RWA-50/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-39-08/AZ Warszawa, dn.13 listopada 2008 r. DECYZJA Nr RWA- 50 /2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Panu Lechowi Seteckiemu prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę , ż e dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu przez Pana Lecha Seteckiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I we wzorze skierowanej do konsumentów Umowy na wywóz nieczysto ś ci postanowie ń o tre ś ci: 1. „Reklamacje w sprawie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 3-ech dni od daty ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane, a wywóz nieczysto ś ci b ę dzie uwa ż any za potwierdzony” (§ 5 pkt.1); 2. „Reklamacje w sprawie wymiaru nale ż no ś ci za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i eksploatacj ę pojemników nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury” (§ 5 pkt. 2); stanowi praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechania ich stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Pana Lecha Seteckiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 100,- z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c sto z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie, czy na lokalnych rynkach us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej Delegatury zachodz ą okoliczno ś ci wskazuj ą ce na mo ż liwo ść naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, b ą d ź naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach (sygn. RWA-401-2/07/GM). W ramach tego post ę powania poddano kontroli wzorzec Umowy na wywóz nieczysto ś ci stosowany w obrocie konsumenckim przez Pana Lecha Seteckiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I (dalej: ESTETYKA I, Przedsi ę biorca). Wst ę pna analiza tre ś ci postanowie ń tego wzorca da ł a podstaw ę do sformu ł owania wniosku, i ż niektóre z nich s ą zbie ż ne z brzmieniem postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W zwi ą zku z powy ż szym postanowieniem z dnia 30 maja 2008 r. zosta ł o wszcz ę te, w imieniu Prezesa UOKiK, post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez ESTETYKA I praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku ze stosowaniem postanowie ń wzorca umownego, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 30 maja 2008 r. Prezes UOKiK zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych nast ę puj ą ce dokumenty uzyskane w trakcie prowadzonego z urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. RWA-401-2/07/GM): ¾ pismo Przedsi ę biorcy z dnia 28 stycznia 2008 roku, ¾ za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, ¾ wzorzec umowy na wywóz nieczysto ś ci z odbiorcami indywidualnymi. 2 Zawiadamiaj ą c Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes UOKiK wezwa ł go równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji o zakresie czasowym pos ł ugiwania si ę w obrocie zakwestionowanym wzorcem umowy oraz o liczbie umów zawartych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a klientami. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania, ESTETYKA I ustosunkowa ł a si ę do postawionych jej zarzutów, uznaj ą c je za zasadne oraz nades ł a ł a stosowne informacje i wyja ś nienia, których za żą da ł Prezes UOKiK (pismo z dnia 12 czerwca 2008 r.). Jednocze ś nie Przedsi ę biorca poinformowa ł o zamierzonym aneksowaniu wszystkich Umów na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych zawartych z dotychczasowymi konsumentami, które zawiera ł y zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia. ESTETYKA I poinformowa ł a, ż e na dzie ń 12 czerwca 2008 r. Przedsi ę biorca mia ł zawartych 18 umów w oparciu o wzór, na podstawie którego toczy ł o si ę post ę powanie. Nast ę pnie Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e w dniu 17 czerwca 2008 r. wprowadzi ł do obrotu z konsumentami nowy wzór Umowy na wywóz nieczysto ś ci . Aneksy zawieraj ą ce stosowne zmiany obowi ą zuj ą wszystkich odbiorców indywidualnych od 17 czerwca 2008 r. (pismo z dnia 26 sierpnia 2008 r.). Pismem z dnia 15 wrze ś nia 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł stron ę o zako ń czeniu zbierania dowodów w sprawie. Jednocze ś nie zosta ł stronie wyznaczony termin na zapoznanie si ę z aktami sprawy. Strona nie skorzysta ł a z tego uprawnienia. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje Pan Lech Setecki prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I, wpisan ą do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 007339 w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gminy Radom. Przy zawieraniu z konsumentami umów Przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę wzorcem umowy w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego dla klientów indywidualnych zatytu ł owanym: Umowy na wywóz nieczysto ś ci. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduj ą si ę postanowienia analogiczne do postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. o brzmieniu: 1. „Reklamacje w sprawie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 3-ech dni od daty ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane, a wywóz nieczysto ś ci b ę dzie uwa ż any za potwierdzony” (§ 5 pkt.1); 2. „Reklamacje w sprawie wymiaru nale ż no ś ci za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i eksploatacj ę pojemników nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury” (§ 5 pkt. 2). 3 W za łą czeniu do pisma z 12 czerwca 2008 r. ESTETYKA I przekaza ł a nowoopracowany wzór Umowy na wywóz nieczysto ś ci . Analiza nowoopracowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umowy wykaza ł a, i ż : Postanowienie o tre ś ci: „ Reklamacje w sprawie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 3-ech dni od daty ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane, a wywóz nieczysto ś ci b ę dzie uwa ż any za potwierdzony” w nowoopracowanym wzorcu umownym zosta ł o zast ą pione postanowieniem o brzmieniu: „Reklamacje w sprawie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury. Po tym terminie reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane, a wywóz nieczysto ś ci b ę dzie uwa ż any za potwierdzony” (§ 5 ust. 1). Postanowienie o tre ś ci: „ Reklamacje w sprawie wymiaru nale ż no ś ci za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i eksploatacj ę pojemników nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury”, zosta ł o zast ą pione postanowieniem o brzmieniu: „ Reklamacje w sprawie wymiaru nale ż no ś ci za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i eksploatacj ę pojemników nale ż y zg ł asza ć w terminie14 dni od daty otrzymania faktury” (§ 5 ust. 2). Przedsi ę biorca poinformowa ł Prezesa UOKiK, ż e w dniu 17 czerwca 2008 r. wszystkie dotychczas zawarte umowy zosta ł y aneksowane (pismo z dnia 26 sierpnia 2008 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie 4 bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Pan Lech Setecki prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą w Radomiu pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod poj ę ciem przedsi ę biorcy rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: (a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, (b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ESTETYKA I prowadzi u ż yteczn ą publicznie dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci komunalnych. Stron ą post ę powania jest osoba fizyczna zarejestrowana w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wobec powy ż szego jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tym samym tak ż e w ś wietle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mog ą mu tym samym by ć stawiane zarzuty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów identyfikuje wprost jako bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W oparciu bowiem o art. 24 ust. 2 pkt 1 tej ustawy mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do tego rejestru. Tym samym wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do ww. rejestru stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy (por. wyrok SOKiK z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt XVII Ama 51/03). 5 Stosowanie postanowie ń , które po uznaniu przez SOKiK za niedozwolone, zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a [w:] „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. Aby zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y zauwa ż y ć , ż e w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „ Umowa na wywóz nieczysto ś ci” ESTETYKA I stosowa ł a postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: 6 1. „Reklamacje w sprawie wywozu nieczysto ś ci sta ł ych nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 3-ech dni od daty ustalonego dnia wywozu. Po tym terminie reklamacje nie b ę d ą uwzgl ę dniane, a wywóz nieczysto ś ci b ę dzie uwa ż any za potwierdzony” (§ 5 ust. 1). 2. „Reklamacje w sprawie wymiaru nale ż no ś ci za wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i eksploatacj ę pojemników nale ż y zg ł asza ć w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury” (§ 5 ust. 2). Nale ż y zarazem zauwa ż y ć , ż e oba powy ż sze postanowienia umowne s ą zbie ż ne z tre ś ci ą nast ę puj ą cych klauzul: a. „Uczestnik mo ż e zg ł osi ć Organizatorowi reklamacje niezw ł ocznie po stwierdzeniu niew ł a ś ciwego wykonania us ł ugi w formie pisemnej, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy i pod warunkiem ich wcze ś niejszego zg ł oszenia pilotowi w trakcie trwania imprezy turystycznej” wpisanej na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 lutego 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 50/06) do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycj ą 1246. b. „Wszelkie niezgodno ś ci, potwierdzone pisemnie przez pilota lub ś wiadcz ą cego us ł ug ę (gestora bazy, kontrahenta) mog ą Pa ń stwo zg ł osi ć w biurze nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia ś wiadcze ń ” wpisanej na mocy wyroku SOKiK z dnia 10 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 87/04) do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycj ą 606. c. „Nie zg ł oszenie zastrze ż e ń co do prawid ł owo ś ci wystawienia faktury w terminie 7 dni od daty jej dor ę czenia jest jednoznaczne z jej akceptacj ą ” wpisanej na mocy wyroku SOKiK z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 40/06) do rejestru klauzul abuzywnych pod pozycj ą 1212. W pierwszym ze wskazanych wyroków SOKiK uzna ł , i ż 14-dniowy termin sk ł adania reklamacji jest zbyt krótki i prowadzi ć mo ż e do sytuacji, w której konsument pozbawiony zostanie mo ż liwo ś ci zg ł oszenia reklamacji. W ocenie S ą du, poprzez stosowanie takiego zapisu przedsi ę biorca zmierza do utrudnienia konsumentowi dochodzenia swoich praw, a tym samym do ograniczenia swojej odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za nienale ż yte wykonanie umowy. (art. 385 3 pkt 21 i 2 k.c.). W wyroku z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt XVII Amc 7/05 SOKiK podkre ś li ł , i ż reklamacja jako zawiadomienie o wadach oraz żą danie wykonania uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi za wady podlega re ż imowi przepisów kodeksu cywilnego w zakresie r ę kojmi za wady, który przewiduje miesi ę czny termin zawiadomienia o wadzie (art. 563 k.c.). Z tego wzgl ę du, wyznaczanie krótszych terminów na sk ł adanie reklamacji ma charakter niedozwolony. Stosowane przez ESTETYK Ę I terminy na zg ł aszanie przez konsumenta zastrze ż e ń co do jako ś ci ś wiadczenia przez Przedsi ę biorc ę us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci komunalnych i wymiaru nale ż no ś ci za ś wiadczenie ww. us ł ug zarówno w kontrolowanym wzorcu umownym jak i w nowoopracowanym, który zosta ł wprowadzony do obrotu z konsumentami 17 czerwca 2008 r. s ą zbyt krótkie. Ich niedotrzymanie wi ąż e si ę z utrat ą przez konsumentów uprawnienia do domagania si ę obni ż enia nale ż no ś ci, w razie udowodnienia zawinionego ś wiadczenia przez Zleceniobiorc ę us ł ug z ł ej jako ś ci lub nieprawid ł owego wystawienia faktury. Zleceniobiorca nak ł ada na konsumenta de facto obowi ą zek niezw ł ocznego powiadomienia o nieprawid ł owo ś ciach pod rygorem utraty prawa do obni ż enia nale ż no ś ci za ś wiadczenie us ł ug, co ogranicza odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania i de facto przenosi na konsumenta ci ęż ar 7 stwierdzenia nieprawid ł owo ś ci w jako ś ci ś wiadczenia us ł ug w zakresie wywozu nieczysto ś ci przez Przedsi ę biorc ę na konsumenta. Nale ż y zatem uzna ć , ż e opisany sposób ukszta ł towania sytuacji konsumenta jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumentów. Takie stwierdzenie znajduje wyraz w uznaniu przez SOKiK to ż samych klauzul za abuzywne. Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. W tym ś wietle nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e stosowanie przez Przedsi ę biorc ę ww. postanowie ń umownych jest bezprawne. Dla stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W przypadku zarzutu stosowania praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma zarazem znaczenia liczba umów faktycznie zawartych z konsumentami w oparciu o kwestionowany wzorzec. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych z Przedsi ę biorc ą umow ę na wywóz nieczysto ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie ESTETYKI I narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Przedsi ę biorcy ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y zauwa ż y ć , ż e w toku prowadzonego post ę powania ESTETYKA I o ś wiadczy ł a, i ż zaprzesta ł a stosowania zakwestionowanych niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca przekaza ł nowy wzorzec Umowy na wywóz nieczysto ś ci przeznaczonej do stosowania w obrocie konsumenckim i o ś wiadczy ł , ż e wszystkie umowy podpisane z konsumentami z wykorzystaniem zakwestionowanego wzorca umownego zosta ł y zmienione w dniu 17 czerwca 2008 r. poprzez aneksowanie uprzednio zawartych umów. Oceniaj ą c przedstawiony przez Przedsi ę biorc ę nowy wzorzec umowny, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zmiana tre ś ci tego wzorca w stosunku do wzorca, który sta ł si ę podstaw ą stawianych Przedsi ę biorcy zarzutów, nast ą pi ł a w ten sposób, ż e postanowienia wzorca nadal naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Uregulowania nowoopracowanego wzorca okre ś laj ą bowiem zasady zg ł aszania reklamacji w dalszym ci ą gu w sposób zbie ż ny z tre ś ci ą klauzul 8 uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za abuzywne (sygn. akt XVII Amc 50/06, sygn. akt XVII Amc 87/04). W ś wietle powo ł anych wyroków termin 14 dni na z ł o ż enie reklamacji jest zbyt krótki. Reklamacja jako zawiadomienie o wadach podlega re ż imowi przepisów kodeksu cywilnego w zakresie r ę kojmi za wady, który przewiduje miesi ę czny termin zawiadomienia o wadzie (art. 563 k.c.). Z tego wzgl ę du nale ż a ł oby uzna ć , ż e stosowanie powy ż szych klauzul w dalszym ci ą gu narusza zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 26 ust. 1 ww. ustawy stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż mimo wprowadzenia do obrotu nowego wzorca umownego, stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nie zosta ł o zaniechane. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia tego zakazu. W przypadku stwierdzenia jego naruszenia przez przedsi ę biorc ę Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . W niniejszej sprawie zosta ł o udowodnione, i ż dosz ł o do naruszenia przez ESTETYK Ę I okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w pkt I sentencji decyzji. Charakter i uci ąż liwo ść tego naruszenia uzasadniaj ą na ł o ż enie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio z tre ś ci tego przepisu. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak ESTETYKA I. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. 9 Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania podejmowane przez Przedsi ę biorc ę powinny by ł y jej si ę kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zarazem przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nej intencji Przedsi ę biorcy naruszenia tych interesów. Prezes UOKiK uzna ł zatem, ż e zebrane wyja ś nienia i informacje wskazuj ą na nieumy ś lno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy. Niezale ż nie od powy ż szego, ju ż stwierdzenie nieumy ś lno ś ci zakwestionowanej praktyki daje podstaw ę do na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, Prezes UOKiK powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111). Bior ą c pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego w niniejszej sprawie, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, przemawiaj ą ce za na ł o ż eniem kary i uwzgl ę dnione przy okre ś laniu jej wysoko ś ci: • stwierdzono dwie praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów (Przedsi ę biorca stosowa ł w umowach z konsumentami dwa niedozwolone postanowienia umowne); • zakwestionowan ą praktyk ę nale ż y oceni ć jako d ł ugotrwa łą ; • stwierdzone naruszenia polega ł y na stosowaniu postanowie ń umownych wpisanych do powszechnie dost ę pnego rejestru klauzul niedozwolonych. By ł y one zatem naruszeniem tego rodzaju, ż e Przedsi ę biorca z ł atwo ś ci ą móg ł mu zapobiec. Mimo to nie dope ł ni ł wymaganego od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego wymogu nale ż ytej staranno ś ci i nie dochowa ł zgodno ś ci stosowanych umów z ww. rejestrem. Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci – odnosz ą ce si ę do charakteru naruszenia i stanowi ą ce ocen ę podmiotowej strony czynu przedsi ę biorcy – przemawiaj ą ce za ustaleniem wysoko ś ci kary na umiarkowanym poziomie: • okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • praktyki okre ś lone w pkt I sentencji decyzji mia ł y ograniczone skutki. W ś wietle deklaracji Przedsi ę biorcy nie korzysta ł on z uprawnie ń wynikaj ą cych z postanowie ń umownych uznanych za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów; • ograniczony zasi ę g oddzia ł ywania naruszenia – umowy zawieraj ą ce zakwestionowane postanowienia zosta ł y w praktyce zawarte z nieznaczn ą liczb ą klientów Przedsi ę biorcy; • Przedsi ę biorca nie by ł dot ą d adresatem decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; 10 • Przedsi ę biorca niezw ł ocznie podj ął dzia ł ania w celu zaniechania stosowania praktyki, chocia ż podj ę te dzia ł ania nie zako ń czy ł y si ę ostatecznie zaniechaniem stosowania zarzucanych mu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • w trakcie post ę powania Przedsi ę biorca wspó ł dzia ł a ł z Prezesem Urz ę du, sk ł adaj ą c wszystkie niezb ę dne dokumenty i wyja ś nienia. Stosownie do zapisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, maksymalna kara mo ż e stanowi ć 10 % przychodu, co stanowi kwot ę 35 193,90 z ł . Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci ą wysoko ś ci przychodu osi ą gni ę tego przez Przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2007 r. (za ł . do pisma z dnia 26 sierpnia 2008 r.) wynosz ą cego 351 939,03 z ł . Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na podmioty, które dopu ś ci ł y si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianych zachowa ń . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak, aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1 100, - z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c sto z ł otych). Na ł o ż ona kara stanowi ok. 3,1% jej maksymalnej wysoko ś ci. Oceniaj ą c powy ż sze – wyst ę puj ą okoliczno ś ci ł agodz ą ce – i ich zastosowanie wp ł yn ęł o na ustalenie ostatecznego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 11 dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pan Lech Setecki prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe ESTETYKA I ul. 1905 Roku 21 26-600 Radom 12