RWA-51/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-12/08/JKa Warszawa, dn. 13 listopada 2008 r. DECYZJA Nr RWA-51/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Panu Wojciechowi By ś kiniewiczowi prowadz ą cemu zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” uznaje si ę , ż e dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń zawartych we wzorcu umownym o nazwie „UMOWA nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych” o tre ś ci: 1. „W przypadku zastrze ż e ń co do jako ś ci wykonania us ł ugi reklamacje nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od dnia wykonania us ł ugi. Po up ł ywie tego okresu reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane a strony umowy uznaj ą us ł ug ę za wykonan ą w ł a ś ciwie” (§6 ust. 2 wzorca umowy), 2. „Zleceniobiorca zastrzega, ż e nie ponosi odpowiedzialno ś ci za brak mo ż liwo ś ci wywi ą zania si ę z postanowie ń umowy ze wzgl ę du na przeszkody od niego niezale ż ne np. (…) strajk a tak ż e wyst ą pienia istotnej zmiany okoliczno ś ci, której w chwili zawarcia umowy strony nie mog ł y przewidzie ć ” (§8 wzorca umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 22 kwietnia 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Pana Wojciecha By ś kiniewicza prowadz ą cego zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ”, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5 000,- z ł (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. RWA-400-1/08/MG), maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych pojazdami asenizacyjnymi na terenie Gminy Piaseczno nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du wyst ą pi ł m. in. do Pana Wojciecha By ś kiniewicza prowadz ą cego zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” (dalej: Przedsi ę biorca) o przekazanie stosowanego z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci wzoru umowy us ł ug wykonywanych w zakresie wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych. W odpowiedzi na wezwanie Przedsi ę biorca przekaza ł wzór „UMOWY nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych” . Wskazane dokumenty i informacje stanowi ł y podstaw ę wszcz ę cia przez Prezesa Urz ę du niniejszego post ę powania. Z przekazanych przez Przedsi ę biorc ę dokumentów i informacji wynika ł o, i ż Przedsi ę biorca w stosunkach z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci (konsumentami) pos ł uguje si ę wzorcem umownym zawieraj ą cym w swojej tre ś ci niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, uznane prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: rejestr niedozwolonych klauzul umownych). W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r. wszcz ął przeciwko Panu Wojciechowi By ś kiniewiczowi prowadz ą cemu zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem podejrzenia stosowania postanowienia wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych nast ę puj ą ce dokumenty uzyskane w trakcie prowadzonego z urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RWA-400-1/08/MG: ¾ pismo Pana Wojciecha By ś kiniewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” z dnia 26 stycznia 2008 r., stanowi ą ce odpowied ź na wezwanie Prezesa Urz ę du z dnia 11 stycznia 2008 r. wraz z za łą cznikami: 2 - za ś wiadczeniem o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej; - wzorcem umowy o nazwie „UMOWA nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych” . Zawiadamiaj ą c Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du wezwa ł go równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutu zawartego w postanowieniu o jego wszcz ę ciu oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji o zakresie czasowym pos ł ugiwania si ę w obrocie zakwestionowanym wzorcem umowy oraz o liczbie umów zawartych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a klientami (konsumentami). W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy ustosunkowa ł si ę do stawianego w post ę powaniu zarzutu wnosz ą c jednocze ś nie o: - wydanie w trybie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: u.o.k.k.) decyzji zobowi ą zuj ą cej Przedsi ę biorc ę w terminie 1 miesi ą ca od dnia, w którym decyzja stanie si ę ostateczna do zmiany wszystkich obowi ą zuj ą cych umów na odbiór odpadów komunalnych p ł ynnych poprzez usuni ę cie zakwestionowanych postanowie ń umownych i zast ą pienie ich postanowieniami nie naruszaj ą cymi zbiorowych interesów konsumentów; - zaniechanie, na podstawie art. 28 ust. 4 u.o.k.k., wymierzenia Przedsi ę biorcy kary, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.k. Uzasadniaj ą c z ł o ż one w swym pi ś mie wnioski pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy wskaza ł , ż e kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia umowne zosta ł y wycofane z obrotu z dniem 14 kwietnia 2008 r., a ponadto umowy wed ł ug wzorca zakwestionowanego w niniejszym post ę powaniu zawarto jedynie z kilkunastoma konsumentami, z czego wi ę kszo ść z tych konsumentów, pomimo formalnego istnienia zawartej umowy, faktycznie nie korzysta z us ł ug Przedsi ę biorcy. Zgodnie z o ś wiadczeniem pe ł nomocnika Przedsi ę biorcy obecnie tylko jeden z konsumentów faktycznie korzysta z jego us ł ug ś wiadczonych na podstawie umowy, których postanowienia kwestionuje Prezes Urz ę du. Jednocze ś nie pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy o ś wiadczy ł , ż e kwestionowane w post ę powaniu postanowienia umowne obowi ą zuj ą w obrocie konsumenckim od wrze ś nia 2003 r. Ostatecznie, zgodnie z o ś wiadczeniem pe ł nomocnika Przedsi ę biorcy, wszystkie umowy zawieraj ą ce kwestionowane postanowienie zosta ł y aneksowane do dnia 22 kwietnia 2008 r. Pismem z dnia 2 pa ź dziernika 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł pe ł nomocników Przedsi ę biorcy o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie stronie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę z aktami sprawy. W dniu 7 pa ź dziernika 2008 r. pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy skorzysta ł z tego uprawnienia. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Pan Wojciech By ś kiniewicz prowadzi zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” w zakresie odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci m.in. na terenie Gminy Piaseczno. Zakres ś wiadczonych us ł ug uzupe ł niany jest dodatkowo ś wiadczeniem us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych pojazdami asenizacyjnymi. 3 Przy zawieraniu z konsumentami umów o wywóz nieczysto ś ci ciek ł ych pojazdami asenizacyjnymi Przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorcem umowy w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego dla klientów indywidualnych zatytu ł owanym: UMOWA nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych (w łą czony do akt post ę powania postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r.), które – jak wynika z pisma pe ł nomocnika Przedsi ę biorcy z dnia 24 kwietnia 2008 r. – obowi ą zuj ą w obrocie od wrze ś nia 2003 r. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduj ą si ę postanowienia o brzmieniu: „W przypadku zastrze ż e ń co do jako ś ci wykonania us ł ugi reklamacje nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od dnia wykonania us ł ugi. Po up ł ywie tego okresu reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane a strony umowy uznaj ą us ł ug ę za wykonan ą w ł a ś ciwie” (§6 ust. 2 wzorca umowy); „Zleceniobiorca zastrzega, ż e nie ponosi odpowiedzialno ś ci za brak mo ż liwo ś ci wywi ą zania si ę z postanowie ń umowy ze wzgl ę du na przeszkody od niego niezale ż ne np. (…) strajk a tak ż e wyst ą pienia istotnej zmiany okoliczno ś ci, której w chwili zawarcia umowy strony nie mog ł y przewidzie ć ” (§8 wzorca umowy). W za łą czeniu do pisma z 24 kwietnia 2008 r. pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy przekaza ł nowoopracowany wzór umowy na odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych dla osób prywatnych (konsumentów). Przeprowadzona przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie analiza nades ł anego wzorca umowy wykaza ł a, i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du warunki zosta ł y zmienione. W ś wietle nowoopracowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umownego w przypadku zastrze ż e ń co do jako ś ci wykonania us ł ugi reklamacje mo ż na zg ł asza ć w terminie miesi ą ca (zgodnie z §6 ust. 2 nowego wzorca). Nowy wzorzec nie przewiduje równie ż postanowie ń wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy z powodu zaistnienia przes ł anek sprecyzowanych w §8 zakwestionowanego wzorca. Umowy na odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych dla osób prywatnych (konsumentów) zawieraj ą ce postanowienia umowne stanowi ą ce podstaw ę do wszcz ę cia niniejszego post ę powania ju ż nieobowi ą zuj ą . Pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy poinformowa ł Prezesa UOKiK, ż e do dnia 22 kwietnia 2008 r. wszystkie dotychczas zawarte umowy zawieraj ą ce kwestionowane postanowienia zosta ł y aneksowane. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Janusz Szwaja (red.) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe 4 interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Pan Wojciech By ś kiniewicz prowadz ą cy zarejestrowan ą w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ” jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod poj ę ciem przedsi ę biorcy rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: (a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, (b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Pan Wojciech By ś kiniewicz prowadzi u ż yteczn ą publicznie dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą m.in. na ś wiadczeniu us ł ug w zakresie wywozu odpadów komunalnych oraz odbioru komunalnych odpadów p ł ynnych. Jest zarejestrowany w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta miasta sto ł ecznego Warszawy pod numerem 3421. Wobec powy ż szego jest on przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tym samym tak ż e w ś wietle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mo ż e by ć zatem stron ą post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cych. Jednak ustawa o ochronie 5 konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje dzia ł anie przedsi ę biorcy jako bezprawne, a mianowicie dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskaza ł SOKiK w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. art. 24 ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego S ą du, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (por. H. Ciep ł a, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz . Tom II , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu 6 kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Odnosz ą c powy ż sze uwagi do przedmiotowej sprawy nale ż y zauwa ż y ć , ż e Przedsi ę biorca w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „ UMOWA nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych” w § 6 ust. 2 stosowa ł postanowienie o tre ś ci: „W przypadku zastrze ż e ń co do jako ś ci wykonania us ł ugi reklamacje nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od dnia wykonania us ł ugi. Po up ł ywie tego okresu reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane a strony umowy uznaj ą us ł ug ę za wykonan ą w ł a ś ciwie” . Zdaniem Prezesa Urz ę du, tre ść ww. zapisu jest to ż sama z postanowieniem o tre ś ci: „Nie zg ł oszenie zastrze ż e ń co do prawid ł owo ś ci wystawienia faktury w terminie 14 dni od daty jej dor ę czenia jest jednoznaczne z jej akceptacj ą ” , uznanym za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 40/06) i wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1215. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, SOKiK w pe ł ni podzieli ł argumentacj ę Prezesa UOKiK, i ż postanowienie to narusza przepis art. 385 2 pkt 2 oraz art. 385 1 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). S ą d stwierdzi ł , i ż takie postanowienie zawiera zbyt krótki termin zg ł aszania przez konsumentów reklamacji, co mo ż e powodowa ć rezygnacje przez konsumentów ze z ł o ż enia reklamacji w ogóle. S ą d stwierdzi ł ponadto, i ż do umowy maj ą zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, a co za tym idzie do reklamacji z tytu ł u nienale ż ytego wykonania ś wiadczenia, znajduj ą zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady. Z przepisów tych wynika, i ż termin reklamacji wynosi jeden miesi ą c od dnia wykrycia wady, a zgodnie z art. 558 §1 Kodeksu cywilnego wy łą czenie lub ograniczenie odpowiedzialno ś ci z tytu ł u r ę kojmi wzgl ę dem konsumenta jest dopuszczalne tylko w przypadkach okre ś lonych w przepisach szczególnych. Wskaza ć nale ż y, ż e co do umowy o ś wiadczenie us ł ug wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych, zawieranej z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci, brak jest przepisów szczególnych pozwalaj ą cych na ograniczenie lub wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy. Interpretacja ka ż dego postanowienia umownego jest dokonywana w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, w tym m.in. art. 65 k.c., zgodnie z którym o ś wiadczenie woli nale ż y tak t ł umaczy ć , jak tego wymagaj ą ze wzgl ę du na okoliczno ś ci, w których zosta ł o z ł o ż one, zasady wspó łż ycia spo ł ecznego oraz ustalone zwyczaje. W tym kontek ś cie nale ż y jednoznacznie stwierdzi ć , ż e celem kwestionowanego w przedmiotowym post ę powaniu postanowienia jest ograniczenie konsumentowi mo ż liwo ś ci z ł o ż enia reklamacji, a tym samym – w konsekwencji – ograniczenie wzgl ę dem konsumenta swojej odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Postanowienie, umieszczone we wzorcu, którym pos ł uguje si ę Przedsi ę biorca jest to ż same postanowieniem umieszczonym pod numerem 1215 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Celem tych postanowie ń jest ograniczenie konsumentowi mo ż liwo ś ci z ł o ż enia reklamacji, a tym samym ograniczenie wzgl ę dem konsumenta odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. S ą one zatem to ż same. 7 W §8 wzorca umowy zatytu ł owanego „ UMOWA nr … odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych” znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „Zleceniobiorca zastrzega, ż e nie ponosi odpowiedzialno ś ci za brak mo ż liwo ś ci wywi ą zania si ę z postanowie ń umowy ze wzgl ę du na przeszkody od niego niezale ż ne np. (…) strajk a tak ż e wyst ą pienia istotnej zmiany okoliczno ś ci, której w chwili zawarcia umowy strony nie mog ł y przewidzie ć ” . Zdaniem Prezesa Urz ę du, tre ść ww. postanowienia jest zbie ż na z postanowieniami o tre ś ci: a) „Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody spowodowane niewykonaniem umowy lub nienale ż ytym jej wykonaniem w przypadku dzia ł ania si ł y wy ż szej (zdarzenia nag ł ego, nieprzewidywalnego i niezale ż nego od woli stron uniemo ż liwiaj ą cego wykonanie umowy w ca ł o ś ci lub cz ęś ci w szczególno ś ci: kl ę ski ż ywio ł owej jak po ż ar, powód ź , huragan, sad ź , akty w ł adzy pa ń stwowej jak stan wojenny, stan wyj ą tkowy, dzia ł ania wojenne, akty sabota ż u, strajki itp.), wyst ą pienia awarii systemowej (warunki w sieci przesy ł owej i rozdzielczej lub taki ich stan, który wp ł ywa lub z du ż ym prawdopodobie ń stwem mo ż e wp ł yn ąć na zdolno ść ZEORK S.A. do ś wiadczenia us ł ugi przemys ł owej i sprzeda ż y energii elektrycznej, który zagra ż a, lub z du ż ym prawdopodobie ń stwem mo ż e zagra ż a ć bezpiecze ń stwu osób i urz ą dze ń ) i awarii w sieci skutkuj ą cej nieprzewidzianymi przerwami w dostarczaniu energii elektrycznej lub w przypadku wyst ą pienia konieczno ś ci wykonania nieprzewidzianych prac dla zapobie ż enia lub usuni ę cia skutków awarii w sieci” , uznanym za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 18 pa ź dziernika 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 101/03) i wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 354. b) „Dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za skutki wynik ł e ze wstrzymania lub ograniczenia dostawy energii cieplnej z przyczyn od niego niezale ż nych” , uznanym za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 40/06) i wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1213. W uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r., SOKiK w pe ł ni podzieli ł argumentacj ę Prezesa UOKiK, i ż postanowienie to narusza przepis art. 385 3 pkt 2 oraz art. 385 1 §1 k.c. S ą d stwierdzi ł , i ż ka ż de roszczenie konsumenta o naprawienie szkody powinno podlega ć indywidualnej ocenie z uwzgl ę dnieniem wszystkich okoliczno ś ci sprawy, w tym przes ł anek wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy. Zdaniem SOKiK, w powy ż szym postanowieniu przedsi ę biorca z góry wy łą czy ł swoj ą odpowiedzialno ść za szkody w razie zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. Jednocze ś nie przes ł anki wy łą czenia zosta ł y sformu ł owane nieprecyzyjnie, a tak ż e zosta ł y uj ę te szerzej ni ż to mo ż e wynika ć z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Dokonuj ą c interpretacji zakwestionowanego w niniejszym post ę powaniu postanowienia nale ż y stwierdzi ć , ż e zmierza ono do wy łą czenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy w razie zaistnienia okoliczno ś ci, których nie móg ł on przewidzie ć . Tak szerokie i zarazem nieprecyzyjne okre ś lenie przez Przedsi ę biorc ę przes ł anek zwalniaj ą cych go od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie, b ą d ź nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania dowodzi to ż samo ś ci tego postanowienia z postanowieniami umieszczonymi pod numerem 354 i 1213 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Celem tych postanowie ń jest bowiem wy łą czenie odpowiedzialno ś ci kontrahenta konsumenta, które zosta ł o uj ę te na tyle szeroko i nieprecyzyjnie, ż e mo ż e prowadzi ć do naruszenia zasady równo ś ci stron stosunku zobowi ą zaniowego. Przedsi ę biorca mo ż e bowiem szeroko interpretowa ć przes ł anki zwalniaj ą ce go od odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż postanowienia te s ą to ż same. 8 Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez Przedsi ę biorc ę jest to ż same z postanowieniem wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych z Przedsi ę biorc ą umow ę na odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Przedsi ę biorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Pana Wojciecha By ś kiniewicza ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y zauwa ż y ć , ż e w toku prowadzonego post ę powania Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż zaprzesta ł stosowania zakwestionowanych niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca przekaza ł nowy wzorzec umowy dla klientów indywidualnych na odbiór komunalnych odpadów p ł ynnych dla osób prywatnych (konsumentów) funkcjonuj ą cy w obrocie i jednocze ś nie o ś wiadczy ł , ż e wszystkie umowy podpisane z konsumentami z wykorzystaniem zakwestionowanego wzorca umownego zosta ł y zmienione do dnia 22 kwietnia 2008 r. poprzez aneksowanie uprzednio zawartych umów. Oceniaj ą c przedstawiony przez Przedsi ę biorc ę nowy wzorzec umowny, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zmiana tre ś ci wzorca nast ą pi ł a w ten sposób, ż e postanowienia wzorca nie naruszaj ą ju ż zbiorowego interesu konsumentów. W ś wietle obecnie stosowanego wzorca umownego w przypadku zastrze ż e ń co do jako ś ci wykonania us ł ugi reklamacje mo ż na zg ł asza ć w terminie miesi ą ca (zgodnie z §6 ust. 2 nowego wzorca). Nowy wzorzec nie przewiduje równie ż postanowie ń wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy z powodu zaistnienia przes ł anek sprecyzowanych w §8 zakwestionowanego wzorca. Orzekaj ą c w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du rozpatrzy ł wniosek pe ł nomocnika Przedsi ę biorcy o wydanie w trybie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów decyzji zobowi ą zuj ą cej Przedsi ę biorc ę w terminie 1 miesi ą ca od dnia, w którym decyzja stanie si ę ostateczna do zmiany wszystkich obowi ą zuj ą cych umów na odbiór odpadów komunalnych p ł ynnych poprzez usuni ę cie 9 zakwestionowanych postanowie ń umownych i zast ą pienie ich postanowieniami nie naruszaj ą cymi zbiorowych interesów konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du wniosek ten jest bezzasadny wobec zaprzestania stosowania praktyk w trakcie trwania niniejszego post ę powania. Wobec aneksowania do dnia 22 kwietnia 2008 r dotychczas obowi ą zuj ą cych umów i wprowadzenia przez Przedsi ę biorc ę nowego wzoru umowy, który nie zawiera w swej tre ś ci niedozwolonych postanowie ń umownych, zdaniem Prezesa Urz ę du, uzasadnione jest uznanie, i ż kwestionowana w przedmiotowym post ę powaniu praktyka zosta ł a zaprzestana. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów zosta ł o zaniechane z dniem 22 kwietnia 2008 r. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia tego zakazu. W przypadku stwierdzenia jego naruszenia przez przedsi ę biorc ę Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . W niniejszej sprawie zosta ł o udowodnione, i ż dosz ł o do naruszenia przez Przedsi ę biorc ę okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w pkt I sentencji decyzji. Charakter i uci ąż liwo ść tego naruszenia uzasadniaj ą na ł o ż enie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Dopuszczenie si ę naruszenia przepisów ustawy mo ż e nast ą pi ć zarówno umy ś lnie (tj. kiedy naruszyciel mia ł taki zamiar), jak te ż i nieumy ś lnie (tj. kiedy przedsi ę biorca nie mia ł na celu post ą pienia niezgodnego z normami wynikaj ą cymi z przepisów tej ustawy). Kara pieni ęż na mo ż e zosta ć na ł o ż ona tak ż e w przypadku, gdy przedsi ę biorca „cho ć by nieumy ś lnie” dopu ś ci ł si ę okre ś lonego czynu (art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Oznacza to, ż e kara mo ż e by ć na ł o ż ona, tak ż e w razie gdy po stronie przedsi ę biorcy nie b ę dzie wyst ę powa ć wina, rozumiana jako ś wiadomo ść bezprawno ś ci zachowania. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ww. ustawy Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść ustalenia, czy okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych wynika bezpo ś rednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego wzgl ę du, nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą , Prezes Urz ę du wzi ął 10 pod uwag ę ca ł okszta ł t okoliczno ś ci sprawy, które wskazywa ć mog ą na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y jednak ż e zauwa ż y ć , ż e zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Przedsi ę biorca. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania podejmowane przez Pana Wojciecha By ś kiniewicza w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej powinny by ł y kojarzy ć si ę temu Przedsi ę biorcy z nieuchronno ś ci ą naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zarazem przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nej intencji Przedsi ę biorcy naruszenia tych interesów. Zebrane wyja ś nienia i informacje mog ą wskazywa ć na nieumy ś lno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy. Niezale ż nie od powy ż szego, ju ż stwierdzenie nieumy ś lno ś ci zakwestionowanej praktyki daje podstaw ę do na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, Prezes UOKiK powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Bior ą c pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego w niniejszej sprawie, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, przemawiaj ą ce za na ł o ż eniem kary i uwzgl ę dnione przy okre ś laniu jej wysoko ś ci: • stwierdzona praktyka istotnie narusza ł a interesy konsumentów zarówno ze wzgl ę du na okoliczno ść istotnego ograniczania konsumentom mo ż liwo ś ci zg ł aszania reklamacji, co mog ł o powodowa ć rezygnacj ę przez konsumentów ze z ł o ż enia reklamacji w ogóle, jak równie ż z powodu wy łą czenia swojej odpowiedzialno ś ci za szkody w razie zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci, które zosta ł y sformu ł owane w sposób nieprecyzyjny i w dodatku szerszy, ni ż by mog ł o to wynika ć z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa; 11 • stwierdzone naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mia ł o charakter d ł ugotrwa ł y – zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu postanowienia Przedsi ę biorca stosowa ł w obrocie konsumenckim od wrze ś nia 2003 r., a to ż same z nimi klauzule umowne zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych na podstawie prawomocnych wyroków z dnia: 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) oraz 22 maja 2007 r. (XVII AMC 40/06); • stwierdzone naruszenie polega ł o na stosowaniu postanowienia umownego wpisanego do powszechnie dost ę pnego rejestru klauzul niedozwolonych. By ł o ono zatem naruszeniem tego rodzaju, ż e przedsi ę biorca z ł atwo ś ci ą móg ł mu zapobiec. Mimo to nie dope ł ni ł wymaganego od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego wymogu nale ż ytej staranno ś ci i nie dochowa ł zgodno ś ci stosowanych umów z ww. rejestrem. Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci – odnosz ą ce si ę do charakteru naruszenia i stanowi ą ce ocen ę podmiotowej strony czynu przedsi ę biorcy – przemawiaj ą ce za ustaleniem wysoko ś ci kary na niskim poziomie: • ograniczone skutki praktyki okre ś lonej w pkt I sentencji decyzji wynikaj ą ce z faktu, i ż w ś wietle o ś wiadcze ń pe ł nomocnika Przedsi ę biorcy nie korzystano z uprawnie ń wynikaj ą cych z postanowie ń umownych uznanych za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów; • Przedsi ę biorca nie by ł dot ą d adresatem decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • ograniczony zasi ę g oddzia ł ywania naruszenia, które w praktyce dotyczy ł o jedynie kilkunastu konsumentów (klientów) Przedsi ę biorcy, co jednak ż e nie oznacza, ż e zasi ę g ten nie uleg ł by zmianie, gdyby w okresie stosowania przez Przedsi ę biorc ę kwestionowanego wzorca, oferta na wywóz nieczysto ś ci ciek ł ych pojazdami asenizacyjnymi zosta ł aby przyj ę ta przez wi ę ksz ą ilo ść konsumentów; • Przedsi ę biorca uznaj ą c zarzuty stawiane w niniejszym post ę powaniu niezw ł ocznie podj ął dzia ł ania w celu zaniechania stosowania praktyki. Podj ę te dzia ł ania zako ń czy ł y si ę ostatecznie zaniechaniem stosowania zarzucanej praktyki w dniu 22 kwietnia 2008 r. • w toku post ę powania Przedsi ę biorca czynnie wspó ł dzia ł a ł z Prezesem Urz ę du, sk ł adaj ą c wszystkie niezb ę dne dokumenty i wyja ś nienia; • okoliczno ś ci sprawy mog ą wskazywa ć na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci ą wysoko ś ci przychodu osi ą gni ę tego przez Przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2007 r. wynosz ą cego [*] z ł . Stosownie do zapisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, maksymalna kara mo ż e stanowi ć 10 % przychodu, co stanowi kwot ę [*] z ł . Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na podmioty, które dopu ś ci ł y si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianych zachowa ń . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak, aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany 12 skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 5 000, - z ł (s ł ownie: pi ę ciu tysi ę cy z ł otych z ł .). Na ł o ż ona kara stanowi ok. [*]% jej maksymalnej wysoko ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du, kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuj ą : Pani Agnieszka D ą browska Pan Mateusz Janowski Pe ł nomocnicy Pana Wojciecha By ś kiniewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „BY Ś ’ Janowski K ł ossowski D ą browska Ignatjew s.c. Al. Jerozolimskie 55 lok. 8 00-697 Warszawa 13