RWA-5/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-9/06/DJ Warszawa, dn. 14 lutego 2007 r. DECYZJA Nr RWA-5/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Piotrowi Potraskiemu prowadz ą cemu w Pruszkowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „ROB-BUD”, uznaje si ę , ż e: I. stosowanie przez Piotra Potraskiego prowadz ą cego w Pruszkowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „ROB-BUD” postanowie ń zawartych we wzorcu umownym „Zlecenie- - Umowa” o tre ś ci: A „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona).” (ust. 1 umowy), B „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi.” (ust. 2 umowy), C „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie” (ust. 4 umowy), stanowi praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lone w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II dzia ł anie Piotra Potraskiego prowadz ą cego w Pruszkowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „ROB-BUD”, polegaj ą ce na podawaniu w tre ś ci „Zlecenia – Umowy” wy łą cznie ceny netto oferowanych us ł ug jako sprzeczne z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ęł a skarga, w za łą czeniu do której skar żą cy przekaza ł wzór umowy wykorzystywany przez Piotra Potraskiego „ROB-BUD” w Pruszkowie przy zawieraniu z konsumentami umów o wykonanie us ł ug monta ż u okien lub drzwi. Dokonana przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie analiza tego wzorca wykaza ł a, ż e zawiera on postanowienia, które mog ą by ć to ż same z tre ś ci ą postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz postanowienie, które, w zwi ą zku z tym, ż e informuje wy łą cznie o warto ś ci netto zakupywanej us ł ugi, mo ż e narusza ć przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.). W zwi ą zku ze stwierdzeniem istnienia przes ł anek do wszcz ę cia przeciwko temu podmiotowi post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Delegatura UOKiK w Warszawie, w celu potwierdzenia faktu prowadzenia przez ten podmiot dzia ł alno ś ci gospodarczej, pismem z dnia 8 sierpnia 2006 r. zwróci ł a si ę do Urz ę du Miejskiego w Pruszkowie o wydanie aktualnego za ś wiadczenia o wpisie Piotra Potraskiego do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Pruszkowa. Po uzyskaniu przedmiotowego za ś wiadczenia potwierdzaj ą cego, i ż Piotr Potraski prowadzi w Pruszkowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „ROB-BUD” (dalej: ROB- BUD), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2006 r. wszcz ął przeciwko ROB-BUD post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz pod zarzutem naruszania art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) poprzez podawanie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów wy łą cznie ceny netto oferowanych us ł ug, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych kopi ę uzyskanego od konsumenta wzorca umownego „Zlecenie – Umowa” wykorzystywanego przez ROB-BUD oraz za ś wiadczenie z dnia 17 sierpnia 2006 r. o wpisie Piotra Potraskiego do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Pruszkowa. Zawiadamiaj ą c przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Delegatura UOKiK w Warszawie wezwa ł a ROB-BUD do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania. Przes ł ane na ujawniony w Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej adres wykonywania przez ROB-BUD dzia ł alno ś ci gospodarczej postanowienie z dnia 24 sierpnia 2006 r. oraz zawiadomienie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, mimo dwukrotnego awizowania (w dniach 28 sierpnia 2006 r. i 4 wrze ś nia 2006 r.) nie zosta ł y odebrane z w ł a ś ciwej placówki pocztowej, po czym zosta ł y zwrócone do nadawcy. Celem stworzenia dodatkowej mo ż liwo ś ci zapoznania si ę przedsi ę biorcy z tre ś ci ą tych pism, Delegatura UOKiK w Warszawie pismem z dnia 17 listopada 2006 r. przekaza ł a je na drugi 2 z ujawnionych w Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej adresów miejsca wykonywania przez ROB-BUD dzia ł alno ś ci gospodarczej. Pismo to zosta ł o odebrane przez przedsi ę biorc ę w dniu 28 listopada 2006 r., o czym ś wiadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Pismem z dnia 19 stycznia 2007 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł ROB-BUD o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z materia ł em zebranym w aktach post ę powania. Mimo stosownego zawiadomienia, przedsi ę biorca nie skorzysta ł z uprawnie ń do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Piotr Potraski wpisany do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Pruszkowa pod numerem 6375 prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą ROB-BUD w Pruszkowie. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. monta ż stolarki budowlanej oraz sprzeda ż detaliczna prowadzona poza sieci ą sklepow ą , gdzie indziej niesklasyfikowana. Przy zawieraniu z konsumentami umów o wykonanie us ł ug monta ż u drzwi i okien ROB-BUD pos ł uguje si ę wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) zatytu ł owanym „Zlecenie – Umowa”. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduj ą si ę postanowienia analogiczne do postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ust. 1 tego wzorca znajduje si ę zapis w brzmieniu: „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona)”. W rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 39 znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , ż e przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona”, uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Okr ę gowy w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (obecnie: S ą d Okr ę gowy w Warszawie – XVII Wydzia ł Ochrony Konkurencji i Konsumentów; dalej: SOKiK) z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02. W ust. 2 „Umowy - Zlecenia” przedsi ę biorca stosuje zapis: „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi”. Postanowienie o identycznym brzmieniu figuruje w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 40. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru w dniu 30 czerwca 2003 r. na mocy wyroku SOKiK z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02). Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż ROB-BUD w ust. 4 stosowanego wzorca umownego zamie ś ci ł postanowienie w brzmieniu: „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”. 3 Postanowienie o identycznie sformu ł owanej tre ś ci znajduje si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 41. Zosta ł o ono uznane za abuzywne orzeczeniem SOKiK z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) i wpisane do rejestru w dniu 30 czerwca 2003 r. Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż w wykorzystywanym przez ROB-BUD wzorcu umownym zatytu ł owanym „Zlecenie - Umowa” podawana jest jedynie warto ść netto zamawianej us ł ugi. W tre ś ci umowy w cz ęś ci dotycz ą cej charakterystyki dokonanego zamówienia zawarte jest sformu ł owanie „Ca ł kowity koszt wykonania us ł ugi wraz z materia ł em..................+ 7% VAT” . W ust. 6 wzorca znajduje si ę natomiast zapis „Cena netto ”. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” . Przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł wskazany w art. 23a ust. 2 tej ustawy, który stanowi: „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Jak wynika z definicji praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia łą cznie dwóch przes ł anek: a) bezprawno ś ci dzia ł ania, b) naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Ad I W uzasadnieniu do projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów zawarto stwierdzenie, ż e „same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Wskazano bowiem, ż e przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w innych ustawach. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzje, o których mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, winien zatem stosowa ć przepisy innych ustaw i na ich podstawie ocenia ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mia ł y charakter bezprawny. Niemniej, jak wskaza ł SOKiK w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. 4 Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – XVII Wydzia ł Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a w: „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente, wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu. Oznacza to, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. Nale ż y podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Strona niniejszego post ę powania w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „Zlecenie - Umowa” stosuje w ust. 1 zapis o tre ś ci: „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona)”. Pod numerem 39 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „ W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , ż e przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona”, (wyrok SOKiK z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02). W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienie ust. 1 „Umowy - Zlecenia” , w zakresie w jakim przewiduje przepadek przedp ł aty gwarancyjnej w sytuacji rezygnacji klienta 5 z zamówionej us ł ugi, ewentualnie uniemo ż liwienia przyst ą pienia zleceniobiorcy do wykonania tej us ł ugi, jest zbie ż ne w swej tre ś ci z przywo ł anym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych. Obie klauzule przewiduj ą bowiem jednakowe skutki dla klienta w przypadku zaistnienia tych samych okoliczno ś ci. Tym samym uzna ć nale ż y, ż e postanowienie stosowane przez przedsi ę biorc ę , b ę d ą cego stron ą niniejszego post ę powania, jest we wskazanym zakresie to ż same z tre ś ci ą postanowienia wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 39 i jako takie zakazane. W ust. 2 „Zlecenia – Umowy” ROB-BUD stosuje zapis: „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi”. Postanowienie umowne o identycznej tre ś ci SOKiK uzna ł za niedozwolone wyrokiem z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02). Postanowienie to figuruje w rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 40. Porównywane klauzule s ą sformu ł owane identycznie. Obie zastrzegaj ą dla przedsi ę biorcy uprawnienie do opó ź nienia si ę z wykonaniem us ł ugi bez ponoszenia ż adnych konsekwencji. Klauzule te wy łą czaj ą zatem odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy za szkody poniesione przez konsumenta na skutek opó ź nienia w ś wiadczeniu us ł ug. Z uwagi na identyczne brzmienie klauzuli wpisanej do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i klauzuli stosowanej przez przedsi ę biorc ę nie budzi w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca pos ł uguje si ę klauzul ą , która zosta ł a ju ż wpisana do rejestru. Analogiczna sytuacja zachodzi w przypadku postanowienia stosowanego przez ROB- BUD w ust. 4 „Zlecenia-Umowy” . Tre ść zamieszczonego w nim postanowienia: „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie” jest literalnie identyczna z tre ś ci ą postanowienia wpisanego, na mocy wyroku SOKiK z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02, do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 41. Równie ż zatem i w tym przypadku, mamy do czynienia z tym samym postanowieniem umownym. Analizowane klauzule narzucaj ą konsumentowi s ą d miejscowo w ł a ś ciwy do rozstrzygania spraw, które w przysz ł o ś ci mog ą wynikn ąć z łą cz ą cego strony stosunku prawnego. Klauzule takie godz ą w interesy konsumenta, gdy ż utrudniaj ą mu znacznie drog ę s ą dow ą . Niejednokrotnie zmuszaj ą bowiem konsumenta do prowadzenia sporu s ą dowego w odleg ł ej od jego miejsca zamieszkania miejscowo ś ci. Wskazane postanowienia, w zwi ą zku z tym, ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, stanowi ą klauzule abuzywne okre ś lone w art. 385 3 pkt 23 k.c. Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez ROB- BUD s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by 6 dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych z ROB-BUD umow ę o us ł ugi monta ż u drzwi lub okien. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie ROB-BUD ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad II Bezprawno ść dzia ł a ń ROB-BUD polegaj ą cych na podawaniu w tre ś ci „Zlecenia - Umowy” wy łą cznie cen netto oferowanych us ł ug wynika natomiast z naruszenia przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.). Powo ł any przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach definiuje poj ę cie ceny jako warto ść wyra ż on ą w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest zobowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę ; w cenie uwzgl ę dnia si ę podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. W tym miejscu nale ż y równie ż wskaza ć , ż e art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Obowi ą zki odno ś nie sposobu informowania o cenach towarów i us ł ug oferowanych kupuj ą cym zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894 ze zm.). Przepis § 10 ust. 2 tego rozporz ą dzenia wprowadza nakaz okre ś lania przez us ł ugodawc ę cen w taki sposób, aby zawiera ł y one wszystkie elementy sk ł adowe ceny. Z powy ż szego wynika, ż e podawanie w jakikolwiek sposób i w jakimkolwiek stadium zawieranej transakcji kosztu wykonania tych us ł ug bez uwzgl ę dnienia wysoko ś ci obci ąż aj ą cych ich podatku VAT stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach. W zwi ą zku z tym, ż e oferowane przez ROB-BUD us ł ugi monta ż u drzwi i okien podlegaj ą opodatkowaniu na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz. U. Nr 54, poz. 535), ceny tych produktów powinny uwzgl ę dnia ć stawk ę podatku VAT. Tymczasem w wykorzystywanym przez ROB-BUD wzorcu umownym „Zlecenia - Umowa” w cz ęś ci dotycz ą cej charakterystyki dokonanego zamówienia zawarte jest sformu ł owanie „Ca ł kowity koszt wykonania us ł ugi wraz z materia ł em...........+ 7% VAT” . W ust. 6 wzorca znajduje si ę natomiast zapis „Cena netto ”. Jednocze ś nie wzorzec ten nie zawiera informacji o wysoko ś ci kosztu us ł ugi po uwzgl ę dnieniu obowi ą zuj ą cej stawki podatku VAT, tj. o cenie tej us ł ugi w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e przedsi ę biorca w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o wykonanie us ł ug monta ż u drzwi lub okien nie informuje w sposób zgodny z przepisami powo ł anej powy ż ej ustawy o cenie tych us ł ug. Wskazuje jedynie na warto ść netto wykonywanych us ł ug, a zatem na koszt us ł ugi nie uwzgl ę dniaj ą cy warto ś ci podatku 7 VAT. W ś wietle przepisów ustawy o cenach nie ulega natomiast w ą tpliwo ś ci, ż e cena podawana lub uwidaczniana przez przedsi ę biorc ę – bez wzgl ę du na to, czy jest to cena umieszczana w reklamie, umowie czy miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci – powinna by ć cen ą brutto, tj. zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug. Podawanie wy łą cznie cen netto, nawet je ś li przekaz zawiera wzmiank ę , i ż cena ta nie zawiera w sobie kwoty podatku VAT, a w zwi ą zku z tym konsument musi we w ł asnym zakresie doliczy ć do wskazanej sumy odpowiedni ą stawk ę podatku, stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach. Jak bowiem wskaza ł SOKiK w wyroku z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) i ż „Informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą , bo na przedsi ę biorcy ci ąż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie towaru umieszczono ogólnikow ą informacj ę - cena netto, cena+VAT itp.” W zwi ą zku z powy ż szym, zakwestionowane przez Prezesa UOKiK dzia ł anie ROB- BUD, polegaj ą ce na podawaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o wykonanie us ł ug wy łą cznie cen netto tj. cen nieuwzgl ę dniaj ą cych warto ś ci podatku od towarów i us ł ug uzna ć nale ż y za bezprawne. Dzia ł anie to wywo ł uje negatywne skutki w sferze interesów wszystkich konsumentów, b ę d ą cych potencjalnymi klientami ROB-BUD. Niew ą tpliwie bowiem podawanie przez przedsi ę biorc ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów jedynie warto ś ci netto zamawianych us ł ug pozbawia jego kontrahentów pe ł nej informacji o kosztach, jakie b ę d ą musieli ponie ść w zwi ą zku z zamówion ą us ł ug ą . W zwi ą zku z tym, ż e oznaczenie ceny produktu lub us ł ugi poprzez wskazanie ich warto ś ci brutto nie stanowi prawdziwej informacji na temat kwoty p ł aconej przez nabywc ę , wprowadza konsumentów w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu produktu lub us ł ugi. Oferta ROB-BUD jest kierowana do bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów, st ą d te ż nale ż y uzna ć , i ż opisane powy ż ej zachowanie biura uderza w zbiorowy interes konsumentów. Praktyka ROB-BUD polegaj ą ca na podawaniu w tre ś ci umów o us ł ugi zawieranych z konsumentami wy łą cznie cen netto zamawianych us ł ug ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, a zatem wype ł nia dyspozycj ę normy z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co przes ą dza o konieczno ś ci uznania jej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pan Piotr Potraski „ROB-BUD” Podgóra 34 05-530 Góra Kalwaria 8