RŁO-6/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RLO-61-22/06-AB Ł ód ź , dnia 9 lutego 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 6/2007 I. Na podstawie art. 23f ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust.1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, zm. Dz. U. z 2006 r. Nr157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Dz. U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie stosowania przez TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o., ul. Andrzeja Struga 4, 90-426 Ł ód ź , praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1/ stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.”, postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane w dniu 3 stycznia 2006 r. pod numerem 609 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 listopada 2005 r., sygn. Akt XVII Amc 89/04) o tre ś ci: „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura”; 2/ stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.”, postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane w dniu 22 lutego 2005 r. pod numerem 283 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. Akt XVII Amc 115/03) o tre ś ci: „Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)”; 2 w którego toku uprawdopodobniono, ż e obj ę te ww. zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy naruszaj ą zakaz, o którym mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „ustawa o okik”), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po przyj ę ciu zobowi ą zania przez TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Ł odzi do usuni ę cia klauzul naruszaj ą cych przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w ten sposób, ż e klauzula o tre ś ci: „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura” zostanie zast ą piona zapisem: „Reklamacje wnosi si ę do Biura.” natomiast klauzula o tre ś ci: „Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)” zostanie usuni ę ta, nak ł ada si ę na TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania do dnia 28 lutego 2007 r. II. Na podstawie art. 23f ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080 , zm. Dz. U. z 2006 r. Nr157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 15 marca 2006 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, przy czym sprawozdanie powinno zawiera ć : - nowy wzór umowy z za łą cznikami, - kopie trzech umów zawartych po dniu 28 lutego 2007 r. Uzasadnienie W okresie od 28 sierpnia 2006 r. do 23 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urz ę du”) – Delegatura w Ł odzi prowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu przez TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi (dalej: „TRADE & TRAVEL COMPANY” lub „Spó ł ka”) postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2004 r., sygnatura akt XVII Amc 3 82/03. W trakcie przedmiotowego post ę powania zbadano wzorce umów: „Zg ł oszenie – Umowa” i „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.”. Analiza ww. dokumentów wykaza ł a, ż e nie zwieraj ą one niedozwolonych postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2004 r., sygnatura akt XVII Amc 82/03. Jednocze ś nie stwierdzono, i ż tre ść wzorca umowy „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.” (dalej: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych”) zawiera postanowienia zbli ż one tre ś ci ą i o takim samym celu jak postanowienia wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycjami 283 i 609. W dniu 3 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął Postanowieniem Nr 1/61-22/06 post ę powanie w sprawie stosowania przez TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o., ul Andrzeja Struga 4, 90-426 Ł ód ź , praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.” nast ę puj ą cych klauzul o tre ś ci: 1. „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura”, klauzula wpisana do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 609, w dniu 3 stycznia 2006 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 listopada 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 89/04; 2. „Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)”, klauzula wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 283, w dniu 22 lutego 2006 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r., sygnatura akt XVII Amc 115/03 co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik. (dowód: karty nr 1-2) Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zborowe interesy konsumentów w dniu 3 listopada 2006 r. stosownie do przepisu art. 84 ust. 3 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 100a ust. 3 tej ustawy (dowód: karta nr 3). Postanowieniem Nr 2/61-22/06 z dnia 3 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w tym post ę powaniu nast ę puj ą ce dokumenty zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym o sygn. akt R Ł O/402-13/06/AK: 1. Pismo wyja ś niaj ą ce z dnia 29 wrze ś nia 2006 r., stanowi ą ce odpowied ź na wezwanie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 sierpnia 2006 r. (dowód: karta nr 5); 2. Aktualny odpis z KRS (dowód: karty nr 9-17); 3. „Zg ł oszenie - Umowa” (dowód: karta nr 6); 4 4. „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o.” (dowód: karty nr 7- 8). Prezes Urz ę du pismem z dnia 3 listopada 2006 r. zawiadomi ł TRADE & TRAVEL COMPANY o zaliczeniu w poczet materia ł u dowodowego ww. dokumentów (dowód: karta nr 18). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Spó ł ka w pi ś mie z dnia 6 grudnia 2006 r. zobowi ą za ł a si ę do usuni ę cia kwestionowanych klauzul zawartych w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych”, które mog ą stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik. (dowód: karta nr 23). TRADE & TRAVEL COMPANY wskaza ł o, i ż : «Klauzula o tre ś ci: „ Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura.” pojawi si ę w ogólnych warunkach umów w brzmieniu: „Reklamacje wnosi si ę do Biura.” Klauzula o tre ś ci: „ Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)” zostanie usuni ę ta z „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych.”» (dowód: karta nr 23). Dnia 29 grudnia 2006 r. Spó ł ka zosta ł a zawiadomiona o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy i ko ń cowego wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów oraz przedstawionych zarzutów (dowód: karta nr 25). W pi ś mie z dnia 2 stycznia 2007 r. TRADE & TRAVEL COMPANY wnios ł o o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania zobowi ą zania polegaj ą cego na usuni ę ciu klauzul umownych mog ą cych stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik (dowód: karta nr 26). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: TRADE & TRAVEL COMPNY Spó ł ka z o.o. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000209767, prowadzonym przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Krajowego Rejestru S ą dowego. Zgodnie z przedstawionym aktualnym odpisem z rejestru przedsi ę biorców przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść biur podró ż y, dzia ł alno ść agencji podró ż y, dzia ł alno ść biur turystycznych oraz pozosta ł a dzia ł alno ść turystyczna (dowód: karty nr 9-17). Przy zawieraniu umów TRADE & TRAVEL COMPANY pos ł uguje si ę „Zg ł oszeniem- Umow ą ” (dowód: karta nr 6) oraz „Ogólnymi warunkami uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Konsorcjum Polskich Biur Podró ż y: TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o.” (dowód: karty nr 7-8). Wzorce te w obecnym kszta ł cie obowi ą zuj ą od pocz ą tku 2006 r. (dowód: karta nr 5). Niniejsze post ę powanie dotyczy zapisów zawartych w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych”: 1. „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura”; 5 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 89/04) uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie: „ Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy uznane zostan ą za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura.” Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 3 stycznia 2006 r., pod numerem 609, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) (dalej: „k.p.c.” lub „kodeks post ę powania cywilnego”). 2. „Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)” S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 115/03) uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie: „ Organizator wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którym zawarto umow ę .” Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 22 lutego 2005 r., pod numerem 283, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego. W pi ś mie z dnia 6 grudnia 2006 r. Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę do usuni ę cia kwestionowanych klauzul. Klauzula wymieniona powy ż ej w pkt 1 ma brzmie ć : „Reklamacje wnosi si ę do Biura” (dowód: karta nr 23). Natomiast klauzula wymieniona w pkt 2 zostanie wogóle usuni ę ta (dowód: karta nr 23). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje : Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ww. ustawy zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ustawodawca wskazuje w tym przepisie, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. nr 173, poz.1808 ze zm.), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. 6 Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej(Dz. U. z 2004 r. Nr 173,poz. 1807 ze zm.). Przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 cytowanej wy ż ej ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy przedsi ę biorca mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Przepis art. 2 ww. ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. TRADE & TRAVEL COMPANY Spó ł ka z o.o. jest osob ą prawn ą , która uzyska ł a osobowo ść prawn ą z chwil ą wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Jak wskazano powy ż ej, spó ł ka jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000209767. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść biur podró ż y, dzia ł alno ść agencji podró ż y, dzia ł alno ść biur turystycznych oraz pozosta ł a dzia ł alno ść turystyczna. Prezes Urz ę du stwierdza, ż e TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o. jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. Przedmiotem zarzutu w niniejszym post ę powaniu jest stosowanie przez TRADE & TRAVEL COMPANY we wzorcu pn.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych” postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 23a ust.2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru 7 postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego. Na mocy art. 479 45 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci rejestru, stanowi ą c, ż e rejestr jest jawny. Jawno ść rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem, postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. Akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosownych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. TRADE & TRAVEL COMPANY pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów z konsumentami wzorcem pn.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych”. Wzorzec ten zwiera klauzule o nast ę puj ą cej tre ś ci : „Reklamacje wniesione do Biura po 8 up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy zostan ą uznane za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura”. Przedmiotowe postanowienie jest to ż same z klauzul ą uznan ą za niedozwolone postanowienie umowne w wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 89/04), a nast ę pnie dnia 3 stycznia 2006 r. wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 609. Zapis zamieszczony w ww. rejestrze posiada nast ę puj ą c ą tre ść : „ Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy uznane zostan ą za bezskuteczne. Wszystkie reklamacje rozpoznawane b ę d ą w terminie jednego miesi ą ca od dnia wp ł yni ę cia do Biura.” Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych, którymi pos ł uguje si ę TRADE & TRAVEL COMPANY zawieraj ą tak ż e klauzul ę o tre ś ci: „Biuro wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którymi zawar ł umow ę (…)”. Przedmiotowe postanowienie jest to ż same z klauzul ą uznan ą za niedozwolone postanowienie umowne w wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 115/03), wpisan ą dnia 22 lutego 2005 r., pod numerem 283, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zapis zamieszczony w ww. rejestrze posiada nast ę puj ą c ą tre ść : „ Organizator wy łą cza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą generaln ą Ubezpieczyciela, z którym zawarto umow ę .” Jak wskazano wy ż ej Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje w umowach z konsumentami klauzul ę wpisan ą do rejestru tak ż e w sytuacji, gdy postanowienie zosta ł o zamieszczone w rejestrze w wyniku dzia ł a ń dotycz ą cych innego przedsi ę biorcy ni ż ten, przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie administracyjne. Istotne jest to, ż e cel i zakres regulacji porównywanych klauzul musi by ć jednakowy. W rozwa ż nym przypadku klauzule stosowane przez TRADE & TRAVEL COMPANY s ą identyczne z klauzulami wpisanymi do rejestru zarówno pod wzgl ę dem regulacji, jak i w warstwie j ę zykowej. Porównywane postanowienia zosta ł y zamieszczone w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, a wi ę c by ł y stosowane w stosunkach prawnych tego samego rodzaju. W ś wietle niniejszego nale ż y stwierdzi ć , ż e Spó ł ka pos ł uguje si ę postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez TRADE & TRAVEL COMPANY we wzorcu pn.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych” postanowie ń wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Stosowanie ww. postanowie ń umownych godzi w interesy konsumentów, gdy ż na ich mocy mo ż e doj ść do ograniczenia a nawet wy łą czenia odpowiedzialno ś ci TRADE & TRAVEL COMPANY wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Zapis dotycz ą cy terminu zg ł oszenia reklamacji mo ż e powodowa ć , i ż klienci b ę d ą rezygnowa ć ze sk ł adania reklamacji z uwagi na krótki czas do jej z ł o ż enia. Art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.) w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania umowy, znajduj ą zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 k.c. W ś wietle tego 9 przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni. Natomiast na mocy drugiego kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu postanowienia umownego Spó ł ka ogranicza odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą wzgl ę dem konsumenta za szkody na osobie. Zgodnie z art. 11 b ust 3 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych organizatorzy turystyki w umowach z klientami mog ą ograniczy ć odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej, w sytuacji umieszczenia w tre ś ci umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych wskazanego ustalenia. Powy ż sze ograniczenie nie mo ż e dotyczy ć szkód na osobie (art. 11 b ust 4 cytowanej ustawy). Z powy ż szego wynika, ż e praktyka polegaj ą ca na pos ł ugiwaniu si ę kwestionowanymi w niniejszej decyzji postanowieniami godzi w interesy konsumentów. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . Stosownie do art. 22 1 k.c., za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów. Ilo ść , jak i sk ł ad osobowy grupy kontrahentów Spó ł ki ulega ci ą g ł ym zmianom. Do tego grona mo ż na zaliczy ć szerok ą grup ę konsumentów. W zwi ą zku z tym nale ż y stwierdzi ć , ż e wy ż ej opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie wszystkie wymienione wy ż ej przes ł anki praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł y uprawdopodobnione. TRADE & TRAVEL COMPANY Sp. z o.o. jest przedsi ę biorc ą , którego dzia ł ania maj ą charakter bezprawny i godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom poprzez usuni ę cie klauzul naruszaj ą cych przepisy ustawy o okik. Zgodnie z art. 23f ustawy o okik je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 23f ust. 3 o okik Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. 10 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – XVII Wydzia ł Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: Adwokat Pan Lech G ą secki Kancelaria Adwokacka G ą secka G ą secki ul. P.O.W. 16/2 90 – 255 Ł ód ź