RWA-25/2009

1 Warszawa, 30 września 2009 r. DECYZJA nr RWA-25/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Małgorzacie Hudymie i Józefowi Ratajskiemu – prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM- IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie uznaje się , że działanie polegające na stosowaniu postanowień zawartych w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Rajbm-Ikaria Tours Małgorzata Hudyma Józef Ratajski” postanowień o treści: 1. „Wszelkie roszczenia Uczestników (którzy świadczenia pieniężne spełnili), związane z rozwiązaniem umowy w oparciu o punkt 3.5 Warunków, winny być kierowane do osób sprzedających imprezy w imieniu Biura. (…)” – (pkt 3.6 zd. 2 OWU); 2. „(…) Wzrost ceny będzie skuteczny w stosunku do uczestnika wyłącznie po doręczeniu uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej nie później niż 20 dni przed datą imprezy” – (pkt 3.6 zd. 4 OWU); 3. „Reklamacja uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (…)” – (pkt 7.2 OWU); 4. „(…) Podstawą reklamacji Uczestników nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które biuro nie ponosi odpowiedzialności i przy zachowaniu należytej staranności nie mogło ich przewidzieć (awarie techniczne środków transportu, postoje na granicach, czynności celne (…))” – (pkt 7.2 OWU); 5. „Biuro określa jako Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnych sporów z Uczestnikami właściwy rzeczowo Sąd Powszechny w Warszawie” – (pkt 10.2 OWU), PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA - 61 - 46/08/JKa 2 stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 19 lutego 2009 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się , z tytułu naruszenia zakazu, o jakim jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, na Małgorzatę Hudymę – wspólnika spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie płatną do budżetu państwa karę pieniężną w wysokości 953 zł (słownie: dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote), za której zapłatę przedsiębiorca ten odpowiada solidarnie z Józefem Ratajskim – wspólnikiem spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się , z tytułu naruszenia zakazu, o jakim jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, na Józefa Rajskiego – wspólnika spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie płatną do budżetu państwa karę pieniężną w wysokości 953 zł (słownie: dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote), za której zapłatę przedsiębiorca ten odpowiada solidarnie z Małgorzatą Hudymą – wspólnikiem spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Warszawie wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu kontrolę wzorców umów stosowanych przez organizatorów turystyki działających na terenie województwa mazowieckiego pod kątem zgodności z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za 3 niedozwolone oraz z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 223, poz. 2268 ze zm.). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do Małgorzaty Hudymy i Józefa Ratajskiego – prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie (dalej także: RAJMB-IKARIA lub Przedsiębiorcy) o przesłanie wszelkich przedstawianych konsumentom wzorców umów, regulaminów, ogólnych warunków i innych wzorców umownych. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu RAJMB-IKARIA przedstawiła m.in. wzór pt.: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Rajbm-Ikaria Tours Małgorzata Hudyma Józef Ratajski” (dalej również: Ogólne w arunki lub OW ). Analiza przedmiotowego dokumentu wykazała, iż RAJMB-IKARIA w stosunkach z konsumentami posługuje się wzorcem umownym zawierającym w swojej treści postanowienia umowne mogące być tożsame z postanowieniami uznanymi prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: rejestr niedozwolonych klauzul umownych). Po analizie przesłanych przez RAJMB-IKARIA dokumentów, Prezes Urzędu w dniu 6 czerwca 2008 r., wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Małgorzatę Hudymę i Józefa Ratajskiego – prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zawarcie we wzorcu umownym „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Rajbm-Ikaria Tours Małgorzata Hudyma Józef Ratajski” (dalej również: Warunki uczestnictwa, lub OWU) postanowień o treści: 1. „Wszelkie roszczenia Uczestników (którzy świadczenia pieniężne spełnili), związane z rozwiązaniem umowy w oparciu o punkt 3.5 Warunków, winny być kierowane do osób sprzedających imprezy w imieniu Biura. (…)” – (pkt 3.6 zd 2 OWU); 2. „(…) Wzrost ceny będzie skuteczny w stosunku do uczestnika wyłącznie po doręczeniu uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej nie później niż 20 dni przed datą imprezy”- (pkt 3.6 zd. 4 OWU); 3. „Reklamacja uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (…)” – (pkt 7.2 OWU); 4. „(…) Podstawą reklamacji Uczestników nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które biuro nie ponosi odpowiedzialności i przy zachowaniu należytej staranności nie mogło ich przewidzieć (awarie techniczne środków transportu, postoje na granicach, czynności celne, czynności celne (…))” – (pkt 7.2 OWU); 5. „Biuro określa jako Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnych sporów z Uczestnikami właściwy rzeczowo Sąd Powszechny w Warszawie” – (pkt 10.2 OWU); Zgodnie z postanowieniem z dnia 6 czerwca 2008 r., Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiału dowodowego dowody uzyskane w trakcie postępowania prowadzonego 4 pod sygn. RWA-61-18/07/DJ, w tym: zaświadczenia o wpisie Józefa Ratajskiego oraz Małgorzaty Hudymy do ewidencji działalności gospodarczej pod firmą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. RAJMB-IKARIA, zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego ustosunkowała się w wyznaczonym terminie do postawionych zarzutów pismem z dnia 16 czerwca 2008 r. W swej odpowiedzi na przedstawione zarzuty RAJMB-IKARIA wyraziła chęć zmiany postanowień zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Do pisma Przedsiębiorców został dołączony zmodyfikowany wzorzec umowny, który Przedsiębiorcy zadeklarowali się wprowadzić po uzyskaniu pozytywnej opinii Prezesa Urzędu. Modyfikacja wzorca polegała na usunięciu z jego treści postanowień kwestionowanych w pkt. I.2, I.4 i I.5 sentencji niniejszej decyzji. Postanowienie I.3 otrzymało natomiast brzmienie: „ Reklamacja Uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (o ile jest to możliwe) i zawierać winna uzasadnienie oraz propozycję naprawienia szkody (zadośćuczynienia) ” – (pkt 7.2 OWU). Przedsiębiorcy, dokonali również modyfikacji kwestionowanego w niniejszym postępowaniu postanowienia 3.6 OWU (I.1 sentencji niniejszej decyzji), jednakże pozostawili w nim bez zmian tę część postanowienia, w odniesieniu do której Prezes Urzędu sformułował zarzut naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Odnosząc się do zaproponowanych przez RAJMB-IKARIA zmian, Prezes Urzędu poinformował Przedsiębiorców, iż nie może zaakceptować zaproponowanej treści pkt 3.6 OWU, gdyż pozostawiono w nim zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie w brzmieniu: „Wszelkie roszczenia Uczestników (którzy świadczenia pieniężne spełnili), związane z rozwiązaniem umowy w oparciu o punkt 3.5 Warunków, winny być kierowane do osób sprzedających imprezy w imieniu Biura. (…)”. Tym samym w zakresie zarzutu określonego w pkt I.1 sentencji postanowienia z dnia 6 czerwca 2008 r. RAJMB-IKARIA nie wprowadziła żadnych zmian. Pismem z dnia 1 października 2008 r. Przedsiębiorcy przedstawili kolejny projekt wzorca umownego, z którego usunięto również pkt. 3.6 OWU (I.1 sentencji niniejszej decyzji). Przedsiębiorcy poinformowali zarazem, iż ich działalność gospodarcza prowadzona w ramach spółki cywilnej RAJMB-IKARIA TOURS s.c. została zawieszona. Do pisma dołączono potwierdzenia, iż Przedsiębiorcy zgłosili do właściwych miejscowo organów prowadzących ewidencję działalności gospodarczej informację o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Pismem z dnia 15 lipca 2009 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorców o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie Przedsiębiorcom został wyznaczony termin na zapoznanie się z aktami sprawy. Żaden ze wspólników RAJMB-IKARIA TOURS s.c. nie skorzystał z uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje Małgorzata Hudyma i Józef Ratajski – wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie prowadzą działalność gospodarczą m.in. w zakresie organizowania imprez turystycznych. Przedsiębiorcy ci są organizatorami turystyki w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.). 5 Przy zawieraniu z konsumentami umów o usługi turystyczne polegających na organizacji imprez turystycznych Rajbm-Ikaria posługuje się wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) zatytułowanym „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Rajbm-Ikaria Tours Małgorzata Hudyma Józef Ratajski”. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urzędu ustalił, iż w jego treści znajdują się następujące postanowienia o treści zbieżnej z postanowieniami wpisanych już do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c.: 1. „Wszelkie roszczenia Uczestników (którzy świadczenia pieniężne spełnili), związane z rozwiązaniem umowy w oparciu o punkt 3.5 Warunków, winny być kierowane do osób sprzedających imprezy w imieniu Biura. (…)” – (pkt 3.6 OWU); 2. „(…) Wzrost ceny będzie skuteczny w stosunku do uczestnika wyłącznie po doręczeniu uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej nie później niż 20 dni przed datą imprezy”- (pkt 3.6 OWU); 3. „Reklamacja uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (…)” – (pkt 7.2 OWU); 4. „(…) Podstawą reklamacji Uczestników nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które biuro nie ponosi odpowiedzialności i przy zachowaniu należytej staranności nie mogło ich przewidzieć (awarie techniczne środków transportu, postoje na granicach, czynności celne czynności celne (…))” – (pkt 7.2 OWU); 5. „Biuro określa jako Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnych sporów z Uczestnikami właściwy rzeczowo Sąd Powszechny w Warszawie ” – (pkt 10.2 OWU); Dnia 29 września 2008 r. Przedsiębiorcy zgłosili do właściwych dla nich miejscowo organów prowadzących ewidencję działalności gospodarczej informację o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 maja 2010 r. Jak ustalił Prezes Urzędu, w Centralnej Ewidencji Organizatorów i Pośredników Turystycznych zawarta jest informacja, iż w dniu 19 lutego 2009 r. wydana została przez Marszałka Województwa Mazowieckiego decyzja o wykreśleniu Małgorzaty Hudymy i Józefa Ratajskiego z rejestru organizatorów turystyki. Decyzja wydana została na wniosek Przedsiębiorców 1. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje Postępowanie zostało wszczęte z uwagi na możliwość naruszenia interesu publicznego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów należy do dziedziny prawa publicznego, a prawo to ma na celu ochronę interesu ogólnospołecznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 tej ustawy, określa ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowania w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W czasie postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes UOKiK jest tym samym rzecznikiem interesu publicznego. Wynika to również z jego zadań w strukturze administracji publicznej – m.in. z art. 7 k.p.a. Decyzja administracyjna może bowiem dotyczyć nie tylko stron, lecz jej skutki mogą rozciągać się także na inne osoby – osoby fizyczne, jednostki 1 http://www.turystyka.gov.pl/CRZ.aspx 6 organizacyjne 2 . W rozstrzyganych przez Prezesa UOKiK sprawach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nastąpiło naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, że nie wszystkie zachowania przedsiębiorców i ich związków, nawet formalnie podlegające literze prawa, uzasadniają uruchomienie przewidzianych przez nią instrumentów. Powinno to następować tylko wówczas, gdy w następstwie zachowań naruszających ustawę zagrożony jest interes ogólnospołeczny. Naruszenie zaś tego interesu ma miejsce wówczas, gdy – jak w przedmiotowej sprawie – skutkami działań sprzecznych z ustawą dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie gdy te działania wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska 3 . W związku z powyższym postępowanie w niniejszej sprawie było zasadne i konieczne z punktu widzenia ochrony interesu publicznego. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów”, przez które - stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 - rozumie się „ godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Janusz Szwaja (red.) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w większości mają charakter procesowy. Materialnoprawne przesłanki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajdują się w innych niż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowiązującego. Prezes Urzędu oceniając zachowanie Przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Jak wyżej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w nie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy. Jednocześnie artykuł ten zawiera przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie zaistnieć musi - po pierwsze - bezprawne działanie przedsiębiorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. 2 B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 57. 3 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r. (sygn. akt XV Ama 8/90); S. Gronowski: Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 1-2. 7 Zakaz naruszania zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie mowa jest o ,”przedsiębiorcy”, rozumie się przez to m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095). Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, za przedsiębiorców uznaje wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Jak zatem wynika z powołanych przepisów, stroną postępowania przed Prezesem Urzędu mogą być przedsiębiorcy, będący wspólnikami spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, w przedmiotowej sprawie – Małgorzata Hudyma i Józef Ratajski – prowadzący działalność gospodarczą w Warszawie w formie spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA” S.C. Tym samym działania Przedsiębiorców mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano powyżej, bezprawność działań przedsiębiorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowiązujących. Niemniej jednak należy wskazać, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do ww. rejestru. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Wobec powyższego stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego Sądu, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes” (por. H. Ciepła [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez 8 Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy przy tym podkreślić, iż dla uznania, iż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame w treści nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia, jeżeli cel, w jakim wprowadzone zostało postanowienie umowne jest tożsamy. „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Odnosząc powyższe uwagi do zarzutów postawionych Przedsiębiorcom należy zauważyć, co następuje: I.1 W pkt 3.6 zd. 2 Ogólnych warunków uczestnictwa Przedsiębiorcy zamieścili postanowienie o treści: „Wszelkie roszczenia Uczestników (którzy świadczenia pieniężne spełnili), związane z rozwiązaniem umowy w oparciu o punkt 3.5 Warunków, winny być kierowane do osób sprzedających imprezy w imieniu Biura. (…)”. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to jest zbieżne z treścią następujących postanowień, uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych: 1. „Wszelkie roszczenia klienta, który spełnił świadczenia pieniężne związane z rozwiązaniem Umowy w oparciu o pkt 4 Warunków Płatności winny być kierowane do pośredników sprzedających imprezy w imieniu Organizatora” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. (Sygn. akt XVII Amc 115/03) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 279, 2. „Organizator zastrzega sobie prawo rozwiązania umowy z klientem, którego wpłaty nie zostaną przekazane w ustalonych w punktach 3.2 i 3.3 terminach na dobro Organizatora oraz wyłącza swoją odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu niewykonania umowy przez pośredników, działających w sieci Organizatora (pośredników)” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 maja 2005 r. (Sygn. akt XVII Amc 77/04) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 523. W uzasadnieniu drugiego z przytoczonych wyroków SOKiK wskazał, iż postanowienie stanowi niedozwoloną klauzule umowną określoną w art. 385 3 pkt 2 kc, gdyż pozwany 9 wyłącza swoja odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W tym przypadku ma bowiem zastosowanie art. 474 kc w świetle, którego dłużnik, a w rozważanym przypadku organizator imprezy turystycznej odpowiedzialny jest za własne działanie lub zaniechanie za działanie i zaniechanie osób, z których pomocą zobowiązanie wykonywa jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Oznacza to, że organizator powinien ponosić pełną odpowiedzialność za wszelkie działania lub zaniechania osób lub podmiotów, przy pomocy których wykonuje ciążące na nim zobowiązania wynikające z umowy o świadczenie usług turystycznych. Odpowiedzialność ta powstaje niezależnie od tego, jaki stosunek prawny łączy dłużnika z osoba wykonującą za niego zobowiązanie, czy w stosunku tym występuje podporządkowanie czy nie, istotne jest to, by dłużnik w wykonaniu swego zobowiązania korzystał faktycznie z osoby trzeciej. Na tym tle należy stwierdzić, iż kwestionowane w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji jest tożsame z przytoczonymi powyżej postanowieniami. Postanowienia te prowadzą zatem do wyłączenia odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania i stanowią klauzule abuzywne z art. 385 3 pkt 2 k.c. I.2 W pkt 3.6 zd. 4 OWU znajdowało się postanowienie w brzmieniu: „(…) Wzrost ceny będzie skuteczny w stosunku do uczestnika wyłącznie po doręczeniu uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej nie później niż 20 dni przed datą imprezy”. Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest zbieżna z treścią postanowienia „Klient musi zostać poinformowany o ewentualnej zmianie ceny jak najszybciej, a najpóźniej na 20 dni przed datą wyjazdu”, uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 204/07) i wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 1300. Klauzule te mają charakter abuzywny, gdyż zastrzegają możliwość zmiany ceny najpóźniej do 20-ego, a nie 21-ego dnia przed rozpoczęciem imprezy, co pozostaje w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym przepisem art. 17 ust. 2 ustawy o usługach turystycznych, w świetle którego w okresie 20 dni przed datą wyjazdu cena ustalona w umowie nie może być podwyższona. I.3 W pkt 7.2 OWU RAJMB-IKARIA zamieściła postanowienie o treści: „Reklamacja uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (…)”. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to jest zbieżne z treścią następujących postanowień, uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych: 1. „Okoliczności podnoszone w reklamacji powinny być potwierdzone w czasie trwania imprezy przez przedstawiciela Organizatora (pilota wycieczki lub rezydenta) w miejscu realizacji imprezy poprzez adnotację 'przyjęto do wiadomości' pod rygorem nieważności" - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 lutego 2007 r. (Sygn. akt XVII Amc 174/05) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 1112. 2. „Warunkiem skutecznego zgłoszenia reklamacji przez Klienta jest dołączenie do niej pisemnego zgłoszenia nieprawidłowości wraz z opisem na czym polegają pilotowi, rezydentowi bądź obsłudze hotelowej i przez w/w osoby potwierdzone własnoręcznym podpisem lub w przypadku obsługi hotelowej dodatkowo pieczątki 10 hotelu” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004 r. (Sygn. akt XVII Amc 115/03) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 280. 3. „Wszelkie niezgodności, potwierdzone pisemnie przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą Państwo zgłosić w biurze nie później niż 14 dni od zakończenia świadczeń” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2005 r. (Sygn. akt XVII Amc 87/04) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 606. Wymóg przedkładania organizatorowi reklamacji potwierdzonych wyłącznie przez pilota lub rezydenta biura w miejscu trwania imprezy turystycznej, w ocenie SOKiK, stanowi nadmiernie uciążliwą formalność, od której organizator uzależnia swoją odpowiedzialność (art. 385 3 pkt 21 k.c.). Abuzywność postanowienia zakwestionowanego w pkt. I.3 sentencji niniejszej decyzji oraz jego tożsamość z klauzulami wpisanymi do rejestru jest – w świetle przytoczonych orzeczeń – bezsporna. I.4 W pkt 7.2 Warunków uczestnictwa znajdowała się klauzula w brzmieniu: „(…) Podstawą reklamacji Uczestników nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które biuro nie ponosi odpowiedzialności i przy zachowaniu należytej staranności nie mogło ich przewidzieć (awarie techniczne środków transportu, postoje na granicach, czynności celne, (…))”. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to jest zbieżne z treścią następujących postanowień, uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych: 1. „Biuro nie odpowiada za zmiany lub opóźnienia w godzinach przelotów (przejazdów) oraz zmiany w realizacji programu, o ile uzasadnione są zmianą rozkładu lotów wprowadzoną przez przewoźnika, wzmożonym ruchem na niektórych lotniskach oraz innymi czynnikami, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialności (…)” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2005 r. (Sygn. akt XVII Amc 89/03) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 538, 2. „Przyczyną reklamacji nie mogą być okoliczności, za które Organizator nie ponosi odpowiedzialności (awarie techniczne środków transportu (...)” - postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006 r. (Sygn. akt XVII Amc 152/05) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 1057, 3. „(…) Podstawą reklamacji uczestnika nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialności (m. in. postoje na granicach, czynności celne, (…) blokady dróg, (…) itp.) oraz wszelkie inne wymienione w punkcie 13 niniejszych warunków” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r. (Sygn. akt XVII Amc 160/05) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod nr 1090. 11 Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ostatnim z przywołanych wyroków, organizator turystyki wskazuje w kwestionowanym zapisie okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności w sposób wykraczający swym zakresem poza katalog okoliczności wyłączających odpowiedzialność z art. 11a ustawy o usługach turystycznych, zgodnie z którym organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie: 1) działaniem lub zaniechaniem klienta; 2) działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo 3) siłą wyższą. Stosownie do treści wyroku organizator turystyki poprzez rozszerzenie okoliczności wyłączających swoją odpowiedzialność zmierza jednocześnie do niezgodnego z przepisami wyłączenia lub ograniczenia uprawnień konsumenta. Klauzula ta spełnia zatem przesłanki niedozwolonego postanowienia umownego z art. 385 3 pkt 2 k.c. Nadto, jak stwierdził SOKiK w ww. wyroku, okoliczności takie jak postoje na granicach i czynności celne mogą mieć związek z zawinionym działaniem organizatora turystyki lub jego zaniechaniem. I.5 W pkt 10.2 WU znajduje się natomiast postanowienie w brzmieniu: „Biuro określa jako Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnych sporów z Uczestnikami właściwy rzeczowo Sąd Powszechny w Warszawie”. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to jest zbieżne z treścią następujących postanowień, uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych: 1. „Wszelkie spory wynikłe na tle niniejszej umowy będą rozpatrywane przez Sąd miejscowo właściwy dla siedziby Biura Podróży Wygoda Travel” - postanowienie uznane przez SOKiK za niedozwolone orzeczeniem z dnia 16 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 91/04) i wpisane do rejestru pod nr 664, 2. „Gdyby zaistniała konieczność dochodzenia roszczeń przez sądem to strony zgodnie określają jako sąd właściwy dla rozpoznania sporu Sąd Rejonowy w Szczytnie” – postanowienie uznane przez SOKiK za niedozwolone orzeczeniem z dnia 24 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) i wpisane do rejestru pod nr 310. 3. „Wszelkie spory rozstrzygać będzie Sąd dla M. Katowic ” – postanowienie uznane przez SOKiK za niedozwolone wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 13/04) i wpisane do rejestru pod nr 397. W wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r. Sąd uznał, że skoro przepis art. 385 3 § 23 k.c. uznaje narzucenie rozpoznania sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy, to narzucenie w Regulaminie jako sądu wyłącznie właściwego sądu siedziby pozwanego jest klauzulą abuzywną. Może bowiem zdarzyć się, że pozwany przedsiębiorca będzie dochodzić roszczeń powstałych, ogólnie mówiąc, z rozliczeń z umowy i w tym celu przełamując właściwość ogólną sądu miejsca zamieszkania konsumenta wynikają z art. 27 § 1 k.p.c. skieruje swoją sprawę do miasta, w którym ma siedzibę. Powodować to może dla konsumenta uciążliwość w postaci dojazdów do sądu w mieście, w którym konsument nie ma miejsca zamieszkania. Ta właśnie uciążliwość jest istotą klauzuli abuzywnej określonej w art. 385 1 § 23 k.c. Klauzule wskazane w sentencji niniejszej decyzji – w ocenie Prezesa Urzędu – są tożsame z niedozwolonymi klauzulami umownymi wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Sam fakt stosowania takiego postanowienia 12 we wzorcach umownych w obrocie z udziałem konsumentów nosi znamiona bezprawności, ponieważ narusza zakaz wyrażony w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest bowiem to, że posłużenie się nim ma skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spełniają one funkcję podobną do przepisów prawa. Tak więc, dokonując oceny treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wykładnia językowa, systemowa, funkcjonalna i inna). Stąd też, niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Analiza wzorca umownego stosowanego przez Przedsiębiorców wykazuje, iż treść klauzul wymienionych w sentencji przedmiotowej decyzji zawiera się w hipotezie postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co wskazuje na możliwość stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki określonej w ww. przepisie w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, SOKiK wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. W kontekście powyższych rozstrzygnięć sądowych rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistniała możliwość uznania dwóch postanowień za tożsame wystarczy, by hipoteza postanowienia kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieściła się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu 13 postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 4 . Jak już wcześniej wspomniano w myśl art. 24 ust 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Nie stanowią one przy tym sumy indywidualnych interesów konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących klientami Przedsiębiorców w związku z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nim umowę o uczestnictwo w imprezie turystycznej. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. W niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest bowiem, iż działanie przedsiębiorcy było skierowane do nieoznaczonego kręgu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawierających z Przedsiębiorcami umowę na terenie całego kraju. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż kwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Przedsiębiorców narusza zbiorowy interes konsumentów. W toku postępowania Przedsiębiorcy wyrazili chęć zmiany postanowień zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Do pism Przedsiębiorców z dnia 16 czerwca 2008 r. oraz 1 października 2008 r. został dołączony zmodyfikowany wzorzec umowny, który Przedsiębiorcy zadeklarowali się wprowadzić po uzyskaniu pozytywnej opinii Prezesa Urzędu. Modyfikacja wzorca polegała na usunięciu z jego treści postanowień kwestionowanych w pkt. I.I, I.2, I.4 i I.5 sentencji niniejszej decyzji. Postanowienie I.3 otrzymało natomiast brzmienie: „ Reklamacja Uczestnika w formie pisemnej winna być potwierdzona przez przedstawiciela Biura (o ile jest to możliwe) i zawierać winna uzasadnienie oraz propozycję naprawienia szkody (zadośćuczynienia)” – (pkt 7.2 OWU). Dokonując analizy zaproponowanych przez RAJMB-IKARIA zmian, Prezes Urzędu stwierdził, iż Przedsiębiorcy dokonali prawidłowych zmian w propozycji wzorca umownego w zakresie zarzutów I.1., I.2, I.4 i I.5 sentencji niniejszej decyzji. W zakresie zarzutu określonego w pkt I.3 nie wprowadzono zmian, które pozwoliłyby stwierdzić Prezesowi Urzędu jego zgodność z przepisami prawa. Należy bowiem zauważyć, że Przedsiębiorcy zmieniając konstrukcję postanowienia pozostawili w nim jednak obowiązek potwierdzenia 4 W obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 14 przez konsumenta reklamacji u przedstawiciela biura, z tym zastrzeżeniem, że konsument jest z tego obowiązku zwolniony, jeżeli potwierdzenie reklamacji u przedstawiciela biura nie jest możliwe. W opinii Prezesa Urzędu postanowienie to w dalszym ciągu stanowi nadmiernie uciążliwą formalność, od której organizator uzależnia swoją odpowiedzialność (art. 385 3 pkt 21 k.c.). Należy zarazem podkreślić, że Przedsiębiorcy nie wprowadzili nowego wzorca do obrotu konsumenckiego, a jedynie zadeklarowali taką gotowość, po zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu zaproponowanych zmian. Niezależnie od oceny przedstawionych przez Przedsiębiorców propozycji Prezes Urzędu stwierdził, iż w świetle okoliczności sprawy w niniejszym postępowaniu istnieją postawy do tego, by w odniesieniu do rozpatrywanego naruszenia wydana została, na podstawie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzająca zaniechanie jej stosowania. Prezes Urzędu uznał, że, momentem zaniechania stosowania przez Przedsiębiorców zarzucanej im bezprawnej praktyki jest dzień 19 lutego 2009 r. Wówczas to Przedsiębiorcy, na mocy decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 19 lutego 2009 r., zakończyli prowadzenie działalności objętej wpisem do rejestru organizatorów turystyki i ostatecznie zaprzestali stosowania kwestionowanego wzorca umownego. Od tej daty Przedsiębiorcy nie prowadzą działalności w zakresie usług turystycznych, a tym samym nie stosują już zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu postanowień. Prezes Urzędu rozpatrując zaistniałe w niniejszym postępowaniu okoliczności nie przyjął za datę zaniechania stosowania przez Przedsiębiorców zarzucanej im bezprawnej praktyki dnia 1 października 2008 r., tj. daty od której – według twierdzeń Przedsiębiorców – została zawieszona prowadzona przez nich, jako wspólników spółki cywilnej, działalność gospodarcza. W orzecznictwie stwierdzono, że uznanie, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów musi wiązać się z zaniechaniem tej praktyki w stosunku do konsumentów, których interesy mogły zostać naruszone niezgodnym z prawem działaniem przedsiębiorcy, a więc również w stosunku do konsumentów, z którymi przedsiębiorca miał zawarte umowy według zakwestionowanego wzorca umownego (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 7 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1318/08). Przedsiębiorcy w toczącym się postępowaniu nie przedstawili wiarygodnych dowodów, iż z dniem 1 października 2008 r. zaniechano stosowania praktyki również w stosunku do konsumentów, z którymi przedsiębiorca miał zawarte umowy według zakwestionowanego wzorca umownego. Stosownie do treści art. 14a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy, jednakże w okresie zawieszenia działalności przedsiębiorca ma prawo wykonywania wszelkich czynności niezbędnych do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów oraz regulować zobowiązania, które powstały przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. W świetle przytoczonego orzeczenia oraz przepisu art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej Prezes Urzędu uznał, iż kwestionowany wzorzec umowny – pomimo formalnego zawieszenia przez Przedsiębiorców prowadzenia działalności gospodarczej – mógł być stosowany choćby ze względu na przysługujące Przedsiębiorcom uprawnienia do wykonywania wszelkich czynności niezbędnych do zachowania źródła przychodów (w tym np. rezerwowania dla konsumentów imprez turystycznych już na termin, w którym Przedsiębiorcy mają zamiar podjąć prowadzenie działalności gospodarczej). Z tego 15 względu – mając również na względzie okoliczność, iż na stronie internetowej Przedsiębiorców brak jest informacji dotyczącej zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej 5 – Prezes Urzędu przyjął, iż w niniejszej sprawie należało wydać decyzję uznającą, że Małgorzata Hudyma i Józef Ratajski – prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie stosowali praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów – i zaniechali jej stosowania z dniem 19 lutego 2009 r. II. i III. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Podmiotem, na który mogą być nakładane kary pieniężne określone w art. 106 ustawy może być jedynie przedsiębiorca. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie mowa jest o ,”przedsiębiorcy”, rozumie się przez to m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, za przedsiębiorców uznaje wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Jak zatem wynika z powołanych przepisów, adresatem decyzji Prezesa Urzędu o nałożeniu kary pieniężnej mogą być przedsiębiorcy, będący wspólnikami spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie tymi przedsiębiorcami są Małgorzata Hudyma i Józef Ratajski prowadzący działalność gospodarczą w Warszawie w formie spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. Stąd też kara pieniężna nakładana jest odrębnie na każdego ze wspólników „RAJBM- IKARIA TOURS” S.C. Nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK wziął pod uwagę konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa nieumyślność naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, choć zarazem może stanowić podstawę do tego, by nie zaostrzać wymiaru kary. Stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest to uzasadnione tym, że zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa ciąży tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Podmioty profesjonalnie działające na rynku powinny przewidywać, że podejmowane przez nie działania będą uznane przez Prezesa UOKiK za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Jeżeli przedsiębiorcy mimo to naruszają reguły chroniące zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieniężnych, już wówczas gdy mieli możliwość przewidzenia, że ich działania naruszą prawo lub gdy nie dołożyli należytej staranności, by norm prawa ochrony konkurencji nie naruszyć. Prezes UOKiK uznał, że okoliczności niniejszej sprawy wskazują na umyślne naruszenie przez wspólników spółki cywilnej „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie zakazu określonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5 http://www.rajbm.com.pl 16 Zebrane wyjaśnienia i informacje wskazują, że po stronie przedsiębiorców, będących organizatorzy turystyki z dużym doświadczeniem na rynku usług turystycznych, musiała istnieć świadomość bezprawności zachowania zakwestionowanego przez Prezesa UOKiK. Przedsiębiorcy, będący stronami postępowania w tej sprawie, powinni zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. k.c., jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych do treści wpisów zamieszczanych w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Należy w tym miejscu podkreślić, że wobec Przedsiębiorców były już prowadzone postępowania przed SOKiK i Prezesem Urzędu dotyczące działań bezprawnych, naruszających interesy konsumentów. W wyniku tych postępowań wydany został przez SOKiK wyrok z dnia 16 września 2008 r. (sygn. akt XVII Amc 60/08), na mocy którego uznano dwa postanowienia umowne, którymi posługiwali się Przedsiębiorcy w obrocie konsumenckim za niedozwolone i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK pod numerem 1518 i 1519. Z kolei w dniu 2 września 2008 r. Prezes Urzędu wydał decyzję (RWA-61-18/07/DJ) stwierdzającą stosowanie przez Przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego wspólnicy „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. musieli mieć zarazem świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych jest bezprawne. Pomimo tego, podejmowali jednak działania sprzeczne z prawem. Wobec wszystkich powyższych okoliczności Prezes UOKiK uznał naruszenie przedsiębiorców będących wspólnikami ww. spółki cywilnej za naruszenie umyślne , co daje podstawy nałożenia na nich kary pieniężnej. Umyślność naruszenia brana jest także, zgodnie z orzecznictwem, pod uwagę przy ważeniu wysokości kary. Zwrócić należy uwagę, iż z powołanego przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK, w ramach uznania administracyjnego. Wziąwszy pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter i liczbę klauzul niedozwolonych, które przypisano Przedsiębiorcom, Prezes Urzędu uznał nałożenie na nich kar pieniężnych za uzasadnione. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje możliwość nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości nie większej niż 10% przychodu, osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenie kary. Ustawa nie przesądza bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w każdym konkretnym przypadku, kierując się założeniem, że sankcja musi spełniać zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną (dyscyplinującą). Jednocześnie, zgodnie z art. 111 ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, w tym kar określonych w art. 106 tej ustawy, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Na tej podstawie ustalana jest wysokość kary pieniężnej. Ta jednak nie może w odniesieniu do 17 jednego przedsiębiorcy przekroczyć 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z nadesłanego przez Józefa Ratajskiego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT-36L oraz PIT B) wynika, iż przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie wyniosły 232.594,03 zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość kary nałożona na tego Przedsiębiorcę mogła zatem wynieść ok. 23.260 zł. Z nadesłanego przez Małgorzatę Hudymę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT-36L oraz PIT B) wynika, iż przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie wyniosły 232.594,03 zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość kary nałożona na tego Przedsiębiorcę mogła zatem wynieść ok. 23.260 zł. Ponieważ wysokość przychodu każdego ze wspólników spółki cywilnej „RAJBM- IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie jest taka sama, a zarówno zarzuty, jak i okoliczności sprawy są te same wobec obu wspólników spółki cywilnej, przeto Prezes Urzędu uznał, iż nie zachodzi potrzeba dokonywania oceny wagi stwierdzonych naruszeń oraz kalkulowania wysokości kary dla każdego wspólnika spółki cywilnej „RAJBM-IKARIA TOURS” oddzielnie. Z tego względu przedstawiona poniżej ocena wagi stwierdzonych naruszeń oraz kalkulacja wysokości kary jest taka sama dla każdego wspólnika „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż zarzucana praktyka polegała na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych tożsamych w swoim celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. W prowadzonym postępowaniu przypisano Przedsiębiorcom stosowanie pięciu postanowień niedozwolonych. Każde z nich negatywnie wpływa na sytuację konsumentów, ograniczając odpowiedzialność Przedsiębiorców wobec konsumentów, kształtując w sposób naruszający prawo termin ograniczający przysługujące Przedsiębiorcom uprawnienie do zmiany ceny oraz utrudniający konsumentowi realizację przysługujących mu roszczeń poprzez stwierdzenie, iż sądem właściwy będzie sąd powszechny w Warszawie. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienia te są przejawem nierównorzędnego i nierzetelnego traktowania konsumentów i bezpośrednio naruszają ich interesy. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że postanowienia stosowane przez Przedsiębiorców naruszały interesy ekonomiczne i prawne konsumentów. Wyłączały one odpowiedzialność Przedsiębiorców za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Postanowienia te zmierzały w istocie do wprowadzenia w błąd konsumentów co do zasad i zakresu odpowiedzialności Przedsiębiorców, a także ograniczały konsumentom możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu sądowym. Przypisana Przedsiębiorcom praktyka miała charakter długotrwały. Postanowienia niedozwolone, tożsame z wpisanymi do rejestru klauzul abuzywnych stosowane były przez Przedsiębiorców ponad rok (od 15 listopada 2007 r. do 19 lutego 2009 r . ). Podsumowanie wagi stwierdzonych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie wynikających ze stosowania 18 pięciu postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie 0,20% przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość 0,20% przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców wynosi 465 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorców Prezes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciążających i łagodzących. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu nie stwierdził występowania okoliczności łagodzących. Przy kalkulowaniu kary wzięto natomiast pod uwagę okoliczność, iż naruszenie, którego dopuścili się Przedsiębiorcy objęło swym zasięgiem obszar całego kraju, co nie pozostało bez wpływu na podwyższenie kary. Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okoliczność uprzedniego naruszenia przez Przedsiębiorców przepisów ustawy. Wobec nich było już prowadzone postępowanie Prezesem Urzędu. W wyniku tego postępowania w dniu 2 września 2008 r. Prezes Urzędu wydał decyzję (RWA-61-18/07/DJ) stwierdzającą stosowanie przez Przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższa okoliczność oznacza, że Przedsiębiorcy dopuścili się ponownego naruszenia przepisów prawa, co uzasadniało podwyższenie kary. Nadto Prezes Urzędu uznał, że wymierzoną Przedsiębiorcą karę pieniężną należy podwyższyć z uwagi na to, iż Przedsiębiorcom należy przypisać winę umyślną za stwierdzone w niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Decydując o nałożeniu kary i jej wysokości wzięto pod uwagę wszystkie ww. okoliczności. Miarkując wysokość nałożonej kary, Prezes UOKiK uznał, iż przesłanki obciążające wpływają na zwiększenie kwoty bazowej o 105%. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na każdego z Przedsiębiorców, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. – Małgorzatę Hudymę i Józefa Ratajskiego kary pieniężne w wysokości po 953 zł (słownie: dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote), tj. kary stanowiące po ok. 0,41 % przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w roku poprzedzającym nałożenie kar i stanowiące około 4,1 % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia kolejnego już naruszenia prawa. Stosownie do treści art. 864 Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Z tego względu w pkt. II i III sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu orzekł, iż za zapłatę nałożonej kary odpowiadają solidarnie Małgorzata Hudyma oraz Józef Ratajski – wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C. w Warszawie. Nakładając niniejszą decyzją kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że ma ona: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nimi, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). 19 W ocenie Prezesa Urzędu, karze nakładanej niniejszą decyzją należy nadać w szczególności charakter prewencyjny. Niemniej, z uwagi na fakt, że pełni ona również funkcję represyjną w stosunku do uczestnika postępowania, jak i z uwagi na to, że ma ona skutkować zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji w przyszłości, orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania. Zdaniem Prezesa Urzędu tak określone kary spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców prowadzących działalność organizatora turystyki przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Biorąc od uwagę powyższe kary pieniężne nałożone na Małgorzatę Hudymę oraz Józefa Ratajskiego – tj. Przedsiębiorców, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „RAJBM-IKARIA TOURS” S.C są adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tych też względów orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymują: Pani Małgorzata Hudyma RAJBM-IKARIA TOURS S.C. ul. Koszykowa 53 00-659 Warszawa Pan Józef Ratajski RAJBM-IKARIA TOURS S.C. ul. Koszykowa 53 00-659 Warszawa