RWA-33/2005

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-14/05/MZ Warszawa, dn. 01 grudnia 2005 r. DECYZJA Nr RWA – 33/2005 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w związku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172, ze zm.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez spółkę CCC S.A. z siedzibą w Polkowicach Dolnych polegającą na umieszczeniu w treści wzorów zgłoszenia niezgodności towaru z umową postanowienia w brzmieniu: „ Klient zobowiązał się w terminie 14 dni odebrać decyzję dotycząca ustosunkowania się sprzedającego do Ŝądań kupującego bez dodatkowego poinformowania. Klauzulę podpisano za zgodą konsumenta ”, które narusza przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.), poprzez nałoŜenie na kupujących obowiązków niewynikających z ww. ustawy, które zmniejszają ryzyko odpowiedzialności sprzedawcy co do konsekwencji nierozpatrzenia reklamacji w terminie, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 6 września 2005 r. UZASADNIENIE W dniu 29 lipca 2005 r. zostało wszczęte z urzędu – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez spółkę CCC S.A. z siedzibą w Polkowicach Dolnych (dalej jako: CCC S.A. lub Spółka) praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na umieszczeniu w treści wzorów zgłoszenia niezgodności towaru z umową postanowienia o następującej treści: 2 „ Klient zobowiązał się w terminie 14 dni odebrać decyzję dotyczącą ustosunkowania się sprzedającego do Ŝądań kupującego bez dodatkowego poinformowania. Klauzulę podpisano za zgoda konsumenta ”. Podstawę wszczęcia niniejszego postępowania stanowił wzorzec formularza zgłoszenia niezgodności towaru z umową stosowany w postępowaniu reklamacyjnym przez spółkę CCC S.A., uzyskany przez Prezesa Urzędu z dwóch róŜnych źródeł, co prowadziło do wniosku, iŜ jest on powszechnie stosowany. Analiza treści ww. wzorca - w ocenie Prezesa Urzędu - budziła podejrzenie, iŜ został on opracowany w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.). CCC S.A. umieściła bowiem w zgłoszeniu reklamacyjnym zapis, który nakłada na konsumenta obowiązek odbioru decyzji w sprawie reklamacji w terminie 14 dni, co moŜe prowadzić do zwolnienia sprzedawcy z odpowiedzialności za niedotrzymanie terminu. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak sformułowany zapis we wzorcu reklamacyjnym pozwala na uniknięcie przez sprzedawcę - CCC S.A. skutków wynikających z dyspozycji art. 8 ust. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeŜeli sprzedawca, który otrzymał od kupującego Ŝądanie doprowadzenia towaru konsumpcyjnego niezgodnego z umową do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy, nie ustosunkował się do tego Ŝądania w terminie 14 dni, uwaŜa się, Ŝe uznał te Ŝądanie za uzasadnione. Prezes Urzędu powyŜszy zapis zakwalifikował jako mogący naruszyć przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez nałoŜenie na kupujących obowiązków niewynikających z ww. ustawy, które zmniejszają ryzyko odpowiedzialności sprzedawcy co do konsekwencji nierozpatrzenia reklamacji w terminie, co mogło stanowić naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz na wezwanie do przekazania informacji i dokumentów, Spółka stwierdziła, iŜ forma udzielania odpowiedzi na reklamację nie jest uregulowana w przepisach ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej i podniosła, Ŝe kwestionowany przez Prezesa Urzędu wzorzec nie jest juŜ stosowany w postępowaniu reklamacyjnym z wyjątkiem sytuacji awaryjnych. Spółka przekazała aktualnie stosowany formularz zgłoszenia niezgodności towaru z umową, który nie zawierał kwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia (pismo z dnia 16 sierpnia 2005 r.). W toku postępowania, pismem z dnia 14 października 2005 r. Spółka złoŜyła dalsze wyjaśnienia w sprawie. Wskazała, iŜ stare druki reklamacyjne były wykorzystane w postępowaniu reklamacyjnym do dnia 6 września 2005 r., w którym to sklepy naleŜące do CCC S.A. zostały zobowiązane do stosowania nowych wzorów formularzy reklamacyjnych. Pismem z dnia 27 października 2005 r. Prezes Urzędu wezwał CCC S.A. do uzupełnienia braków formalnych przekazanych przez nią dokumentów i zawiadomił o przedłuŜeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 30 listopada 2005 r. W piśmie z dnia 9 listopada Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie został wyznaczony termin na zapoznanie się strony z aktami sprawy. Mimo stosownego zawiadomienia CCC S.A. nie skorzystała z uprawnienia do zapoznania się z całością akt. 3 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje. Spółka CCC S.A. z siedzibą w Polkowicach Dolnych jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000211692. Zgodnie z treścią wpisu, przedmiotem działalności Spółki jest m.in.: produkcja i sprzedaŜ detaliczna obuwia oraz wyrobów skórzanych. CCC S.A. wchodzi w skład Grupy Kapitałowej CCC, która jest jednym z największych producentów obuwia w Polsce. SprzedaŜ obuwia prowadzona jest pod marką CCC przez własne salony firmowe oraz salony działające na zasadzie franczyzy. Zgodnie z informacjami podanymi na stronie internetowej Spółki ( www.ccc.com.pl ) - według stanu na koniec września 2005 r. na sieć salonów CCC składały się: sklepy franczyzowane – 133 salony i sklepy własne – 94 salony. Sklepy działające w ramach sieci CCC nie stosują jednakowo brzmiących wzorów zgłoszenia niezgodności towaru z umową. Wynika to z faktu, iŜ Spółka nie obliguje swoich kontrahentów (franczyzobiorców) do stosowania takich samych wzorów formularzy reklamacyjnych. JednakŜe wobec sklepów bezpośrednio podległych spółce CCC S.A., a więc 94 własnych salonów sprzedaŜy CCC S.A., Spółka prowadzi jednolitą politykę reklamacyjną i zobowiązuje sklepy do stosowania jednolitych wzorców w obrocie konsumenckim. CCC S.A. opracowała wzorzec zgłoszenia niezgodności towaru z umową, określający tryb postępowania reklamacyjnego w przypadku, gdy sprzedany towar jest niezgodny z umową. Jest to gotowy formularz sporządzony w formie druku akcydensowego. Formularz zawiera kilka wydzielonych pól, w których sprzedawca wpisuje dane konsumenta, określa przedmiot reklamacji a następnie umieszcza Ŝądanie konsumenta. Na formularzu znajduje się informacja, iŜ sprzedawca w terminie 14 dni, licząc od dnia złoŜenia reklamacji, ustosunkuje się do zgłoszonych roszczeń, a takŜe, Ŝe do rozpatrzenia reklamacji mają zastosowanie przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Pod wyŜej wskazaną informacją został zamieszczony zapis o następującej treści: „ Klient zobowiązał się w terminie 14 dni odebrać decyzję dotyczącą ustosunkowania się sprzedającego do Ŝądań kupującego bez dodatkowego poinformowania. Klauzulę podpisano za zgodą klienta.” Stosownie do przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeŜeli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umową, np. gdy jego właściwości nie odpowiadają właściwościom cechującym towar tego rodzaju lub towar nie nadaje do celu, do jakiego jest zwykle uŜywany. W przypadku wystąpienia owej niezgodności, konsument moŜe domagać się od sprzedawcy doprowadzenia towaru konsumpcyjnego do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy. Podstawowym warunkiem dochodzenia odpowiedzialności jest zawiadomienie sprzedawcy o stwierdzeniu takiej niezgodności w terminie dwóch miesięcy. Sprzedawca jest zobowiązany do przyjęcia i rozpatrzenia reklamacji sprzedanego przez siebie towaru. Jeśli w chwili zgłoszenia przez konsumenta reklamacji sprzedawca nie moŜe ocenić jej zasadności - to ma obowiązek w terminie 14 dni poinformować kupującego o uznaniu lub o odmowie uznania reklamacji. Art . 8 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej stanowi, Ŝe „ jeŜeli sprzedawca, który otrzymał od kupującego Ŝądanie określone w ust. 1 (tj. doprowadzenie towaru konsumpcyjnego do stanu zgodnego z umową) nie ustosunkował się do jego Ŝądania w terminie 14 dni, uwaŜa się, Ŝe uznał je za uzasadnione ”. CCC S.A. ustosunkowując się pismem dnia 16 sierpnia 2005 r. do sformułowanych przez Prezesa Urzędu zarzutów podniosła, iŜ wobec trudności związanych z nieprecyzyjnym i niekorzystnym dla sprzedawców przepisem art. 8 ust. 3 ww. ustawy, który nie reguluje 4 formy udzielenia odpowiedzi na reklamacje, konieczne jest uzgodnienie z konsumentem sposobu powiadomienia o jej rozpatrzeniu. Natomiast nieudzieleniem przez sprzedawcę odpowiedzi w terminie 14 dni zainteresowany będzie na pewno konsument gdyŜ, w ten sposób jego Ŝądania zostaną uznane. Stąd teŜ intencją zamieszczenia kwestionowanego zapisu było zobligowanie kupującego do osobistego odbioru reklamacji. Spółka oświadczyła, iŜ konsument odbierając decyzję po upływie terminu 14 dni nie ponosi Ŝadnych konsekwencji, w szczególności decyzja sprzedawcy nie zmieni się do momentu jej odbioru. Ponadto Spółka wyjaśniła, iŜ wzorzec posiadany przez Prezesa Urzędu, w którym znajduje się kwestionowany zapis został zastąpiony nowym wzorcem, z którego treść postanowienia została usunięta. Jednocześnie Spółka podniosła, iŜ jest w posiadaniu zapasu starych druków reklamacyjnych (zawierających kwestionowane postanowienie), wykorzystywanych w sklepach w sytuacjach awaryjnych (np. w sytuacji braku dostępu do komputera sklepowego, na którym wystawiane są formularze reklamacyjne). Spółka składając dalsze wyjaśnienia poinformowała, iŜ stare druki reklamacyjne wykorzystywane są w wypadkach, gdy z powodu duŜej ilości kupujących w sklepie, sprzedawcy mają ograniczony dostęp do znajdujących się na terenie sklepów komputerów, na których wystawiane są przedmiotowe formularze. W takim przypadku sprzedawca korzystając z posiadanego przez sklep zapasu starych druków, przyjmuje reklamację na takim właśnie druku wypełniając go ręcznie. Spółka oświadczyła równieŜ, iŜ z 94 sklepów podległych CCC S.A. 38 placówek korzystało ze starych druków. Procentowy udział reklamacji złoŜonych z wykorzystaniem starych druków reklamacyjnych w ogólnej liczbie reklamacji wynosi 30% wszystkich reklamacji przyjętych w sklepach podległych CCC S.A. (pismo z dnia 10 października 2005 r.) CCC S.A. poinformowała, iŜ od dnia 6 września 2005 r. nie stosuje starych wzorów formularzy reklamacyjnych. Z dniem 6 września 2005 r. sklepy podległe Spółce zostały zobowiązane do stosowania nowych wzorów formularzy niezgodności towaru z umową (pismo z dnia 10 października 2005r.). Spółka przekazała aktualnie stosowany formularz zgłoszenia niezgodności towaru z umową, w którym treść spornego postanowienia została zmieniona na postanowienie w brzmieniu „ strony ustaliły następujący sposób powiadomienia…”. Przedstawiony przez Spółkę nowy wzorzec zgłoszenia niezgodności towaru z umową nie zawierał postanowień sprzecznych z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. CCC S.A. poinformowała równieŜ, iŜ przy składaniu reklamacji, konsumenci są przez sprzedawcę informowani o moŜliwych sposobach powiadomienia o rozpatrzeniu niezgodności towaru z umową a następnie strony ustalają w jakim trybie zostanie powiadomiony w konkretnym wypadku konsument. CCC S.A. podała iŜ, procentowy udział poszczególnych sposobów powiadamiania przedstawia się następująco: - konsument osobiście odbiera decyzje o rozpatrzeniu reklamacji - 60%, - powiadomienie listowne konsumenta- 15%, - powiadomienie telefoniczne (kontakt telefoniczne do konsumenta) - 10%, - powiadomienie telefoniczne (kontakt telefoniczny ze strony konsumenta) i osobisty odbiór reklamacji – 5%, - powiadomienie telefoniczne konsumenta i przesłanie decyzji na adres konsumenta – 5%. 5 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: W myśl art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów.” Na mocy powołanego przepisu zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed godzącymi w nie naruszeniami polegającymi na bezprawnych działaniach przedsiębiorców. Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, oznacza sprzeczność z prawem (z przepisami innych ustaw), a takŜe z zasadami współŜycia społecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rządowego ustawy nowelizacyjnej, która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; Dz. U. Nr 129, poz. 1102), zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d [ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów] nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, Ŝe doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale takŜe zasad współŜycia społecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w przewaŜającej mierze mają charakter przepisów procesowych. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajdują się w innych ustawach, poza ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu dokonuje analizy dopuszczalności zachowania przedsiębiorcy w świetle przepisów innych ustaw, stosując zaś art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza, czy zachowanie takie, jeŜeli nosi cechy bezprawności, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. A zatem, aby określone działanie przedsiębiorcy mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu musi wykazać, iŜ zachowanie przedsiębiorcy spełnia łącznie trzy przesłanki: 1. jest bezprawne, 2. godzi w interes konsumentów, 3. interes konsumentów, w który godzi zachowanie przedsiębiorcy ma charakter zbiorowy. W odniesieniu do działań podejmowanych przez CCC S.A., polegających na umieszczeniu w treści wzorów zgłoszenia niezgodności towaru z umową stosowanych w obrocie z konsumentami, postanowień w brzmieniu: „ Klient zobowiązał się w terminie 14 dni odebrać decyzję dotyczącą ustosunkowania się sprzedającego do Ŝądań kupującego bez dodatkowego poinformowania. Klauzulę podpisano za zgoda konsumenta ”, ich bezprawność naleŜy wywieść z naruszenia przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu Cywilnego. W ocenie Prezesa Urzędu, powyŜsza klauzula nakłada na konsumentów obowiązki niewynikające z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej jednocześnie zmniejszając ryzyko odpowiedzialności sprzedawcy za towar niezgodny z umową. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy sprzedawca ma obowiązek ustosunkować się do Ŝądań zgłoszonych przez konsumenta w terminie 14 dni. Przepis ten nakłada jednoznacznie na sprzedawcę obowiązek ustosunkowania się do Ŝądania 6 konsumenta, przewidując jednocześnie sankcję za niedotrzymanie terminu w postaci uznania Ŝądania konsumenta za uzasadnione. Celem powołanego przepisu jest zdyscyplinowanie sprzedawcy w zakresie wyraŜenia stanowiska odnośnie zgłoszonej niezgodności towaru z umową i ze względu na nią - Ŝądania nabywcy co do sposobu doprowadzenia do stanu zgodności. A zatem sprzedawca w ciągu 14 dni powinien poinformować konsumenta, w jakim zakresie uznaje stwierdzoną niezgodność towaru, w jakim terminie nastąpi wymiana albo naprawa, jeśli stwierdzona niezgodność wymaga ekspertyzy – w jakim terminie zostanie ona wykonana, bądź poinformować konsumenta, Ŝe nie uznaje zgłoszonych Ŝądań z uwagi na niemoŜliwość lub nadmierność kosztów ich realizacji. JeŜeli nie uczyni tego, uwaŜa się, Ŝe uznał roszczenia konsumenta za uzasadnione. Tym samym z milczeniem sprzedawcy w związku ze zgłoszonym Ŝądaniem przez kupującego w terminie 14 dni ustawodawca wiąŜe zastosowanie reguły interpretacyjnej, na podstawie, której brak reakcji oznacza uznanie roszczenia za uzasadnione. Konsument pod groźbą utraty ww. uprawnień jest zobowiązany jedynie do dokonania aktu staranności w postaci zawiadomienia sprzedawcy o niezgodności z umową przed upływem dwóch miesięcy od jej stwierdzenia. Przepisy ustawy nie wymagają, by konsument odebrał decyzję sprzedawcy dotyczącą ustosunkowania się do zgłoszonych przez niego roszczeń. Prezes Urzędu uznał, iŜ w stosowanym przez CCC S.A. formularzu zgłoszenia niezgodności towaru z umową sprzedawca przerzuca na konsumenta obowiązek poinformowania o podjętej przez siebie decyzji poprzez zobowiązanie go do odbioru decyzji - w sposób niezgodny z dyspozycją art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak sformułowany zapis w praktyce moŜe stwarzać pole do naduŜyć ze strony sprzedawcy polegających na faktycznym niewypełnieniu obowiązków wynikająch z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Niepojawienie się konsumenta w ciągu 14 dni umoŜliwia bowiem sprzedawcy rozpatrzenie reklamacji po upływie 14-dniowego terminu poprzez przedstawienie swojej decyzji konsumentowi, który po upływie ww. terminie przyjdzie po odbiór decyzji w sprawie reklamacji, rzekomo sporządzonej w granicach ustawowego terminu. Zapis taki moŜe równieŜ wprowadzić w błąd kupującego co do terminu, w ciągu którego sprzedawca powinien przedstawić swoje stanowisko wobec zgłoszonych przez niego roszczeń. NałoŜenie na konsumenta obowiązku odbioru decyzji sprzedawcy w ciągu 14 dni moŜe prowadzić do wywołania nieprawdziwego przekonania o wyłączeniu przysługujących mu uprawnień w sytuacji, gdy kupujący zgłosi się po upływie umówionego terminu. Prezes Urzędu analizując okoliczności sprawy rozwaŜył wyjaśnienia przekazane przez CCC S.A. Prezes Urzędu uznał za nietrafną argumentację Spółki, zgodnie z którą brak uregulowania w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej sposobu udzielania odpowiedzi na złoŜoną przez konsumenta reklamację uprawnia sprzedawcę do nałoŜenia na konsumenta obowiązku osobistego odbioru reklamacji. Celem ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej jest silniejsza ochrona interesów konsumenta, stąd teŜ ustawa pozytywnego działania wymaga od sprzedawcy. To sprzedawca jest zobowiązany – bez względu na poniesione koszty - ustosunkować się do Ŝądania konsumenta, dotyczącego niezgodności towaru z umową, w terminie 14 dni od zgłoszenia, pod rygorem uznania Ŝądania za w pełni uzasadnione. Natomiast faktu nieuregulowania przez ustawodawcę szczegółowych kwestii trybu postępowania reklamacyjnego, np. formy odpowiedzi na zgłoszenie niezgodności towaru z umową, nie naleŜy interpretować w ten sposób, iŜ sprzedawca moŜe przerzucić swój obowiązek na konsumenta. Całkowicie nieuzasadnione i niemające oparcia w przepisach kodeksu 7 cywilnego jest stwierdzenie, jakoby przyjęcie praktyki pisemnego powiadomienia konsumenta jako wymogu, w istocie spowoduje skrócenie wyznaczonego terminu o tzw. drogę pocztową. W ocenie Prezesa Urzędu, bez znaczenia pozostaje równieŜ oświadczenie Spółki, Ŝe konsument nie ponosi Ŝadnych konsekwencji w sytuacji, gdy odbierze reklamację po upływie 14 dni. NaleŜy zwrócić bowiem uwagę, iŜ to, Ŝe Ŝadna reklamacja nie została dotychczas oddalona z powodu niedotrzymania terminu przez konsumenta nie oznacza, Ŝe tak sformułowany zapis nie umoŜliwi jej oddalenia w przyszłości. PowyŜsze rozumowanie prowadzi do konkluzji, Ŝe przytoczona wyŜej treść wzoru zgłoszenia niezgodności towaru z umową moŜe pogarszać pozycję prawną konsumenta w szczególności poprzez eliminację bądź modyfikację jego ustawowych uprawnień. Tym samym za bezprawne naleŜy uznać zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działania podejmowane przez CCC S.A., polegające na zobowiązywaniu kupujących do odbioru reklamacji. W świetle powyŜej przedstawionych okoliczności nie ulega wątpliwości, iŜ kwestionowane działania CCC S.A. godzą w interesy konsumentów, jako Ŝe kształtują obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z przepisami obowiązującego prawa. Takie działanie pozwala bowiem na niewywiązanie się przez Spółkę z obowiązku rozpatrzenia reklamacji w terminie 14 dni. W sytuacji, gdy konsument zjawi się po odbiór decyzji po terminie 14-dniowym (np. w wyniku choroby lub wyjazdu poza miejsce zamieszkania) nie moŜe mieć pewności, Ŝe odpowiedź na jego reklamację była gotowa w ciągu 14 dni. Ponadto, przedmiotowe działanie godzi w interesy ekonomiczne konsumenta, jako Ŝe naraŜa go na poniesienie dodatkowych kosztów (koszty dojazdu). NaleŜy podkreślić, iŜ ustawa o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej stanowi, Ŝe konsument moŜe Ŝądać doprowadzenia zakupionego towaru do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę lub wymianę. Stosownie zaś do art. 8 ust. 2 powołanej ustawy nieodpłatność naprawy lub wymiany towaru na nowy oznacza takŜe, Ŝe sprzedawca ma obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez konsumenta przy realizacji prawa do uzyskania towaru zgodnego z umową. Podkreślenia wymaga równieŜ fakt, iŜ posługiwanie się takim postanowieniem przez Spółkę moŜe być wykorzystywane w sytuacji, gdy konsument składa reklamację – czyli wówczas, gdy jest niezadowolony z jakości zakupionego towaru. Zaś postanowienie „ klauzulę podpisano za zgodą klienta” i umieszczenie miejsca na podpis pod postanowieniem ma sugerować, Ŝe konsument dobrowolnie przyjmuje na siebie takie zobowiązanie. Działanie takie stanowi naduŜycie przez podmiot profesjonalny, jakim jest przedsiębiorca, pozycji zajmowanej wobec słabszej strony umowy (konsumenta), który w wyniku działań przedsiębiorcy moŜe zostać pozbawiony prawa dochodzenia przysługujących mu uprawnień. Stwierdzenie przez Prezesa Urzędu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wymaga takŜe wykazania, iŜ został naruszony zbiorowy interes konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ”, wskazując jednak w art. 23a ust. 1 zd. 2, Ŝe nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, poniewaŜ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta moŜe być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej liczby konsumentów. Wymaga podkreślenia fakt, iŜ produkty Spółki są powszechnie dostępne. Potencjalny konsument moŜe zostać adresatem zakwestionowanego 8 w przedmiotowej decyzji postanowienia. Zatem działania CCC S.A. są podejmowane w stosunku do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Mając powyŜsze na względzie, zdaniem Prezesa Urzędu, za uzasadnione uznać naleŜy stwierdzenie, iŜ posługiwanie się przez spółkę CCC S.A. w obrocie konsumenckim formularzem zgłoszenia niezgodności towaru z umową zawierającym zapis nakładający na konsumentów obowiązek uzyskania decyzji sprzedawcy odnośnie rozpatrzenia reklamacji, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającą na ukształtowaniu obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Jednocześnie wobec wycofania z obrotu z dniem 6 września 2005 r. i wprowadzenia przez Spółkę nowych wzorów formularzy zgłoszenia niezgodności towaru z umową, zgodnych z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej, zdaniem Prezesa Urzędu, za uzasadnione naleŜy uznać, iŜ kwestionowana w przedmiotowej decyzji praktyka została zaprzestana. W związku z tym uzasadnione jest zakończenie prowadzonego postępowania rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 23e ww. ustawy stanowi, iŜ w przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Dodatkowo, naleŜy podkreślić, iŜ stosownie do art. 23e ust. 3 ww. ustawy, „ CięŜar udowodnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1 (a więc sytuacji, w której przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ww. ustawy) spoczywa na przedsiębiorcy. ” Zatem, stosownie do powołanego przepisu, to przedsiębiorca obarczony jest cięŜarem udowodnienia okoliczności, iŜ jego zachowanie przestało naruszać zakazy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a więc uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego CCC S.A. pismem z dnia 10 października 2005 r. poinformowała, iŜ z dniem 6 września 2005 r. definitywnie zostały wycofane z obrotu stare druki formularzy zgłoszenia niezgodności towaru z umową. Jednocześnie Spółka przekazała aktualnie stosowany przez sklepy podległe CCC S.A. wzorzec zgłoszenia niezgodności towaru z umową. Oceniając przedstawiony przez Spółkę nowy wzorzec zgłoszenia niezgodności towaru z umową, Prezes Urzędu uznał, iŜ jego treść jest zgodna z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej, pozostawia bowiem moŜliwość faktycznego ustalenia pomiędzy konsumentem a sprzedawcą sposobu wywiązania się przez Spółkę ze swoich obowiązków. Nie zawiera zarazem kwestionowanych w niniejszej decyzji postanowień, zawartych we wcześniejszych formularzach reklamacyjnych. Mając powyŜsze na względzie Prezes Urzędu uznał, iŜ stosowanie przez CCC S.A. praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów zostało zaniechane z dniem wycofania z obrotu starych formularzy reklamacyjnych tj. w dniu 6 września 2005 r . Mając powyŜsze na względzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 9 dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuje: Pan Grzegorz Kukułka Specjalista ds. reklamacji CCC S.A. ul. Strefowa 6 59-101 Polkowice Dolne