RWA-20/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-2/06/DJ Warszawa, dn. 10 maja 2006 r. DECYZJA Nr RWA-20/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wies ł awowi Brzozowemu oraz Halinie Ł ysenko – prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w Ostro łę ce jako wspólnicy spó ł ki cywilnej Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych „ALMA MATER” s.c., - uznaje si ę , ż e stosowanie przez tych przedsi ę biorców we wzorcu umownym tj. „Umowie” postanowienia o tre ś ci „W ł a ś ciwym do rozpatrywania kwestii spornych mi ę dzy stronami jest S ą d w ł a ś ciwy do miejsca siedziby spó ł ki” stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 marca 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie, czy we wzorcach umownych wykorzystywanych przez Prywatn ą Placówk ę O ś wiatowo - Wychowawcz ą „Szko łę J ę zyków Obcych ALMA MATER” w Ostro łę ce przy zawieraniu z konsumentami umów o nauk ę j ę zyka obcego, znajduj ą si ę zapisy naruszaj ą ce przepis art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) albo przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080). Podstaw ą wszcz ę cia powy ż szego post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł o pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Ciechanowie, które wp ł yn ęł o do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie w dniu 14 marca 2005 r., informuj ą ce o stosowaniu przez Prywatn ą Placówk ę O ś wiatowo Wychowawcz ą „Szko łę J ę zyków Obcych ALMA MATER” w Ostro łę ce, w obrocie z konsumentami, wzorców umownych, w tre ś ci których znajduj ą si ę zapisy mog ą ce stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. W toku przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Delegatura UOKiK w Warszawie dokona ł a analizy tre ś ci „Umowy” oraz „Statutu Placówki” stosowanych przez ww. Szko łę . Prezes Urz ę du ustali ł , i ż we wzorcu umownym zatytu ł owanym „Umowa” w § 16 pkt 2 znajduje si ę zapis: „W ł a ś ciwym do rozpatrywania kwestii spornych mi ę dzy stronami jest S ą d w ł a ś ciwy do miejsca siedziby spó ł ki” , który jest analogiczny w tre ś ci do postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.). Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2006 r. wszcz ął post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wies ł awowi Brzozowemu oraz Halinie Ł ysenko – prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w Ostro łę ce jako wspólnicy spó ł ki cywilnej Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych „ALMA MATER” s.c. (dalej: Pan Wies ł aw Brzozowy i Pani Halina Ł ysenko lub Spó ł ka) pod zarzutem stosowania postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., co mo ż e narusza ć art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 9 lutego 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych wzorzec umowny zatytu ł owany „Umowa” uzyskany w przeprowadzonym uprzednio post ę powaniu wyja ś niaj ą cym. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Pan Wies ł aw Brzozowy i Pani Halina Ł ysenko w pi ś mie z dnia 20 lutego 2006 r. poinformowali: „uznajemy w ca ł o ś ci podniesiony w w/w pismach zarzut, i ż zapis umowy zawieranej przez nas ze s ł uchaczami dot. w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du stanowi klauzul ę abuzywn ą okre ś lona w art. 385 3 pkt 23 kc oraz mo ż e narusza ć zbiorowe interesy konsumentów”. W przedmiotowym pi ś mie Pan Wies ł aw Brzozowy i Pani Halina Ł ysenko wskazali równie ż , i ż zobowi ą zuj ą si ę zaprzesta ć stosowania kwestionowanej klauzuli umownej „w praktyce od dnia 20 lutego 2006 r.”, a dokona ć zmiany tre ś ci postanowie ń umowy od wrze ś nia 2006 r. Pismem z dnia 29 marca 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z materia ł em zebranym w aktach post ę powania. Mimo stosownego zawiadomienia, Spó ł ka nie skorzysta ł a z uprawnie ń do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. 2 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Pan Wies ł aw Brzozowy wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ostro łę ki pod numerem 9838 oraz Pani Halina Ł ysenko wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ostro łę ki pod numerem 1200/01 wykonuj ą w ramach spó ł ki cywilnej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych „ALMA MATER” s.c w Ostro łę ce. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. ś wiadczenie us ł ug w zakresie nauki j ę zyków obcych. W stosunkach z konsumentami Pan Wies ł aw Brzozowy i Pani Halina Ł ysenko pos ł uguj ą si ę wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c. Jednym z wzorców umownych, który wyznacza tre ść wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, jest „Umowa” . Po przeprowadzeniu analizy tre ś ci tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w § 16 pkt 2 tego wzorca znajduje si ę zapis w brzmieniu: „W ł a ś ciwym do rozpatrywania kwestii spornych mi ę dzy stronami jest s ą d w ł a ś ciwy do miejsca siedziby spó ł ki”. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du ustali ł , i ż klauzule, które wskazuj ą jako s ą d w ł a ś ciwy do rozstrzygania kwestii spornych pomi ę dzy stronami umowy s ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla siedziby przedsi ę biorcy, zosta ł y ju ż wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów niejednokrotnie wypowiada ł si ę ju ż bowiem w sprawie postanowie ń umownych narzucaj ą cych konsumentom rozstrzyganie sporów mog ą cych wynikn ąć z łą cz ą cego strony stosunku prawnego przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. W ś ród postanowie ń zamieszczonych w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, znajduj ą si ę m.in. postanowienia o tre ś ci: - „Za s ą d w ł a ś ciwy do rozpoznania spraw spornych strony uznaj ą S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Impuls School” (uznane za niedozwolone postanowienie umowne orzeczeniem SOKiK z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 15/04 i wpisane do rejestru w dniu 2 maja 2005 r.), - „Strony niniejszej umowy zobowi ą zuj ą si ę do do ł o ż enia wszelkich stara ń w celu polubownego rozstrzygni ę cia ewentualnych sporów. S ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania b ę dzie s ą d miejsca siedziby EFB” (uznane za niedozwolone postanowienie umowne orzeczeniem SOKiK z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt XVII Amc 60/02 i wpisane do rejestru w dniu 14 sierpnia 2003 r.), - „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia rozstrzygane przez wydzia ł y cywilne s ą du rejonowego w ł a ś ciwego dla miejsca siedziby Biura” (uznane za niedozwolone postanowienie umowne orzeczeniem SOKiK z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 59/03 i wpisane do rejestru w dniu 20 sierpnia 2004 r.), - „Kwestie sporne pomi ę dzy stronami b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby MAZUR POL” (uznane za niedozwolone postanowienie umowne orzeczeniem SOKiK z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt XVII Amc 119/03 i wpisane do rejestru w dniu 22 lutego 2005 r.) 3 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” . Przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł wskazany w art. 23a ust. 2 tej ustawy, który stanowi: „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Jak wynika z definicji praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia łą cznie dwóch przes ł anek: a) bezprawno ś ci dzia ł ania, b) naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. W uzasadnieniu do projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów zawarto stwierdzenie, ż e „Same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Wskazano bowiem, ż e przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w innych ustawach. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzje, o których mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, winien zatem stosowa ć przepisy innych ustaw i na ich podstawie ocenia ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mia ł y charakter bezprawny. Niemniej, jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich 4 i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a w: „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente, wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , i ż wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu. Oznacza to, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. Nale ż y podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Spó ł ka w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „Umowa” stosuje zapis o tre ś ci: „W ł a ś ciwym do rozpatrywania kwestii spornych mi ę dzy stronami jest s ą d w ł a ś ciwy do miejsca siedziby spó ł ki”. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., znajduje si ę szereg klauzul wskazuj ą cych, i ż jedynym s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia spraw spornych, które mog ą wynikn ąć z łą cz ą cego strony stosunku prawnego, jest s ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla siedziby przedsi ę biorcy. Analiza postanowie ń wpisanych do rejestru wskazuje, i ż klauzule prorogacyjne s ą stosowane przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w ró ż nych bran ż ach gospodarczych 1 . W ś ród klauzul abuzywnych, odnosz ą cych si ę do w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du, w rejestrze prowadzonym przez Prezesa UOKiK znajduje si ę równie ż postanowienie wykorzystywane przez przedsi ę biorc ę przy zawieraniu z konsumentami umów o nauk ę j ę zyka obcego, a zatem stosowane w bran ż y gospodarczej, w której dzia ł alno ść prowadzi równie ż strona niniejszego post ę powania. Pod numerem 388 w rejestrze wpisane zosta ł o postanowienie o tre ś ci „Za s ą d w ł a ś ciwy do rozpoznania spraw spornych strony uznaj ą S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Impuls School”. Postanowienie to SOKiK uzna ł za niedozwolone orzeczeniem z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 15/04. Klauzula ta zosta ł a wpisana do rejestru w dniu 2 maja 2005 r. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż postanowienie § 16 pkt 2 „Umowy” stosowane przez Pana Wies ł awa Brzozowego oraz Pani ą Halin ę Ł ysenko jest to ż same z ww. postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 388. Klauzule te nie s ą sformu ł owane identycznie, ale – jak ustali ł Prezes Urz ę du – ich tre ść jest to ż sama. Jak wskazano powy ż ej, dla uznania to ż samo ś ci postanowie ń umownych nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń , istotnym jest natomiast, czy postanowienia 1 Por. m.in. wpisy do rejestru pod numerem 76, 77, 92, 210, 238, 310, 5 te rodz ą jednakowe skutki dla konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę biorcy stosuj ą cego wzorzec. W zwi ą zku z tym, ż e obie analizowane klauzule wskazuj ą jako s ą d w ł a ś ciwy do rozstrzygania kwestii spornych pomi ę dzy stronami umowy s ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla siedziby przedsi ę biorcy, nale ż y uzna ć , i ż wywo ł uj ą one dla konsumenta identyczne konsekwencje prawne. Na skutek narzucenia konsumentowi s ą du, który ma by ć w ł a ś ciwy do rozstrzygania kwestii spornych mi ę dzy stronami umowy, konsument ma znacznie utrudnion ą drog ę s ą dow ą . Zapis taki niejednokrotnie zmusza go do prowadzenia sporu s ą dowego w odleg ł ej od jego miejsca zamieszkania miejscowo ś ci. Takie postanowienie stanowi klauzul ę abuzywn ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 23 k.c., gdy ż narzuca rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. Uznanie, i ż postanowienie umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez Pana Wies ł awa Brzozowego oraz Pani ą Halin ę Ł ysenko jest to ż same z postanowieniem wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie Pana Wies ł awa Brzozowego oraz Pani Haliny Ł ysenko jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych s ł uchaczy kursów nauki j ę zyka obcego organizowanych przez Spó ł k ę . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Spó ł ki narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Pana Wies ł awa Brzozowego oraz Pani Haliny Ł ysenko – prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w Ostro łę ce jako wspólnicy spó ł ki cywilnej Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych „ALMA MATER” s.c. ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wydaj ą c niniejsz ą decyzj ę , Prezes UOKiK rozwa ż y ł równie ż stanowisko Spó ł ki wyra ż one w pi ś mie z dnia 20 lutego 2006 r., w którym Pan Wies ł aw Brzozowy oraz Pani Halina Ł ysenko uznaj ą c za s ł uszne zarzuty podniesione przez Prezesa Urz ę du, wskazali, 6 i ż zaniechaj ą stosowania powy ż szej klauzuli „w praktyce” od dnia 20 lutego 2006 r., natomiast zmiany tre ś ci postanowie ń umowy dokonaj ą od wrze ś nia 2006 r. Stosownie do uregulowa ń zawartych w art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki. Odnosz ą c si ę w sposób szczególny do charakteru decyzji Prezesa Urz ę du wydawanych na podstawie art. 23e ustawy, nale ż y wyja ś ni ć , i ż przedmiotowa decyzja wydawana jest w przypadku, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie narusza ju ż w dacie orzekania przepisu art. 23a ww. ustawy. Ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, i ż przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ww. ustawy, spoczywa na przedsi ę biorcy. Zatem, stosownie do powo ł anego przepisu, to przedsi ę biorca obarczony jest ci ęż arem udowodnienia okoliczno ś ci, i ż jego zachowanie w dacie wydania decyzji przesta ł o ju ż narusza ć zakazy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Spó ł ka w toku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego z ł o ż y ł a wzgl ę dem Prezesa Urz ę du pisemn ą deklaracj ę , i ż od dnia 20 lutego 2006 r. zaprzestanie stosowania zakwestionowanej klauzuli w przypadku kierowania sporów prawnych na drog ę post ę powania s ą dowego. Z uwagi na zbli ż aj ą cy si ę koniec roku szkolnego, Pan Wies ł aw Brzozowy i Pani Halina Ł ysenko wskazali, i ż „nieuzasadnionym ze wzgl ę dów ekonomicznych i praktycznych” jest wprowadzanie zmian do tre ś ci ju ż zawartych umów. Dlatego te ż stosowne zmiany umów Spó ł ka zamierza wprowadzi ć od wrze ś nia 2006 r. W ś wietle powy ż szego stanu faktycznego nie mo ż na stwierdzi ć , i ż Spó ł ka w toku prowadzonego post ę powania zaprzesta ł a stosowania zarzucanej jej praktyki. Spó ł ka wyrazi ł a pisemn ą deklaracj ę zaniechania stosowania praktyki, nie przedstawi ł a natomiast dowodów na jej zaniechanie. Doda ć nale ż y, i ż - ocenie Prezesa Urz ę du - nie ma przes ł anek, ż eby uzna ć natychmiastow ą zmian ę warunków umów za niemo ż liw ą . Spó ł ka powo ł a ł a si ę na wzgl ę dy praktyczne i ekonomiczne, których jednak nie dookre ś li ł a. Nale ż y domniemywa ć , i ż Spó ł ka podnosz ą c powy ż szy argument mia ł a jedynie na wzgl ę dzie ochron ę w ł asnego interesu ekonomicznego. Reasumuj ą c, brak jest podstaw prawnych do wydania na podstawie art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą jej zaniechanie. Wobec powy ż szego, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuj ą : Pan Wies ł aw Brzozowy Pani Halina Ł ysenko Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych „ALMA MATER” s.c. ul. Sienkiewicza 30 07-410 Ostro łę ka 7