RKT-24/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 10. 05. 2006r. RKT – 61 – 24 /06/AD DECYZJA Nr RKT - 24/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. 2005r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Januszowi T., prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Us ł ugowo – Handlowa - Biuro Turystyczne „TOP” w Chorzowie, ul. (...), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorca zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, wbrew obowi ą zkowi okre ś lonemu w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na niezawieraniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat terminu zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r, o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 17. 11. 2005r. III. Na podstawie art. 23 e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą ce na: 1. na ł o ż eniu na konsumentów, na wypadek odst ą pienia od umowy i wskazania osoby trzeciej spe ł niaj ą cej warunki uczestnictwa w imprezie turystycznej, obowi ą zku uiszczenia op ł aty manipulacyjnej, wbrew regulacji zawartej w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), 1 2. stosowaniu w Warunkach uczestnictwa Biura Turystycznego „TOP” nast ę puj ą cego zapisu: „Tylko zadzia ł anie tzw. „si ł wy ż szych” zwalnia Biuro od gwarancji niezmienno ś ci ceny imprezy turystycznej, b ę d ą cej przedmiotem umowy: np. decyzje w ł adz pa ń stwowych maj ą ce wp ł yw na ceny: paliw i transportu, ż ywno ś ci, op ł at urz ę dowych i podatków”, co jest sprzeczne z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 17. 11. 2005r. IV. Na podstawie art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Janusza T. Firm ę Us ł ugowo – Handlow ą - Biuro Turystyczne „TOP” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy, polegaj ą cej na niedope ł nieniu obowi ą zku zawarcia umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz klientów, z którymi zawarto umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, wymaganych art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.). V. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę zobowi ą za ć Janusza T., prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Us ł ugowo – Handlowa - Biuro Turystyczne „TOP” do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 54 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t cztery z ł ote). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) przeprowadzono kontrol ę wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki. W ramach przedmiotowego badania przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie dzia ł alno ś ci Janusza T. (zwanego dalej przedsi ę biorc ą ), prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Us ł ugowo – Handlowa - Biuro Turystyczne „TOP” w Chorzowie (RKT-402-48/05/AD). W toku przedmiotowego post ę powania zapoznano si ę z tre ś ci ą wzorca umownego stosowanego przez przedsi ę biorc ę przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych oraz z umowami tego rodzaju faktycznie zawartymi z konsumentami. W wyniku analizy zgromadzonego materia ł u dowodowego organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e cz ęść zapisów umownych mo ż e by ć niezgodna z aktualnie obowi ą zuj ą cymi przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) a tak ż e z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, pismem z dnia 16. 06. 2005r. (RKT-62-46/05/AD) przedsi ę biorca zosta ł wezwany do dobrowolnej zmiany stosowanych przez niego zapisów, w tym do zaniechania stosowania ni ż ej wymienionych praktyk. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zosta ł wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni zmienionego wzorca umownego, okre ś lenia daty jego wej ś cia w ż ycie. Z uwagi na brak odpowiedzi organ antymonopolowy wystosowa ł monit. Pismem z dnia 12. 07. 2005r. przedsi ę biorca poinformowa ł o swoim stanowisku, zadeklarowa ł wprowadzenie zmian obejmuj ą cych cz ęść kwestionowanych zapisów oraz wskaza ł , ż e zmiany te zostan ą dokonane w najbli ż szym mo ż liwym terminie, za ś w terminie trzech miesi ę cy biuro i jego agenci nie b ę d ą stosowa ć warunków uczestnictwa w dotychczasowym brzmieniu. Przedsi ę biorca nie wykaza ł , ż e zaprzesta ł stosowania w umowach z konsumentami spornych zapisów, ani nie okre ś li ł ś ci ś le daty, kiedy ewentualnie mia ł oby to nast ą pi ć . W ś wietle powy ż szego organ antymonopolowy podj ął decyzj ę o podj ę ciu wobec niego dalszych dzia ł a ń , w tym o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Postanowieniem nr 1 z dnia 04. 11. 2005r. (karta nr 1) wszcz ę to niniejsze post ę powanie pod zarzutami naruszenia 2 przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ) poprzez: - niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim przedsi ę biorca zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, wbrew obowi ą zkowi z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, - niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat terminu zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy us ł ugach turystycznych, - niedope ł nienie obowi ą zku zawarcia umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz klientów, z którymi zawarto umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, co mo ż e by ć niezgodne z art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, - na ł o ż enie na konsumentów, na wypadek odst ą pienia od umowy i wskazania osoby trzeciej spe ł niaj ą cej warunki uczestnictwa w imprezie turystycznej, obowi ą zku uiszczenia op ł aty manipulacyjnej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, - stosowanie w Warunkach uczestnictwa Biura Turystycznego „TOP” nast ę puj ą cego zapisu: „Tylko zadzia ł anie tzw. „si ł wy ż szych” zwalnia Biuro od gwarancji niezmienno ś ci ceny imprezy turystycznej, b ę d ą cej przedmiotem umowy: np. decyzje w ł adz pa ń stwowych maj ą ce wp ł yw na ceny: paliw i transportu, ż ywno ś ci, op ł at urz ę dowych i podatków ”, który mo ż e by ć niezgodny z art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Postanowieniem nr 2 z dnia 04. 11. 2005r. (karta nr 3) zaliczono w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł ami kopie dokumentów rejestrowych przedsi ę biorcy (karty nr 8 – 11), wzoru Umowy – zg ł oszenia (karta nr 12), kopi ę wzoru Zg ł oszenia – umowy udzia ł u w imprezie turystycznej (karta nr 13), kopi ę Warunków uczestnictwa Biura Turystycznego „TOP” (karta nr 14, zwanych dalej tak ż e warunkami uczestnictwa), trzech umów faktycznie zawartych z konsumentami (karty nr 15 – 16), kopi ę oferty (karta nr 19) oraz pism Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o sygnaturze RKT-402-48/05/AD (karty nr 5 – 6), a tak ż e pisma przedsi ę biorcy z dnia 23. 04. 2005r. (karta nr 7). W toku niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 18. 11. 2005r. (karty nr 21 – 22) przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e numer wpisu do rejestru organizatorów turystyki – zezwolenia jest przedstawiony w umowach zawieranych z klientami, jak i we wszystkich materia ł ach reklamowych (katalogi, witryny internetowe) i ż e jest to praktyka stosowana od 2001r. Powy ż sze zapewnienie zawarto tak ż e w pi ś mie przedsi ę biorcy z dnia 09. 02. 2006r. (karty nr 146 – 147). W pi ś mie z 18. 11. 2005r. Janusz T. odniós ł si ę do zarzutu dotycz ą cego niewskazywania w umowach z konsumentami terminu, w jakim powinno doj ść do zawiadomienia przedsi ę biorcy o zmianie osoby uczestnika. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e stosowane przez niego warunki uczestnictwa zosta ł y uzupe ł nione o zapis, w którym okre ś lono w/w termin, do czego dosz ł o w wyniku zmiany zapisu pkt. 3.2., któremu nadano nast ę puj ą c ą tre ść : „ 3.2. Nie pobiera si ę op ł aty z tytu ł u rezygnacji, poza rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez Biuro, je ż eli Uczestnik, odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą wszelkie warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie umowne obowi ą zki. Przeniesienie uprawnie ń i obowi ą zków dopuszczalne jest w terminie 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a w przypadku wyjazdów wymagaj ą cych za ł atwienia formalno ś ci wizowych 30 dni ”. Przedsi ę biorca podniós ł powy ż sz ą kwesti ę tak ż e w pi ś mie z dnia 09. 02. 2006r. (karty nr 146 – 147). Janusz T. o ś wiadczy ł , ż e wszyscy klienci biura „TOP” - uczestnicy imprez zagranicznych – posiadaj ą wa ż n ą polis ę KL i NNW na dany obszar (karta nr 21). W odniesieniu do zarzutu dotycz ą cego stosowania 3 praktyki polegaj ą cej na na ł o ż eniu na konsumentów obowi ą zku uiszczania op ł aty manipulacyjnej w sytuacji, gdy dochodzi do zmiany osoby uczestnika, przedsi ę biorca wskaza ł , ż e stosowany przez niego wzorzec umowny zosta ł zmieniony w niniejszym zakresie w ten sposób, ż e obecnie konsumenci s ą zobowi ą zani do zap ł aty wy łą cznie kosztów faktycznie poniesionych przez biuro w zwi ą zku ze zmian ą . Ponadto Janusz T. wskaza ł , ż e stosowany przez niego wzorzec w cz ęś ci reguluj ą cej kwesti ę zmiany ceny zmodyfikowano w ten sposób, ż e nadano mu nast ę puj ą ce brzmienie: „ Wp ł yw na podwy ż szenie ceny imprezy mog ą mie ć tylko nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: wzrost kosztów transportu, wzrost op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrost kursów walut ” (karta nr 22). W pi ś mie z 26. 11. 2005r. (l. dz. 236/BTT/05, karta nr 24) przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e w 2004r. i w 2005r. mia ł y miejsce przypadki przekazania praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych osobom trzecim, lecz w ż adnych z tych przypadków nie pobrano op ł aty manipulacyjnej. W za łą czeniu do przedmiotowego pisma przes ł ano kopie umów faktycznie zawartych z konsumentami, kopie dokumentów ubezpieczenia oraz warunki umowy ubezpieczenia stosowane przez Uniqa Towarzystwo Ubezpiecze ń S.A. oraz Towarzystwo Ubezpiecze ń Allianz Polska S.A., jakie obowi ą zuj ą uczestników imprez organizowanych przez biuro podró ż y „TOP”. W zwi ą zku z tym, ż e w/w kopie umów nie zosta ł y po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł ami, pismem z dnia 09. 12. 2005r. (karta nr 87) wezwano przedsi ę biorc ę do przekazania organowi antymonopolowemu umów faktycznie zawartych z konsumentami oraz umów ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków ostatnio zawartych przez konsumentów w zwi ą zku z udzia ł em w imprezie turystycznej organizowanej przez biuro podró ż y „TOP”. W za łą czeniu do pisma z dnia 14. 12. 2005r. (l. dz. 238/BTT/05, karta nr 83) przedsi ę biorca ponownie przekaza ł warunki umów ubezpieczenia, a tak ż e kopie umów uczestnictwa w imprezach turystycznych oraz umów ubezpieczenia zawartych na rzecz konsumentów po ś wiadczone za zgodno ść z orygina ł ami (karty nr 121 – 132). Na dowód tego, ż e wy ż ej okre ś lone zmiany zosta ł y faktycznie wprowadzone przedsi ę biorca przekaza ł umowy zawarte z konsumentami dnia 17. 11. 2005r. (karta nr 131), i dnia 22. 11. 2005r. (karta nr 128). W pi ś mie z dnia 10. 01. 2006r. (l. dz. 002/BTT/06, karta nr 139) Janusz T. o ś wiadczy ł , ż e zmieniony wzorzec by ł stosowany od dnia 24. 11. 2005r. do 01. 01. 2006r., a w za łą czeniu przes ł a ł ten wzór umowy wraz z ogólnymi warunkami uczestnictwa (karta nr 140). W pi ś mie z dnia 10. 01. 2006r. (l. dz. 003/BTT/06, karta nr 137) przedsi ę biorca zawiadomi ł , ż e od 02. 01. 2006r. pos ł uguje si ę kolejnym wzorcem, który zosta ł przes ł any w za łą czeniu (karta nr 138). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Janusz T. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Us ł ugowo – Handlowa - Biuro Turystyczne „TOP” w Chorzowie, na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Chorzowa nr (...) (karta nr 8) oraz zgodnie z wpisem do Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych pod numerem 357 (karta nr 11). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e w umowach zawieranych z konsumentami przedsi ę biorca nie zamieszcza informacji na temat numeru, pod jakim zosta ł on wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. W zamian za to w umowach oraz w warunkach uczestnictwa wskazuje si ę , ż e przedsi ę biorca posiada zezwolenie na dzia ł alno ść w zakresie organizacji imprez turystycznych nr 357 z dnia 01. 03. 01r. wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego (karty nr 12, 14 – 16, 18, 128, 131, 138 i 147), a w cz ęś ci umów informowano, ż e przedsi ę biorca posiada koncesj ę organizatora turystyki numer 357 (karty nr 15 – 16). 4 Analiza umów faktycznie zawartych z konsumentami (karty nr 15 – 16) wykaza ł a, ż e w umowach tych nie wskazywano, w jakim terminie przedsi ę biorca powinien zosta ć poinformowany o zmianie uczestnika imprezy, tj. o przeniesieniu przez konsumenta praw i obowi ą zków z zawartej przez niego umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych na inn ą osob ę . Pismem z dnia 14. 11. 2005r. (karta nr 21) Janusz T. poinformowa ł , ż e stosowany przez niego wzorzec umowny poddano modyfikacji, w wyniku której we wzorcowej umowie zamieszczono zapis mówi ą cy o tym, ż e biuro turystyczne powinno zosta ć poinformowane o przeniesieniu przez klienta praw i obowi ą zków z umowy na inn ą osob ę w terminie 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a w przypadku wyjazdów wymagaj ą cych za ł atwienia formalno ś ci wizowych w terminie 30 dni. Zgodnie z o ś wiadczeniem przedsi ę biorcy zawartym w pi ś mie z dnia 10. 01. 2006r. (l. dz. 002/BTT/06, karta nr 139) wzorzec ten wprowadzono w ż ycie dnia 24. 11. 2005r. Umowy faktycznie zawarte z konsumentami wykaza ł y, ż e w pkt. 3.2. Warunków uczestnictwa zawarto nast ę puj ą cy zapis: „(…) Przeniesienie uprawnie ń i obowi ą zków dopuszczane jest w terminie 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a w przypadku wyjazdów wymagaj ą cych za ł atwienia formalno ś ci wizowych do 30 dni ” (karty nr 128 i 131 – umowa zawarta odpowiednio dnia 22 i 17. 11. 2005r., a wi ę c przed deklarowanym terminem wprowadzenia w ż ycie nowych Warunków uczestnictwa). Analogiczny zapis do zacytowanego powy ż ej zamieszczono w Warunkach uczestnictwa obowi ą zuj ą cych od 02. 01. 2006r. (karta nr 138). Zgodnie z tre ś ci ą pkt. 3. 2. Warunków uczestnictwa, jakie organ antymonopolowy otrzyma ł w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e w przypadku, gdy klient odst ę puj ą c od umowy przeka ż e przys ł uguj ą ce mu z mocy tej umowy prawa i ci ążą ce na nim obowi ą zki, nie zostan ą pobrane koszty rezygnacji, poza op ł at ą manipulacyjn ą w wysoko ś ci 5% kosztów, jednak nie mniej ni ż 50 z ł (karty nr 12 – 16). W przypadkach, gdy nast ę powa ł o przeniesienie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych na osoby trzecie, które mia ł y miejsce w 2004 i w 2005r., nie zosta ł a pobrana op ł ata manipulacyjna (karta nr 24). Ponadto przedsi ę biorca dokona ł zmiany w stosowanych przez niego Warunkach uczestnictwa, w wyniku której kwestionowany przez organ antymonopolowy zapis zosta ł zmieniony w ten sposób, ż e zast ą piono go postanowieniem o tre ś ci: „ Nie pobiera si ę op ł aty z tytu ł u rezygnacji, poza rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez Biuro, je ż eli Uczestnik, odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą wszelkie warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie umowne obowi ą zki. (…)”. W pkt. 3.3. wskazano, ż e za nieuiszczon ą cz ęść kosztów imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez biuro w wyniku zmiany uczestnika, odpowiada solidarnie uczestnik i osoba przejmuj ą ca jego obowi ą zki. Wprowadzenie w ż ycie powy ż ej przedstawionych zapisów potwierdzi ł a analiza umów faktycznie zawartych z konsumentami w listopadzie 2005r. (karty nr 128 i 131). Identyczne postanowienie zawarto równie ż we wzorcu umownym obowi ą zuj ą cym od 02. 01. 2006r. (karta nr 138). Niniejsze post ę powanie administracyjne wszcz ę to pod zarzutem stosowania zapisu, na mocy którego dopuszczalna by ł a zmiana ceny imprezy turystycznej z powodu dzia ł ania si ł y wy ż szej, tj. np. z uwagi na decyzje w ł adz pa ń stwowych maj ą ce wp ł yw na ceny paliwa i transportu, ż ywno ś ci, op ł at urz ę dowych i podatków. Zapis, który to umo ż liwia ł by ł zawarty w pkt. 2.9. Warunków uczestnictwa (karty nr 12, 14 – 16). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca wskaza ł , ż e aktualnie zmiana wysoko ś ci ceny mo ż e by ć spowodowana wy łą cznie nast ę puj ą cymi okoliczno ś ciami: wzrostem kosztów transportu, wzrostem op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrostem kursów walut (karta nr 22). Stosowna klauzula modyfikacyjna zosta ł a zamieszczona w pkt. 2.11 Warunków uczestnictwa 5 (karta nr 128, 131, 140). Identyczne postanowienie zawarto we wzorcu umownym wprowadzonym w ż ycie dnia 02. 01. 2006r. (karta nr 138). W pkt. 2.13 Warunków uczestnictwa wskazano, ż e w przypadku wyjazdów indywidualnych (bez pilota) ubezpieczenie nie wchodzi w cen ę imprezy i uczestnik wykupuje polis ę w biurze lub u jego agenta (karty nr 12, 15 – 16). Z uwagi na powy ż sze organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorca móg ł si ę dopu ś ci ć naruszenia obowi ą zku zawierania na rzecz konsumentów umów ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. W ramach tego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e do niniejszego obowi ą zku podchodzi ze szczególn ą staranno ś ci ą i wszyscy uczestnicy organizowanych przez niego wycieczek zagranicznych s ą obj ę ci ubezpieczeniem (karta nr 21). Przedsi ę biorca przekaza ł przyk ł adowe umowy ubezpieczenia, jakie zosta ł y zawarte na rzecz klientów (karty nr 121 – 123). Niezale ż nie od tego przedsi ę biorca dokona ł zmiany w stosowanych przez niego Warunkach uczestnictwa, która polega ł a na tym, ż e budz ą cy w ą tpliwo ś ci zapis zast ą piono nast ę puj ą cym sformu ł owaniem: „ Biuro zobowi ą zuje si ę do zawarcia umowy ubezpieczenie na rzecz Uczestnika z tytu ł u kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków (polisa znajduje si ę u pilota grupy). Dla wyjazdów indywidualnych Uczestnik ma prawo wybra ć ubezpieczyciela i typ polisy ” (karty nr 128 – 129, 138, 140). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych stosuje si ę przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych. Ustawa ta w art. 14 ust. 2 zawiera katalog informacji dotycz ą cych przedsi ę biorcy, imprezy turystycznej, jak równie ż wykonywania uprawnie ń wynikaj ą cych z zawieranej umowy, które powinny zosta ć zawarte w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Ustawa ta przewiduje m. in. na mocy art. 14 ust. 2 pkt 1, ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć numer, pod jakim przedsi ę biorc ę wpisano do rejestru organizatorów turystyki, a na mocy art. 14 ust. 2 pkt 7b termin zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w danej imprezie. W art. 14 ust. 3 powy ż szej ustawy okre ś lono, ż e organizator ma obowi ą zek zawarcia umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz klientów – uczestników organizowanych prze niego imprez turystycznych. Art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś la zakres ci ęż arów, do poniesienia jakich s ą zobowi ą zane osoby odst ę puj ą ca od umowy i wst ę puj ą ca w jej miejsce. W art. 17 ust. 1 przedmiotowej ustawy zawarto wyliczenie okoliczno ś ci, które mog ą uzasadnia ć zmian ę wysoko ś ci ceny imprezy, co do udzia ł u w której zawarto ju ż umow ę . Art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e „ 1. Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 2. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów ”. By dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musz ą zosta ć kumulatywnie spe ł nione dwie przes ł anki tj.: - okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci oraz - dzia ł anie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy niedope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga z 6 przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przypadku, gdy dochodzi do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 23 c ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy i nakazuje zaniechanie jej stosowania. W przypadku, gdy przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stosownie do art. 23 e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje decyzj ę stwierdzaj ą c ą zaniechanie stosowania okre ś lonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W sytuacji, gdy nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. I. Art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych nak ł ada obowi ą zek zamieszczania w umowach informacji na temat numeru, pod jakim organizator imprezy, której dotyczy umowa, zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. W niniejszym przypadku przedsi ę biorca nie dope ł ni ł przedmiotowego obowi ą zku. Analiza kopii Warunków uczestnictwa Biura Turystycznego „TOP” oraz umów faktycznie zawartych z konsumentami, których integraln ą cz ęść stanowi ą w/w warunki uczestnictwa, wykaza ł a, ż e w cz ęś ci zatytu ł owanej „Postanowienia ogólne” zawarto nast ę puj ą cy zapis: „(…) Biuro o ś wiadcza, ż e posiada zezwolenie na dzia ł alno ść w zakresie organizacji imprez turystycznych nr 357 z dnia 01. 03. 01 wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego (…) ” (karty nr 12, 14 – 16, 18, 128, 131). Jednocze ś nie we wzorze Umowy – zg ł oszenia (karta nr 12) oraz w umowach faktycznie zawartych z jego wykorzystaniem (karty nr 15 – 16, odpowiednio umowy z 01. 04. 2005r. i z 21. 03. 2005r.) w prawym górnym roku zawarto nast ę puj ą c ą informacj ę : „ Koncesja organizatora turystyki nr 357 ”. Tak ż e w umowie zawartej dnia 17. 11. 2005r. (karta nr 131) przedsi ę biorca wskaza ł na numer posiadanej przez siebie koncesji organizatora turystyki. W umowie zawartej z konsumentem dnia 22. 11. 2005r. (karta nr 128), w miejscu, gdzie w w/w umowach zawarto dane dotycz ą ce koncesji, zamieszczono zapis o brzmieniu: „ Zezwolenie Organizatora Turystyki nr 357 ”. Informacje o numerze zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej zawarto tak ż e we wzorcach umów stosowanych przez przedsi ę biorc ę od listopada 2005r. (karta nr 140) i od stycznia 2006r. (karta nr 138). W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e ani w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami, ani w ogólnych warunkach nie wskazuje si ę numeru, pod jakim Janusz T., prowadz ą cy Biuro Turystyczne „TOP” zosta ł wpisany do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych. Zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za zbiorowy interes konsumentów nie uwa ż a si ę sumy interesów indywidualnych poszczególnych konsumentów. Niedozwolon ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e by ć m. in. niedope ł nienie obowi ą zku polegaj ą cego na udzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W niniejszym przypadku dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż na niew ą tpliwe zaklasyfikowa ć jako bezprawne, co wynika z faktu, ż e nie wykona ł on nakazu p ł yn ą cego z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z tym, ż e brak jest informacji, któr ą zgodnie z w/w przepisem ustawy o us ł ugach turystycznych przedsi ę biorca powinien zawrze ć w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, a zamiast niej wskazuje si ę na numer zezwolenia, a w niektórych umowach na 7 numer koncesji, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę polegaj ą c ą na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wskazanie numeru, pod jakim organizator figuruje w okre ś lonym rejestrze s ł u ż y poinformowaniu konsumentów, gdzie mog ą uzyska ć informacje na temat interesuj ą cego ich podmiotu. Powy ż sze umo ż liwia tak ż e ustalenie pe ł nych danych okre ś laj ą cych przedsi ę biorc ę , ustalenie, czy jest on uprawniony do prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki oraz, czy posiada wymagan ą prawem gwarancj ę bankow ą lub umow ę ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Niemo ż no ść weryfikacji w/w danych niekorzystnie wp ł ywa na sytuacj ę konsumentów. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e obecnie nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci organizatora turystyki. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych dzia ł alno ść z zakresu organizowania imprez turystycznych jest dzia ł alno ś ci ą regulowan ą , tj. nie jest wymagane posiadanie koncesji ani zezwolenia na jej prowadzenie, lecz konieczne jest uzyskanie wpisu we w ł a ś ciwym rejestrze. Zgromadzony materia ł dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, ż e przedsi ę biorca nie zawiera w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z konsumentami informacji na temat numeru, pod jakim zosta ł wpisany do w/w rejestru. Przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug turystycznych. Grupa konsumentów, którzy zawieraj ą umowy z tym przedsi ę biorc ą ulega nieustannym zmianom, jej sk ł adu osobowego nie mo ż na jednoznacznie okre ś li ć , a potencjalnie ka ż dy mo ż e sta ć si ę jego klientem. W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e praktyka stosowana przez Janusza T. ma wp ł yw na nieograniczon ą liczb ę konsumentów, a tym samym godzi w ich zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle wy ż ej przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o uzna ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego wzgl ę du orzeczono, jak w pkt. I niniejszej decyzji. II. Przedsi ę biorca nie zawiera ł w umowach z konsumentami informacji na temat terminu zawiadomienia organizatora imprezy turystycznej o przeniesieniu przez klienta uprawnie ń i obowi ą zków na inn ą osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w tej imprezie, co by ł o niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. Z uwagi na powy ż sze dzia ł anie przedsi ę biorcy nale ż a ł o uzna ć za bezprawne. Konsekwencj ą tego by ł o równie ż naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy antymonopolowej, z którego wynika obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Kwestionowane zachowanie przedsi ę biorcy godzi ł o tak ż e w interesy konsumentów w ten sposób, ż e nie wiedzieli oni do kiedy mog ą realizowa ć przys ł uguj ą ce im z mocy prawa uprawnienie. W wyniku tego mog ł o dochodzi ć do sytuacji, w których konsumenci zostali pozbawieni przedmiotowego uprawnienia, kiedy dokonywali stosownego zg ł oszenia po terminie, jaki przedsi ę biorca przyj ął jako ostateczny, a w którym mo ż na by ł o dokona ć zmian. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e praktyka wskazana w niniejszym punkcie decyzji godzi ł a w interesy konsumentów. Jak wykazano w pkt. I tej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi ł o w zbiorowe interesy konsumentów. Na tej podstawie stwierdzono, ż e dosz ł o do naruszenia art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e dokona ł zmiany w stosowanym przez siebie wzorcu umownym, która polega ł a na tym, ż e zosta ł wprowadzony zapis mówi ą cy o tym, ż e biuro turystyczne powinno zosta ć poinformowane o przeniesieniu przez klienta praw i obowi ą zków z umowy na inn ą osob ę w terminie 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a w przypadku wyjazdów wymagaj ą cych za ł atwienia formalno ś ci wizowych w terminie 30 dni (karta nr 21). Wzorzec zawieraj ą cy uzupe ł niony zapis wprowadzono w ż ycie z dniem 24. 11. 2005r. (karta nr 139). W tym miejscu nale ż y jednak zauwa ż y ć , ż e postanowienie o nowym brzmieniu zawarto ju ż w umowach z konsumentami z 8 17 i 22. 11. 2005r. (odpowiednio karty nr 131 i 128). Analogiczny zapis zamieszczono tak ż e w Warunkach uczestnictwa obowi ą zuj ą cych od dnia 02. 01. 2006r. (karta nr 138). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci, na podstawie art. 23 e ustawy antymonopolowej nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosowa ł niedozwolon ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz zaniecha ł jej stosowania z dniem 17. 11. 2005r. III. 1. Zgodnie z art. 16 ustawy o us ł ugach turystycznych konsumenci mog ą bez zgody organizatora turystyki odst ą pi ć od umowy przekazuj ą c wynikaj ą ce z niej prawa i obowi ą zki osobie trzeciej, która spe ł nia warunki udzia ł u w danej imprezie. Przeniesienie jest skuteczne, je ś li klient powiadomi organizatora o dokonanym przeniesieniu w terminie okre ś lonym w umowie. Wówczas osoba odst ę puj ą ca od umowy i wst ę puj ą ca w jej miejsce odpowiadaj ą solidarnie za nieuiszczon ą cz ęść ceny imprezy i za koszty poniesione przez organizatora w zwi ą zku z tak ą zmian ą . Ustawodawca wyra ź nie wymieni ł we wskazanym przepisie, jakie ci ęż ary spoczywaj ą na konsumentach. Wbrew temu przedsi ę biorca zastrzeg ł na swoj ą rzecz obowi ą zek wniesienia op ł aty manipulacyjnej w zwi ą zku ze zmian ą osoby uczestnika. Powy ż sze by ł o niezgodne z art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, a tym samym zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek wymienionych w art. 23 a ust. 1 ustawy antymonopolowej, tj. dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e zgodnie z w/w przepisem ustawy o us ł ugach turystycznych w przypadku zaistnienia rozwa ż anej w tym punkcie sytuacji przedsi ę biorca jest uprawniony do obci ąż enia klientów kosztami, jakie faktycznie poniós ł w zwi ą zku z dokonan ą zmian ą . Wysoko ść op ł aty manipulacyjnej zosta ł a okre ś lona na poziomie 5% kosztów z zastrze ż eniem, ż e nie mo ż e to by ć kwota ni ż sza ni ż 50 z ł . W tym miejscu nale ż y wskaza ć , ze nie okre ś lono wyra ź nie o jakie koszty chodzi. Z przedstawionej konstrukcji wynika, ż e przedsi ę biorca móg ł pobiera ć przedmiotow ą op ł at ę w wysoko ś ci minimum 50 z ł , bez wzgl ę du na to, czy poniós ł wydatki w zwi ą zku ze zmian ą osoby uczestnika, a je ś li poniós ł , to bez wzgl ę du na ich rzeczywist ą wysoko ść . Nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy fakt, ż e jak wynika z o ś wiadczenia przedsi ę biorcy, nie mia ł y miejsca przypadki pobierania spornej op ł aty. Bezprawne by ł o ju ż samo zastrze ż enie, ż e w okre ś lonych okoliczno ś ciach przedmiotowa op ł ata mo ż e zosta ć pobrana, gdy ż stosuj ą c kwestionowan ą regulacj ę zakres odpowiedzialno ś ci konsumentów uregulowano w sposób sprzeczny z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych. Na tej podstawie organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e kwestionowana w niniejszym punkcie praktyka godzi ł a w interesy konsumentów. Jednocze ś nie praktyka ta narusza ł a interesy zbiorowe, gdy ż by ł a ona wymierzona w nieoznaczon ą , szerok ą grup ę konsumentów, której sk ł ad osobowy oraz liczebno ść ulega ci ą g ł ym zmianom. Przedsi ę biorca dokona ł zmiany polegaj ą cej na wprowadzeniu do umów zawieranych z konsumentami zapisu, na mocy którego nie pobiera si ę op ł aty z tytu ł u rezygnacji, poza rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez biuro, je ż eli uczestnik, odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą wszelkie warunki udzia ł u w imprezie, która przejmie umowne obowi ą zki. Pierwsza z umów przedstawionych przez przedsi ę biorc ę , w której zamieszczono now ą regulacj ę , pochodzi z 17. 11. 2005r. (karta nr 131) w zwi ą zku z czym stwierdzono, ż e z tym dniem dosz ł o do zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w niniejszym punkcie. 2. Przedsi ę biorca stosowa ł w umowach zawieranych z konsumentami postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Tylko zadzia ł anie tzw. „si ł wy ż szych” zwalnia Biuro od gwarancji niezmienno ś ci ceny imprezy turystycznej, b ę d ą cej przedmiotem umowy: np. decyzje w ł adz pa ń stwowych maj ą ce wp ł yw na ceny: paliw i transportu, ż ywno ś ci, op ł at urz ę dowych i podatków ”. Zapis ten wzbudzi ł zastrze ż enia organu antymonopolowego, gdy ż móg ł by ć niezgodny z art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, który stanowi, ż e cena ustala w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych mo ż e by ć podwy ż szona, je ś li tak ą mo ż liwo ść 9 przewidziano w umowie, a organizator wykaza ł wp ł yw na jej podwy ż szenie jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: wzrostu kosztów transportu, wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrostu kursów walut. Zaznaczenia wymaga fakt, ż e katalog przyczyn, które mog ą uzasadnia ć zmian ę wysoko ś ci ceny zawarty w ustawie o us ł ugach turystycznych jest katalogiem zamkni ę tym i w zwi ą zku z tym nie mo ż e by ć rozszerzany. Analiza regulacji stosowanej przez przedsi ę biorc ę wykaza ł a, ż e poza okoliczno ś ciami wskazanymi w art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, takimi jak wzrost cen paliw i transportu, a wi ę c kosztów transportu, op ł at urz ę dowych i podatków, przedsi ę biorca dopuszcza ł mo ż liwo ść zmiany ceny imprezy w zwi ą zku ze zmian ą cen ż ywno ś ci. Z porównania regulacji zawartej w w/w przepisie ustawy o us ł ugach turystycznych i w warunkach uczestnictwa stosowanych przez przedsi ę biorc ę wynika, ż e Janusz T. zastrzeg ł mo ż liwo ść zmiany ceny imprezy z przyczyn wykraczaj ą cych poza katalog ustawowy. W zwi ą zku z tym dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o uznane za bezprawne. Janusz T. swoimi dzia ł aniami naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż praktyka przez niego stosowana by ł a wymierzona w nieoznaczon ą , liczn ą grup ę konsumentów, zarówno tych, którzy ju ż zawarli umowy, jak i jego potencjalnych kontrahentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ramach zmiany wzorca umownego, o jakiej by ł a mowa powy ż ej, przedsi ę biorca dokona ł modyfikacji zapisu okre ś laj ą cego przes ł anki zmiany ceny imprezy. W jej wyniku w pkt. 2.11 wprowadzono nast ę puj ą c ą klauzul ę o tre ś ci zgodnej z tre ś ci ą art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych: „ Wp ł yw na podwy ż szenie ceny imprezy mog ą mie ć tylko nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: wzrost cen transportu, wzrost op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrost kursów walut ”. W toku post ę powania przedsi ę biorca przekaza ł wzorzec umowny zawieraj ą cy w/w klauzul ę , a tak ż e umowy faktycznie zawarte z konsumentami zawieraj ą ce ten zapis, z których pierwsza pochodzi z dnia 17. 11. 2005r. (karta nr 131). W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e dosz ł o do zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w niniejszym punkcie decyzji z dniem 17. 11. 2005r. IV. Art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e „ Organizatorzy turystyki, organizuj ą cy imprezy turystycznej za granic ą , maj ą obowi ą zek zawarcia na rzecz osób uczestnicz ą cych w tych imprezach umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia ”. Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorca mo ż e stosowa ć bezprawn ą praktyk ę godz ą c ą w zbiorowe interesy konsumentów niezgodn ą z wy ż ej przywo ł an ą regulacj ą ustawy o us ł ugach turystycznych, co mog ł o prowadzi ć do sytuacji, w której nie wszyscy uczestnicy zagranicznych imprez turystycznych byliby obj ę ci wymaganym ubezpieczeniem od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Na fakt, ż e to nie przedsi ę biorca zawiera umowy ubezpieczenia, o jakich mowa powy ż ej, wskazywa ł y zapisy umowne mówi ą ce o tym, ż e w przypadku wyjazdów indywidualnych, tj. bez pilota, ubezpieczenie od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia nie wchodzi w cen ę imprezy, a uczestnik wykupuje je samodzielnie. Zapisy zawarte we wzorcach umownych stosowanych przez przedsi ę biorc ę , a tym samym zapisy umów faktycznie zawartych z konsumentami mog ł y wskazywa ć na to, ż e ci ęż ar zawarcia przedmiotowych umów ubezpieczenia zosta ł przerzucony na konsumentów. Powy ż sze mog ł oby doprowadzi ć do sytuacji, w której uczestnik móg ł by nie wykupi ć stosownego ubezpieczenia. W toku post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e wszyscy uczestnicy organizowanych przez niego wycieczek zagranicznych s ą obj ę ci stosownym ubezpieczeniem (karta nr 21). Nale ż y te ż zwróci ć uwag ę na zapis pkt. 2.13 warunków uczestnictwa, który stanowi ł , ż e w sytuacjach, o jakich mowa powy ż ej, uczestnik wykupuje 10 polis ę w biurze lub u jego agenta. Na dowód tego, ż e konsumenci s ą ka ż dorazowo obejmowani ubezpieczeniem przedsi ę biorca przes ł a ł przyk ł adowe umowy ubezpieczenia (karty nr 121 – 123). Wy ż ej przedstawione fakty wskazuj ą na to, ż e konsumenci korzystaj ą cy z us ł ug biura podró ż y „TOP” byli obj ę ci wymaganym ubezpieczeniem, które zapewni ł organizator. W tym miejscu warto wskaza ć , ż e nawet je ś li mia ł aby miejsce sytuacja, w której konsument zawar ł by indywidualnie umow ę ubezpieczenia, lecz by ł by obj ę ty ubezpieczeniem od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia, spe ł niony by ł by cel przepisu art. 14 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, gdy ż osobie tej przys ł ugiwa ł aby konieczna ochrona. W ś wietle powy ż szych ustale ń nale ż y stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca nie stosuje praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na niezawieraniu na rzecz konsumentów – uczestników zagranicznych imprez turystycznych umów ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków i kosztów leczenia. W zwi ą zku z tym, zgodnie z art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż a ł o orzec, jak w pkt. IV niniejszej decyzji. W tym miejscu warto podkre ś li ć , ż e przedsi ę biorca dokona ł zmiany tre ś ci stosowanych przez niego warunków uczestnictwa, w wyniku której zapis, który wzbudzi ł w ą tpliwo ś ci organu antymonopolowego zast ą piono postanowieniem, z którego jednoznacznie wynika, ż e biuro zobowi ą zuje si ę do zawarcia umowy ubezpieczenia, a w przypadku wyjazdów indywidualnych uczestnikowi przys ł uguje prawo wyboru ubezpieczyciela i typu polisy. V. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Janusza T., prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo – Us ł ugowa - Biuro Turystyczne „TOP”, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w punktach I – III sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Janusza T. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 54 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t cztery z ł ote). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej 11 dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12