RWA-2/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-430-9/12/MS Warszawa, dn. 26 lutego 2013 r. DECYZJA Nr RWA- 2/2013 Na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu karę pieniężną w wysokości w wysokości 12 265 ł (słownie: dwanaście tysięcy dwieście sześćdziesiąt pięć złotych), będącej równowartością 3 000 euro (słownie: trzy tysiące euro) tytułu nieud ielenia informacji żądanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 50 ww. ustawy w wezwaniu z dnia 15 marca 2012 r. w postępowaniu o sygn. RWA-61-19/12/MSK, w związku z podejrzeniem, iż stosowanie przez Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Jakub Pankowski w Radomiu postanowień zawartych we wzorcu umownym o nazwie „Regulamin świadczenia usług przez Fabrykę Tańca Idol” o treści: 1.”Klient ma prawo do rozwiązania umowy za uprzednim miesięcznym wypowiedzeniem z następujących powodów: nagłej choroby uniemożliwiającej dalsze uczęszczanie ucznia na zajęcia ruchowe; w takim wypadku dla skutecznego wypowiedzenia umowy wymagane jest załączenie zaświadczenia lekarza o co najmniej 3 miesięcznej niezdolności do Zajęć; zmiany miejscowości, w której Uczestnik jest zameldowany; w takim wypadku dla skutecznego wypowiedzenia umowy wymagane jest ksero zaświadczenia o zmianie zameldowania z Urzędu Miasta”, 2. W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winny Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane usługi, przy Czysza rozwiązanie umowy z winy Klienta uważane jest również jej rozwiązanie z przyczyn dotyczących uczestnika, na rzecz którego zawarł on umowę”, 3. W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane usługi”, 4. „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej”, 5. „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług. Zmiana powyższa nie stanowi zmiany Regulaminu”, 6. „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są Zajęcia” stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy 2 konsumentów, polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE W dniu 15 marca 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszczął postępowanie o sygn. RWA-61-19/12/MSK w związku z podejrzeniem, iż stosowanie przez Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu postanowień zawartych we wzorcu umownym o nazwie „Regulamin świadczenia usług przez Fabrykę Tańca Idol” o treści: 1.”Klient ma prawo do rozwiązania umowy za uprzednim miesięcznym wypowiedzeniem z następujących powodów: nagłej choroby uniemożliwiającej dalsze uczęszczanie ucznia na zajęcia ruchowe; w takim wypadku dla skutecznego wypowiedzenia umowy wymagane jest załączenie zaświadczenia lekarza o co najmniej 3 miesięcznej niezdolności do Zajęć; zmiany miejscowości, w której Uczestnik jest zameldowany; w takim wypadku dla skutecznego wypowiedzenia umowy wymagane jest ksero zaświadczenia o zmianie zameldowania z Urzędu Miasta”, 2. W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winny Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane usługi, przy Czysza rozwiązanie umowy z winy Klienta uważane jest również jej rozwiązanie z przyczyn dotyczących uczestnika, na rzecz którego zawarł on umowę”, 3. W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane usługi”, 4. „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej”, 5. „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług. Zmiana powyższa nie stanowi zmiany Regulaminu”, 6. „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są Zajęcia”, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, polegającą na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu - Delegatura UOKiK w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu, Delegatura UOKiK w Warszawie), w toku przedmiotowego postępowania, w dniu 15 marca 2012 r. wysłał do Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu (dalej również: Przedsiębiorca) pismo zawierające zawiadomienie o wszczęciu postępowania i jednocześnie wezwanie do przekazania, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, informacji 3 i dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia postępowania o sygnaturze RWA-61-19/12/MSK. Przedsiębiorca odebrał pismo osobiście, jednak nie udzielił odpowiedzi. W związku z powyższym, Delegatura UOKiK w Warszawie, pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wezwała powtórnie Przedsiębiorcę do przekazania, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, żądanych wcześniej informacji i dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia postępowania. Przesyłka nie została podjęta przez Przedsiębiorcę w terminie, a w konsekwencji została zwrócona do nadawcy. Delegatura UOKiK w Warszawie, pismem z dnia 18 października 2012 r. wezwała ponownie Przedsiębiorcę do przekazania, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, żądanych wcześniej informacji i dokumentów niezbędnych dla rozstrzygnięcia postępowania. Przesyłka nie została podjęta przez Przedsiębiorcę w terminie, a w konsekwencji została zwrócona do nadawcy. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej domniemywa się, że dane wpisane do Ewidencji są prawdziwe, Delegatura UOKiK w Warszawie przyjęła, że adres, na który kierowane było pismo do Przedsiębiorcy w ramach postępowania o sygnaturze RWA-61-19/12/MSK/MS, jako widniejący w Ewidencji, jest poprawny. W konsekwencji Delegatura UOKiK w Warszawie, zgodnie z art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznała doręczenie pisma z dnia 24 kwietnia 2012 r. oraz pisma z dnia 18 października 2012 r. za dokonane i pozostawiła je w aktach sprawy. Uwzględniając powyżej wskazane okoliczności, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie stwierdził, iż zasadnym jest wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej za nieudzielenie informacji żądanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 27 listopada 2012 r. zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania. Stronę zawiadomiono o wszczęciu postępowania i o zaliczeniu dokumentów z akt postępowania RWA-61-19/12/MSK/MS. Przedsiębiorca odebrał osobiście zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie kary. Przedsiębiorca nie ustosunkował się do treści zawiadomienia. Należy wskazać, iż Przedsiębiorca w każdym z wezwań w toku postępowania RWA-61- 19/12/MSK/MS pouczony został o sankcji przewidzianej w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy, czyli o możliwości nałożenia przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, kary pieniężnej w wysokości stanowiącej równowartość do 50.000.000 euro w przypadku choćby nieumyślnego nieudzielenia przez przedsiębiorcę informacji żądanych przez Prezesa UOKiK na podstawie art. 50 ustawy lub też udzielenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Zgodnie z dyspozycją art. 50 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu we wskazanych powyżej wezwaniach zawarł zakres informacji, cel żądania, termin na udzielenie wyjaśnień, pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji, bądź za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. Prezes UOKiK zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu oraz o możliwości 4 zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień na gruncie art. 10 kpa. Pre es Ur ędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w oparciu o ustalony stan faktyc ny sprawy ważył, co następuje W myśl art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej także: ustawa), przedsiębiorcy na żądanie Prezesa UOKiK obowiązani są do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów. Zgodnie z ust. 2 art. 50 ustawy żądanie powinno zawierać: (1) wskazanie zakresu informacji (2) wskazanie celu żądania (3) wskazanie terminu udzielenia informacji (4) pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Obowiązek udzielania wszelkich koniecznych informacji, niezbędnych Prezesowi UOKiK do realizacji ustawowych działań, ciąży na wszystkich przedsiębiorcach, którzy dysponują wiadomościami istotnymi dla prowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania. Każdy przedsiębiorca, do którego zwróci się Prezes UOKiK z żądaniem udzielenia stosownych informacji, zobowiązany jest do udzielenia odpowiedzi w sposób pełny, w terminie wskazanym przez Prezesa Urzędu, a informacje powinny być rzetelne i prawdziwe. Za niedopełnienie obowiązku udzielenia żądanych przez Prezesa UOKiK informacji na przedsiębiorcę może być nałożona kara pieniężna przewidziana w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, iż art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnia Prezesa Urzędu do nałożenia kary pieniężnej w wysokości stanowiącej równowartość 50.000.000 euro w przypadku choćby nieumyślnego nieudzielenia przez przedsiębiorcę informacji żądanych przez Prezesa UOKiK na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kary pieniężne nakładane w drodze decyzji z tytułu nieudzielenia informacji mają charakter represyjny – nakładane są za naruszenie ustawowego obowiązku udzielenia informacji na żądanie Prezesa UOKiK, prewencyjny – mają zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa, a zagrożenie nimi – potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa UOKiK – nadaje im charakter dyscyplinujący. Takie też stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt: III SK 31/04), w którym stwierdził, iż kara pieniężna określona w art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b nieobowiązującej już ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (obecnie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) jest sankcją za niedopełnienie obowiązku i ma ona na celu zniechęcenie przedsiębiorców do nieprzestrzegania obowiązku udzielenia informacji na żądanie Prezesa Urzędu. Wskazane wyżej przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzające obowiązek udzielenia żądanych przez Prezesa UOKiK informacji oraz przewidujące karę pieniężną za jego naruszenie znajdują zastosowanie jedynie w stosunku do przedsiębiorców. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach prowadzonych przed Prezesem 5 Urzędu pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Jakub Pankowski prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji Gospodarczej Przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest są między innymi pozaszkolne formy edukacji artystycznej. Przedsiębiorca działa na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., poz. 1447 ze zm.) i wobec tego jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ( in initio ) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym nie budzi wątpliwości, że Prezes UOKiK mógł od niego wymagać, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, udzielenia w terminie odpowiedzi na wezwania pod rygorem nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Wbrew wynikającemu z ustawy obowiązkowi Przedsiębiorca nie przekazał żądanych przez Prezesa UOKiK informacji i dokumentów w postępowaniu RWA-61-19/12/MSK/MS. Przedsiębiorca był wzywany kilkakrotnie. Na żadne z wezwań nie udzielił odpowiedzi. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż na Jakubie Pankowskim prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu jako na przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ciąży obowiązek udzielania informacji żądanych przez Prezesa UOKiK w trybie art. 50 ust. 1 i 2 ww. ustawy w wyznaczonym przez ten organ terminie. Naruszenie tego obowiązku polegające na nieudzieleniu przez Spółkę odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu do przekazania stosownych informacji jest w niniejszej sprawie bezsporne. Należy wskazać, że Prezes UOKIK może nałożyć karę pieniężną z tytułu nieudzielenia informacji jeżeli ich nieudzielenie nastąpiło choćby nieumyślne. Ww. okoliczności sprawy pozwalają uznać, iż Jakub Pankowski prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu nie udzielił Prezesowi Urzędu żądanych informacji umyślnie, gdyż przestał odbierać pisma do niego adresowane, co spowodowało niemożność kontynuowania postępowania. Wymaga zaznaczenia, że informacje, których przekazania Prezes Urzędu żądał od Przedsiębiorcy w wezwaniu z dnia 15 marca 2012 r., ponowionym 25 kwietnia 2012 i 18 października 2012 r. były mu niezbędne do realizacji ustawowych działań. Przed Prezesem UOKIK toczy się postępowanie, w którym Przedsiębiorcy zostały postawione zarzuty. Przedmiotowe postępowanie ma na celu rozstrzygnięcie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Informacje żądane przez Prezesa UOKIK w sprawie są niezbędne w celu przeprowadzenia postępowania i ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie. Brak współdziałania ze strony Przedsiębiorcy uniemożliwia Prezesowi UOKIK rozstrzygnięcie w sprawie a w przypadku stwierdzenia, że miało miejsce stosowanie praktyk, bezczynność Przedsiębiorcy, uniemożliwia wydanie decyzji w celu wyeliminowania tych praktyk i ochrony interesów konsumentów. Podsumowując, nieudzielenie przez Przedsiębiorcę informacji uniemożliwia Prezesowi Urzędu zgromadzenie materiału dowodowego, przeprowadzenie analizy i dokonanie oceny zachowań Przedsiębiorcy w ramach kompetencji Prezesa UOKiK. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zasadę fakultatywności określonych w art. 106 ust. 2 pkt 2 kar pieniężnych z tytułu nieudzielenia przez przedsiębiorców informacji na żądanie Prezesa UOKiK. W przypadku stwierdzenia naruszenia, choćby nieumyślnie, obowiązku udzielenia informacji, Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną. 6 Mimo iż uprawnienie do nakładania kar pieniężnych przewidzianych w art. 106 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy ma charakter fakultatywny, Prezes UOKiK uznał, że okoliczności rozpatrywanej sprawy w pełni uzasadniają nałożenie na Przedsiębiorcę kary pieniężnej. Wskazany powyżej art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje Prezesowi UOKiK możliwość nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości do 50.000.000 euro. Ustawa nie przesądza bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w każdym konkretnym przypadku, kierując się założeniem, że sankcja musi spełniać funkcję represyjną, jak i prewencyjną. Ustalając wysokość kary pieniężnej, określonej w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy, Prezes UOKiK powinien jednak wziąć pod uwagę okoliczności wynikające z art. 111 ustawy – w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Mając na uwadze niedopełnienie przez Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu obowiązku udzielenia odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK, który to obowiązek został nałożony na przedsiębiorców w celu umożliwienia skutecznej ochrony interesu publicznego, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę pieniężną w wysokości 12 265 zł (słownie: dwanaście tysięcy dwieście sześćdziesiąt pięć złotych), będącej równowartością 3 000 euro (słownie: trzy tysiące euro). Wartość euro została przeliczona na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2012 r. – Tabela kursów nr 252/A/NBP/2012, zgodnie z którą kurs euro wynosił 4,0882 zł. Stosownie bowiem do art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wartość euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok zgłoszenia zamiaru koncentracji lub nałożenia kary. Wysokość nałożonej kary została ustalona po uwzględnieniu okoliczności wynikających z art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że Jakub Pankowski prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu nie udzielił informacji i dokumentów żądanych przez Prezesa UOKiK w postępowaniu RWA-61-19/12/MSK pomimo jego otrzymania i pouczenia o sankcjach z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy. Uwzględnienia wymaga również fakt, iż żądane przez Prezesa Urzędu informacje są niezbędne w toku postępowania prowadzonego przez Delegaturę UOKiK w Warszawie. Ponadto, ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę, iż kara za nieudzielenie informacji nakładana w trybie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy może być nałożona w wysokości do 50 000 000 euro i nie jest zależna, zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy, od przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę. Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej wskazane okoliczności uznał, iż wysokość kary pieniężnej nałożonej w niniejszej decyzji na Spółkę jest adekwatna do okoliczności naruszenia i pozwoli na osiągnięcie w stosunku do Jakuba Pankowskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Fabryka Tańca Idol Pankowski Jakub w Radomiu skutku represyjnego i prewencyjnego. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji. 7 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie Dorota Grudzień-Barbachowska /podpis/ Otrzymuje: