RWA-29/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-1/06/DJ Warszawa, dn. 21 lipca 2006 r. DECYZJA Nr RWA-29/2006 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu post ę powania wszcz ę tego z urz ę du, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł ania STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na bezprawnym tj. sprzecznym z § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2005 r. Nr 2, poz. 6) obci ąż aniu odbiorców, nieb ę d ą cych w ł a ś cicielami uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych, kosztami sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tych uk ł adów w sytuacji, gdy uk ł adów tych nie poddano badaniom laboratoryjnym, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zobowi ą zuje si ę STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie do opublikowania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji, w „Gazecie Sto ł ecznej” – dodatku lokalnym do „Gazety Wyborczej”, „Metro” i „Metropol” o ś wiadczenia nast ę puj ą cej tre ś ci: „STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie o ś wiadcza, i ż obci ąż aj ą c odbiorców, nieb ę d ą cych w ł a ś cicielami uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych, kosztami sprawdzenia stanu technicznego uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych w sytuacji, gdy uk ł adów tych nie poddano badaniom laboratoryjnym, dzia ł a ł bezprawnie tj. niezgodnie z § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2005 r. Nr 2, poz. 6). Dzia ł anie to zosta ł o uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080). STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie o ś wiadcza, i ż opisana powy ż ej praktyka jako naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a wyeliminowana z dzia ł ania Spó ł ki.” UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 lipca 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku ze stosowanym przez spó ł k ę STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej: STOEN lub Spó ł ka) sposobem za ł atwiania sk ł adanych przez odbiorców reklamacji dotycz ą cych dzia ł ania uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze post ę powanie wyja ś niaj ą ce zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z przekazan ą do Delegatury UOKiK w Warszawie skarg ą konsumenta. W ww. pi ś mie konsument podniós ł , i ż w zwi ą zku z otrzymaniem faktury wykazuj ą cej, jego zdaniem, zbyt du ż e zu ż ycie energii oraz podejrzeniem nieprawid ł owej pracy licznika zg ł osi ł Spó ł ce reklamacj ę dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Z uwagi na fakt, ż e przeprowadzona w mieszkaniu odbiorcy kontrola stanu technicznego tego uk ł adu nie wykaza ł a nieprawid ł owo ś ci jego dzia ł ania Spó ł ka obci ąż y ł a odbiorc ę op ł at ą za sprawdzenie uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego. Analiza przedstawionego przez konsumenta stanu faktycznego zrodzi ł a podejrzenie, ż e dzia ł ania Spó ł ki w zakresie za ł atwiania reklamacji sk ł adanych przez odbiorców mog ą narusza ć obowi ą zuj ą ce w tym zakresie przepisy prawne. Prezes Urz ę du ustali ł bowiem, ż e zgodnie z tre ś ci ą § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2005 r. Nr 2, poz. 6) (dalej: rozporz ą dzenie przy łą czeniowe), odbiorca, nieb ę d ą cy w ł a ś cicielem uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego 1 , pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tego uk ł adu oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Przywo ł any przepis przewiduje obowi ą zek ponoszenia kosztów sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego przez odbiorc ę tylko w sytuacji, gdy uk ł ad ten zostaje poddany równie ż badaniu laboratoryjnemu, a badanie to nie potwierdzi nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów tego uk ł adu. Wskazany przepis nie odnosi si ę natomiast do przypadku, gdy prawid ł owo ść funkcjonowania licznika zbadano tylko i wy łą cznie w toku przeprowadzonej przez pracowników przedsi ę biorstwa energetycznego kontroli licznika w domu odbiorcy. Prezes Urz ę du powzi ął zatem w ą tpliwo ść , czy niestwierdzenie nieprawid ł owo ś ci dzia ł ania licznika w toku zwyk ł ego badania jego stanu technicznego mo ż e stanowi ć podstaw ę obci ąż ania odbiorcy kosztami tego badania. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Warszawie wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w toku którego zwróci ł si ę do STOEN, pismem z dnia 3 sierpnia 2005 r., o przedstawienie przyj ę tego przez Spó ł k ę trybu zg ł aszania przez odbiorców reklamacji na dzia ł anie licznika, trybu ich rozpatrywania przez 1 Zawarte w niniejszej decyzji rozwa ż ania dotycz ą ce obowi ą zku ponoszenia przez odbiorców kosztów sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych dotycz ą tylko odbiorców nieb ę d ą cych w ł a ś cicielami tych uk ł adów. 2 Spó ł k ę oraz zakresu dzia ł a ń , jakie Spó ł ka podejmuje w zwi ą zku z otrzyman ą reklamacj ą odbiorcy. Delegatura UOKiK w Warszawie wezwa ł a STOEN w szczególno ś ci do wskazania, w jakich przypadkach, w zwi ą zku ze z ł o ż on ą reklamacj ą na dzia ł anie licznika, Spó ł ka dokonuje sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo rozliczeniowego zainstalowanego u odbiorcy, a w jakich laboratoryjnego badania tego uk ł adu oraz do przedstawienia przyj ę tego przez Spó ł k ę sposobu rozliczania kosztów sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego oraz badania laboratoryjnego tego uk ł adu. W odpowiedzi na wezwanie Delegatury UOKiK w Warszawie, STOEN, pismem z dnia 19 sierpnia 2005 r., poinformowa ł , i ż w zakresie rozpatrywania reklamacji zwi ą zanych z dzia ł aniem uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych nie posiada ż adnych szczegó ł owych pisemnych procedur, dzia ł a jedynie w oparciu o regulacje zawarte w Taryfie energii elektrycznej STOEN S.A. 2005 r. (dalej: Taryfa STOEN) oraz w rozporz ą dzeniu przy łą czeniowym, a w szczególno ś ci w § 17 i § 37 tego rozporz ą dzenia. Spó ł ka zwróci ł a uwag ę , ż e zgodnie z § 17 pkt 8 ww. rozporz ą dzenia odbiorca zobowi ą zany jest do niezw ł ocznego informowania przedsi ę biorstwa energetycznego o zauwa ż onych wadach lub usterkach w uk ł adach pomiarowo – rozliczeniowych. Realizacja przez odbiorc ę tego obowi ą zku odbywa si ę nieodp ł atnie. Taryfa STOEN nie przewiduje bowiem za przekazanie takiej informacji ż adnej op ł aty. Natomiast samo sprawdzenie stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego na żą danie odbiorcy jest ju ż odp ł atne, zgodnie z katalogiem us ł ug i czynno ś ci wykonywanych na zlecenie przy łą czanego podmiotu zawartym w Taryfie STOEN. Dodatkowym, niezale ż nym uprawnieniem odbiorcy jest mo ż liwo ść żą dania od przedsi ę biorstwa energetycznego wykonania badania laboratoryjnego uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego. Spó ł ka wskaza ł a, ż e - zgodnie z przyj ę tymi przez ni ą zasadami post ę powania przy przyjmowaniu reklamacji - pracownik przedsi ę biorstwa jest zobowi ą zany ustali ć , co jest podstaw ą sk ł adanej reklamacji. Na tym etapie rozró ż niane s ą dwa przypadki: a) reklamacja dotycz ą ca zawy ż ania wskaza ń przez uk ł ad pomiarowo – rozliczeniowy, b) inna reklamacja dotycz ą ca nieprawid ł owej pracy uk ł adu pomiarowego (polegaj ą ca na przyk ł ad na zacinaniu si ę tarczy lub g ł o ś nej pracy). Jak poinformowa ł STOEN, w przypadku reklamacji dotycz ą cych nieprawid ł owej pracy uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, pracownik STOEN umawia si ę z odbiorc ą na wizyt ę montera w celu sprawdzenia poprawno ś ci dzia ł ania uk ł adu, informuj ą c, ż e jest to wizyta bezp ł atna. Je ż eli natomiast reklamacja nie wskazuje na konkretn ą nieprawid ł owo ść pracy licznika, a jedynie na zawy ż anie wskaza ń licznika, pracownik STOEN powinien przedstawi ć odbiorcy trzy mo ż liwe drogi post ę powania: a) wizyta montera w celu sprawdzenia poprawno ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, b) wymiana uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego i skierowanie go do badania laboratoryjnego, c) sprawdzenie urz ą dzenia przez montera i po tym sprawdzeniu skierowanie urz ą dzenia do badania laboratoryjnego. STOEN wyja ś ni ł , i ż w trakcie kontroli technicznej monter mo ż e jedynie okre ś li ć , czy licznik posiada bieg ja ł owy wirnika. Je ż eli to w ł a ś nie bieg ja ł owy wirnika stanowi ł podstaw ę reklamacji odbiorcy, stwierdzenie tej wady w tracie kontroli technicznej powoduje skierowanie uk ł adu do badania laboratoryjnego na koszt STOEN. W przypadku natomiast stwierdzenia poprawnej pracy uk ł adu kontrola jest ko ń czona, a odbiorca zostaje obci ąż ony jej kosztami zgodnie Taryf ą STOEN. W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Delegatura UOKiK w Warszawie podj ęł a dzia ł ania maj ą ce na celu ustalenie w ł a ś ciwej wyk ł adni przepisu § 37 ust. 3 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Z pro ś b ą o przedstawienie interpretacji tego przepisu Delegatura UOKiK w Warszawie zwróci ł a si ę pismem z dnia 17 listopada 2005 r. do Oddzia ł u Centralnego Urz ę du Regulacji Energetyki, natomiast pismem z dnia 9 grudnia 2005 r. do Departamentu Bezpiecze ń stwa Energetycznego Ministerstwa Gospodarki. Zarówno stanowisko wyra ż one przez URE (pismo z dnia 25 listopada 2005 r.), jak i Ministerstwo Gospodarki (pismo z dnia 17 stycznia 2006 r.) wskazywa ł y, i ż – w ś wietle § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego – nie jest uzasadnione obci ąż anie odbiorcy kosztami sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, je ż eli nie przeprowadzono bada ń laboratoryjnych tego uk ł adu. Maj ą c na uwadze wyja ś nienia przekazane przez STOEN oraz przedstawion ą przez URE oraz Ministerstwo Gospodarki wyk ł adni ę przepisu § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 24 stycznia 2006 r. wszcz ął przeciwko STOEN post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem sprzecznego z § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego obci ąż ania odbiorców, nieb ę d ą cych w ł a ś cicielami uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych, kosztami sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tych uk ł adów w sytuacji, gdy uk ł adów tych nie poddano badaniom laboratoryjnym, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 24 stycznia 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych: pismo STOEN z dnia 19 sierpnia 2005 r. wraz z za łą cznikami, pismo Delegatury UOKiK w Warszawie z dnia 17 listopada 2005 r. do Oddzia ł u Centralnego URE, pismo Delegatury UOKiK w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r. do Departamentu Bezpiecze ń stwa Energetycznego Ministerstwa Gospodarki, pismo Oddzia ł u Centralnego URE z dnia 25 listopada 2005 r. oraz pismo Departamentu Bezpiecze ń stwa Energetycznego Ministerstwa Gospodarki z dnia 17 stycznia 2006 r. uzyskane w toku przeprowadzonego uprzednio post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. sprawy RWA-40- 22/05/DJ). W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, STOEN w pi ś mie z dnia 17 lutego 2006 r. ponownie przedstawi ł stosowane przez Spó ł k ę procedury zwi ą zane ze sprawdzeniem prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, wskaza ł podstawy prawne swego dzia ł ania oraz przekaza ł dane statystyczne dotycz ą ce podj ę tych przez STOEN czynno ś ci zwi ą zanych ze sprawdzeniem uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych w I pó ł roczu 2005 r. Spó ł ka podwa ż a ł a równie ż przyj ę t ą przez Prezesa Urz ę du wyk ł adni ę przepisu § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego i zakwestionowa ł a uznanie jej dzia ł a ń za naruszaj ą ce przepis art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie jednak Spó ł ka wskaza ł a, ż e w celu wyeliminowania jakichkolwiek podejrze ń odno ś nie stosowania przez ni ą bezprawnych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jest gotowa z ł o ż y ć na mocy art. 23f ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zobowi ą zanie do zaniechania pobierania op ł at za sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego na żą danie odbiorcy bez przeprowadzania laboratoryjnego badania tego uk ł adu. Pismem z dnia 27 kwietnia 2006 r. STOEN wniós ł o wydanie w niniejszej sprawie decyzji w trybie art. 23f ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przekaza ł tre ść zobowi ą zania, o jakim mowa w ww. przepisie ustawy. 4 Delegatura UOKiK w Warszawie w pi ś mie z dnia 10 maja 2006 r. poinformowa ł a Oddzia ł Centralny URE o stanowisku reprezentowanym w niniejszej sprawie przez STOEN oraz zwróci ł a si ę o ustosunkowanie si ę URE do twierdze ń podniesionych przez Spó ł k ę . Odpowied ź na niniejsze pismo Oddzia ł Centralny URE przekaza ł w dniu 19 maja 2006 r. Pismem z dnia 8 czerwca 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z materia ł em zebranym w aktach post ę powania. Pe ł nomocnik Spó ł ki zapozna ł si ę z materia ł em zebranym w aktach niniejszego post ę powania w dniu 21 czerwca 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie jest przedsi ę biorstwem energetycznym ś wiadcz ą cym us ł ugi dostarczania energii elektrycznej na rzecz odbiorców z terenu Warszawy. Dzia ł alno ść w zakresie przesy ł ania i dystrybucji energii elektrycznej prowadzona jest przez STOEN w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 89, poz. 625) oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, w tym: rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2005 r. Nr 2, poz. 6) oraz rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz. U. Nr 105, poz. 1114) (dalej: rozporz ą dzenie taryfowe). Stosownie do tre ś ci art. 1 ust. 1 Prawa energetycznego, ustawa ta okre ś la zasady kszta ł towania polityki energetycznej pa ń stwa, zasady i warunki zaopatrzenia i u ż ytkowania paliw i energii, w tym ciep ł a, oraz dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych, a tak ż e okre ś la organy w ł a ś ciwe w sprawach gospodarki paliwami i energi ą . Nale ż y podkre ś li ć , i ż jednym z celów ww. ustawy wskazanych w art. 1 ust. 2 jest tworzenie warunków do równowa ż enia interesów przedsi ę biorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Realizuj ą c ten postulat ustawodawca zamie ś ci ł zarówno w ustawie Prawo energetyczne, jak i w wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych, szereg przepisów szczegó ł owo reguluj ą cych kwesti ę praw i obowi ą zków przedsi ę biorstw energetycznych oraz odbiorców w zakresie dostarczania paliw gazowych, energii elektrycznej i ciep ł a. W § 17 pkt 8 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego ustawodawca na ł o ż y ł na odbiorc ę obowi ą zek informowania przedsi ę biorstwa energetycznego o zauwa ż onych wadach lub usterkach w uk ł adzie pomiarowo – rozliczeniowym i o innych okoliczno ś ciach maj ą cych wp ł yw na mo ż liwo ść niew ł a ś ciwego rozliczenia za energi ę elektryczn ą oraz o powsta ł ych przerwach w dostarczaniu energii elektrycznej lub niew ł a ś ciwych jej parametrach. Niezale ż nie od powy ż szego w § 37 ww. rozporz ą dzenia ustawodawca wskaza ł , i ż odbiorca mo ż e wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa energetycznego z żą daniem sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego b ą d ź laboratoryjnego dzia ł ania tego uk ł adu. Stosownie do tre ś ci § 37 ust. 1 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, na żą danie odbiorcy przedsi ę biorstwo energetyczne dokonuje sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 14 dni od dnia zg ł oszenia żą dania, stosownie natomiast do tre ś ci § 37 ust. 2 tego rozporz ą dzenia, odbiorca ma prawo żą da ć laboratoryjnego sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego; badanie laboratoryjne przeprowadza si ę w ci ą gu 14 dni od dnia zg ł oszenia żą dania. Kwesti ę rozlicze ń za sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu reguluje § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia. Zgodnie z tre ś ci ą tego przepisu, odbiorca, nieb ę d ą cy w ł a ś cicielem uk ł adu 5 pomiarowo – rozliczeniowego, pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tego uk ł adu oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Stawki op ł at i sposób obliczania op ł at pobieranych za us ł ugi lub czynno ś ci wykonywane na dodatkowe zlecenie przy łą czonego podmiotu, stosownie do tre ś ci § 22 ust.1 rozporz ą dzenia taryfowego, przedsi ę biorstwo energetyczne zajmuj ą ce si ę przesy ł aniem i dystrybucj ą energii elektrycznej mo ż e ustali ć w taryfie. Op ł aty te ustala si ę za: 1) przerwanie i wznowienie dostarczania energii elektrycznej; 2) sprawdzenie prawid ł owo ś ci wskaza ń uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego; 3) us ł ugi pogotowia technicznego. Taryfa energii elektrycznej STOEN S.A. 2005 r. okre ś la zasady stosowania op ł at za dodatkowe us ł ugi lub czynno ś ci wykonywane na dodatkowe zlecenie przy łą czonego podmiotu w rozdziale 9. Pkt 9.1 Taryfy STOEN zawiera wyszczególnienie stawek op ł at za czynno ś ci i us ł ugi wykonywane na ż yczenie odbiorcy, w tym za sprawdzenie stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego z licznikiem do pomiaru a) bezpo ś redniego, b) pó ł po ś redniego, c) po ś redniego oraz za laboratoryjne badanie licznika lub urz ą dzenia steruj ą cego. W tre ś ci Taryfy wskazano, ż e op ł aty za laboratoryjne badanie licznika lub urz ą dzenia steruj ą cego nie pobiera si ę w przypadku, gdy licznik i urz ą dzenie steruj ą ce jest w ł asno ś ci ą sprzedawcy, a badanie potwierdzi ł o nieprawid ł owo ś ci. Brak jest natomiast dodatkowych zastrze ż e ń w odniesieniu do stawek op ł at pobieranych za sprawdzenie stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. STOEN nie posiada odr ę bnych pisemnych regulacji prawnych okre ś laj ą cych procedur ę post ę powania w zakresie reklamacji zwi ą zanych z dzia ł aniem uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Zgodnie z wewn ę trzn ą procedur ą przyj ę t ą przez STOEN, odbiorca zg ł aszaj ą c Spó ł ce zauwa ż on ą wad ę lub usterk ę mo ż e albo jednocze ś nie za żą da ć kontroli technicznej uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego i jego badania laboratoryjnego albo za żą da ć jedynie kontroli technicznej uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. W pierwszym przypadku, je ż eli przeprowadzone badanie laboratoryjne nie potwierdzi nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów tego uk ł adu, odbiorca jest obci ąż any kosztami badania laboratoryjnego. STOEN nie pobiera op ł aty za przeprowadzenie technicznej kontroli prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu. W drugim przypadku tj. w sytuacji, gdy odbiorca zg ł asza Spó ł ce jedynie żą danie przeprowadzenia technicznej kontroli uk ł adu mo ż liwe s ą nast ę puj ą ce scenariusze: 1) Monter sam kieruje urz ą dzenie pomiarowe do badania laboratoryjnego Je ż eli monter podczas kontroli technicznej uk ł adu stwierdzi wad ę zwi ą zan ą z ja ł owym biegiem licznika, urz ą dzenie pomiarowe jest kierowane do badania laboratoryjnego na koszt STOEN. W takim wypadku odbiorca nie ponosi ż adnych op ł at. 2) Monter nie stwierdza usterek, ale odbiorca żą da badania laboratoryjnego Pomimo pozytywnego wyniku kontroli technicznej uk ł adu, odbiorca mo ż e za żą da ć laboratoryjnego sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu. Je ż eli wynik badania laboratoryjnego nie potwierdzi istnienia nieprawid ł owo ś ci, odbiorca zostaje obci ąż ony kosztami badania laboratoryjnego. STOEN nie obci ąż a go kosztami kontroli technicznej. 3) Monter nie stwierdza usterek, odbiorca nie żą da badania laboratoryjnego Je ż eli monter w toku kontroli technicznej dzia ł ania uk ł adu nie stwierdzi jego nieprawid ł owo ś ci, a odbiorca nie za żą da badania laboratoryjnego, procedura kontroli jest ko ń czona, a odbiorca zostaje obci ąż ony kosztem kontroli technicznej. 6 Z danych statystycznych przekazanych przez STOEN wynika, i ż w 2005 r. zg ł oszono do Spó ł ki 640 reklamacji na dzia ł anie uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, w tym 77 reklamacji wraz z jednoczesnym żą daniem przeprowadzenia badania laboratoryjnego oraz 563 reklamacje bez jednoczesnego żą dania przeprowadzenia badania laboratoryjnego. Spo ś ród liczby 563 odbiorców sk ł adaj ą cych reklamacje na dzia ł anie uk ł adu bez jednoczesnego żą dania przeprowadzenia badania laboratoryjnego, w 98 przypadkach odbiorcy zwrócili si ę o dodatkowe przeprowadzenie badania laboratoryjnego uk ł adu po niestwierdzeniu przez monterów w trakcie kontroli technicznej nieprawid ł owo ś ci dzia ł ania tego uk ł adu. W pozosta ł ych 465 przypadkach odbiorcy uznali sprawdzenie dokonane przez montera za wiarygodne i nie zwrócili si ę o dodatkowe przeprowadzenie badania laboratoryjnego. Jak poinformowa ł a Spó ł ka, w 2005 r. w 96 przypadkach odbiorcy zostali obci ąż eni op ł at ą za przeprowadzenie kontroli technicznej uk ł adu w sytuacji, gdy kontrola dokonana przez montera nie potwierdzi ł a jakichkolwiek nieprawid ł owo ś ci w pracy tego uk ł adu, a nie poddano go badaniom laboratoryjnym. Z pro ś b ą o przedstawienie wyk ł adni tre ś ci § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego Delegatura UOKiK w Warszawie zwróci ł a si ę w toku niniejszego post ę powania do Ministerstwa Gospodarki oraz Urz ę du Regulacji Energetyki. Ministerstwo Gospodarki jednoznacznie stan ęł o na stanowisku, ż e zgodnie z tre ś ci ą ww. przepisu rozporz ą dzenia, obci ąż anie odbiorcy kosztami sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, je ż eli nie przeprowadzono bada ń laboratoryjnych tego uk ł adu, jest nieuzasadnione. Równie ż Urz ą d Regulacji Energetyki wskaza ł , i ż „zasadnym wydaje si ę pogl ą d, ż e nie jest mo ż liwe obci ąż anie odbiorcy op ł at ą w przypadku, gdy przedsi ę biorstwo energetyczne nie przeprowadzi ł o badania laboratoryjnego” . Wyk ł adni ę § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przedstawion ą przez Ministerstwo Gospodarki i Urz ą d Regulacji Energetyki zakwestionowa ł a Spó ł ka. Przeciwko zasadno ś ci przyj ę tej interpretacji ww. przepisu rozporz ą dzenia STOEN wskaza ł nast ę puj ą ce argumenty. I. Spó ł ka podnios ł a, ż e § 37 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przewiduje mo ż liwo ść odr ę bnego żą dania sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu oraz żą dania przeprowadzenia laboratoryjnego badania uk ł adu, a w zwi ą zku z powy ż szym równie ż Taryfa STOEN przewiduje dwie odr ę bne op ł aty: za sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu oraz za badanie laboratoryjne. Przyj ę cie wyk ł adni § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, zgodnie z któr ą op ł ata za sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu mo ż e by ć przez przedsi ę biorstwo energetyczne pobierana tylko wówczas, gdy uk ł ad ten zosta ł poddany badaniom laboratoryjnym, a badania te nie wykaza ł y nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów tego uk ł adu, powoduje, ż e de facto op ł ata za przeprowadzenie kontroli technicznej uk ł adu mo ż e by ć pobierana tylko łą cznie z op ł at ą za przeprowadzone badania laboratoryjne. Tym samym, zdaniem STOEN, zbyteczne by ł oby dzielenie kosztu ponoszonego w takich okoliczno ś ciach przez odbiorc ę na koszt badania laboratoryjnego i op ł at ę za sprawdzenie techniczne uk ł adu. Zdaniem Spó ł ki, skoro mo ż na żą da ć albo samego technicznego sprawdzenia uk ł adu albo sprawdzenia i badania laboratoryjnego, a Taryfa STOEN, zatwierdzona przez Prezesa Regulacji Energetyki i znajduj ą ca oparcie ustawowe w rozporz ą dzeniu taryfowym, przewiduje dwie odr ę bne op ł aty, jedn ą za sprawdzenie i drug ą za badanie laboratoryjne, logicznym jest, ż e musi istnie ć mo ż liwo ść nak ł adania ich osobno lub łą cznie. W ocenie Spó ł ki, wydzielenie w takiej sytuacji odr ę bnej op ł aty za przeprowadzenie kontroli technicznej uk ł adu pozbawione by ł oby jakiegokolwiek 7 uzasadnienia, a ponadto „gdyby ustawodawca (w rozporz ą dzeniu taryfowym) lub Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki (w Taryfie) d ąż y ł do tego, by samo sprawdzenie dokonywane by ł o bezp ł atnie, to w ogóle nie ustanowi ł by op ł aty za sam ą czynno ść sprawdzenia.” II Spó ł ka wskaza ł a, ż e prezentowan ą przez Urz ą d wyk ł adni ę § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego nale ż y uzna ć za niedopuszczaln ą ze wzgl ę du na cel oraz zasady kalkulacji stawek op ł at i cen stosowanych przez przedsi ę biorstwa energetyczne wynikaj ą ce z Prawa energetycznego oraz rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Jak podkre ś li ł a Spó ł ka, art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego oraz § 3 rozporz ą dzenia taryfowego nak ł adaj ą na przedsi ę biorstwo energetyczne obowi ą zek ustalenia taryfy dla energii elektrycznej w sposób zapewniaj ą cy pokrycie kosztów uzasadnionych dzia ł alno ś ci gospodarczej oraz ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen i stawek op ł at. Ponadto, przepis § 22 rozporz ą dzenia taryfowego wskazuje, ż e stawki op ł at za us ł ugi lub czynno ś ci wykonywane na dodatkowe zlecenie przy łą czonego podmiotu, w tym m.in. za sprawdzenie prawid ł owo ś ci wskaza ń uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, kalkuluje si ę na podstawie kosztów uzasadnionych realizacji us ł ug lub czynno ś ci, w sposób eliminuj ą cy subsydiowanie skro ś ne 2 . STOEN podkre ś li ł , i ż dotychczasowy sposób dzia ł ania Spó ł ki zapewnia ł pokrycie kosztów uzasadnionych zwi ą zanych z tymi czynno ś ciami oraz pozwala ł na unikni ę cie subsydiowania skro ś nego polegaj ą cego na ponoszeniu przez ogó ł odbiorców STOEN kosztów nieuzasadnionych reklamacji odbiorców. III Spó ł ka podnios ł a równie ż , ż e § 37 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego nie stanowi w ogóle podstawy prawnej do nak ł adania przez STOEN jakichkolwiek op ł at. Podstaw ę prawn ą do pobierania w ł a ś ciwych op ł at stanowi natomiast § 22 rozporz ą dzenia taryfowego oraz pkt 9.1. Taryfy STOEN, ustalaj ą cy op ł aty z tytu ł u sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego oraz laboratoryjnego badania licznika lub urz ą dzenia steruj ą cego. W konsekwencji STOEN wskaza ł , ż e jedyn ą interpretacj ą , która pozwoli ł aby zachowa ć logik ę regulacji i uwzgl ę dni ć ratio legis przepisów, jest przyj ę cie, ż e § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego dotyczy wy łą cznie sytuacji, gdy mia ł o miejsce badanie laboratoryjne, oraz, ż e nie ma on w ogóle zastosowania w sytuacji, gdy ani monter nie skierowa ł uk ł adu do badania laboratoryjnego, ani odbiorca takiego badania nie za żą da ł . Zdaniem STOEN, analizowany przepis rozporz ą dzenia przy łą czeniowego k ł adzie nacisk na prawid ł owy wynik badania, nie za ś na jakiekolwiek narzucenie obowi ą zku przeprowadzenia badania laboratoryjnego dla na ł o ż enia op ł aty za techniczne sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu. Tym samym, jak wskaza ł a Spó ł ka, zarzucane jej dzia ł anie nie ma charakteru bezprawnego. Spó ł ka podwa ż y ł a równie ż zarzut naruszania ww. dzia ł aniem zbiorowego interesu konsumentów, wskazuj ą c, i ż opisane dzia ł ania dotyka ł y jedynie nieznacznej liczby odbiorców, nie by ł y to zatem dzia ł ania powszechne; przeciwnie – mia ł y one charakter incydentalny. 2 Zgodnie z § 2 pkt 11 rozporz ą dzenia taryfowego, przez subsydiowanie skro ś ne nale ż y rozumie ć pokrywanie kosztów dotycz ą cych jednego rodzaju prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej lub jednej grupy odbiorców przychodami pochodz ą cymi z innego rodzaju prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej lub od innej grupy odbiorców. 8 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” . Na mocy powo ł anego przepisu zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na bezprawnych dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy, za ś zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem (z przepisami innych ustaw), a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej, która wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy - Kodeks post ę powania cywilnego i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; Dz. U. Nr 129, poz. 1102), zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy . Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzje, o jakiej mowa w art. 23c ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. W celu zastosowania normy wyinterpretowanej z tre ś ci 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK winien wykaza ć , i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy spe ł niaj ą łą cznie dwie przes ł anki: a) s ą bezprawne, b) naruszaj ą zbiorowy interesu konsumentów. Bezprawno ść dzia ł a ń STOEN, b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania, wynika z naruszenia przepisu § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Stosownie do jego tre ś ci, odbiorca, nieb ę d ą cy w ł a ś cicielem uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tego uk ł adu oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Wyk ł adnia literalna tego przepisu nakazuje przyj ąć , i ż odbiorca mo ż e zosta ć obci ąż ony kosztami sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania tego uk ł adu oraz badania laboratoryjnego jedynie wówczas, je ż eli licznik poddano badaniom laboratoryjnym, a te nie wykaza ł y nieprawid ł owo ś ci w pracy tego uk ł adu. Tak ą te ż interpretacj ę niniejszego przepisu rozporz ą dzenia przedstawi ł o Ministerstwo Gospodarki w przekazanym do Delegatury UOKiK w Warszawie pi ś mie z dnia 17 stycznia 2006 r. Wyk ł adnia dokonana przez Ministerstwo Gospodarki jednoznacznie wskazuje, ż e w ś wietle tre ś ci § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego nie jest uzasadnione 9 obci ąż anie odbiorcy kosztami sprawdzenia stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, je ż eli nie przeprowadzono bada ń laboratoryjnych tego uk ł adu, a ponadto, ż e odbiorca mo ż e zosta ć zobowi ą zany do poniesienia kosztów przeprowadzonych bada ń jedynie w przypadku, gdy wynik badania laboratoryjnego potwierdzi prawid ł owo ść dzia ł ania uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego. Op ł ata pobierana jest wówczas wed ł ug stawek op ł at zatwierdzonych przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki w taryfie dla energii elektrycznej dla danego przedsi ę biorstwa energetycznego. Analogiczne stanowisko w sprawie interpretacji ww. przepisu rozporz ą dzenia przedstawi ł , na zapytanie Delegatury UOKiK w Warszawie, Urz ą d Regulacji Energetyki. W ocenie Prezesa Urz ę du, wskazanej powy ż ej interpretacji § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego nie podwa ż aj ą argumenty przedstawione w toku niniejszego post ę powania przez Spó ł k ę . I Nie jest zasadnym argument, i ż przeciwko wyk ł adni przyj ę tej przez Prezesa Urz ę du przemawia uk ł ad stawek op ł at za dodatkowe czynno ś ci dokonywane na żą danie odbiorcy wynikaj ą cy z tre ś ci rozporz ą dzenia przy łą czeniowego oraz Taryfy STOEN. Przepis § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przewiduje dwa sposoby przeprowadzenia bada ń prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego: sprawdzenie techniczne i badania laboratoryjne. Badania te mog ą zosta ć przeprowadzone niezale ż nie od siebie. Niemniej jednak, mo ż liwo ść obci ąż enia odbiorcy op ł at ą za sprawdzenie techniczne prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego uzale ż nia od wyniku badania laboratoryjnego. Tym samym przeprowadzenie badania laboratoryjnego jest konieczne dla zaistnienia podstaw do pobrania od odbiorcy op ł aty za wcze ś niej przeprowadzon ą kontrol ę techniczn ą uk ł adu. Rozporz ą dzenie taryfowe okre ś la jedynie zasady kalkulacji cen i stawek op ł at, nie precyzuje natomiast kwestii, czy Taryfa powinna odr ę bnie czy te ż łą cznie okre ś la ć stawki op ł at za sprawdzenie techniczne i badanie laboratoryjne. STOEN w Taryfie za energi ę elektryczn ą 2005 r. okre ś li ł oddzielne stawki op ł at za wskazane sposoby przeprowadzenia bada ń prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Okoliczno ść , i ż Spó ł ka w stosowanej Taryfie przyj ęł a podzia ł stawek op ł at za czynno ś ci kontrolne uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego w ż aden sposób nie stanowi argumentu przeciwko, wynikaj ą cej z tre ś ci analizowanego przepisu rozporz ą dzenia, mo ż liwo ś ci pobrania od odbiorcy op ł aty za sprawdzenie techniczne uk ł adu tylko w przypadku, gdy jednocze ś nie zostan ą spe ł nione przes ł anki do pobrania op ł aty za badania laboratoryjne. Zawarte w Taryfie STOEN rozró ż nienie stawek op ł at za poszczególne czynno ś ci kontrolne, jest uzasadnione potrzeb ą precyzyjnego okre ś lenia wysoko ś ci tych op ł at, z uwzgl ę dnieniem rodzaju zamontowanego u odbiorcy uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego (pkt. 9.1.3 Taryfy). Z faktu tego nie mo ż na natomiast wnosi ć , i ż op ł aty te mog ą by ć pobierane od odbiorców w sposób zupe ł nie od siebie niezale ż ny. II Równie ż drugi z argumentów podniesionych przez Spó ł k ę nie zas ł uguje, zdaniem Prezesa Urz ę du, na uwzgl ę dnienie. Spó ł ka wskaza ł a, ż e przyj ę cie prezentowanej przez Prezesa Urz ę du wyk ł adni analizowanego przepisu spowoduje naruszenie okre ś lonych w rozporz ą dzeniu taryfowym celów i zasad kalkulacji stawek op ł at i cen stosowanych przez przedsi ę biorstwa energetyczne, a w szczególno ś ci naruszenie zasady eliminowania subsydiowania skro ś nego. Ustosunkowuj ą c si ę do powy ż szego, nale ż y wskaza ć , ż e powo ł ywanie si ę przez Spó ł k ę na okre ś lone przez ustawodawc ę ogólne zasady kalkulacji stawek op ł at oraz potrzeb ę takiego kszta ł towania tych stawek, by wyeliminowa ć 10 subsydiowanie skro ś ne jest w tym przypadku bezzasadne. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego w sposób enumeratywny okre ś laj ą , za jakie czynno ś ci i w jakich okoliczno ś ciach przedsi ę biorstwo energetyczne jest uprawnione do pobierania od odbiorców dodatkowych op ł at. Przepis § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego stanowi, i ż op ł at ę za sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adu oraz za badanie laboratoryjne tego uk ł adu przedsi ę biorstwo energetyczne mo ż e pobra ć od odbiorcy tylko wtedy, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów tego uk ł adu. Z powy ż szego wynika, ż e przedsi ę biorstwo energetyczne nie jest uprawnione do obci ąż enia odbiorcy op ł at ą za techniczne sprawdzenie uk ł adu, je ż eli uk ł adu tego w ogóle nie poddano badaniom laboratoryjnym albo je ż eli w wyniku badania laboratoryjnego potwierdzono nieprawid ł owo ść jego dzia ł ania. Nie oznacza to jednak, ż e w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami rozporz ą dzenia przedsi ę biorstwo energetyczne nie mo ż e pobra ć op ł aty od konkretnego odbiorcy, jest ono uprawnione do roz ł o ż enia tych kosztów na innych odbiorców Spó ł ki. W ocenie Prezesa Urz ę du, Spó ł ka bezzasadnie przyjmuje w tej sytuacji mo ż liwo ść przerzucenia kosztów nieuzasadnionych reklamacji na dzia ł anie uk ł adów na pozosta ł ych odbiorców, wykluczaj ą c ponoszenie tych kosztów przez samo przedsi ę biorstwo energetyczne. III Odnosz ą c si ę do zarzutu STOEN, i ż Prezes Urz ę du bezzasadnie wywodzi bezprawno ść dzia ł a ń Spó ł ki z naruszenia przepisu § 37 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, gdy ż przepis ten nie stanowi podstawy do pobierania jakichkolwiek op ł at przez Spó ł k ę , nale ż y wskaza ć na relacje, jakie zachodz ą pomi ę dzy uregulowaniami zawartymi w przepisach rozporz ą dzenia taryfowego i rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Przepisy rozporz ą dzenia taryfowego okre ś laj ą zasady kszta ł towania taryf, kalkulacji cen i stawek op ł at oraz rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą . Rozporz ą dzenie to okre ś la zatem zasady, w oparciu o które przedsi ę biorstwo energetyczne opracowuje taryf ę dla energii elektrycznej. Przepis § 22 tego rozporz ą dzenia przyznaje przedsi ę biorstwu energetycznemu uprawnienie do okre ś lenia w taryfie stawek op ł at za sprawdzenie, na dodatkowe zlecenie przy łą czonego podmiotu, prawid ł owo ś ci wskaza ń uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego. Uprawnienie to Spó ł ka zrealizowa ł a, okre ś laj ą c w pkt 9.1. Taryfy STOEN stawki op ł at za sprawdzenie stanu technicznego uk ł adu pomiarowo - rozliczeniowego oraz badania laboratoryjnego licznika lub urz ą dzenia steruj ą cego. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego okre ś laj ą natomiast warunki funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, w tym m.in. warunki ś wiadczenia us ł ug przesy ł ania, dystrybucji energii elektrycznej, prowadzenia ruchu sieciowego, eksploatacji sieci oraz korzystania z systemu elektroenergetycznego i po łą cze ń mi ę dzysystemowych oraz sposób za ł atwiania przez przedsi ę biorstwa energetyczne reklamacji sk ł adanych przez odbiorców. Uregulowanie zawarte w § 37 tego rozporz ą dzenia wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach i na jakich zasadach przedsi ę biorstwo energetyczne jest uprawnione do pobierania od odbiorców op ł at za sprawdzenie, na dodatkowe ich zlecenie, prawid ł owo ś ci wskaza ń uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego tj. op ł aty za techniczn ą kontrol ę uk ł adu oraz za jego badanie laboratoryjne. Z powy ż szego wynika, ż e analizowany § 37 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego nale ż y traktowa ć jako przepis szczególny wzgl ę dem § 22 rozporz ą dzenia taryfowego. Ten ostatni okre ś la bowiem mo ż liwo ść ustalenia op ł at za dokonywane czynno ś ci kontrole, podczas gdy pierwszy wskazuje sytuacje, w których op ł aty te mog ą by ć przez przedsi ę biorstwo energetyczne pobierane. Jak podkre ś lono na str. 7 niniejszej decyzji, zapisy Taryfy STOEN wskazuj ą wysoko ść stawek op ł at za sprawdzenie stanu technicznego uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, nie okre ś laj ą natomiast ż adnych dodatkowych warunków pobrania ww. op ł aty od odbiorcy. Z tre ś ci Taryfy STOEN nie wynika w szczególno ś ci, i ż op ł ata ta jest 11 pobierana przez przedsi ę biorstwo energetyczne jedynie w przypadku, gdy nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu elementów uk ł adu nie stwierdzono w wyniku badania laboratoryjnego. Taryfa ta wskazuje zatem, ż e op ł at ę za przeprowadzenie kontroli technicznej uk ł adu uiszcza odbiorca niezale ż nie od faktu, czy uk ł ad ten poddano nast ę pnie badaniom laboratoryjnym. Zapisy zawarte w pkt 9.1.Taryfy STOEN nie legalizuj ą jednak dzia ł a ń Spó ł ki, b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania. Jak podkre ś li ł Urz ą d Regulacji Energetyki w pi ś mie skierowanym do Delegatury UOKiK w Warszawie, „w decyzji zatwierdzaj ą cej taryf ę dla energii elektrycznej STOEN S.A. Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki stwierdzi ł , ż e taryfa ta jest zgodna z wydanymi na podstawie art. 46 ustawy – Prawo energetyczne przepisami wykonawczymi; nale ż y zatem jednoznacznie przes ą dzi ć , ż e nie mo ż na interpretowa ć zapisów taryfy niezgodnie z brzmieniem rozporz ą dzenia”. Oznacza to, ż e mimo, i ż w Taryfie STOEN nie dookre ś lono w sposób zgodny z przepisem § 37 rozporz ą dzenia taryfowego warunków pobierania op ł at za przeprowadzenie kontroli technicznej uk ł adu pomiarowo – rozliczeniowego, Spó ł ka nie mo ż e pobieraj ą c ww. op ł aty, nie uwzgl ę dnia ć tre ś ci wskazanego przepisu rozporz ą dzenia. Reasumuj ą c, podniesione przez Spó ł k ę argumenty nie podwa ż aj ą interpretacji przepisu § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przyj ę tej przez Prezesa Urz ę du. Nale ż y przy tym jednoznacznie podkre ś li ć , i ż interpretacja ta znajduje swoje potwierdzenie w wyk ł adni tego przepisu dokonanej przez Ministerstwo Gospodarki tj. instytucj ę , w której zosta ł a opracowana tre ść analizowanego rozporz ą dzenia. Okoliczno ś ci przedstawione przez STOEN nie przemawiaj ą równie ż za zasadno ś ci ą stanowiska, zgodnie z którym wskazany przepis rozporz ą dzenia znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy uk ł ad pomiarowo – rozliczeniowy zosta ł poddany badaniom laboratoryjnym. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej wskazane okoliczno ś ci, nale ż y uzna ć , i ż b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania dzia ł anie STOEN jest sprzeczne z § 37 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, a zatem ma charakter bezprawny. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku - konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na niezgodnym z prawem obci ąż aniem odbiorców kosztami sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych mog ł o bowiem wywo ł a ć negatywne skutki w sferze interesów ekonomicznych wszystkich odbiorców, obecnych i przysz ł ych, na rzecz których STOEN ś wiadczy us ł ugi dostarczania energii elektrycznej. Nie mo ż na zatem przyj ąć , jak twierdzi Spó ł ka, i ż dzia ł ania te, w zwi ą zku z tym, ż e dotyka ł y jedynie nieznacznej liczby odbiorców mia ł y jedynie charakter incydentalny. Zgodnie ze stanowiskiem wyra ż onym w doktrynie, gdy post ę powaniem okre ś lonego przedsi ę biorcy mo ż e by ć dotkni ę ty potencjalny konsument 12 w analogicznych okoliczno ś ciach, to wówczas mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów, chocia ż by faktycznie naruszono interes jednego tylko konsumenta [C. Banasi ń ski, I. Weso ł owska, Ochrona zbiorowych interesów konsumentów , (w:) Standardy wspólnotowe w polskim prawie ochrony konsumenta , pod red. C. Banasi ń skiego, Warszawa 2004, s. 283]. Zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumentów nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy na skutek dzia ł ania przedsi ę biorcy zosta ł y naruszone. Jak wskazuje art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów wyra ż a si ę w zagro ż eniu, chocia ż by potencjalnym, interesów nieoznaczonej z góry liczby konsumentów, którzy b ę d ą c kontrahentami przedsi ę biorcy lub pozostaj ą c w kr ę gu osób, do których dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e zosta ć skierowane, ponosz ą negatywne konsekwencje tych dzia ł a ń . W przedmiotowej sprawie, negatywne skutki dzia ł a ń podejmowanych przez STOEN odnios ł o prawie stu odbiorców. Oczywistym jest jednak, ż e w przypadku, gdyby wi ę ksza liczba odbiorców zwróci ł a si ę do Spó ł ki o przeprowadzenie technicznej kontroli licznika, kontrola ta nie wykaza ł aby nieprawid ł owo ś ci jego pracy, a licznik nie zosta ł by poddany nast ę pnie badaniom laboratoryjnym, niezgodne z prawem dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na obci ąż aniu odbiorców w takiej sytuacji kosztami kontroli technicznej licznika faktycznie wywo ł a ł oby skutki w sferze interesów ekonomicznych wi ę kszej liczby odbiorców. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e zachowania Spó ł ki nie mo ż na zakwalifikowa ć jako incydentalne naruszenie prawa poszczególnych konsumentów. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze, nale ż y uzna ć , i ż interes konsumentów naruszony w wyniku dzia ł a ń STOEN nie stanowi sumy indywidualnych interesów poszczególnych odbiorców, lecz ma charakter zbiorowy, co przes ą dza o mo ż liwo ś ci uznania, i ż dzia ł ania te godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Jak wynika z powy ż szego, wszystkie przes ł anki konieczne do uznania, i ż dzia ł anie STOEN wype ł nia znamiona opisane w art. 23a ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y spe ł nione. Dzia ł anie takie stanowi zatem praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i jako takie jest zakazane. Konieczne jest zatem nakazanie przedsi ę biorcy zaniechanie jej stosowania. Nale ż y podnie ść , ż e w toku niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du, w zwi ą zku ze z ł o ż onym przez Spó ł k ę zobowi ą zaniem do zaniechania zarzucanych jej praktyk, rozwa ż y ł mo ż liwo ść wydania decyzji, o której mowa w art. 23f ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Artyku ł ten stanowi, ż e je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Stosownie do powy ż szego, wydanie decyzji na podstawie art. 23f ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest mo ż liwe, gdy skar ż ony przedsi ę biorca zobowi ąż e si ę podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń , skutkiem czego b ę dzie zapobie ż enie zarzucanych mu naruszeniom. Nale ż y podkre ś li ć , ż e zobowi ą zanie si ę przedsi ę biorcy nie obliguje Prezesa Urz ę du do wydania decyzji w ww. trybie, a jedynie daje mu tak ą mo ż liwo ść . Tym samym poinformowanie przez Spó ł k ę o jej gotowo ś ci do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania narusze ń nie przeciwstawia si ę wydaniu decyzji w oparciu o art. 23c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podejmuj ą c decyzj ę o uwzgl ę dnieniu b ą d ź nieuwzgl ę dnieniu wniosku przedsi ę biorcy o wydanie decyzji zobowi ą zuj ą cej go do wykonania okre ś lonych dzia ł a ń , bez merytorycznego rozstrzygni ę cia, czy dzia ł ania te 13 stanowi ą praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ustawy, Prezes Urz ę du bierze pod uwag ę ca ł okszta ł t okoliczno ś ci rozstrzyganej sprawy, w tym materia ł dowodowy zebrany w aktach post ę powania, zakres narusze ń przedsi ę biorcy, jak równie ż skutki uwzgl ę dnienia przedmiotowego wniosku. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23f ww. ustawy, decyzj ę na podstawie tego artyku ł u wydaje si ę w przypadku uprawdopodobnienia naruszenia przez przedsi ę biorc ę przepisów ustawy. Wydanie takiej decyzji, bez potrzeby przeprowadzenia w sprawie post ę powania dowodowego, s ł u ż y skróceniu czasu trwania post ę powania. Decyzja na podstawie art. 23f ustawy wydana jest w sytuacji, gdy przedsi ę biorca pierwszy reaguje na sygna ł o stosowanych przez niego praktykach, sam stara si ę zapobiega ć naruszeniom, a tym samym nie daje podstaw do prowadzenia w sprawie post ę powania dowodowego. W przedmiotowej sprawie, Prezes Urz ę du w momencie z ł o ż enia przez Spó ł k ę zobowi ą zania do podj ę cia czynno ś ci maj ą cych zapobiec zarzucanym jej naruszeniom dysponowa ł materia ł em dowodowym pozwalaj ą cym nie tylko uprawdopodobni ć stosowanie przez Spó ł k ę okre ś lonej praktyki, ale równie ż stosowanie jej udowodni ć . W zwi ą zku z tym, ż e mo ż liwe by ł o udowodnienie naruszenia przepisów ustawy, a nie tylko jego uprawdopodobnienie, w ocenie Prezesa Urz ę du brak by ł o uzasadnienia do podj ę cia dzia ł a ń , które nie zmierza ł yby do merytorycznego rozstrzygni ę cia niniejszego post ę powania. Uwzgl ę dniaj ą c wskazane powy ż sze okoliczno ś ci, Prezes Urz ę du podj ął decyzj ę o nieuwzgl ę dnieniu wniosku Spó ł ki. Rozstrzygaj ą c niniejsze post ę powanie nale ż y mie ć równie ż na wzgl ę dzie, i ż stosownie do uregulowa ń zawartych w art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki. Odnosz ą c si ę w sposób szczególny do charakteru decyzji Prezesa Urz ę du wydawanych na podstawie art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y wyja ś ni ć , i ż przedmiotowa decyzja wydawana jest w przypadku, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie narusza ju ż w dacie orzekania przepisu art. 23a ww. ustawy. Dodatkowo, nale ż y podkre ś li ć , i ż stosownie do art. 23e ust. 3 ww. ustawy, ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1 (a wi ę c sytuacji, w której przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ww. ustawy) spoczywa na przedsi ę biorcy. Zatem, stosownie do powo ł anego przepisu, to przedsi ę biorca obarczony jest ci ęż arem udowodnienia okoliczno ś ci, i ż jego zachowanie przesta ł o narusza ć zakazy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c uzasadniaj ą cych wydanie decyzji na podstawie art. 23e w miejsce art. 23c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego, STOEN poinformowa ł , i ż w zwi ą zku z wszcz ę ciem przez Prezesa Urz ę du post ę powania w przedmiotowej sprawie pocz ą wszy od lipca 2005 r. zaprzesta ł pobierania op ł at zakwestionowanych przez Prezesa Urz ę du. Spó ł ka nie przedstawi ł a jednak dowodów na zaniechanie praktyki b ę d ą cej przedmiotem niniejszego post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym, brak jest podstaw prawnych do wydania na podstawie art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą jej zaniechanie. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji uznaj ą cej dzia ł anie przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zawarty w decyzjach wydanych na podstawie art. 23c ustawy oznacza bowiem nie tylko konieczno ść zaniechania przez przedsi ę biorc ę nielegalnych dzia ł a ń na przysz ł o ść , ale tak ż e usuni ę cie zaistnia ł ych 14 skutków stosowanej praktyki. W celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne na ł o ż enie na Spó ł k ę obowi ą zku publikacji w prasie o ś wiadczenia o tre ś ci wskazanej w pkt II sentencji tej decyzji. Z uwagi na potrzeb ę ochrony interesów ekonomicznych konsumentów, zdaniem Prezesa Urz ę du, celowym jest poinformowanie odbiorców STOEN o naruszeniach, których dopuszcza ł a si ę Spó ł ka oraz o aktualnie przyj ę tych przez Spó ł k ę zasadach rozliczania kosztów sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania uk ł adów pomiarowo – rozliczeniowych na żą danie odbiorcy. Wobec powy ż szego, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: STOEN S.A. ul. Wybrze ż e Ko ś ciuszkowskie 41 00-347 Warszawa 15