DIH-13/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-10(4)/13/JK Warszawa, 25 lutego 2013 r. DECYZJA DIH-1/13/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Tesco Polska Sp. z o.o. siedzibą w Krakowie od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 27 grudnia 2012 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.123.2012), na podstawie której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 3.353,10 zł (słownie: trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt trzy złote 10/100) z tytułu wprowadzenia do obrotu dwudziestu partii wędlin oferowanych bez opakowań, nieodpowiadających pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 16 do 20 lipca 2012 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zwanego dalej równieŜ „Dolnośląskim WIIH” , w hipermakecie Tesco, zlokalizowanym przy ul. Legnickiej 58 we Wrocławiu, naleŜącym do przedsiębiorcy Tesco Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano sposób oznakowania dwudziestu partii wędlin oferowanych bez opakowań o łącznej wartości 670,62 zł, tj.: • 14,513 kg pasztetu ze śliwką w cenie 12,99 zł/kg; • 0,444 kg schabu Rocha w cenie 45,99 zł/kg; • 0,844 kg szynki swojskiej w cenie 22,99 zł/kg; • 1,024 kg szynki gotowanej extra w cenie 21,49 zł/kg; 2 • 0,350 kg salcesonu w cenie 10,99 zł/kg; • 1,176 kg kabanosów drobiowych w cenie 28,99 zł/kg; • 3,690 kg kiełbasy z czosnkiem w cenie 12,99 zł/kg; • 0,20 kg schabu z komina w cenie 41,49 zł/kg; • 0,17 kg schabu chłopskiego w cenie 46,99 zł/kg; • 0,244 kg karczku z komina w cenie 34,99 zł/kg; • 1,704 szynki bankietowej w cenie 27,49 zł/kg; • 0,558 kg salami zioła w cenie 41,99 zł/kg; • 0,692 kg kurczaka gotowanego w cenie 28,99 zł/kg; • 0,560 kg lunchmeatu w cenie 8,00 zł/kg; • 1,042 kg piersi wędzonej w cenie 17,99 zł/kg; • 0,750 kg polędwicy miodowej w cenie 16,99 zł/kg; • 1,70 kg szynki pieczonej Finest w cenie 31,99 zł/kg; • 3,742 kg szynki sycylijskiej w cenie 26,99 zł/kg; • 1,380 kg kaszanki w cenie 8,99 zł/kg; • 1,192 kg pasztetu borowikowego w cenie 12,99 zł/kg z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych wędlin wykazu składników, co stanowiło naruszenie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” . PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 20 lipca 2012 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.123.2012). W związku z powyŜszym, pismem z dnia 31 października 2012 r., Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił przedsiębiorcę Tesco Polska Sp. z o. o. z siedzibą w Krakowie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanych dwudziestu ww. partii wędlin oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.830.123.2012), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 3.353,10 zł. Pismem z dnia 17 stycznia 2013 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarŜonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarŜonej decyzji i wydanie orzeczenia co do istoty 3 sprawy. ZaskarŜonej decyzji zarzuciła naruszenie zasad nakładania kar pienięŜnych poprzez wymierzenie kary z pominięciem zasad równości i proporcjonalności. Odwołując się od decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie zasad, które determinują obowiązki organu administracji publicznej w zakresie dotyczącym wydawania decyzji wymierzającej karę pienięŜną. W opinii strony, nieuwidocznienie w miejscu sprzedaŜy wykazu składników wędlin nie uzasadniało wymierzenia kary w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 30 stycznia 2013 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Tesco Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej jest jednym z elementów jakości handlowej. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Wymagania dotyczące sposobu oznakowania wędlin oferowanych bez opakowań (luzem) zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis § 17 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, 4 dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w placówce handlowej, naleŜącej do przedsiębiorcy Tesco Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie stwierdzono, Ŝe wprowadzone do obrotu dwadzieścia ww. partii wędlin nie spełniało wymagań określonych w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy, na wywieszkach dotyczących tych wędlin, wykazu składników. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy Tesco Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze o niewłaściwej jakości handlowej. Odwołując się od decyzji strona nie kwestionowała ustaleń kontroli, jednakŜe zarzuciła organowi pierwszej instancji nałoŜenie na nią kary raŜąco wygórowanej, naruszającej zasadę proporcjonalności. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK zwraca uwagę, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L z 1.2.2002 r., s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Dodatkowo kara nałoŜona na podmiot musi spełniać funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Dodać naleŜy, Ŝe w myśl art. 8 rozporządzenia 178/2002 celem prawa Ŝywnościowego jest ochrona interesów konsumentów, dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzenie na rynek Ŝywności, która nie jest oznakowana w sposób w przepisach przewidziany, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru. śywność taka nie odpowiada wymogom w zakresie jakości handlowej i jako taka nie powinna być wprowadzana na rynek, co wynika z art. 4 ustawy o jakości handlowej. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). 5 W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, organ pierwszej instancji ustalając wysokość kary pienięŜnej uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno- spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu dwudziestu partii wędlin o niewłaściwej jakości handlowej, a więc ich zróŜnicowanego asortymentu, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych wędlin wykazu składników naruszał w sposób istotny interesy i prawa konsumentów, gdyŜ uniemoŜliwiało im to dokonanie właściwego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami. Oceniając stopień zawinienia, organ wziął pod uwagę, Ŝe nieprawidłowości powstały u przedsiębiorcy, który przy wprowadzaniu towarów do obrotu powinien dochować naleŜytej staranności, aby towary były prawidłowo oznakowane. W kwestii zakresu naruszenia organ pierwszej instancji słusznie zauwaŜył, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących dwudziestu partii wędlin wykazu składników narusza interes i prawa konsumentów, gdyŜ uniemoŜliwiał im zapoznanie się ze składem wędlin bez konieczności uzyskania tych informacji od sprzedawcy. Oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ pierwszej instancji zauwaŜył, Ŝe kontrolowany przedsiębiorca był wcześniej karany przez Dolnośląskiego WIIH z powodu podobnych nieprawidłowości. Deklarowana przez stronę wielkość przychodu w poprzednim roku obrotowym wyniosła ponad (…) zł. Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów opisane powyŜej przesłanki stanowią podstawę do nałoŜenia ww. przedsiębiorcy kary pienięŜnej na mocy art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej wynosi 500 zł, natomiast najwyŜszy – 3.353,10 zł, wyraŜony jako pięciokrotność wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych siedemnastu ww. partii wędlin o łącznej wartości 670,62 zł (tj. 5 x 670,62 zł). W omawianym przypadku, stronie wymierzono karę w wysokości 3.353,10 zł, czyli w górnej wysokości według zasad ustalania korzyści majątkowej. Podkreślić naleŜy jednak, Ŝe korzyść majątkową, zgodnie z tymi zasadami, stanowi wartość towarów będących w obrocie w chwili stwierdzenia nieprawidłowości (podczas kontroli), a nie wartość partii towarów wprowadzanych do obrotu (tj. obejmująca tę część partii towarów, które zostały sprzedane konsumentom z nieprawidłowymi oznaczeniami przed kontrolą). Wynika stąd, Ŝe przyjęta procedura ustalania wysokości kary pienięŜnej wyklucza moŜliwość zastosowania sankcji raŜąco wygórowanej, a tym samym zarzut w tej kwestii jest bezzasadny. Podsumowując powyŜsze, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe sposób ustalenia wysokości kary pienięŜnej był zgodny z kryteriami zawartymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości 6 handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji oparł się równieŜ na zasadzie proporcjonalności wyraŜonej w art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, z której wynika, Ŝe kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Nie bez znaczenia na wymiar kary w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność, Ŝe strona była juŜ uprzednio karana za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych wędlin, stwierdzone w tej samej placówce handlowej, co było konsekwencją kontroli przeprowadzonej w dniach 27 stycznia – 3 lutego 2010 r., przy czym przedsiębiorcy wymierzono wówczas karę pienięŜną w wysokości równowartości zakwestionowanych produktów. Z powyŜszego wynika, Ŝe zastosowana wtedy kara nie odniosła naleŜytego skutku, albowiem strona dysponując wiedzą o ciąŜącym na niej obowiązku podjęła ryzyko wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie. W opinii Prezesa UOKiK kara wymierzona w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji jest adekwatna do popełnionego czynu, a przy tym spełni swój skutek prewencyjny i represyjny oraz skłoni stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, zwłaszcza z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie naleŜytej staranności w zakresie zapewnienia prawidłowego oznakowania ww. artykułów rolno-spoŜywczych. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od 7 niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Maciej Podgórski pełnomocnik Tesco Polska Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30-347 Kraków 2. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej we Wrocławiu 3. a/a