RPZ-9/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax. (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 29 marca 2006 roku RPZ – 402/5/06/JK DECYZJA Nr RPZ 9/2006 Na podstawie art. 100b ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 Nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania, na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w My ś liborzu, w sprawie naruszenia przez KRI Spó ł k ę z o.o. z siedzib ą w Wysogotowie zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie w umowach o przy łą czenie do sieci gazowej postanowienia zobowi ą zuj ą cego odbiorc ę do rozpocz ę cia poboru gazu ziemnego w terminie 90 dni od ostatecznego terminu wykonania przy łą cza, pod rygorem zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci 1 % op ł aty za przy łą czenie za ka ż dy dzie ń przekroczenia tego terminu. U Z A S A D N I E N I E W dniu 10.02.2006 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w My ś liborzu (zwanego dalej Rzecznikiem) o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, stosowanych przez KRI Spó ł k ę z o.o. z siedzib ą w Wysogotowie k/Poznania (zwan ą dalej Spó ł k ą ). Wed ł ug Rzecznika zbiorowe interesy konsumentów mo ż e narusza ć stosowanie w umowach o przy łą czenie do sieci gazowej postanowie ń zobowi ą zuj ą cych przysz ł ych odbiorców do rozpocz ę cia poboru gazu ziemnego w terminie 90 dni od ostatecznego terminu wykonania przy łą cza, pod rygorem zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci 1 % op ł aty za przy łą czenie za ka ż dy dzie ń przekroczenia tego terminu. W zwi ą zku z tym, ż e wniosek Rzecznika nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urz ę du postanowi ł , na podstawie art. art. 100b w zwi ą zku z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080), wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Na podstawie zebranego w powy ż szym trybie materia ł u dowodowego Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka z o.o. KRI jest przedsi ę biorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz. U. Nr 153 z 2003 r. poz. 1504 z pó ź n. zm.) – zwanej dalej prawem energetycznym, prowadz ą cym dzia ł alno ść w zakresie przesy ł ania i dystrybucji paliw gazowych w oparciu o koncesj ę przyznan ą przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki decyzj ą z dnia 12.12.2001 r. Dzia ł alno ść Spó ł ki skoncentrowana jest na obszarze miast i gmin: Z ł otów, Trzemeszno, My ś libórz, Lipiany, S ł awa, Lubicz, Czempi ń , Jarogniewie, Przysucha i Chojna gdzie posiada w ł asne sieci, nie spotykaj ą c si ę z konkurencj ą ż adnego z dystrybutorów paliwa gazowego, w szczególno ś ci nale żą cego do przedsi ę biorstwa Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. We wszystkich umowach o przy łą czenie do sieci, których w My ś liborzu do dnia 13.03.2006 r. podpisano [usuni ę to], zawarte s ą postanowienia z jednej strony zobowi ą zuj ą ce Spó ł k ę do wykonania przy łą cza w okre ś lonym terminie, z drugiej za ś zobowi ą zuj ą ce odbiorc ę do rozpocz ę cia poboru gazu w terminie 90 dni, za ś od wrze ś nia 2002 r. w terminie 6 miesi ę cy od ostatecznego terminu wykonania przy łą cza. Za ka ż dy dzie ń przekroczenia tego terminu odbiorca zobowi ą zany b ę dzie do zap ł aty kary w wysoko ś ci 1 % op ł aty za przy łą czenie, przy czym kara nie mo ż e by ć wy ż sza ni ż wysoko ść op ł aty przy łą czeniowej. Spo ś ród podmiotów przy łą czonych do sieci Spó ł ki [usuni ę to] nie rozpocz ęł o odbioru gazu w terminie. Zgodnie z informacjami dostarczonymi przez Spó ł k ę wszystkie te osoby otrzyma ł y wezwanie o zastosowanie si ę do zawartej umowy, tj. podpisania umowy sprzeda ż y paliwa gazowego. Po wnioskach klientów Spó ł ka w [usuni ę to] przypadkach wyrazi ł a zgod ę na przed ł u ż enie terminu, natomiast pozosta ł ym [usuni ę to] klientom dostarczy ł a za potwierdzeniem odbioru noty ksi ę gowe, a po pisemnych pro ś bach wyrazi ł a zgod ę na prolongat ę terminu dalszym [usuni ę to] osobom. Z pozosta ł ych [usuni ę to] osób kwot ę wynikaj ą c ą z noty ksi ę gowej uregulowa ł a dotychczas jedna, niemniej jednak do chwili obecnej Spó ł ka nie wszczyna ł a post ę powania s ą dowego celem wyegzekwowania kar. W swoich wyja ś nieniach Spó ł ka podnios ł a, i ż obowi ą zek wskazania przewidywanego terminu zawarcia umowy, na podstawie której nast ą pi dostarczanie paliw gazowych lub energii oraz ilo ś ci paliw gazowych lub energii przewidzianych do odbioru wynika wprost z art. 7 ust. 2 prawa energetycznego. Ponadto, w ś wietle przepisów tej ustawy, przedsi ę biorstwo energetyczne obowi ą zane jest do zawarcia umowy o przy łą czenie do sieci, je ż eli istniej ą m.in. ekonomiczne warunki przy łą czenia do sieci i dostarczania paliw lub energii. Jednym z warunków ekonomicznych jest pozyskanie klienta – odbiorcy gazu, który w racjonalnym terminie rozpocznie korzysta ć z us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę jako dostawcy paliwa gazowego. W przypadku, gdy odbiorca nie rozpocznie poboru gazu, Spó ł ka nie tylko nie uzyskuje spodziewanego przychodu, ale równie ż nie mo ż e uzyska ć zwrotu kosztów poniesionych na przy łą czenie. Racjonaln ą , zdaniem Spó ł ki, rekompensat ą jest zap ł ata przez odbiorc ę kary umownej w wysoko ś ci nieprzekraczaj ą cej kwoty obci ąż aj ą cych odbiorc ę kosztów przy łą czenia. W tym kontek ś cie Spó ł ka zauwa ż y ł a, i ż maksymalna kwota kary umownej nawet zsumowana z kwot ą zap ł aconej op ł aty za przy łą czenie nie pokrywa kosztów poniesionych przez Spó ł k ę celem pod łą czenia przysz ł ego odbiorcy do sieci, tym samym kara umowna nie mo ż e by ć uznana za wygórowan ą , ani przynosz ą c ą Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci. 2 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: W ś wietle za ś art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga zatem spe ł nienia łą cznie dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. W kwestionowanych dzia ł aniach Spó ł ki nie sposób dopatrzy ć si ę jednak spe ł nienia ż adnej z obu przes ł anek. Na podstawie informacji zawartych we wniosku oraz uzyskanych w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym nale ż y uzna ć wniosek Rzecznika za oczywi ś cie nieuzasadniony. Przede wszystkim zauwa ż y ć nale ż y, i ż umowa o przy łą czenie do sieci ze swej istoty jest umow ą wzajemn ą . Jej realizacja wymaga – ze strony przedsi ę biorstwa energetycznego – dokonania niezb ę dnej rozbudowy sieci oraz, co do zasady, budowy samego przy łą cza, ze strony za ś przysz ł ego odbiorcy – budowy i przygotowania instalacji wewn ę trznej budynku. Funkcj ą spo ł eczno – gospodarcz ą tej umowy jest stworzenie faktycznej mo ż liwo ś ci zawarcia kolejnej umowy, a mianowicie umowy sprzeda ż y paliwa gazowego. Ustawa prawo energetyczne szczegó ł owo reguluje kwesti ę umów o przy łą czenie, okre ś laj ą c ich niezb ę dn ą zawarto ść tre ś ciow ą , jak równie ż rozk ł ad ci ęż arów pomi ę dzy strony w zakresie finansowania i ponoszenia kosztów przy łą czenia. I tak, przedsi ę biorstwo energetyczne obci ąż ono obowi ą zkiem zapewnienia realizacji i finansowania budowy i rozbudowy sieci, w tym na potrzeby przy łą czania podmiotów ubiegaj ą cych si ę o przy łą czenie (na warunkach okre ś lonych w przepisach wykonawczych oraz w gminnych za ł o ż eniach lub planach zaopatrzenia w energi ę elektryczn ą , ciepln ą i paliwa gazowe). Z kolei przysz ł y odbiorca uiszcza op ł at ę za przy łą czenie ustalon ą w taryfie, która stosownie do art. 7 ust. 8 pkt 2 prawa energetycznego, kalkulowana jest na podstawie jednej czwartej ś redniorocznych nak ł adów inwestycyjnych na budow ę odcinków sieci s ł u żą cych do przy łą czania tych podmiotów. Pozosta ł e natomiast koszty wydatkowane przez przedsi ę biorstwo energetyczne na realizacj ę przy łą czenia, stanowi ą podstaw ę do ustalania w taryfie stawek op ł at za przesy ł anie lub dystrybucj ę paliw gazowych lub energii (art. 7 ust. 10 prawa energetycznego). Oznacza to w praktyce, i ż koszty te przedsi ę biorstwo „odzyskuje” dopiero realizuj ą c dostawy paliwa gazowego. Z tych powodów zrozumia ł e jest d ąż enie przedsi ę biorstwa energetycznego, aby w stosunkowo krótkiej perspektywie czasowej dosz ł o do zrealizowania celu umowy o przy łą czenie, czyli zawarcia umowy sprzeda ż y paliwa gazowego i rozpocz ę cie odbioru tego paliwa przez podmiot przy łą czony. Ca ł kowicie s ł usznie zreszt ą Spó ł ka wskazuje, i ż okre ś lenie przewidywanego terminu zawarcia umowy, na podstawie której nast ą pi dostarczanie paliw gazowych (oraz ilo ść paliwa gazowego przewidzianego do odbioru) jest nie tylko rutynowym spe ł nieniem wymogu przewidzianego w art. 7 ust. 2 prawa energetycznego, ale te ż jedn ą z przes ł anek oceny, czy istniej ą ekonomiczne warunki przy łą czenia do sieci. Ź ród ł em zysku dla przedsi ę biorstwa energetycznego, którego osi ą ganie jest przecie ż celem dzia ł alno ś ci gospodarczej, nie jest bowiem, jak to przedstawiono wy ż ej, sama rozbudowa sieci i budowa przy łą czy, lecz op ł aty za korzystanie z tej sieci. Innymi s ł owy, nies ł uszne by ł oby, przyk ł adowo, domaganie si ę od przedsi ę biorstwa energetycznego przy łą czenia do sieci zespo ł u niezabudowanych dzia ł ek budowlanych w sytuacji, gdy zasiedlenie tych dzia ł ek i podpisanie umów sprzeda ż y mia ł o nast ą pi ć dopiero za kilka lat. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , zastrze ż enia kary umownej na wypadek, gdyby przy łą czony do sieci odbiorca nie zawar ł w okre ś lonym terminie umowy sprzeda ż y paliwa gazowego nie mo ż na uzna ć za dzia ł anie naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. 3 Przepisy kodeksu cywilnego (art. 390 § 1 w zwi ą zku z art. 483 § 1 k.c.) nie stoj ą na przeszkodzie takiej formie zabezpieczenia interesów Spó ł ki, termin spe ł nienia ś wiadczenia przez odbiorc ę jest wystarczaj ą co d ł ugi (obecnie 6 miesi ę cy od realizacji przy łą czenia), za ś wysoko ść kary ograniczona do wysoko ś ci op ł aty za przy łą czenie. Ponadto zaakcentowa ć nale ż y daleko id ą c ą elastyczno ść Spó ł ki, która w wielu wypadkach godzi si ę na przesuni ę cie terminu zawarcia umowy sprzeda ż y. Ś wiadczy o tym dobitnie za łą czona do wniosku Rzecznika korespondencja z konsumentk ą z My ś liborza, której termin rozpocz ę cia poboru gazu przesuni ę to z 29.11.2002 r. na 1.10.2006 r. Zgodnie z art. 100b ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika w sposób oczywisty, ż e zbiorowe interesy konsumentów nie uleg ł y naruszeniu. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje : Powiatowy Rzecznik Konsumentów w My ś liborzu ul. Marcinkowskiego 2 74-300 My ś libórz 4