpływ, jaki na uprawnienia konsumentów miały poszczególne postanowienia naleŜało przeanalizować oddzielnie dla kaŜdego zakwestionowanego postanowienia. Nie ulega wątpliwości, Ŝe kwestionowane w punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji postanowienia dotyczą ograniczenia terminu do składania reklamacji, jednakŜe dotyczą tylko sytuacji mogących powstać warunkowo, w przypadku niewykonania lub nienaleŜytego wykonania usługi przez Przedsiębiorcę. NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe kwestionowany wzorzec umowy Przedsiębiorca wprowadził do obrotu konsumenckiego w maju 2003 r. Fakt stosowania niedozwolonego postanowienia umownego przez okres ponad pięciu lat oraz okoliczność, iŜ toŜsame postanowienie zostało wpisane w dniu 27 marca 2007 r. na mocy wyroku SOKiK z dnia 29 stycznia 2007 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycją 1089 (sygn. akt XVII Amc 160/05) nie pozostały bez wpływ na wysokość kwoty bazowej. 13 Podsumowanie wagi stwierdzonych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iŜ łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie kształtuje się na poziomie 0,11% przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość 0,11% przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę wynosi 3748,00 zł (słownie: trzy tysiące siedemset czterdzieści osiem złotych). Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pienięŜnej nałoŜonej na Przedsiębiorcę dokonano równieŜ oceny, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności łagodzące lub obciąŜające. Prezes Urzędu ustalając okoliczności łagodzące i obciąŜające miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz postawę Przedsiębiorcy. Okoliczności te – w przypadku ich stwierdzenia – mogły mieć wpływ na procentowe zmniejszenie lub zwiększenie kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu nie stwierdził występowania okoliczności łagodzących, bądź teŜ obciąŜających. W szczególności nie uwzględniono jako okoliczności łagodzącej faktu, iŜ Przedsiębiorca pozytywnie zareagował na wszczęcie postępowania. Przedstawiony przez Przedsiębiorcę nowy wzorzec umowy w dalszym ciągu nie był dostosowany do wymogów prawa, a Przedsiębiorca – pomimo zastrzeŜeń Prezesa Urzędu – wprowadził ów wzorzec do obrotu. Kara nakładana przez Prezesa Urzędu na podmioty, które dopuściły się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów słuŜy podkreśleniu naganności ocenianych zachowań. Decydując o nałoŜeniu kary i jej wysokości wzięto pod uwagę wszystkie ww. okoliczności. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak, aby jej nałoŜenie skutkowało w przyszłości zapobieŜeniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony naleŜy teŜ podkreślić wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieję, Ŝe odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary, naleŜy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. W świetle powyŜszych okoliczności karę ustalono na poziomie 1500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych). Prezes Urzędu, kierując się potrzebą zdecydowanego przeciwdziałania stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał, Ŝe orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania. W tym przypadku kara powinna spełnić jednak przede wszystkim funkcję prewencyjną i wychowawczą, tak, aby zapobiec w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości około 0,11% przychodu uzyskanego przez Tomasza Kucharczyka prowadzącego zarejestrowaną w Radomiu działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling w 2008 r. i stanowiąca około 1,1 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do moŜliwości finansowych Przedsiębiorcy. Wobec powyŜszego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 14 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Tomasz Kucharczyk prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych ATK Recykling ul. Chorzowska 3 26 - 600 Radom